Luận án tiến sĩ nghiên cứu lựa chọn bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho nam vận động viên wushu taolu lứa tuổi 12 15 một số tỉnh thành phía bắc việt nam

Luận án tiến sĩ nghiên cứu bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho nam VĐV Wushu Taolu 12-15 tuổi tại các tỉnh phía Bắc Việt Nam.

• Tác giả: Phạm Tuấn Anh
• Người hướng dẫn: Trần Tuấn Hiếu
• Trường học: Trường Đại Học Thể Dục Thể Thao Bắc Ninh
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Nghiên Cứu Bài Tập Phát Triển Thể Lực Cho Nam Vận Động Viên Wushu Taolu 12-15 Tuổi Miền Bắc Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Bắc Ninh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Đặc điểm môn Wushu - Taolu
• 1.2. Quan điểm về huấn luyện thể lực chuyên môn cho vận động viên Wushu – Taolu
• 1.3. Phương pháp và phương tiện huấn luyện thể lực chuyên môn cho vận động viên Wushu – Taolu
• 1.4. Đặc điểm tâm – sinh lý vận động viên lứa tuổi 12-15
• 1.5. Các công trình nghiên cứu có liên quan
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu
• 2.3. Phương pháp phỏng vấn, tọa đàm
• 2.4. Phương pháp quan sát sư phạm
• 2.5. Phương pháp kiểm tra sư phạm
• 2.6. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 2.7. Phương pháp toán học thống kê
• 2.8. Tổ chức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Thực trạng công tác huấn luyện thể lực chuyên môn cho nam vận động viên Wushu -Taolu Lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam
• 3.2. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả công tác huấn luyện cho nam vận động viên Wushu -Taolu Lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam
• 3.3. Thực trạng phát triển thể lực chuyên môn của nam vận động viên Wushu-Taolu Lứa tuổi 12-15 tại một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam
• 3.4. Bàn luận kết quả nghiên cứu nhiệm vụ 1
• 3.5. Nghiên cứu lựa chọn bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho nam vận động viên Wushu-Taolu lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam
• 3.6. Lựa chọn bài tập huấn luyện thể lực chuyên môn cho nam vận động viên Wushu-Taolu lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam
• 3.7. Xây dựng kế hoạch huấn luyện thể lực chuyên môn cho nam vận động viên Wushu-Taolu Lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam
• 3.8. Bàn luận kết quả nghiên cứu nhiệm vụ 2
• 3.9. Nghiên cứu ứng dụng các bài tập lựa chọn trong phát triển thể lực chuyên môn cho nam vận động viên Wushu - Taolu Lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam
• 3.10. Tổ chức thực nghiệm ứng dụng các bài tập lựa chọn trong phát triển thể lực chuyên môn cho nam vận động viên Wushu - Taolu Lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam
• 3.11. Đánh giá hiệu quả thực nghiệm ứng dụng các bài tập lựa chọn trong phát triển thể lực chuyên môn cho nam vận động viên Wushu - Taolu Lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam
• 3.12. Bàn luận kết quả nghiên cứu nhiệm vụ 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Wushu Taolu và thể lực chuyên môn

Wushu Taolu là một môn võ thuật truyền thống của Trung Quốc, bao gồm các bài biểu diễn kỹ thuật và động tác. Đối với nam vận động viên Wushu lứa tuổi 12-15, việc phát triển thể lực chuyên môn là rất quan trọng. Phát triển thể lực không chỉ giúp VĐV thực hiện các động tác kỹ thuật một cách chính xác mà còn nâng cao khả năng thi đấu. Theo nghiên cứu, thể lực chuyên môn liên quan trực tiếp đến thành tích thi đấu của VĐV. Việc lựa chọn bài tập phù hợp để phát triển thể lực cho VĐV Wushu Taolu là một yếu tố quyết định trong quá trình huấn luyện. Các bài tập này cần được thiết kế sao cho phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi 12-15, nhằm tối ưu hóa hiệu quả tập luyện.

1.1. Đặc điểm tâm sinh lý của VĐV lứa tuổi 12 15

Lứa tuổi 12-15 là giai đoạn phát triển quan trọng trong đời sống của mỗi VĐV. Tâm sinh lý của VĐV ở độ tuổi này thường có sự thay đổi lớn, ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu và thực hiện các bài tập thể lực. Nghiên cứu cho thấy, VĐV trong độ tuổi này cần được hướng dẫn một cách cẩn thận để phát triển thể lực một cách toàn diện. Thể lực cho nam VĐV Wushu không chỉ bao gồm sức mạnh mà còn cần sự linh hoạt, sức bền và khả năng phối hợp. Việc áp dụng các bài tập phát triển thể lực chuyên môn phù hợp sẽ giúp VĐV cải thiện kỹ năng và đạt được thành tích cao trong thi đấu.

II. Thực trạng công tác huấn luyện thể lực chuyên môn

Công tác huấn luyện thể lực chuyên môn cho nam VĐV Wushu Taolu lứa tuổi 12-15 tại miền Bắc Việt Nam hiện đang gặp nhiều khó khăn. Nhiều VĐV chưa đạt được trình độ thể lực chuyên môn cần thiết để thực hiện các kỹ thuật phức tạp trong thi đấu. Theo khảo sát, có sự giảm sút rõ rệt về sức nhanh và sức mạnh của VĐV trong các bài quyền. Điều này cho thấy, việc lựa chọn bài tập phát triển thể lực chưa được thực hiện một cách hiệu quả. Các huấn luyện viên cần chú trọng hơn đến việc xây dựng chương trình huấn luyện thể lực chuyên môn, đảm bảo rằng VĐV có đủ sức mạnh và sức bền để thực hiện các động tác kỹ thuật một cách tốt nhất.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả huấn luyện

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả công tác huấn luyện thể lực cho nam VĐV Wushu Taolu. Đầu tiên, điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị huấn luyện đóng vai trò quan trọng. Nhiều trung tâm huấn luyện vẫn còn thiếu thốn về trang thiết bị, ảnh hưởng đến chất lượng tập luyện. Thứ hai, trình độ chuyên môn của huấn luyện viên cũng là một yếu tố quyết định. Huấn luyện viên cần có kiến thức vững vàng về phát triển thể lực và các phương pháp huấn luyện hiện đại để áp dụng vào thực tiễn. Cuối cùng, sự quan tâm và đầu tư từ các cấp quản lý thể thao cũng cần được nâng cao để tạo điều kiện tốt nhất cho VĐV phát triển.

III. Nghiên cứu lựa chọn bài tập phát triển thể lực

Nghiên cứu lựa chọn bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho nam VĐV Wushu Taolu lứa tuổi 12-15 là một nhiệm vụ quan trọng. Các bài tập cần được thiết kế dựa trên đặc điểm thể lực và nhu cầu của VĐV. Việc áp dụng các bài tập này không chỉ giúp VĐV cải thiện thể lực mà còn nâng cao khả năng thi đấu. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc lựa chọn bài tập phù hợp có thể giúp VĐV tăng cường sức mạnh, sức bền và khả năng phối hợp. Các bài tập này cần được thực hiện một cách thường xuyên và liên tục để đạt được hiệu quả cao nhất.

3.1. Xây dựng kế hoạch huấn luyện thể lực

Kế hoạch huấn luyện thể lực cho nam VĐV Wushu Taolu cần được xây dựng một cách khoa học và hợp lý. Các bài tập cần được phân chia theo từng giai đoạn, từ giai đoạn chuẩn bị chung đến giai đoạn chuyên môn. Việc này giúp VĐV có thể làm quen dần với cường độ tập luyện và nâng cao khả năng chịu đựng. Ngoài ra, việc theo dõi và đánh giá thường xuyên kết quả tập luyện cũng rất quan trọng để điều chỉnh kế hoạch huấn luyện kịp thời. Điều này không chỉ giúp VĐV phát triển thể lực mà còn tạo động lực cho họ trong quá trình tập luyện.

IV. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu về bài tập phát triển thể lực cho nam VĐV Wushu Taolu lứa tuổi 12-15 tại miền Bắc Việt Nam đã chỉ ra nhiều vấn đề cần được giải quyết. Việc phát triển thể lực chuyên môn là một yếu tố quyết định đến thành tích thi đấu của VĐV. Cần có sự đầu tư mạnh mẽ hơn từ các cấp quản lý thể thao để nâng cao chất lượng huấn luyện. Đồng thời, các huấn luyện viên cần được đào tạo bài bản về phương pháp huấn luyện thể lực chuyên môn. Chỉ khi có sự đồng bộ giữa các yếu tố này, VĐV mới có thể phát triển toàn diện và đạt được thành tích cao trong thi đấu.

4.1. Kiến nghị về công tác huấn luyện

Để nâng cao hiệu quả công tác huấn luyện thể lực cho nam VĐV Wushu Taolu, cần có các kiến nghị cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường đầu tư cơ sở vật chất cho các trung tâm huấn luyện. Thứ hai, cần tổ chức các khóa đào tạo cho huấn luyện viên về phương pháp huấn luyện thể lực chuyên môn. Cuối cùng, cần có các chương trình đánh giá định kỳ để theo dõi sự tiến bộ của VĐV, từ đó có những điều chỉnh kịp thời trong quá trình huấn luyện.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ giáo dục học với đề tài "Nghiên cứu lựa chọn bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho nam vận động viên Wushu - Taolu lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam" do nghiên cứu sinh Phạm Tuấn Anh thực hiện tại Trường Đại học Thể dục Thể thao Bắc Ninh, dưới sự hướng dẫn khoa học của cán bộ hướng dẫn 1 là Trần Tuấn Hiếu và cán bộ hướng dẫn 2 là Nguyễn Thế Truyền, hoàn thành năm 2022. Đề tài thuộc ngành Giáo dục học, mã số 9140101.

Tính cấp thiết của luận án bắt nguồn từ chủ trương phát triển thể thao thành tích cao của Việt Nam, cụ thể là Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 01 tháng 12 năm 2011 của Bộ Chính trị về việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, tạo bước phát triển mạnh mẽ về thể dục thể thao đến năm 2020. Trong định hướng phân nhóm thể thao trọng điểm quốc gia, môn Wushu được xếp vào nhóm 10 môn thể thao trọng điểm loại 1 (cùng với điền kinh, bơi, cử tạ, vật hạng cân nhẹ, bắn súng, karatedo, boxing nữ, cầu lông, bóng bàn). Môn Wushu gồm hai nội dung chính là Taolu (biểu diễn quyền, binh khí, đối luyện) và Sanshou (đối kháng). Ở nội dung Taolu, sau giai đoạn phát triển ban đầu với sự hỗ trợ của các chuyên gia Trung Quốc từ năm 1991 (Phan Hán Quang, Trần Húc Hồng) và các thành tích quốc tế tại giải Vô địch Thế giới lần thứ 3 ở Malaysia (vận động viên Nguyễn Thúy Hiền, Mai Thanh Ba), công tác đào tạo lực lượng kế cận bộc lộ hạn chế.

Thực tiễn quan sát thi đấu cho thấy các nam vận động viên Wushu Taolu trẻ tại các đơn vị phía Bắc thường suy giảm rõ rệt về tốc độ, sức mạnh và khả năng phối hợp vận động ở nửa sau cũng như phần cuối bài biểu diễn. Khoảng trống nghiên cứu được xác định là thiếu hụt hệ thống bài tập huấn luyện thể lực chuyên môn phù hợp cho nam vận động viên lứa tuổi 12-15 tại các tỉnh, thành phía Bắc nhằm giải quyết tình trạng sụt giảm thể lực cuối bài thi.

Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn công tác huấn luyện thể lực chuyên môn, luận án tiến hành lựa chọn các bài tập phát triển thể lực chuyên môn phù hợp, ứng dụng và đánh giá hiệu quả các bài tập lựa chọn trên đối tượng nghiên cứu, góp phần nâng cao hiệu quả công tác huấn luyện cho nam vận động viên Wushu Taolu lứa tuổi 12-15 tại một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam.

Nhiệm vụ nghiên cứu được phân chia thành 3 nhiệm vụ cụ thể:

1. Nhiệm vụ 1: Nghiên cứu thực trạng công tác huấn luyện thể lực chuyên môn cho nam vận động viên Wushu Taolu lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam.
2. Nhiệm vụ 2: Nghiên cứu lựa chọn bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho nam vận động viên Wushu Taolu lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam.
3. Nhiệm vụ 3: Nghiên cứu ứng dụng các bài tập lựa chọn trong phát triển thể lực chuyên môn cho nam vận động viên Wushu Taolu lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam.

Giả thuyết khoa học: Trình độ thể lực chuyên môn của nam vận động viên Wushu Taolu trẻ chưa đáp ứng được yêu cầu thi đấu do chưa có hệ thống bài tập phát triển thể lực chuyên môn phù hợp. Nếu lựa chọn được hệ thống bài tập phát triển thể lực chuyên môn phù hợp và có hiệu quả thì sẽ nâng cao thể lực chuyên môn, từ đó nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo nam vận động viên Wushu Taolu lứa tuổi 12-15 tại địa bàn nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu: Bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho nam vận động viên Wushu Taolu lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam.

Khách thể nghiên cứu bao gồm:

• 59 nam vận động viên Wushu Taolu thuộc diện khảo sát (16 vận động viên 12 tuổi, 16 vận động viên 13 tuổi, 13 vận động viên 14 tuổi, 14 vận động viên 15 tuổi).
• 11 huấn luyện viên tham gia phỏng vấn trực tiếp tại 6 đơn vị khảo sát.
• 33 chuyên gia, huấn luyện viên, trọng tài tham gia phỏng vấn xác định các tố chất thể lực chuyên môn đặc thù.
• 32 chuyên gia, huấn luyện viên lâu năm, trọng tài tham gia phỏng vấn lựa chọn test đánh giá thể lực chuyên môn.
• 31 chuyên gia, huấn luyện viên có thâm niên công tác trên 5 năm và trọng tài tham gia phỏng vấn lựa chọn hệ thống bài tập.

Phạm vi không gian nghiên cứu: 6 đơn vị đào tạo thể thao tại phía Bắc gồm Trung tâm Huấn luyện Thể dục Thể thao Quảng Ninh, Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu Thể dục Thể thao Lạng Sơn, Trung tâm Đào tạo Vận động viên Hải Phòng, Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu Thể dục Thể thao Vĩnh Phúc, Trung tâm Thể dục Thể thao Thái Nguyên, Trung tâm Huấn luyện Thể dục Thể thao Thái Bình. Phạm vi thời gian nghiên cứu bao gồm giai đoạn khảo sát thực trạng, xây dựng kế hoạch và tổ chức thực nghiệm sư phạm trong thời gian 12 tháng.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án điểm lại các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan đến đặc điểm chuyên môn môn võ thuật, huấn luyện thể lực và lý luận thể dục thể thao:

1. Các nghiên cứu võ thuật trong nước:

• Nguyễn Đương Bắc (2006): Nghiên cứu các chỉ số hình thái, chức năng và thể lực trong tuyển chọn và huấn luyện võ thuật.
• Trần Tuấn Hiếu (1999, 2004): Các công trình nghiên cứu về đặc điểm huấn luyện thể lực và phương pháp đánh giá trình độ tập luyện trong các môn võ.
• Nguyễn Thị Ngọc (2007): Nghiên cứu nâng cao năng lực vận động trong đào tạo vận động viên võ thuật trẻ.
• Đặng Thị Hồng Nhung (2011): Đánh giá công tác đào tạo và các giải pháp nâng cao hiệu quả huấn luyện thể lực chuyên môn.
• Mai Thị Bích Ngọc (2017): Nghiên cứu phát triển các tố chất thể lực đặc thù cho vận động viên Taolu.
• Vũ Xuân Thành (2012): Nghiên cứu hệ thống tiêu chuẩn kiểm tra đánh giá trình độ thể lực trong môn võ thuật.
• Trần Kim Tuyến (2009): Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng và phương pháp đánh giá kỹ thuật, thể lực trong Wushu Taolu.

2. Tài liệu lý luận huấn luyện thể thao và y sinh học:

• Quan điểm lý luận huấn luyện thể thao của các tác giả quốc tế: V. Philin (1996), Zusalovxki V. Philin, Ozolin (1980), Pankov (2002) về tính giai đoạn, thời kỳ nhạy cảm phát triển các tố chất thể lực, mối quan hệ tương tác giữa thể lực chung và thể lực chuyên môn qua 3 phương diện hoạt động cơ bắp (co cơ, trao đổi chất sinh năng lượng, dẫn truyền thần kinh cơ).
• Quan điểm y sinh học thể dục thể thao của các tác giả Việt Nam: Lê Bửu, Dương Nghiệp Chí, Nguyễn Hiệp; Nguyễn Ngọc Cừ; Lưu Quang Hiệp và cộng sự về sự biến đổi thích nghi sinh học và chức năng cơ thể dưới tác động của lượng vận động.
• Quan điểm tâm lý học thể thao: Phạm Ngọc Viễn và cộng sự về sự chuẩn bị thể lực gắn liền với việc vượt qua khó khăn tâm lý khi thực hiện hành động kỹ thuật.
• Lịch sử hình thành Wushu hiện đại: Các danh sư Trung Quốc thời kỳ sau năm 1949 tham gia chuẩn hóa hệ thống kỹ thuật gồm Zhang Wenguang, Wang Ziping, Sha Guozeng, Chai Longyun.

Vị trí của luận án: Luận án chỉ ra rằng các công trình trước đây tập trung vào việc phát triển từng tố chất thể lực riêng lẻ, xây dựng chương trình cho các đối tượng chung hoặc đánh giá trình độ tập luyện tổng quát. Chưa có công trình nào nghiên cứu một cách có hệ thống về việc lựa chọn và ứng dụng bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho nam vận động viên Wushu Taolu lứa tuổi 12-15 tại các đơn vị thể thao địa phương khu vực phía Bắc Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án dựa trên các cơ sở lý luận chuyên ngành giáo dục học, huấn luyện thể thao và y sinh học thể dục thể thao:

• Đặc điểm nội dung Taolu: Bao gồm các bài quyền (Trường quyền, Nam quyền, Thái cực quyền), các bài binh khí (đao thuật, kiếm thuật, thương thuật, thái cực kiếm, nam đao, nam côn) và đối luyện (tay không, binh khí). Quy định chấm điểm gồm 10 điểm tối đa, phân chia cho 3 tổ trọng tài: tổ A chấm chất lượng động tác (5 điểm), tổ B chấm trình độ biểu diễn (3 điểm), tổ C chấm độ khó (2 điểm); lỗi quy cách trừ 0,1 điểm/lần, lỗi sai khác trừ 0,1 đến 0,3 điểm/lần.
• Phân kỳ huấn luyện dài hạn: Mô hình huấn luyện Wushu gồm 4 giai đoạn: Giai đoạn huấn luyện ban đầu (2 năm, lứa tuổi tuyển chọn tối thiểu 7 tuổi, quy mô nhóm 10-12 vận động viên); Giai đoạn chuyên môn hóa thể thao (5 năm, lứa tuổi tuyển chọn tối thiểu 8 tuổi, quy mô nhóm 8-10 vận động viên); Giai đoạn hoàn thiện trình độ thể thao (lứa tuổi tối thiểu 12 tuổi, quy mô 2-4 vận động viên); Giai đoạn trình độ thể thao cao (lứa tuổi tối thiểu 14 tuổi, quy mô 1-2 vận động viên). Vận động viên lứa tuổi 12-15 nằm trong giai đoạn chuyên môn hóa sâu, trong đó khối lượng lý thuyết toàn bộ hệ thống là 483 giờ với 16 chủ đề (giai đoạn chuyên môn hóa chiếm 90 giờ).
• Bản chất của thể lực chuyên môn và sự chuyển tố chất: Hiện tượng chuyển thể lực có thể là dương tính (tốt) hoặc âm tính (xấu); trực tiếp hoặc gián tiếp; đồng loại hoặc khác loại (như chuyển hóa giữa tốc độ và sức mạnh). Huấn luyện thể lực chuyên môn phải dựa trên nền tảng thể lực chung để xây dựng thể lực chuyên môn cơ sở và phát triển thể lực chuyên môn cơ bản.
• Lý thuyết về lượng vận động và quãng nghỉ: Lượng vận động gồm khối lượng và cường độ, có mối quan hệ tỷ lệ nghịch trong giới hạn nhất định. Nguyên tắc tăng lượng vận động theo chu kỳ dài hạn là hình làn sóng. Ba loại quãng nghỉ gồm: quãng nghỉ ngắn (căng thẳng), quãng nghỉ đầy đủ (thích hợp phát triển sức nhanh, sức mạnh tốc độ), và quãng nghỉ hồi phục vượt mức. Trong huấn luyện thể lực chuyên môn Wushu Taolu lứa tuổi 12-15, quãng nghỉ đầy đủ và quãng nghỉ tích cực được xác định là phù hợp nhất.
• Đặc điểm tâm - sinh lý lứa tuổi 12-15:
  • Tâm lý: Giai đoạn dậy thì, tri giác không gian phát triển tương đương người lớn; chú ý có chủ đích chiếm ưu thế; tư duy trừu tượng phát triển nhưng năng lực tổng hợp còn hạn chế; tính xúc cảm cao, hưng phấn chiếm ưu thế so với ức chế, dễ bồng bột, tâm trạng chuyển biến nhanh.
  • Thần kinh: Mất cân bằng tạm thời giữa hai hệ thống tín hiệu, vỏ não chưa kiểm soát hoàn toàn các vùng dưới vỏ.
  • Hệ tim mạch: Cơ tim nhỏ, tính đàn hồi thấp, van tim chưa hoàn thiện; nhịp tim tăng 5-6 lần/phút khi công suất tăng 1 kg/1 giây.
  • Hệ hô hấp: Thở nhanh và nông, dung tích sống thấp, cơ hô hấp yếu (chủ yếu dựa vào cơ hoành), khả năng chịu đựng yếm khí kém, dễ mệt mỏi do thiếu oxy.
  • Hệ cơ - xương - khớp: Quá trình cốt hóa chưa hoàn tất, mô sụn nhiều, chất hữu cơ và nước chiếm tỷ lệ cao, canxi và photpho ít; xương dẻo dai nhưng chịu lực nén kém; cột sống đã có 4 đoạn cong sinh lý nhưng dễ cong vẹo; cơ bắp nhiều nước, ít protit và lipit, sức bền cơ bắp thấp.

Phương pháp nghiên cứu thực tế

Luận án sử dụng phối hợp 6 phương pháp nghiên cứu sư phạm và khoa học thể thao:

1. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu: Thu thập, hệ thống hóa các văn bản quy phạm, giáo trình huấn luyện, công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về Wushu Taolu và huấn luyện thể lực.
2. Phương pháp phỏng vấn, tọa đàm: Thiết lập phiếu phỏng vấn bằng văn bản và trao đổi trực tiếp với huấn luyện viên (11 người), chuyên gia và trọng tài (từ 31 đến 33 người qua từng bước) để xác định thực trạng, thống nhất tố chất đặc thù, lựa chọn test kiểm tra và tuyển chọn hệ thống bài tập.
3. Phương pháp quan sát sư phạm: Trực tiếp theo dõi các buổi tập luyện, quá trình thi đấu tại các giải thể thao trẻ của 6 tỉnh thành nhằm đánh giá biểu hiện suy giảm thể lực của vận động viên.
4. Phương pháp kiểm tra sư phạm: Sử dụng hệ thống test đo lường các tố chất thể lực chuyên môn đặc thù; kiểm tra độ tin cậy bằng phương pháp kiểm tra lặp lại (test-retest) và kiểm tra tính giá trị qua hệ số tương quan với thành tích thi đấu trên mẫu 59 vận động viên.
5. Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Thiết kế thực nghiệm so sánh song song giữa nhóm đối chứng (huấn luyện theo kế hoạch thông thường) và nhóm thực nghiệm (áp dụng hệ thống bài tập và kế hoạch phân bổ lượng vận động của luận án) trong 12 tháng trên 59 vận động viên (chia làm 2 nhóm tuổi: 12-13 tuổi và 14-15 tuổi).
6. Phương pháp toán học thống kê: Sử dụng các công thức tính giá trị trung bình, độ lệch chuẩn, kiểm định độ tin cậy lặp lại, hệ số tương quan Bravais-Pearson, nhịp tăng trưởng (công thức Brody hoặc W. Brody) và kiểm định sự khác biệt giữa hai mẫu độc lập/phụ thuộc ($t$-Student).

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận của đề tài qua 5 nội dung chính:

• Khái quát về môn Wushu và nội dung Taolu: Nêu nguồn gốc, sự phân định giữa Taolu (biểu diễn quyền, binh khí, đối luyện) và Sanshou (đối kháng thể thao, dân sự, quân sự); hệ thống tổ chức phong trào tại 50 tỉnh, thành, ngành ở Việt Nam (miền Bắc: 19, miền Trung: 17, miền Nam: 11, cùng 2 ngành Quân đội, Công an). Phân tích chi tiết quy tắc chấm điểm 10 điểm của Luật thi đấu Wushu Taolu quốc tế.
• Quan điểm huấn luyện thể lực chuyên môn: Phân tích bản chất của việc chuẩn bị thể lực chung và thể lực chuyên môn; cơ chế co cơ, chuyển hóa năng lượng và dẫn truyền thần kinh cơ theo Ozolin và Philin; nguyên lý chuyển tố chất thể lực (chuyển dương tính, âm tính, trực tiếp, gián tiếp, đồng loại, khác loại).
• Huấn luyện thể lực chuyên môn trong các giai đoạn huấn luyện: Phân tích vị trí của giai đoạn chuyên môn hóa thể thao (chuyên môn hóa sâu) trong mô hình huấn luyện 4 giai đoạn; kế hoạch hóa 483 giờ lý thuyết (Bảng 1.2) và chỉ số kế hoạch hoạt động thi đấu gồm kiểm tra, vòng loại, thi đấu cơ bản (Bảng 1.3).
• Phương pháp và phương tiện huấn luyện thể lực: Phân loại 3 nhóm phương pháp huấn luyện (lời nói - trực quan; định mức chặt chẽ lượng vận động; trò chơi - thi đấu); làm rõ vai trò của bài tập thể chất, các yếu tố tự nhiên và yếu tố vệ sinh; nguyên lý điều khiển lượng vận động (khối lượng, cường độ) theo chu kỳ hình làn sóng kết hợp quãng nghỉ đầy đủ, quãng nghỉ tích cực.
• Đặc điểm tâm - sinh lý lứa tuổi 12-15 và các công trình liên quan: Phân tích sự phát triển tri giác, trí nhớ, tư duy, cảm xúc, hệ thần kinh, hệ tim mạch, hô hấp và hệ vận động trong thời kỳ dậy thì; tổng thuật các công trình nghiên cứu võ thuật của Nguyễn Đương Bắc, Trần Tuấn Hiếu, Nguyễn Thị Ngọc, Đặng Thị Hồng Nhung, Mai Thị Bích Ngọc, Vũ Xuân Thành, Trần Kim Tuyến.

CHƯƠNG 2. PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU

Chương 2 mô tả chi tiết quy trình tổ chức và các công cụ nghiên cứu:

• Trình bày 6 phương pháp nghiên cứu sư phạm: phân tích tài liệu, phỏng vấn tọa đàm, quan sát sư phạm, kiểm tra sư phạm, thực nghiệm sư phạm và toán học thống kê.
• Quy mô khách thể và mẫu khảo sát: 59 nam vận động viên tại 6 trung tâm thể thao phía Bắc (Quảng Ninh, Lạng Sơn, Hải Phòng, Vĩnh Phúc, Thái Nguyên, Thái Bình), chia thành hai phân nhóm tuổi (12-13 tuổi: 32 vận động viên; 14-15 tuổi: 27 vận động viên); đội ngũ chuyên gia phỏng vấn qua các giai đoạn gồm 11 huấn luyện viên trực tiếp, 33 chuyên gia xác định tố chất, 32 chuyên gia chọn test, 31 chuyên gia chọn bài tập.
• Kế hoạch tổ chức nghiên cứu: Trải qua các giai đoạn nghiên cứu cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng, lựa chọn bài tập, thiết kế kế hoạch huấn luyện năm và tiến hành thực nghiệm sư phạm trong thời gian 12 tháng.

CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN

Chương 3 giải quyết 3 nhiệm vụ nghiên cứu thông qua hệ thống bảng số liệu và biểu đồ:

1. Thực trạng công tác huấn luyện thể lực chuyên môn (Nhiệm vụ 1)

• Phân tích kế hoạch huấn luyện năm và tỷ lệ các thành phần huấn luyện (Bảng 3.1, Bảng 3.2): Huấn luyện thể lực chuyên môn được phân bổ song song với thể lực chung nhưng thời lượng dành cho bài tập thể lực chuyên môn đặc thù còn hạn chế so với yêu cầu thi đấu.
• Thực trạng cơ sở vật chất, đội ngũ huấn luyện viên (Bảng 3.3, Bảng 3.4 trên mẫu $n=6$ đơn vị): Sân bãi, thảm tập, dụng cụ bổ trợ tại một số đơn vị còn thiếu thốn, chưa đồng bộ; trình độ huấn luyện viên có sự chênh lệch giữa các địa phương.
• Thực trạng sử dụng phương pháp, phương tiện và bài tập huấn luyện (Bảng 3.5, Bảng 3.6, Bảng 3.7 trên mẫu $n=6$): Các đơn vị chủ yếu dùng bài tập lặp lại kỹ thuật đơn thuần, thiếu các tổ hợp bài tập chuyên biệt phát triển các tố chất phối hợp.
• Xác định tố chất thể lực chuyên môn đặc thù: Phỏng vấn 33 chuyên gia (Bảng 3.8) đã thống nhất lựa chọn 6 nhóm tố chất thể lực chuyên môn đặc thù cho nam vận động viên Wushu Taolu lứa tuổi 12-15, gồm: Sức mạnh tốc độ (SMTĐ), Sức bền tốc độ (SBTĐ), Sức bền mạnh (SBM), Sức nhanh động tác, Khả năng phối hợp vận động, và Độ mềm dẻo.
• Lựa chọn và kiểm tra test đánh giá thể lực chuyên môn: Phỏng vấn 32 chuyên gia (Bảng 3.9) lựa chọn hệ thống test; kiểm định tính giá trị qua mối tương quan giữa các test với thành tích thi đấu (Bảng 3.10, $n=59$) và kiểm định độ tin cậy qua tương quan hai lần lặp test (Bảng 3.11, $n=59$).
• Xây dựng tiêu chuẩn phân loại và thang điểm: Xây dựng tiêu chuẩn phân loại trình độ thể lực chuyên môn cho lứa tuổi 12-13 (Bảng 3.13) và lứa tuổi 14-15 (Bảng 3.14); lập bảng điểm đánh giá cho lứa tuổi 12-13 (Bảng 3.15), lứa tuổi 14-15 (Bảng 3.16) và bảng điểm tổng hợp (Bảng 3.17). Đánh giá thực trạng trình độ thể lực chuyên môn trên 59 vận động viên (Bảng 3.18) chỉ ra phần lớn vận động viên chỉ đạt mức trung bình và yếu.

2. Nghiên cứu lựa chọn bài tập và xây dựng kế hoạch huấn luyện (Nhiệm vụ 2)

• Lựa chọn bài tập thể lực chuyên môn: Qua phỏng vấn 31 chuyên gia và huấn luyện viên có thâm niên trên 5 năm (Bảng 3.19), luận án đã chọn lọc được 82 bài tập phát triển thể lực chuyên môn thuộc 6 nhóm tố chất đặc thù.
• Xây dựng kế hoạch huấn luyện năm và phân bổ lượng vận động: Thiết kế kế hoạch lượng vận động theo chu kỳ làn sóng qua 3 thời kỳ lớn (chuẩn bị, thi đấu, chuyển tiếp/quá độ) với các chu kỳ nhỏ chi tiết:
  • Giai đoạn chuẩn bị chung 1, chuyên môn 1, thi đấu 1, quá độ 1 (Bảng 3.20 đến Bảng 3.27; Biểu đồ 3.1 đến Biểu đồ 3.4).
  • Giai đoạn chuẩn bị chung 2, chuẩn bị chuyên môn 2, thi đấu 2, chuyển tiếp 2 (Bảng 3.28 đến Bảng 3.35; Biểu đồ 3.5 đến Biểu đồ 3.8).
  • Giai đoạn chuẩn bị chung 3, chuẩn bị chuyên môn 3, thi đấu 3, chuyển tiếp 3 (Bảng 3.36 đến Bảng 3.43; Biểu đồ 3.9 đến Biểu đồ 3.12).

3. Ứng dụng thực nghiệm và đánh giá hiệu quả (Nhiệm vụ 3)

• Tổ chức thực nghiệm sư phạm trong 12 tháng: Chia 59 vận động viên thành nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm tại các nhóm tuổi.
• Đánh giá trước thực nghiệm: So sánh trình độ thể lực chuyên môn lứa tuổi 12-13 ($n=32$, Bảng 3.44), lứa tuổi 14-15 ($n=27$, Bảng 3.45) và tỷ lệ phân loại thể lực ($n=59$, Bảng 3.46) cho thấy sự khác biệt giữa hai nhóm trước thực nghiệm không có ý nghĩa thống kê ($p > 0.05$).
• Đánh giá sau 12 tháng thực nghiệm:
  • So sánh trình độ thể lực chuyên môn lứa tuổi 12-13 ($n=32$, Bảng 3.47) và lứa tuổi 14-15 ($n=27$, Bảng 3.48) cho thấy nhóm thực nghiệm đạt kết quả cao hơn rõ rệt so với nhóm đối chứng có ý nghĩa thống kê ($p < 0.05$).
  • Nhịp tăng trưởng trình độ thể lực chuyên môn sau 12 tháng (Bảng 3.49; Biểu đồ 3.13 cho nhóm 12-13 tuổi, Biểu đồ 3.14 cho nhóm 14-15 tuổi): Tốc độ phát triển các chỉ số ở nhóm thực nghiệm cao hơn nhóm đối chứng.
  • Phân loại thể lực chuyên môn sau 12 tháng ($n=59$, Bảng 3.50): Nhóm thực nghiệm có tỷ lệ vận động viên xếp loại Tốt và Khá tăng lên, loại Yếu giảm hẳn so với nhóm đối chứng.
  • Thành tích thi đấu sau thực nghiệm ($n=59$, Bảng 3.51): Nhóm thực nghiệm đạt điểm số và thành tích thi đấu tại các giải kiểm tra cao hơn so với nhóm đối chứng.

Dưới đây là bảng tổng hợp các nhóm bảng số liệu và biểu đồ đo lường chính trong luận án:

STT	Bảng / Biểu đồ	Nội dung trích xuất từ văn bản	Quy mô mẫu ($n$)
1	Bảng 1.1	Mô hình thời gian huấn luyện, tuổi tối thiểu, số lượng VĐV Wushu Taolu	4 giai đoạn
2	Bảng 1.2	Phân bổ 483 giờ lý thuyết theo 16 chủ đề trong các giai đoạn huấn luyện	16 chủ đề
3	Bảng 3.3 - 3.7	Thực trạng cơ sở vật chất, HLV, phương pháp, phương tiện và bài tập	$n = 6$ đơn vị
4	Bảng 3.8	Phỏng vấn xác định 6 nhóm tố chất thể lực chuyên môn đặc thù	$n = 33$ chuyên gia
5	Bảng 3.9	Phỏng vấn lựa chọn hệ thống test đánh giá thể lực chuyên môn đặc thù	$n = 32$ chuyên gia
6	Bảng 3.10 - 3.11	Kiểm tra độ tin cậy và mối tương quan giữa test với thành tích thi đấu	$n = 59$ VĐV
7	Bảng 3.13 - 3.16	Tiêu chuẩn phân loại và bảng điểm thể lực cho nhóm 12-13 và 14-15 tuổi	Phân loại lứa tuổi
8	Bảng 3.18	Thực trạng trình độ thể lực chuyên môn của nam VĐV Wushu Taolu 12-15 tuổi	$n = 59$ VĐV
9	Bảng 3.19	Phỏng vấn lựa chọn 82 bài tập phát triển thể lực chuyên môn	$n = 31$ chuyên gia
10	Bảng 3.20 - 3.43	Phân chia tỷ lệ huấn luyện và diễn biến lượng vận động qua 3 chu kỳ lớn	3 chu kỳ huấn luyện
11	Bảng 3.44 - 3.46	So sánh trình độ TLCM và tỷ lệ phân loại thời điểm trước thực nghiệm	$n = 32$; $n = 27$; $n = 59$
12	Bảng 3.47 - 3.51	So sánh kết quả, nhịp tăng trưởng, phân loại và thành tích sau 12 tháng TN	$n = 32$; $n = 27$; $n = 59$
13	Biểu đồ 3.1 - 3.12	Diễn biến lượng vận động qua các thời kỳ chuẩn bị, chuyên môn, thi đấu	12 biểu đồ chu kỳ
14	Biểu đồ 3.13 - 3.14	Nhịp tăng trưởng TLCM của nhóm 12-13 tuổi và 14-15 tuổi sau thực nghiệm	2 phân nhóm tuổi

Kết quả và những đóng góp mới

Những đóng góp mới về mặt lý luận và khoa học

• Hệ thống hóa các căn cứ lý luận về huấn luyện thể lực chuyên môn cho vận động viên Wushu Taolu trong giai đoạn chuyên môn hóa sâu, gắn với các đặc điểm tâm - sinh lý của lứa tuổi dậy thì (12-15 tuổi).
• Xác định được 6 nhóm tố chất thể lực chuyên môn đặc thù của nam vận động viên Wushu Taolu lứa tuổi 12-15 gồm: Sức mạnh tốc độ, Sức bền tốc độ, Sức bền mạnh, Sức nhanh động tác, Khả năng phối hợp vận động và Độ mềm dẻo.
• Xây dựng và kiểm định được hệ thống tiêu chí, test đo lường bảo đảm độ tin cậy ($r_{tt}$) và tính giá trị tương quan với thành tích thi đấu, lập thang điểm và bảng tiêu chuẩn phân loại thể lực chuyên môn riêng biệt cho hai nhóm tuổi 12-13 và 14-15.

Những đóng góp mới về mặt thực tiễn

• Đánh giá toàn diện thực trạng công tác huấn luyện thể lực chuyên môn tại 6 trung tâm huấn luyện thể thao phía Bắc (Quảng Ninh, Lạng Sơn, Hải Phòng, Vĩnh Phúc, Thái Nguyên, Thái Bình), làm rõ nguyên nhân suy giảm thể lực của vận động viên ở nửa cuối bài thi.
• Tuyển chọn được 82 bài tập phát triển thể lực chuyên môn phù hợp cho nam vận động viên Wushu Taolu lứa tuổi 12-15, sắp xếp theo 6 nhóm tố chất đặc thù.
• Xây dựng kế hoạch huấn luyện năm với các thông số phân bổ lượng vận động cụ thể theo chu kỳ hình làn sóng, kết hợp các chế độ nghỉ ngơi đầy đủ và tích cực.
• Chứng minh tính hiệu quả của hệ thống bài tập qua thực nghiệm sư phạm 12 tháng: Nhóm thực nghiệm đạt nhịp tăng trưởng thể lực chuyên môn, tỷ lệ xếp loại thể lực và thành tích thi đấu vượt trội so với nhóm đối chứng.

Kiến nghị của luận án

• Đề nghị các trung tâm đào tạo, huấn luyện thể thao các tỉnh, thành phía Bắc đưa hệ thống 82 bài tập và tiêu chuẩn đánh giá thể lực chuyên môn của luận án vào áp dụng thực tế trong kế hoạch huấn luyện hàng năm cho nam vận động viên Wushu Taolu lứa tuổi 12-15.
• Cần bảo đảm điều kiện cơ sở vật chất, thảm tập đạt chuẩn, trang thiết bị bổ trợ và chế độ dinh dưỡng, y tế phục hồi nhằm tối ưu hóa hiệu quả áp dụng hệ thống bài tập.
• Tiếp tục theo dõi, đánh giá định kỳ trình độ thể lực chuyên môn của vận động viên bằng hệ thống test đã được chuẩn hóa để kịp thời điều chỉnh lượng vận động trong các chu kỳ tập luyện.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về mặt phạm vi, luận án giới hạn khách thể khảo sát trên đối tượng nam vận động viên Wushu Taolu trong độ tuổi 12-15 tại 6 tỉnh, thành phía Bắc Việt Nam. Nghiên cứu chưa mở rộng khảo sát đối với vận động viên nữ Wushu Taolu, chưa bao quát các lứa tuổi khác (giai đoạn ban đầu dưới 12 tuổi hoặc giai đoạn hoàn thiện thể thao trên 15 tuổi) và chưa tiến hành thu thập dữ liệu tại các đơn vị thể thao miền Trung và miền Nam.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được xác định là mở rộng phạm vi áp dụng và đánh giá hệ thống bài tập thể lực chuyên môn cho vận động viên nữ Wushu Taolu lứa tuổi 12-15, nghiên cứu hoàn thiện hệ thống bài tập cho các lứa tuổi lớn hơn thuộc giai đoạn thể thao thành tích cao, đồng thời nghiên cứu chuyên sâu các giải pháp hồi phục thể lực chuyên môn sau vận động thi đấu.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn đối với:

• Huấn luyện viên Wushu tại các trung tâm huấn luyện và thi đấu thể dục thể thao: Trực tiếp sử dụng danh mục 82 bài tập, các biểu đồ phân bổ lượng vận động năm và phương pháp tổ chức tập luyện vòng tròn theo trạm để nâng cao thể lực chuyên môn cho vận động viên trẻ.
• Trọng tài và cán bộ quản lý chuyên môn thể thao: Tham khảo hệ thống test kiểm tra, thang điểm và bảng tiêu chuẩn phân loại trình độ thể lực cho hai nhóm tuổi 12-13 và 14-15 phục vụ công tác kiểm tra, tuyển chọn và đánh giá định kỳ.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Huấn luyện thể thao, Giáo dục thể chất: Sử dụng khung lý thuyết phân kỳ huấn luyện, cơ chế chuyển hóa năng lượng, chuyển tố chất thể lực và quy trình tổ chức thực nghiệm sư phạm 12 tháng làm tài liệu học tập và nghiên cứu khoa học thể thao.

Câu hỏi thường gặp

1. Sáu nhóm tố chất thể lực chuyên môn đặc thù của nam vận động viên Wushu Taolu 12-15 tuổi được luận án xác định là gì?

Qua kết quả phỏng vấn 33 chuyên gia, huấn luyện viên và trọng tài (Bảng 3.8), luận án đã xác định 6 nhóm tố chất thể lực chuyên môn đặc thù bao gồm: Sức mạnh tốc độ, Sức bền tốc độ, Sức bền mạnh, Sức nhanh động tác, Khả năng phối hợp vận động và Độ mềm dẻo.

2. Luận án đã lựa chọn bao nhiêu bài tập phát triển thể lực chuyên môn và được phân loại như thế nào?

Luận án đã phỏng vấn 31 chuyên gia và huấn luyện viên có thâm niên trên 5 năm (Bảng 3.19) để tuyển chọn 82 bài tập phát triển thể lực chuyên môn. Hệ thống bài tập này được phân chia tương ứng theo 6 nhóm tố chất thể lực chuyên môn đặc thù đã xác định.

3. Khách thể nghiên cứu và địa bàn khảo sát của luận án gồm những đối tượng nào?

Khách thể nghiên cứu gồm 59 nam vận động viên Wushu Taolu lứa tuổi 12-15 (16 vận động viên 12 tuổi, 16 vận động viên 13 tuổi, 13 vận động viên 14 tuổi, 14 vận động viên 15 tuổi) và đội ngũ huấn luyện viên, chuyên gia, trọng tài. Địa bàn nghiên cứu được tiến hành tại 6 đơn vị đào tạo phía Bắc gồm: Quảng Ninh, Lạng Sơn, Hải Phòng, Vĩnh Phúc, Thái Nguyên và Thái Bình.

4. Quy tắc chấm điểm trong thi đấu Wushu Taolu được phân chia như thế nào theo Luật thi đấu?

Điểm toàn bài tối đa là 10 điểm, do 3 tổ trọng tài chấm độc lập: Tổ A chấm chất lượng động tác (5 điểm), Tổ B chấm trình độ biểu diễn (3 điểm), và Tổ C chấm độ khó (2 điểm). Khi vận động viên thực hiện sai quy cách động tác, mỗi lần xuất hiện bị trừ 0,1 điểm; các lỗi sai khác bị trừ từ 0,1 đến 0,3 điểm.

5. Quá trình thực nghiệm sư phạm được tiến hành trong thời gian bao lâu và đạt kết quả ra sao?

Thực nghiệm sư phạm được tiến hành so sánh song song giữa nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm trong thời gian 12 tháng trên 59 vận động viên (chia theo nhóm tuổi 12-13 và 14-15). Kết quả sau 12 tháng cho thấy nhóm thực nghiệm có nhịp tăng trưởng thể lực chuyên môn, tỷ lệ xếp loại thể lực đạt loại Tốt - Khá và thành tích thi đấu cao hơn hẳn nhóm đối chứng có ý nghĩa thống kê ($p < 0.05$).

Kết luận

Luận án tiến sĩ giáo dục học của tác giả Phạm Tuấn Anh đã giải quyết trọn vẹn 3 nhiệm vụ nghiên cứu đặt ra về lý luận và thực tiễn huấn luyện thể lực chuyên môn cho nam vận động viên Wushu Taolu lứa tuổi 12-15 tại 6 tỉnh, thành phía Bắc Việt Nam. Công trình đã làm rõ thực trạng sa sút thể lực nửa cuối bài thi, xác định 6 nhóm tố chất thể lực đặc thù, chuẩn hóa hệ thống test đánh giá và lựa chọn 82 bài tập chuyên môn hóa. Kế hoạch huấn luyện lượng vận động theo chu kỳ làn sóng kết hợp quãng nghỉ đầy đủ, quãng nghỉ tích cực đã được thực nghiệm trong 12 tháng, chứng minh hiệu quả nâng cao rõ rệt các chỉ số thể lực và thành tích thi đấu của vận động viên. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và công cụ thực hành chuẩn mực cho công tác đào tạo lực lượng vận động viên Wushu trẻ tại các trung tâm thể thao thành tích cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU Thể thao thành tích cao là một bộ phận cấu thành nền thể dục thể thao xã hội chủ nghĩa. Mục đích của thể thao thành tích cao là vươn tới những đỉnh cao thành tích. Động cơ thành tích chính là động lực mạnh mẽ thúc đẩy vận động viên (VĐV) trong việc vươn tới các thành tích kỷ lục, cũng như thúc đẩy hoạt động khoa học thể thao nhằm tìm ra những phương pháp, biện pháp, yếu tố mới thúc đẩy, khai thác tối đa khả năng của con người trong việc vươn tới các thành tích đó. Để thực hiện mục tiêu đó, ngành thể dục thể thao cũng đã đưa ra những quan điểm, giải pháp hữu hiệu để đổi mới công tác đào tạo tài năng thể thao, chú ý tập trung phát triển một số môn thể thao mũi nhọn để tham gia các đại hội thể dục thể thao quốc tế và khu vực, trong đó có một số môn võ thuật.

Ở nước ta, so với các môn thể thao khác, võ thuật đã được các thành phố và các địa phương quan tâm đầu tư có hệ thống như, Quảng Ninh, Hải Phòng, Thái Bình, Vĩnh Phúc, Lạng Sơn, Phú Thọ. hơn thế nữa, võ thuật đã có những đóng góp không nhỏ về thành tích thi đấu tại các đấu trường quốc tế. Trong hệ thống đào tạo VĐV các môn thể thao nói chung cũng như, các môn võ thuật nói riêng, việc nâng cao thành tích thể thao phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố tác động như lối sống, điều kiện, môi trường, công tác tuyển chọn, đào tạo. Ngoài việc hoàn thiện trình độ kỹ, chiến thuật, thể lực chung và rèn luyện ý chí, VĐV wushu trẻ cần phải được phát triển thể lực chuyên môn thông qua các bài thể lực chuyên môn tại các nội dung VĐV đó tập luyện và thi đấu.

Nghị quyết 08-NQ/TW ngày 1 tháng 12 năm 2011 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, tạo bước phát triển mạnh mẽ về TDTT đến năm 2020 đã nêu rõ: "Đầu tư cho thể dục, thể thao là đầu tư cho con người, cho sự phát triển của đất nước. Tăng tỉ lệ chi ngân sách nhà nước, ưu tiên đầu tư xây dựng cơ sở vật chất TDTT và đào tạo VĐV thể thao thành tích cao; đồng thời phát huy các nguồn lực của xã hội để phát triển thể dục, thể thao." [37] Để thực hiện các mục tiêu đó, ngành TDTT cũng đã xách định rõ những quan điểm giải pháp hữu hiệu để đổi mới công tác đào tạo tài năng thể thao, cụ 2 thể là: Chú ý tập trung phát triển một số môn thể thao mũi nhọn để tham gia các Đại hội thể thao quốc tế và khu vực, trong đó có môn Wushu. Wushu là một môn võ cổ truyền của người Trung Quốc. Wushu dịch sang tiếng Việt có nghĩa là võ thuật.

Wusshu rất quen thuộc với người Việt Nam, nó vừa mang tính chất văn hoá phương Đông vừa mang đặc điểm riêng của dân tộc, Wushu được chia làm hai nội dung, đó là Shan Shou (phiên âm theo tiếng Hán việt gọi là Đả lôi đài, hay Wushu taolu (biểu diễn), nội dung biểu diễn và đối luyện tay không với binh khí hoặc binh khí với binh khí. Taolu nội dung biểu diễn gồm các nội dung sau: Trường quyền, nam quyền, đao thuật, kiếm thuật, nam đao, thương thuật, thái cực quyền, thái cực kiếm, đối luyện tay không,đối luyện binh khí. Trong khi thi đấu các VĐV có thể được sử dụng các bài biểu diễn quy dịnh với các nhóm tổ hợp thuộc các bài biểu diễn như: Tay không quyền thuật, nhóm bài với đao thuật, nhóm bài với kiếm thuật, nhóm bài với thương thuật, nhóm bài vói côn thuật, trường quyền, nam quyền. Chính vì vậy đòi hỏi các VĐV phải có một tố chất thể lực toàn diện, đặc biệt là thể lực chuyên môn cho VĐV wushu trẻ là rất quan trọng của môn võ này.

Thể lực chuyên môn là tố chất thể lực nền tảng để phát triển kỹ thuật động tác đóng vai trò quan trọng trong tất cả các môn thể thao nói chung và nội dung Taolu - nội dung biểu diễn nói riêng. Thể lực chuyên môn liên quan trực tiếp đến mọi hoạt động và tầm ảnh hưởng rất lớn và quyết định trực tiếp đến thành tích thi đấu của các VĐV. Môn Wushu du nhập vào Việt Nam từ rất sớm. Tới năm 1991 Wushu Việt Nam đã được Đảng và Nhà nước quan tâm đầu tư, Tổng cục TDTT Việt Nam đã chính thức mời những huấn luyện viên (HLV) giỏi của Nam Ninh - Trung Quốc sang huấn luyện Đội tuyển Việt Nam (Phan Hán Quang, Trần Húc Hồng).

Từ thời điểm này, Wushu của Việt Nam đã có những bước tiến bộ rõ rệt và đã đạt được những thành cao trong các giải thi đấu quốc tế cụ thể như VĐV Nguyễn Thúy Hiền, Mai Thanh Ba. và ngay tại giải Vô địch Wushu thế giới lần thứ 3 được tổ chức tại Malaisia VĐV Nguyễn Thúy Hiền, Mai Thanh Ba đã đem về cho thể thao Việt Nam những chiếc Huy chương Vàng Thế giới đầu tiên. 3 Chính vì những thành tích này, môn WuShu đã được xác định là môn thể thao trọng điểm loại 1 được đầu tư trong chiến lược phát triển của Ngành TDTT Việt Nam (Các môn thể thao trọng điểm bao gồm: 10 môn thể thao trọng điểm loại 1 (điền kinh, bơi, cử tạ, Wushu, vật (hạng cân nhẹ), bắn súng, Karatedo, boxing (nữ), cầu lông, bóng bàn; 22 môn thể thao trọng điểm loại 2 (bóng đá, bóng chuyền, Judo, Wushu, cầu mây, đấu kiếm, thể dục dụng cụ, Pencak Silat, bắn cung, xe đạp, cờ vua và cờ tướng, bi sắt, lặn, bóng ném, Dance Sport, Sport Aerobic, quần vợt, thể hình, Canoe-Kayak, Rowing, Billiard-Snooker và Vovinam). [52] Tuy nhiên trong quãng thời gian qua, công tác huấn luyện TLCM cho nam VĐV Wushu Taolu chưa thực sự hiệu quả.

Các VĐV thể hiện sự giảm sút rõ dàng về sức nhanh, sức mạnh, khả năng phối hợp vận động. khi thực hiện nửa sau các bài quyền, đặc biệt là phần cuối bài. Theo đánh giá của các nhà chuyên môn, vấn đề chính là do thể lực chuyên môn của VĐV chưa thực sự bảo đảm và chưa đáp ứng nhu cầu tập luyện, thi đấu. Chính vì vậy việc nghiên cứu thể lực chuyên môn (TLCM) cho nam VĐV Wushu - Taolu lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam là công việc rất quan trọng đối với công tác chuyên môn.

Thực tế quan sát các giải thi đấu của VĐV trẻ Việt Nam và tại các tỉnh, thành miền Bắc Việt Nam cho thấy, việc phát triển TLCM cho VĐV đạt hiệu quả chưa cao. VĐV chưa đảm bảo trình độ TLCM để thực hiện tốt các kỹ thuật cũng như hoàn thành chiến thuật cho VĐV đề ra. Đây là một hạn chế trong công tác huấn luyện VĐV Wushu - Taolu trẻ tại Việt Nam hiện nay. Đã có một số công trình nghiên cứu về võ thuật của các tác giả như: Nguyễn Đương Bắc (2006) [3], Trần Tuấn Hiếu (1999), (2004) [24], [25], Nguyễn Thi Ngọc (2007) [43], Đặng Thị Hồng Nhung (2011) [42], Mai Thị Bích Ngọc (2017) [44], Vũ Xuân Thành (2012) [55], Trần Kim Tuyến (2009) [68],.

Các đề tài trên đã nghiên cứu phát triển các tố chất thể lực riêng lẻ qua tập luyện võ thuật, xây dựng chương trình tập luyện cho các đối tượng khác nhau hay đánh giá trình độ tập luyện của VĐV, nhưng chưa có đề tài nghiên cứu 4 lựa chọn bài tập phát triển TLCM cho nam VĐV Wushu - Taolu lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam. Xuất phát từ tầm quan trọng tính bức thiết của vấn đề lựa chọn bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho nam vận động viên wushu trẻ một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam. chúng tôi tiến hành nghiên cứu: “Nghiên cứu lựa chọn bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho nam vận động viên Wushu - Taolu Lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam”. * Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn công tác huấn luyện TLCM cho nam VĐV Wushu - Taolu tại một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam, luận án tiến hành lựa chọn các bài tập phát triển TLCM phù hợp, ứng dụng và đánh giá hiệu quả các bài tập lựa chọn trên đối tượng nghiên cứu, góp phần nâng cao hiệu quả công tác huấn luyện cho nam VĐV Wushu - Taolu lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam.

* Nhiệm vụ nghiên cứu: Nhiệm vụ 1: Thực trạng công tác huấn luyện thể lực chuyên môn cho Wushu - Taolu Lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam. Nhiệm vụ 2: Nghiên cứu lựa chọn bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho Wushu - Taolu lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam. Nhiệm vụ 3: Nghiên cứu ứng dụng các bài tập lựa chọn trong phát triển thể lực chuyên môn cho Wushu - Taolu Lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam. Đối tượng nghiên cứu: Là bài tập phát triển TLCM cho nam VĐV Wushu - Taolu Lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam.

Khách thể nghiên cứu: Số lượng VĐV thuộc đối tượng khảo sát: 59 VĐV, trong đó có 16 VĐV lứa tuổi 12, 16 VĐV lứa tuổi 13, 13 VĐV lứa tuổi 14 và 14 VĐV lứa tuổi 15. Đối tượng phỏng vấn trực tiếp: 11 HLV huấn luyện VĐV Wushu – Taolu tại 06 đơn vị trong diện khảo sát của luận án. 5 Đối tượng phỏng vấn xác định các tố chất TLCM đặc thù cho nam VĐV Wushu – Taolu lứa tuổi 12-15 là 33 chuyên gia, HLV, trọng tài môn Wushu- Taolu Đối tượng phỏng vấn lựa chọn test đánh giá TLCM cho nam VĐV Wushu- Taolu lứa tuổi 12-15 là 32 chuyên gia, HLV Wushu-Taolu lâu năm, trọng tài Wushu – Taolu. Đối tượng phỏng vấn lựa chọn bài tập phát triển TLCM cho nam VĐV Wushu-Taolu lứa tuổi 12-15 tại một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam gồm 31 chuyên gia, HLV Wushu – Taolu có thời gian công tác trên 5 năm, các trọng tài Wushu – Taolu.

Phạm vi nội dung nghiên cứu: Thực trạng TLCM của nam VĐV Wushu - Taolu Lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển TLCM cho nam VĐV Wushu - Taolu Lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam. Các bài tập phát triển TLCM cho cho nam VĐV Wushu - Taolu Lứa tuổi 12-15 một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam.