Luận văn khai thác giá trị di sản văn hóa phi vật thể trong hoạt động du lịch của làng mộc kim bồng tại xã cẩm kim thành phố hội an tỉnh quảng nam

Luận văn khai thác giá trị di sản văn hóa phi vật thể trong hoạt động du lịch làng mộc Kim Bồng, Hội An, Quảng Nam, nâng cao trải nghiệm du khách.

• Đề tài: Khai thác giá trị di sản văn hóa phi vật thể trong du lịch làng mộc Kim Bồng, Hội An
• Loại tài liệu: luận văn

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 0.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 0.3. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 0.3.1. Khai thác giá trị làng nghề trong phát triển du lịch trong nước
• 0.3.2. Khai thác giá trị làng nghề trong phát triển du lịch Hội An
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp luận
• 0.5.1. Quan điểm tiếp cận
• 0.5.2. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 0.5.3. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 0.7. Bố cục luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý thuyết nghiên cứu
• 1.2. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu
• 1.2.1. Thành phố Hội An
• 1.2.2. Khái quát về hoạt động du lịch tại thành phố Hội An
• 1.2.3. Tổng quan về làng mộc Kim Bồng, xã Cẩm Kim, thành phố Hội An
• 1.3. Tiểu kết Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHAI THÁC GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HOÁ PHI VẬT THỂ LÀNG MỘC KIM BỒNG TRONG PHÁT TRIỂN
• 2.1. Giá trị di sản văn hoá của làng mộc Kim Bồng
• 2.1.1. Giá trị di sản văn hoá vật thể
• 2.1.2. Giá trị di sản văn hoá phi vật thể
• 2.2. Hoạt động du lịch tại làng nghề
• 2.2.1. Cơ sở hạ tầng
• 2.2.2. Sản phẩm du lịch làng nghề
• 2.2.3. Dự án phát triển du lịch cộng đồng làng nghề (2004 - 2014)
• 2.2.4. Đề án khôi phục hoạt động du lịch làng nghề 2016
• 2.3. Thực trạng khai thác giá trị di sản VHPVT của làng mộc Kim Bồng trong hoạt động du lịch
• 2.3.1. Đánh giá việc khai thác giá trị di sản VHPVT của làng mộc Kim Bồng trong hoạt động du lịch
• 2.3.2. Hoạt động kinh doanh làng nghề
• 2.3.3. Thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch làng nghề Kim Bồng - thuận lợi và thử thách
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP KHAI THÁC CÁC GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HOÁ PHI VẬT THỂ CỦA LÀNG MỘC KIM BỒNG TRONG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH THEO HƯỚNG BỀN VỮNG
• 3.1. Nguyên tắc xây dựng giải pháp phát triển du lịch bền vững cho làng nghề
• 3.2. Phân tích và đề xuất các chiến lược phát triển du lịch dựa vào cộng đồng trên nền tảng phân tích mô hình SWOT
• 3.2.1. Phân tích các giá trị di sản VHPVT của làng mộc Kim Bồng theo mô hình SWOT
• 3.2.2. Đề xuất chiến lược phát triển du lịch dựa vào cộng đồng trên nền tảng phân tích mô hình SWOT
• 3.3. Đề xuất giải pháp quản lý văn hoá trong phát triển du lịch bền vững cho làng nghề
• 3.3.1. Nhóm giải pháp về kinh tế
• 3.3.2. Nhóm giải pháp về môi trường
• 3.3.3. Nhóm giải pháp về xã hội
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Di sản văn hóa phi vật thể và du lịch làng mộc Kim Bồng

Di sản văn hóa phi vật thể là yếu tố cốt lõi trong việc phát triển du lịch tại làng mộc Kim Bồng, Hội An. Nghiên cứu này tập trung vào việc khai thác các giá trị văn hóa phi vật thể như kỹ thuật chế tác mộc truyền thống, lễ hội, và các nghi thức văn hóa đặc trưng của làng nghề. Những giá trị này không chỉ tạo nên bản sắc riêng cho làng mộc mà còn là điểm thu hút du khách, góp phần phát triển du lịch văn hóa. Việc bảo tồn và phát huy các giá trị này đòi hỏi sự kết hợp giữa cộng đồng địa phương và chính quyền, nhằm đảm bảo tính bền vững trong phát triển du lịch.

1.1. Giá trị di sản văn hóa phi vật thể

Giá trị di sản văn hóa phi vật thể của làng mộc Kim Bồng bao gồm các kỹ thuật chế tác mộc truyền thống, được truyền từ đời này sang đời khác. Những kỹ thuật này không chỉ thể hiện tài năng của các nghệ nhân mà còn là biểu tượng văn hóa của cộng đồng. Ngoài ra, các lễ hội và nghi thức văn hóa như lễ cúng tổ nghề cũng là những yếu tố quan trọng thu hút du khách. Việc khai thác các giá trị này trong du lịch không chỉ giúp bảo tồn văn hóa mà còn tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân địa phương.

1.2. Du lịch văn hóa và cộng đồng địa phương

Du lịch văn hóa tại làng mộc Kim Bồng đã và đang trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch của Hội An. Sự tham gia của cộng đồng địa phương trong việc quản lý và khai thác các giá trị văn hóa là yếu tố then chốt để đảm bảo tính bền vững. Các dự án du lịch cộng đồng đã được triển khai, giúp người dân nâng cao nhận thức về giá trị di sản và tăng cường sự gắn kết giữa du lịch và văn hóa. Điều này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

II. Thực trạng khai thác giá trị di sản trong du lịch

Thực trạng khai thác giá trị di sản tại làng mộc Kim Bồng cho thấy nhiều tiềm năng nhưng cũng không ít thách thức. Mặc dù các giá trị văn hóa phi vật thể đã được khai thác trong du lịch, nhưng hiệu quả vẫn còn hạn chế do thiếu sự đầu tư đồng bộ và quy hoạch chiến lược. Cơ sở hạ tầng du lịch chưa đáp ứng được nhu cầu của du khách, và sản phẩm du lịch chưa đa dạng. Bên cạnh đó, việc quản lý nhà nước còn nhiều bất cập, dẫn đến tình trạng khai thác không bền vững. Để cải thiện tình hình, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, từ chính quyền đến cộng đồng địa phương và các doanh nghiệp du lịch.

2.1. Đánh giá hiệu quả khai thác

Việc đánh giá hiệu quả khai thác giá trị di sản tại làng mộc Kim Bồng cho thấy, mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc quảng bá và phát triển du lịch, nhưng kết quả vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Các sản phẩm du lịch chủ yếu tập trung vào việc tham quan và mua sắm, chưa khai thác sâu vào các giá trị văn hóa phi vật thể. Điều này dẫn đến việc du khách chưa có nhiều trải nghiệm đáng nhớ, và doanh thu từ du lịch chưa cao. Cần có sự đổi mới trong cách tiếp cận để tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo và hấp dẫn hơn.

2.2. Thách thức trong quản lý và phát triển

Một trong những thách thức lớn nhất trong việc khai thác giá trị di sản tại làng mộc Kim Bồng là sự thiếu đồng bộ trong quản lý và phát triển. Cơ sở hạ tầng du lịch chưa được đầu tư đúng mức, dẫn đến việc du khách gặp nhiều khó khăn trong quá trình tham quan. Bên cạnh đó, việc thiếu sự phối hợp giữa các bên liên quan cũng làm giảm hiệu quả của các dự án du lịch. Để vượt qua những thách thức này, cần có sự đầu tư mạnh mẽ hơn từ phía chính quyền và sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương.

III. Giải pháp phát triển du lịch bền vững

Để phát triển du lịch bền vững tại làng mộc Kim Bồng, cần áp dụng các giải pháp toàn diện, từ việc nâng cao cơ sở hạ tầng đến việc đào tạo nguồn nhân lực. Một trong những giải pháp quan trọng là xây dựng các chiến lược phát triển dựa trên phân tích SWOT, nhằm tận dụng tối đa các điểm mạnh và cơ hội, đồng thời khắc phục các điểm yếu và thách thức. Bên cạnh đó, cần tăng cường sự tham gia của cộng đồng địa phương trong việc quản lý và khai thác các giá trị di sản, đảm bảo rằng lợi ích từ du lịch được phân bổ công bằng và bền vững.

3.1. Chiến lược phát triển dựa vào cộng đồng

Chiến lược phát triển du lịch dựa vào cộng đồng là một trong những giải pháp hiệu quả để đảm bảo tính bền vững tại làng mộc Kim Bồng. Bằng cách tăng cường sự tham gia của người dân địa phương trong việc quản lý và khai thác các giá trị di sản, không chỉ giúp bảo tồn văn hóa mà còn tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho cộng đồng. Các mô hình hợp tác xã và các dự án du lịch cộng đồng đã được triển khai, mang lại nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, cần tiếp tục hoàn thiện các mô hình này để đạt được hiệu quả cao hơn.

3.2. Đề xuất giải pháp quản lý văn hóa

Để phát triển du lịch bền vững, cần có các giải pháp quản lý văn hóa hiệu quả. Nhóm giải pháp về kinh tế bao gồm việc hỗ trợ vốn và đào tạo nghề cho người dân, giúp họ có thể tham gia tích cực vào hoạt động du lịch. Nhóm giải pháp về môi trường tập trung vào việc bảo vệ và phát triển các giá trị văn hóa, đảm bảo rằng các hoạt động du lịch không làm ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên và văn hóa. Nhóm giải pháp về xã hội nhằm nâng cao nhận thức của người dân về giá trị di sản và vai trò của họ trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Làng mộc Kim Bồng, xã Cẩm Kim, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam, là một trong những làng nghề truyền thống tiêu biểu của Việt Nam, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 4036/QĐ-BVHTTDL ngày 21/11/2016. Từ năm 2004, các dự án khôi phục và phát triển làng nghề gắn với hoạt động du lịch đã được triển khai nhằm nâng cấp cơ sở hạ tầng, quảng bá sản phẩm và cải thiện đời sống người dân. Tuy nhiên, việc khai thác giá trị di sản văn hóa phi vật thể (VHPVT) trong phát triển du lịch tại làng mộc Kim Bồng vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong quản lý và phát triển bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xác định các giá trị di sản VHPVT của làng nghề, từ đó đề xuất chiến lược phát triển du lịch dựa vào cộng đồng và giải pháp quản lý văn hóa nhằm phát triển du lịch bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào làng mộc Kim Bồng trong giai đoạn từ năm 2004 đến nay, với sự kết hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và phân tích dữ liệu thứ cấp.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bổ sung lý thuyết và thực tiễn về khai thác giá trị di sản VHPVT trong phát triển du lịch làng nghề, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch tại Hội An, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý và bảo tồn văn hóa truyền thống. Theo báo cáo của ngành, du lịch làng nghề tại Hội An còn chiếm tỷ lệ thấp so với các loại hình du lịch khác, do đó việc khai thác hiệu quả giá trị di sản VHPVT là một bước đi cần thiết để phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hai lý thuyết chính để phân tích và giải thích các hiện tượng nghiên cứu:

1. Lý thuyết sinh thái văn hóa của Julian Steward, tập trung vào mối quan hệ giữa môi trường tự nhiên và văn hóa, giải thích cách thức làng mộc Kim Bồng thích nghi với điều kiện địa lý hạ lưu sông Thu Bồn để hình thành các giá trị văn hóa đặc trưng như kỹ thuật làm nghề, phong tục tập quán, tín ngưỡng và cảnh quan làng nghề.

2. Lý thuyết phát triển du lịch bền vững, dựa trên định nghĩa của Ủy ban Môi trường thế giới (WCED) và Luật Du lịch Việt Nam (2005), nhấn mạnh việc phát triển du lịch đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. Lý thuyết này làm cơ sở cho việc đề xuất các giải pháp quản lý văn hóa và phát triển du lịch dựa vào cộng đồng nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản VHPVT.

Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm: di sản văn hóa phi vật thể, làng nghề truyền thống, phát triển du lịch bền vững, quản lý văn hóa, và mô hình SWOT để phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của làng mộc Kim Bồng trong phát triển du lịch.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận liên ngành, kết hợp dân tộc học, văn hóa học, du lịch học và quản lý văn hóa. Dữ liệu được thu thập qua hai nguồn chính:

• Thông tin thứ cấp: bao gồm các đề án, báo cáo của phòng Kinh tế, phòng Thương mại Du lịch Hội An, các văn bản pháp luật liên quan, số liệu thống kê khách du lịch, tài liệu của tổ chức quốc tế và các tài liệu nghiên cứu trước đây.

• Thông tin định tính: thu thập qua phương pháp điền dã dân tộc học với kỹ thuật quan sát tham dự và phỏng vấn sâu bán cấu trúc. Tổng cộng 13 cuộc phỏng vấn sâu với nghệ nhân, thợ mộc, cán bộ quản lý nhà nước và du khách, cùng 6 cuộc phỏng vấn hồi cố với các bô lão trong làng.

Cỡ mẫu phỏng vấn được chọn theo tỷ lệ 10% trên tổng số lao động của từng nhóm ngành nghề trong làng mộc Kim Bồng (tổng 129 lao động), đảm bảo cân bằng về độ tuổi và giới tính. Phương pháp chọn mẫu phi xác suất được áp dụng cho phỏng vấn du khách và hướng dẫn viên.

Dữ liệu được xử lý bằng kỹ thuật gỡ băng, phân tích nội dung và mô hình SWOT để đánh giá toàn diện các yếu tố nội tại và bên ngoài ảnh hưởng đến phát triển du lịch làng nghề.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Giá trị di sản VHPVT đa dạng và đặc trưng: Làng mộc Kim Bồng sở hữu các giá trị di sản phi vật thể như tri thức nghề mộc truyền thống, phong tục tập quán, tín ngưỡng liên quan đến nghề, nghệ thuật chạm khắc gỗ và cảnh quan làng nghề đặc thù. Theo phỏng vấn, các giá trị này được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác qua truyền nghề và các lễ hội truyền thống.

2. Khai thác giá trị di sản VHPVT trong du lịch còn hạn chế: Hoạt động du lịch tại làng mộc Kim Bồng chủ yếu tập trung vào khai thác giá trị vật thể như sản phẩm mộc và cơ sở hạ tầng, trong khi các giá trị phi vật thể chưa được khai thác hiệu quả. Khoảng 70% các hoạt động kinh doanh làng nghề do người dân tự tổ chức, thiếu sự kiểm soát và hỗ trợ từ chính quyền địa phương.

3. Thực trạng quản lý nhà nước còn nhiều thách thức: Mặc dù có các đề án và kế hoạch phát triển du lịch làng nghề, nhưng việc phối hợp giữa các cơ quan quản lý chưa đồng bộ, nguồn lực hạn chế và nhận thức của cộng đồng về phát triển du lịch bền vững còn thấp. Tỷ lệ du khách đến làng mộc Kim Bồng chiếm khoảng 15% tổng lượng khách du lịch Hội An, thấp hơn nhiều so với các làng nghề khác như làng rau Trà Quế.

4. Phân tích SWOT cho thấy nhiều cơ hội và thách thức: Điểm mạnh là giá trị di sản văn hóa đặc sắc, vị trí địa lý thuận lợi và sự quan tâm của chính quyền. Điểm yếu gồm hạ tầng chưa đồng bộ, thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao và sản phẩm du lịch chưa đa dạng. Cơ hội đến từ xu hướng phát triển du lịch cộng đồng và sự quan tâm của các tổ chức quốc tế. Thách thức là cạnh tranh với các điểm du lịch khác và nguy cơ mai một giá trị văn hóa.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy giá trị di sản VHPVT của làng mộc Kim Bồng là nguồn tài nguyên quý giá để phát triển du lịch bền vững, nhưng việc khai thác chưa tương xứng với tiềm năng. Nguyên nhân chính là do thiếu chiến lược phát triển du lịch dựa vào cộng đồng và quản lý văn hóa hiệu quả. So sánh với các nghiên cứu về làng nghề khác tại Việt Nam, như làng gốm Bát Tràng hay làng rau Trà Quế, cho thấy các địa phương này đã thành công hơn trong việc đa dạng hóa sản phẩm du lịch và nâng cao nhận thức cộng đồng.

Việc sử dụng mô hình SWOT giúp làm rõ các yếu tố nội tại và bên ngoài ảnh hưởng đến phát triển du lịch làng nghề, từ đó đề xuất các chiến lược phù hợp. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố khách du lịch theo năm, bảng đánh giá SWOT chi tiết và sơ đồ mô hình phát triển du lịch dựa vào cộng đồng.

Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ vai trò của quản lý văn hóa trong phát triển du lịch bền vững, nhấn mạnh sự cần thiết của việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản VHPVT song song với phát triển kinh tế du lịch.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng chiến lược phát triển du lịch dựa vào cộng đồng: Tăng cường sự tham gia của người dân trong quản lý và phát triển sản phẩm du lịch, đa dạng hóa các trải nghiệm du lịch gắn với giá trị di sản VHPVT như lễ hội truyền thống, trình diễn nghề mộc, và các hoạt động văn hóa đặc trưng. Thời gian thực hiện: 1-3 năm. Chủ thể: UBND thành phố Hội An phối hợp với các tổ chức cộng đồng.

2. Nâng cao năng lực nguồn nhân lực và đào tạo nghề: Tổ chức các khóa đào tạo nâng cao tay nghề cho nghệ nhân, thợ mộc và người làm du lịch, đồng thời đào tạo kỹ năng quản lý, marketing và phục vụ khách du lịch. Thời gian: 1-2 năm. Chủ thể: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các trung tâm đào tạo nghề.

3. Cải thiện cơ sở hạ tầng và dịch vụ du lịch: Đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, hệ thống giao thông, biển chỉ dẫn, khu vực trình diễn nghề và điểm bán sản phẩm lưu niệm. Phát triển dịch vụ homestay, ẩm thực truyền thống để kéo dài thời gian lưu trú của du khách. Thời gian: 2-4 năm. Chủ thể: UBND thành phố Hội An, các nhà đầu tư.

4. Tăng cường công tác quản lý và bảo tồn văn hóa: Xây dựng chính sách quản lý văn hóa phù hợp, bảo vệ bản sắc làng nghề, kiểm soát hoạt động kinh doanh du lịch để tránh thương mại hóa quá mức. Thực hiện quy hoạch phát triển du lịch bền vững theo hướng bảo tồn di sản. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Ban quản lý di sản, chính quyền địa phương.

5. Quảng bá và xúc tiến thương hiệu du lịch làng mộc Kim Bồng: Tổ chức các sự kiện văn hóa, lễ hội truyền thống, tham gia các hội chợ du lịch trong và ngoài nước, phát triển kênh truyền thông đa phương tiện để nâng cao nhận diện thương hiệu. Thời gian: 1-3 năm. Chủ thể: Sở Du lịch, các doanh nghiệp du lịch.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý du lịch: Nhận diện các giá trị di sản VHPVT và áp dụng các giải pháp quản lý văn hóa để phát triển du lịch bền vững, đồng thời xây dựng chính sách hỗ trợ phù hợp.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực văn hóa, du lịch và quản lý di sản: Tham khảo phương pháp nghiên cứu liên ngành, mô hình phân tích SWOT và các kết quả thực nghiệm về khai thác giá trị di sản phi vật thể trong phát triển du lịch.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư du lịch: Hiểu rõ tiềm năng và thách thức của du lịch làng nghề Kim Bồng để phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng, đồng thời góp phần bảo tồn văn hóa truyền thống.

4. Cộng đồng nghệ nhân, thợ mộc và người dân địa phương: Nâng cao nhận thức về vai trò của di sản văn hóa phi vật thể trong phát triển kinh tế du lịch, tham gia tích cực vào các hoạt động du lịch dựa vào cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Giá trị di sản văn hóa phi vật thể của làng mộc Kim Bồng gồm những gì?
   Giá trị bao gồm tri thức nghề mộc truyền thống, phong tục tập quán, tín ngưỡng liên quan đến nghề, nghệ thuật chạm khắc gỗ và cảnh quan làng nghề đặc trưng. Những giá trị này được truyền miệng và truyền nghề qua nhiều thế hệ.

2. Tại sao việc khai thác giá trị di sản VHPVT trong du lịch làng mộc Kim Bồng còn hạn chế?
   Nguyên nhân chính là thiếu chiến lược phát triển du lịch dựa vào cộng đồng, quản lý chưa hiệu quả, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ và nhận thức của cộng đồng về phát triển du lịch bền vững còn thấp.

3. Mô hình SWOT giúp gì cho việc phát triển du lịch làng nghề?
   Mô hình SWOT giúp đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của làng nghề, từ đó đề xuất các chiến lược phát triển phù hợp, cân bằng giữa bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế.

4. Các giải pháp chính để phát triển du lịch bền vững tại làng mộc Kim Bồng là gì?
   Bao gồm xây dựng chiến lược phát triển du lịch dựa vào cộng đồng, nâng cao năng lực nguồn nhân lực, cải thiện cơ sở hạ tầng, tăng cường quản lý văn hóa và quảng bá thương hiệu du lịch.

5. Ai nên tham khảo nghiên cứu này và vì sao?
   Chính quyền địa phương, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp du lịch và cộng đồng nghệ nhân nên tham khảo để hiểu rõ giá trị di sản, áp dụng giải pháp quản lý và phát triển du lịch bền vững, đồng thời bảo tồn văn hóa truyền thống.

Kết luận

• Làng mộc Kim Bồng sở hữu giá trị di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc, là nguồn tài nguyên quý giá cho phát triển du lịch bền vững tại Hội An.
• Việc khai thác giá trị di sản VHPVT trong du lịch hiện còn hạn chế do quản lý chưa hiệu quả và thiếu chiến lược phát triển dựa vào cộng đồng.
• Phân tích SWOT cho thấy nhiều cơ hội phát triển nhưng cũng không ít thách thức cần được giải quyết kịp thời.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể về chiến lược phát triển du lịch, nâng cao năng lực nguồn nhân lực, cải thiện cơ sở hạ tầng và quản lý văn hóa nhằm phát triển du lịch bền vững.
• Nghiên cứu góp phần bổ sung lý thuyết và thực tiễn về khai thác giá trị di sản VHPVT trong phát triển du lịch làng nghề, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho chính quyền và cộng đồng địa phương trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

Chính quyền và các bên liên quan cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, giám sát và điều chỉnh chính sách để đảm bảo phát triển du lịch bền vững tại làng mộc Kim Bồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 chúng tôi nêu lên các khái niệm liên quan đến đề tài, các lý thuyết mà đề tài sử dựng cũng như cơ sở pháp lý liên quan đến đề tài. Sau đó chúng tôi nêu tổng quan về thành phố Hội An, khái quát về hoạt động du lịch tại thành phố Hội An và tổng quan về làng mộc Kim Bồng. Chƣơng 2 THỰC TRẠNG KHAI THÁC GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HOÁ PHI VẬT THỂ LÀNG MỘC KIM BỒNG TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH Nội dung chương 2 chúng tôi xác định giá trị di sản VHPVT của làng mộc, sau đó nêu lên thực trạng và đánh giá việc khai thác giá trị di sản VHPVT của làng nghề trong hoạt động du lịch. Chƣơng 3 GIẢI PHÁP KHAI THÁC CÁC GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HOÁ PHI VẬT THỂ CỦA LÀNG MỘC KIM BỒNG TRONG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH THEO HƢỚNG BỀN VỮNG Nội dung chương 3 chúng tôi nêu lên định hướng quản lý văn hoá trong phát triển du lịch bền vững làng nghề.

Phân tích mô hình SWOT để đưa ra chiến lược phát triển du lịch dựa vào cộng đồng và đề xuất giải pháp quản lý văn hoá trong phát triển du lịch bền vững cho làng nghề. 21 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU 1.1 Khái niệm Văn hóa Văn hóa là toàn bộ những sáng tạo của con người trên nền thế giới tự nhiên - xã hội. Nó ra đời phản ánh hiện thực khách quan lẫn đời sống của từng cá nhân và cộng động người trong từng giai đoạn lịch sử khác nhau. Trong tiến trình phát triển, bất cứ một cộng đồng dân tộc nào cũng muốn tự tạo ra nét văn hóa mang đậm bản sắc riêng để phục vụ bản thân họ và cho chính cộng đồng ấy.

Văn hóa chính là yếu tố nội tại của xã hội loài người, là sản phẩm của con người sáng tạo nên. Năm 1871, nhà nhân loại học người Anh Edward Burnett Tylor đã đưa ra định nghĩa “Văn hóa hay văn minh, theo nghĩa rộng về dân tộc học, nói chung gồm có tri thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp, tập quán và một số năng lực và thói quen khác được con người chiếm lĩnh với tư cách một thành viên của xã hội” [24, tr. Boas, Văn hóa được hiểu là tổng thể các giá trị vật chất và tinh thần cấu thành nên từng cá nhân và tạo ra một nhóm vừa mang tính cá nhân vừa mang tính cộng đồng với môi trường và các nhóm người khác [9, tr. Như vậy, từ những cá nhân, tập thể và môi trường khác nhau sẽ tạo nên những nền văn hóa từng tộc người khác nhau.

Văn hóa không xét ở mức độ thấp cao chỉ xét ở góc độ khác biệt. Ở Việt Nam, văn hóa cũng được định nghĩa theo nhiều hướng khác nhau. Năm 1940, Hồ Chí Minh đã viết: Vì sinh tồn và mục đích cuộc sống, loài người sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ hằng ngày về ăn, mặc, ở và các phương thức sử dụng được gọi 22 chung là văn hóa. Văn hóa là sự tổng hợp của mọi hình thức sinh hoạt và biểu hiện của nó mà con người đã sáng tạo để đáp ứng nhu cầu đời sống và sinh tồn [10, tr.

Trong Cơ sở văn hoá Việt Nam Trần Ngọc Thêm đã định nghĩa “Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích luỹ qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên xã hội” [12, tr. Khác với những định nghĩa trước, ông đã xem văn hóa là một hệ giá trị bao gồm bốn đặc tính: tính hệ thống, tính giá trị, tính nhân sinh và tính lịch sử. Đặc biệt, trong Tuyên bố Toàn Cầu về Đa dạng Văn hóa của UNESCO năm 2001 đã định nghĩa “Văn hóa được coi là hệ thống các đặc điểm về tinh thần, vật chất, trí tuệ và cảm xúc của xã hội hay một nhóm người trong xã hội và văn hóa bao gồm nghệ thuật, văn học, phong cách sống, cách thức chung sống, hệ thống giá trị, truyền thống và tín ngưỡng” [6, tr. Qua những định nghĩa văn hóa trên, trong luận văn này chúng tôi chọn dùng định nghĩa văn hóa của UNESCO bởi định nghĩa này nói văn hóa gồm phong cách sống, cách thức chung sống, hệ thống giá trị, truyền thống và tín ngưỡng không chỉ vật chất mà còn tinh thần và xã hội.

Và chúng tôi xem làng mộc Kim Bồng như một chủ thể văn hóa với hệ thống các đặc điểm về tinh thần, vật chất, trí tuệ và cảm xúc của cộng đồng làng mộc trong xã hội. Di sản văn hóa Di sản văn hóa là tài sản của một cộng đồng và là một bộ phận của di sản văn hoá nhân loại. Điều 1 Chương I của Công ước về Bảo vệ Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới (1972) đã định nghĩa Di sản văn hóa gồm di tích kiến trúc (monuments): các công trình kiến trúc, điêu khắc và hội hoạ kiến trúc, các bộ phận hoặc kết cấu có tính chất khảo cổ học, các bia ký, các hang động và các bộ phận kết hợp, xét theo quan điểm lịch 23 sử, nghệ thuật hoặc khoa học là có giá trị nổi tiếng toàn cầu; nhóm công trình xây dựng (group of buildings): là các nhóm công trình lẻ hoặc liên kết, do tính chất kiến trúc, tính chất đồng nhất hoặc vị thế của chúng trong cảnh quan, xét theo quan điểm lịch sử, nghệ thuật hoặc khoa học là có giá trị nổi tiếng toàn cầu; các di chỉ (sites): các công trình của con người hoặc công trình kết hợp giữa con người và thiên nhiên, các khu vực có các di chỉ khảo cổ học xét theo quan điểm lịch sử, thẩm mỹ, dân tộc học hoặc nhân học là có giá trị nổi tiếng toàn cầu [46]. Điều 1 Chương I của Luật Di sản Văn hóa (2001) “Di sản văn hóa bao gồm di sản văn hóa phi vật thể và di sản văn hóa vật thể, là sản phẩm tinh thần, vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác ở nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam” [40].

Trong di sản văn hóa của dân tộc có hai bộ phận hữu cơ cấu thành đó là di sản văn hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể. Chúng luôn gắn bó mật thiết với nhau, tác động qua lại nhưng vẫn tồn tại độc lập bên cạnh nhau. Trong luận văn này, chúng tôi chọn dùng khái niệm di sản văn hóa theo Luật Di sản văn hoá (2001) vì chúng tôi tiếp cận vấn đề nghiên cứu dưới góc độ quản lý văn hóa. Di sản văn hóa vật thể Điểm 2 Điều 4 Chương I của Luật Di sản Văn hóa (2001): “Di sản văn hóa vật thể là sản phẩm vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, bao gồm di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia” [40].

Di sản văn hóa phi vật thể Điểm 1 Điều 2 Chương I của Công ước về Bảo vệ Di sản VHPVT của UNESCO (2003) đã định nghĩa: Di sản văn hóa phi vật thể được hiểu là các tập quán, các hình thức thể hiện, biểu đạt, tri thức, kỹ năng cùng với những công cụ, đồ vật, đồ tạo tác và không gian văn hóa liên quan đến cá nhân, một nhóm người hoặc một cộng 24 đồng; nó được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác và được cộng đồng không ngừng sáng tạo để thích nghi với môi trường và mối quan hệ qua lại của cộng đồng với môi trường và lịch sử của họ; đồng thời tôn trọng sự đa dạng trong văn hóa khích lệ tính sáng tạo của con người [6, tr. Điểm 1 Điều 1 của Luật Di sản Văn hoá (sửa đổi 2009) định nghĩa: “Di sản văn hóa phi vật thể là sản phẩm tinh thần gắn với cộng đồng hoặc cá nhân, vật thể và không gian văn hóa liên quan, có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học, thể hiện bản sắc của cộng đồng, không ngừng được tái tạo và được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác bằng truyền miệng, truyền nghề, trình diễn và các hình thức khác” [41]. Nếu di sản văn hóa vật thể tồn tại hữu hình, nhìn và cảm nhận được qua các giác quan thì di sản văn hóa phi vật thể lại là cái vô hình, chỉ được lưu truyền bằng truyền miệng, truyền bí quyết nghề và thường có dị bản. Với các di sản văn hóa vật thể, chúng ta có thể trùng tu, phục dựng nguyên trạng qua các phương tiện kỹ thuật hiện đại của ngày nay, nhưng với di sản văn hóa phi vật thể thì việc bảo tồn giá trị của nó lại phụ thuộc chủ yếu vào các chủ thể sáng tạo văn hóa và chính họ mới là người quyết định có nên bảo tồn và khai thác các giá trị văn hóa nhằm đem lại lợi ích cho cá nhân và cộng đồng.

Trong luận văn này, chúng tôi chọn dùng định nghĩa của Luật Di sản Văn hóa (sửa đổi 2009) vì trong Luật đã chỉ rõ di sản VHPVT là sản phẩm tinh thần có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học gắn với cộng đồng hoặc cá nhân, vật thể và không gian văn hóa liên quan, thể hiện bản sắc của cộng đồng này so với cộng đồng khác, đồng thời sản phẩm tinh thần này không ngừng tái tạo và được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác bằng truyền miệng, truyền nghề, trình diễn sẽ giúp cho chúng tôi xác định các giá trị di sản VHPVT của làng mộc trong quá trình nghiên cứu và phân tích ở chương 2. 25 Làng nghề Làng nghề được hình thành, tồn tại và phát triển lâu đời trong lịch sử phát triển của xã hội, với đặc trưng nền sản xuất nông nghiệp theo mùa vụ và chế độ làng xã đã hình thành nên hình thức phân công lao động trong sản xuất. Nếu như trước đây, sản xuất nông nghiệp là chính và hoạt động sản xuất tiểu thủ công nghiệp chỉ là phụ trợ, thì nay nó đã có thể tách ra thành một nghề độc lập. Người nông dân trước kia chỉ chuyên làm nông kiêm thợ thủ công thì nay đã có thể trở thành thợ thủ công chuyên nghiệp hoặc bán chuyên kết hợp với làm nông.