phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục, luận văn đƣợc chia thành 3 chƣơng: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về quản lí hoạt động giảng dạy của giảng viên tại trƣờng cao đẳng. Thực trạng quản lí hoạt động giảng dạy của giảng viên trƣờng Cao đẳng Kỹ thuật Hải quân tại Thành phố Hồ Chí Minh. Biện pháp quản lí hoạt động giảng dạy của giảng viên trƣờng Cao đẳng Kỹ thuật Hải quân tại Thành phố Hồ Chí Minh.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY CỦA GIẢNG VIÊN TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản lí hoạt động giảng dạy 1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước Lịch sử nhân loại ở cả phƣơng Đông và phƣơng Tây đến nay đã có nhiều các quan điểm, tƣ tƣởng về giáo dục với nội dung phong phú và đa dạng. Ở phƣơng Đông, triết gia Khổng Tử (551 – 479 TCN), ngƣời sớm đƣa ra nội dung và phƣơng pháp dạy học tiến bộ, đến nay vẫn còn giá trị.
Theo ông, giáo dục cần thiết cho mọi đối tƣợng, không phân biệt các hạng ngƣời trong xã hội. “Giáo nhân bất quyện - dạy ngƣời không mỏi”; Dạy là một cách yêu; đƣợc giáo hóa thì nƣớc yên (Nguyễn Hiến Lê, 2012, tr. Học tập là phƣơng tiện cần thiết để mở mang sự hiểu biết, trau dồi đạo đức làm ngƣời. Đối với Nhà nƣớc, ông cho rằng: đất nƣớc muốn phồn vinh, yên bình thì ngƣời quản lí cần chú trọng đến 3 yếu tố: Thứ (dân đông), phú (dân giàu), giáo (dân đƣợc giáo dục), những ngƣời làm công tác quản lí phải chăm lo sự nghiệp giáo dục, phải coi nó là một trong những điều kiện đem lại nền thịnh trị cho đất nƣớc.
Ở phƣơng Tây, Socrates (470 - 339 TCN) là một triết gia Hy Lạp cho rằng, giáo dục là làm cho con ngƣời tìm thấy chính mình. Để khẳng định bản thân, đồng thời để nâng cao hiệu quả dạy học cần có phƣơng pháp giúp thế hệ trẻ từng bƣớc khẳng định, tự phát hiện tri thức mới mẻ, phù hợp với chân lý. Đến cuối thế kỷ XV vấn đề dạy học và quản lí dạy học ngày càng đƣợc các nhà hoạt động giáo dục quan tâm. Tiêu biểu có thể kể đến Cômenxki (1592 - 1670) khi cho rằng dƣới ánh mặt trời, không có nghề nghiệp nào cao quý hơn nghề dạy học.
Hoạt động giảng dạy là hoạt động cụ thể của nghề dạy học, qua đó ngƣời dạy ngoài truyền thụ tri thức còn cần phải tạo ra sự ham học cho ngƣời học trên tinh thần dân chủ. Có thể nói, Cômenxki đã đặt nền tảng lý luận quan trọng cho nền giáo dục tiến bộ ngày nay. Taylor (1856 – 1915), ngƣời khởi tạo phong trào quản lí dựa theo khoa học. Năm 1911, ông cho xuất bản cuốn sách "Các nguyên tắc quản lí theo khoa học" với tƣ tƣởng 11 sử dụng quản lí và tổ chức từ không chuyên nghiệp sang chuyên nghiệp.
Ông muốn đƣa hoạt động quản lí vào trật tự, hệ thống và lôgic gắn với việc lập kế hoạch, chỉ đạo và tổ chức công việc. Tƣ tƣởng của Ông đƣợc giới quản trị đánh giá cao. Đến cuối thế kỉ XIX và đầu thế kỉ XX, khoa học giáo dục đã có sự biến đổi cả về số lƣợng và chất lƣợng, các nhà nghiên cứu theo quan điểm tiếp cận chủ nghĩa Mác – Lênin tập trung đi sâu nghiên cứu về vai trò và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ quản lí trong việc tổ chức, quản lí hoạt động dạy học trong nhà trƣờng, điển hình nhƣ: V. Xtrezicondin, Jaxapob đã nghiên cứu và đề ra một số vấn đề quản lí của hiệu trƣởng ở trƣờng phổ thông nhƣ: Vấn đề phân công nhiệm vụ giữa hiệu trƣởng và phó hiệu trƣởng.
Các tác giả đã thống nhất và khẳng định hiệu trƣởng phải là ngƣời lãnh đạo toàn diện và chịu trách nhiệm trong công tác quản lí nhà trƣờng. Theo Xukhomlinxki, Zimin, Konđakôp và Saxerđôtôp (1985), công tác quản lí hoạt động giảng dạy, giáo dục trong nhà trƣờng là khâu then chốt trong hoạt động quản lí trƣờng học. Quản lí hoạt động giảng dạy đƣợc xem là khâu then chốt nhất trong công tác quản lí nhà trƣờng. Nhóm tác giả cho rằng, công tác lãnh đạo hoạt động giảng dạy, giáo dục đƣợc xem là khâu then chốt trong công tác quản lí của hiệu trƣởng trong nhà trƣờng.
Đồng thời, đối với công tác xây dựng và bồi dƣỡng đội ngũ nhà giáo, nhóm tác giả nghiên cứu đều cho rằng đây là một trong những nhiệm vụ hết sức quan trọng của hiệu trƣởng nhà trƣờng. Hiệu trƣởng phải biết lựa chọn đội ngũ nhà giáo bằng nhiều nguồn khác nhau và bồi dƣỡng họ trở thành những nhà giáo tốt theo tiêu chuẩn nhất định bằng những biện pháp khác nhau. Liên quan đến công tác quản lí nhà trƣờng phổ thông, Xukhomlinxki (Hoàng Tâm Sơn lƣợc dịch, 1984), khẳng định: (1) Kết quả toàn bộ hoạt động quản lí của nhà trƣờng phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý hoạt động giảng dạy của đội ngũ giảng viên. (2) Xây dựng và bồi dƣỡng đội ngũ giáo viên là một trong những nhiệm vụ hết sức quan trọng.
(3) Tổ chức dự giờ, phân tích sƣ phạm bài giảng là đòn bẩy nâng cao chất lƣợng giáo dục của đội ngũ giáo viên. Đầu thế kỉ XX, nhà giáo dục học ngƣời Pháp Cousinet (1881 - 1973) đã phát 12 triển tƣ tƣởng tiền đề giảng dạy và xây dựng một quy trình kĩ thuật giảng dạy. Kế thừa tƣ tƣởng của Cousinet, Peter Peterson đã nghiên cứu và tổ chức hoạt động giảng dạy có hệ thống theo kế hoạch hoạt động gồm các bài giảng của ngƣời dạy và hoạt động hƣớng dẫn ngƣời học, cách thức tổ chức hoạt động giảng dạy nhằm mục đích tạo sự hỗ trợ cho nhau giữa ngƣời dạy và ngƣời học một cách linh hoạt, hài hòa trong hoạt động giảng dạy (Guy Palmade, 1999, tr. Vấn đề đổi mới hoạt động giảng dạy tiếp tục đƣợc Karl Rogers (1902 - 1987) đề cập đến mục đích hoạt động giảng dạy, tạo môi trƣờng thuận lợi cho việc tiếp thu tri thức của ngƣời học; về tổ chức hoạt động giảng dạy theo mô hình mặt đối mặt (face to face); về kĩ thuật giảng dạy để giải quyết nhiệm vụ của quá trình giảng dạy - học tập; huy động sự tham gia của ngƣời học thông qua việc thấu hiểu ngƣời học; về kết quả giảng dạy để xác lập các chuẩn đánh giá về sự tiến bộ của ngƣời học (Đặng Thành Hƣng, 1995, tr.
Joe Landsberger tác giả các cuốn sách “Học tập cũng cần chiến lƣợc” (Study Guides and Strategies-SGS) rất đề cao hoạt động tổ chức giảng dạy của giảng viên: “Giảng viên tổ chức quá trình hoạt động tƣơng tác mà các thành viên cùng đóng góp và giúp đỡ nhau để đạt đƣợc mục đích chung”(Joe Landsberger, 2010, tr. Trên cơ sở kết quả của các phƣơng pháp phân tích tổng hợp (meta-analyses) nhiều nghiên cứu thực nghiệm, Hatties đã cho ra đời 2 cuốn sách "Visible Learning" (2009) và "Visible Learning for Teachers" (2012). Trong đó hơn 800 phân tích tổng hợp liên quan đến các yếu tố quyết định thành tích học tập của ngƣời học, cho thấy tồn tại sự tác động khác biệt giữa ngƣời dạy và hoạt động giảng dạy của họ. Nghiên cứu của Hatties cũng chỉ ra sự tác động của nhà trƣờng và nhiều yếu tố khác trong các mối quan hệ khi vận hành hoạt động giảng dạy trong nhà trƣờng.
Hatties nhấn mạnh đến giảng dạy hiệu quả còn đòi hỏi phải tạo ra đƣợc một bầu không khí học tập thân thiện và tôn trọng lẫn nhau. Nhiệm vụ và mục tiêu học tập phải thúc đẩy đƣợc sự cố gắng nỗ lực học tập. Nội dung bài học phải đƣợc chuyển tải rõ ràng rành mạch và logic, đồng thời giờ học phải đƣợc điều khiển một cách tối ƣu. 13 Có thể nói rằng công trình nghiên cứu của Hattie là bƣớc đánh dấu quan trọng, khẳng định nghiên cứu về việc tổ chức, quản lí giảng dạy và học tập là cần thiết và cần phải đặt mối quan hệ tác động qua lại giữa các yếu tố liên quan đến hoạt động dạy học nhƣ: Kiến thức, năng lực nghề nghiệp của ngƣời dạy, đặc điểm môn học, phƣơng pháp giảng dạy, năng lực sƣ phạm, chất lƣợng tài liệu, hoạt động học tập, thời gian học tập trong và ngoài giờ trên lớp.
Nhƣ vậy có thể thấy việc quản lí hoạt động giảng dạy là cần thiết và quản lí hoạt động giảng dạy thông qua quản lí các yếu tố nói trên chính là để phục vụ tốt hơn cho hoạt động quản lí giáo dục trong nhà trƣờng. Công tác quản lí hoạt động giảng dạy của nhà giáo trong nhà trƣờng luôn đƣợc các nghiên cứu giáo dục chú trọng và coi đây là công tác chủ chốt, đƣợc đặt lên hàng đầu. Tình hình nghiên cứu trong nước Quản lí giáo dục nói chung và quản lí hoạt động giảng dạy nói riêng là chủ đề rộng, thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Vì vậy, số lƣợng các công trình nghiên cứu liên quan về chủ đề này là khá nhiều, thể hiện đa dạng từ nhiều hƣớng tiếp cận khác nhau, trên cả hai phƣơng diện lý luận và thực tiễn.
Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn: “Quản lí hoạt động giảng dạy của giảng viên Trường Cao đẳng Kỹ thuật Hải quân tại Thành phố Hồ Chí Minh” có thể khái quát cụ thể sau: Các tác giả Nguyễn Ngọc Quang (1987) với “Lý luận dạy học đại cương”, Hoàng Chúng và Phạm Thanh Liêm (1996) với “Một số vấn đề về lý luận quản lí giáo dục” Trần Kiểm (2004) với “Khoa học quản lí giáo dục- một số vấn đề lý luận và thực tiễn”. Năm 2019, tác giả Trần Kiểm với “Quản lí và lãnh đạo nhà trường hiệu quả”. Các sách công bố trên đƣợc các tác giả đề cập một cách có hệ thống các khái niệm cơ bản, các nguyên tắc trong tổ chức và quản lí trƣờng học, trong đó quản lí hoạt động dạy học đƣợc nhìn nhận là một bộ phận của quản lí giáo dục trong nhà trƣờng. Khi nghiên cứu về nhiệm vụ quản lí trong nhà trƣờng, hai tác giả Hà Sĩ Hồ và Lê Tuấn (1987) trong “Những bài giảng về quản lí trường học (Tập III)” cho rằng: Việc quản lí hoạt động dạy và hoạt động học là nhiệm vụ quản lí trung tâm của nhà 14 trƣờng.
Tuy nhiên việc quản lí hoạt động giảng dạy của nhà giáo với những nội dung, đối tƣợng cụ thể nhƣ thế nào trong từng môi trƣờng giáo dục cụ thể chƣa đƣợc các tác giả đề cập đến.