phần Mở đầu , Kế t luâ ̣n, Khuyế n nghi ̣, Phụ lục và Tài liệu tham khảo , luâ ̣n văn đƣơ ̣c trình bày theo 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động chuyên của hiệu trƣởng trƣờng tiểu học. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động chuyên môn của hiệu trƣởng ở các trƣờng tiểu học huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn của hiệu trƣởng ở các trƣờng tiểu học huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định trong giai đoạn hiện nay. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƢỞNG TRƢỜNG TIỂU HỌC 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII của Đảng đã xác định: “Cùng với khoa học và công nghệ , giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” Giáo dục & Đào tạo có vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội của mọi quốc gia và vùng lãnh thổ. Do vậy, Đảng và Nhà nƣớc ta luôn xác định giáo dục là quốc sách hàng đầu trong chính sách phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc. Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng, một lần nữa xác định nhiệm vụ của giáo dục là: Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo theo hƣớng chuẩn hóa, xã hội hóa "Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, kiểm tra theo hướng hiện đại; đổi mới cơ chế quản lý giáo dục; Xây dựng đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, đáp ứng yêu cầu về chất lượng" [15, tr 120] Để xây dựng nền giáo dục bền vững, mỗi địa phƣơng cần quan tâm đến công tác quản lý giáo dục, cần đầu tƣ cho công tác nghiên cứu tìm ra các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của mỗi cơ sở giáo dục nhằm đạt hiệu quả cao trong công tác quản lý Giáo dục và Đào tạo. Một trong những lĩnh vực quan trọng cần tập trung đổi mới đó chính là công tác quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệu trƣởng.
Việc nâng cao chất lƣợng dạy và học trong các nhà trƣờng nói chung và trong nhà trƣờng tiểu học nói riêng từ lâu đã trở thành vấn đề quan tâm của các nƣớc trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Nhằm đáp ứng nhu cầu nâng cao chất lƣợng giảng dạy, thì vai trò của công tác quản lý rất quan trọng. Đây là vấn đề luôn đƣợc các nhà khoa học trong và ngoài nƣớc quan tâm. Họ nghiên cứu thực tiễn các nhà trƣờng để tìm ra các biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn sao cho có hiệu quả nhất.
Các nghiên cứu về quản lý của giáo dục Xô Viết đã chỉ ra rằng: " Kết quả hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com công tác hoạt động của đội ngũ giáo viên". Với kinh nghiệm 26 năm làm Hiệu trƣởng, V.Xukhomlin xki đã tổng kết đƣợc những thành công và thất bại của mình. Cùng với nhiều tác giả khác, một trong những biện pháp quản lý trƣờng THPT ông đã đƣa ra là "Việc phân công công việc hợp lý qua các thành viên trong Ban giám hiệu, Hiệu trƣởng, Phó hiệu trƣởng phụ trách chuyên môn". Ông nhấn mạnh đến sự phối hợp chặt chẽ, sự thống nhất quản lý giữa Hiệu trƣởng và Phó hiệu trƣởng để đạt đƣợc mục tiêu đề ra, qua đó tất cả đều khẳng định vai trò lãnh đạo toàn diện của Hiệu trƣởng.
Ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu chủ yếu về mặt lý luận nhƣ quản lý và chức năng quản lý, về tiêu chuẩn và phẩm chất cần có của ngƣời quản lý, vai trò quản lý của ngƣời Hiệu trƣởng trƣờng tiểu học về sự liên kết giữa khoa học quản lý và khoa học khác của các tác giả nhƣ: Phạm Minh Hạc, Hà Sĩ Hồ, Nguyễn Ngọc Quang, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Văn Lê, Nguyễn Gia Quý, Đỗ Văn Chấn, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Trần Kiểm, Thái Duy Tuyên, Nguyễn Quốc Chí,. Các công trình nghiên cứu trên đã đƣợc công bố, góp phần giúp CBQL giáo dục nắm đƣợc những quan điểm, đƣờng lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nƣớc về GD&ĐT; nắm đƣợc những nội dung cơ bản về QLGD, quản lý Nhà nƣớc nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục, đáp ứng những yêu cầu đổi mới của ngành giáo dục trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc, cũng nhƣ thời kỳ CNH - HĐH đất nƣớc. Một số khái niệm cơ bản của vấn đề nghiên cứu 1. Quản lý và quản lý giáo dục 1.
Quản lý Các khái niệm về quản lý nêu trên của các tác giả trong và ngoài nƣớc tựu trung lại chúng ta có thể thấy đƣợc nội dung cơ bản của khái niệm quản lý nhƣ sau: - Quản lý là một hoạt động đƣợc tổ chức một cách có mục đích, có kế hoạch. - Quản lý đƣợc tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội. - Quản lý luôn đặt ra trong mối quan hệ tác động qua lại giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Quản lý là một khoa học sử dụng tri thức tổng hợp của khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và nhân văn.
Quản lý đồng thời cũng là một nghệ thuật đòi hỏi sự khôn ngoan và tinh tế để đạt đƣợc mục đích. * Chức năng quản lý Chức năng của quản lý là hình thức biểu hiện sự tác động có chủ định của chủ thể quản lý lên đối tƣợng quản lý. Ta có thể hiểu chức năng quản lý là một nội dung cơ bản của quá trình quản lý, là việc làm không thể thiếu đƣợc của chủ thể quản lý. Về số lƣợng các chức năng quản lý, hầu hết các tác giả đều đề cập tới bốn chức năng chủ yếu đó là: Kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra và trong đó thông tin vừa là phƣơng tiện, vừa là điều kiện để thực hiện chức năng quản lý.
- Chức năng lập kế hoạch Là chức năng hạt nhân của quá trình quản lý. Bởi vì kế hoạch là tập hợp những mục tiêu cơ bản đƣợc sắp xếp theo một trình tự nhất định cùng với một chƣơng trình hành động cụ thể để đạt đƣợc mục tiêu đã đề ra. Kế hoạch đƣợc xây dựng xuất phát từ đặc điểm tình hình cụ thể của tổ chức và những mục tiêu đã định sẵn mà tổ chức có thể hƣớng tới và đạt đƣợc, dƣới sự tác động có định hƣớng của ngƣời quản lý. - Chức năng tổ chức: Là chức năng quan trọng của quá trình quản lý, đảm bảo tạo thành sức mạnh của tổ chức để thực hiện thành công kế hoạch đã đề ra.
Tầm quan trọng này đã đƣợc Lênin khẳng định: "Tổ chức là nhân tố sinh ra hệ toàn vẹn, biến một tập hợp các thành tố rời rạc thành một thể thống nhất, ngƣời ta gọi là hiệu ứng tổ chức". Nhờ có chức năng này, những nguồn lực của hệ thống đƣợc tiến hành sắp xếp, bố trí một cách khoa học và phù hợp thành một hệ toàn vẹn nhằm đảm bảo cho chúng hỗ trợ nhau để đạt đƣợc mục tiêu của hệ thống một cách hiệu quả nhất. - Chức năng chỉ đạo: 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đây là chức năng đặc thù của ngƣời quản lý, nó biểu hiện rất rõ nét năng lực của ngƣời quản lý. Đó là sự điều hành, điều chỉnh hoạt động của hệ thống nhằm thực hiện đúng kế hoạch đã đề ra để đạt đƣợc mục tiêu đã định.
Nó đòi hỏi ngƣời quản lý phải luôn theo sát các hoạt động, các trạng thái vận hành của hệ thống để kịp thời phát hiện ra những sai lỗi trong quá trình vận hành của hệ thống và đƣa ra đƣợc những biện pháp điều chỉnh, uốn nắn kịp thời sao cho hệ thống vận hành không làm thay đổi mục tiêu đã định của hệ thống. - Chức năng kiểm tra đánh giá: Ngƣời quản lý muốn hoàn thành đƣợc trọng trách của mình một cách có hiệu quả nhất thì không bao giờ đƣợc coi nhẹ chức năng này. Bởi vì chính chức năng này giúp cho ngƣời quản lý thu thập đƣợc những thông tin ngƣợc từ đối tƣợng quản lý trong quá trình vận hành của hệ thống, nhờ đó mà đánh giá đƣợc trạng thái vận hành của hệ thống ra sao so với kế hoạch đã đề ra và nhƣ vậy sẽ đánh giá đƣợc kế hoạch khả thi đến mức độ nào, nguyên nhân của sự thành công - thất bại, cần điều chỉnh, bổ sung những gì vào nội dung kế hoạch để đạt đƣợc mục tiêu.Và cũng nhờ có chức năng này mà ngƣời quản lý rút ra cho mình những bài học kinh nghiệm để thực hiện các quá trình quản lý tiếp theo đƣợc hiệu quả hơn nữa. Điều cần chú ý đối với ngƣời quản lý là thực hiện mỗi một chức năng là hoàn thành một giai đoạn trong chu kỳ quản lý.
Tuy nhiên sự phân chia chu kỳ quản lý thành các giai đoạn chỉ có tính chất tƣơng đối để giúp ngƣời quản lý định hƣớng cho hoạt động quản lý của mình. Còn trong thực tế, các giai đoạn này gối đầu lên nhau, bổ sung cho nhau, xâm nhập vào nhau. Và một yếu tố không thể thiếu đƣợc để ngƣời quản lý thực hiện đƣợc những chức năng trên là thông tin. Vì vậy thông tin đƣợc coi nhƣ một công cụ hoặc một chức năng đặc biệt trong chu trình quản lý.
Quản lý giáo dục Quản lý GD là quá trình tác động có kế hoạch, có ý thức, có mục đích của chủ thể quản lý lên đối tƣợng bị quản lý nhằm đạt đƣợc mục tiêu GD đã đề ra một cách có chất lƣợng và hiệu quả nhất. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Quản lý nhà trường Quản lý giáo dục ở cấp độ vi mô trong phạm vi nhà trƣờng có thể xem đồng nghĩa với quản lý nhà trƣờng: “Quản lý giáo dục đƣợc hiểu là hệ thống những tác động có hƣớng đích của hiệu trƣởng đến các hoạt động giáo dục, đến con ngƣời (Cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh), đến các nguồn lực (cơ sở vật chất, tài chính, thông tin v.v…), đến các ảnh hƣởng ngoài nhà trƣờng một cách hợp quy luật (quy luật quản lý, quy luật kinh tế, quy luật giáo dục, quy luật tâm lý, quy luật xã hội v.