MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Giáo dục và đào tạo là yếu tố quyết định cho sự phát triển phồn thịnh của quốc gia. Do đó các quốc gia trên thế giới đều tập trung các nguồn lực cho giáo dục và đào tạo nhằm mục tiêu tạo ra nguồn lực với các phẩm chất và năng lực đáp ứng các yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Muốn phát triển giáo dục và đào tạo, cần tập trung trước hết vào đội ngũ nhà giáo và CBQL với phẩm chất chính trị và đạo đức chuẩn mực, năng lực chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm vững vàng cùng những kiến thức bổ trợ khác.
Bước vào thế kỉ XXI, Đảng và Nhà nước đã xác định chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo, trong đó nhấn mạnh vai trò quan trọng của đội ngũ nhà giáo và CBQL đối với sự nghiệp GD&ĐT. Chỉ thị số 40/CT-TƯ ngày 15/6/2004 của Ban Bí thư về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục đã nêu rõ: “Mục tiêu của chiến lược phát triển giáo dục là xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục được chuẩn hóa, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo, thông qua việc quản lí, phát triển đúng định hướng và có hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” [7]. Điều 15 Luật Giáo dục đã khẳng định: “Nhà giáo giữ vai trò quyết định trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục” [26]. Nghị quyết 29- NQ/TW ngày 04/11/2013 của Hội nghị lần thứ 8 BCH Trung ương Đảng khoá XI về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT tiếp tục khẳng định “xây dựng quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh, quốc phòng và hội nhập quốc tế” [23] là một giải pháp quan trọng để đổi mới căn bản và toàn diện GD&ĐT.
Vì vậy, xây dựng, phát triển và nâng cao chất 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lượng đội ngũ giáo viên là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của ngành giáo dục và tất cả các nhà trường. Trong thực tế, phẩm chất và năng lực được hình thành và phát triển trên cơ sở đào tạo, bồi dưỡng và tự rèn luyện của mỗi cá nhân. Muốn thực hiện được trọng trách của mình, giáo viên ngoài tri thức, kĩ năng, nghiệp vụ đã được đào tạo, phải luôn được bồi dưỡng và tự bồi dưỡng về phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, tri thức, kĩ năng sư phạm nhằm bổ sung, cập nhật kiến thức, nắm bắt được phương pháp giảng dạy mới, từ đó mới có thể đáp ứng được các yêu cầu và đòi hỏi của sự phát triển giáo dục trong thời kì hội nhập. Nhận thức được tầm quan trọng của việc bồi dưỡng để hoàn thiện, nâng cao phẩm chất, năng lực nhà giáo và CBQL giáo dục, ngành GD&ĐT đã coi nhiệm vụ bồi dưỡng nhà giáo và CBQL là một nhiệm vụ của ngành GD&ĐT các cấp, của từng nhà trường và của mỗi cá nhân.
Nhiệm vụ, nội dung bồi dưỡng giáo viên được quy định tại Thông tư số 26/2012/TT- BGDĐT ngày 10/7/2012 của Bộ GD&ĐT. Theo đó, hằng năm các nhà trường xây dựng kế hoạch bồi dưỡng giáo viên và CBQL, mỗi giáo viên thực hiện nhiệm vụ tự bồi dưỡng theo 3 nội dung đã được xác định. Trên cơ sở nhận thức về tầm quan trọng của việc bồi dưỡng và tự bồi dưỡng đối với mỗi giáo viên và quy định của Bộ GD&ĐT về nhiệm vụ bồi dưỡng giáo viên, hằng năm các nhà trường và mỗi giáo viên tùy thuộc vào điều kiện thực tế đã có những cách thực hiện khác nhau để thực hiện việc bồi dưỡng và tự bồi dưỡng nhằm nâng cao trình độ, năng lực nhà giáo nhằm đáp ứng các yêu cầu của nhiệm vụ năm học nói riêng và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo nói chung. Trong những năm qua, việc bồi dưỡng và tự bồi dưỡng giáo viên của các trường THCS trên địa bàn thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam đã đạt được những kết quả quan trọng.
Chất lượng đội ngũ nhà giáo của các trường THCS về cơ bản đáp ứng được các yêu cầu của sự nghiệp đổi mới giáo dục, tỉ lệ giáo viên THCS của thành phố có trình độ trên chuẩn cao nhất tỉnh (đạt 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các hoạt động bồi dưỡng và tự bồi dưỡng giáo viên ở các nhà trường nhìn chung đã đi vào nền nếp, nội dung bồi dưỡng thường xuyên được bổ sung mỗi năm, hình thức bồi dưỡng tương đối đa dạng. Tuy vậy các hoạt động bồi dưỡng và tự bồi dưỡng nhà giáo của các trường THCS thành phố Phủ Lý còn bộc lộ nhiều hạn chế: việc xác định nội dung bồi dưỡng chưa thực sự xuất phát từ nhu cầu của giáo viên mà chủ yếu do các cấp đưa ra, có những nội dung bồi dưỡng còn mang tính hình thức; chưa đổi mới các hình thức và biện pháp bồi dưỡng; chưa có cơ chế đánh giá hiệu quả cho việc bồi dưỡng giáo viên. Những hạn chế đó làm ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng đội ngũ giáo viên mà dễ nhận thấy nhất là nhiều nội dung, phương pháp giáo dục mới khi triển khai thực hiện còn không ít giáo viên chưa thích ứng, nhiều giáo viên vẫn còn thiếu các kiến thức bổ trợ.
Xuất phát từ những lí do nêu trên và thực tiễn công tác quản lí nhà trường, để nâng cao hơn nữa hiệu quả của việc bồi dưỡng giáo viên, tôi lựa chọn đề tài “Quản lí hoạt động bồi dƣỡng giáo viên trƣờng trung học cơ sở thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp” để thực hiện luận văn thạc sĩ của mình. Mục đích nghiên cứu Đề xuất một số biện pháp quản lí hoạt động bồi dưỡng giáo viên trường THCS trên địa bàn thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ các nhà trường, đáp ứng năng lực nghề nghiệp của giáo viên trước yêu cầu đổi mới giáo dục. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Quản lí hoạt động bồi dưỡng giáo viên trường trung học cơ sở thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp. Khách thể nghiên cứu: Hoạt động bồi dưỡng giáo viên trường THCS.
3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phạm vi nghiên cứu Địa bàn và khách thể nghiên cứu thực trạng được thực hiện tại các trường THCS thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam. Các biện pháp quản lí hoạt động bồi dưỡng giáo viên được giới hạn ở cấp trường, do hiệu trưởng chịu trách nhiệm lãnh đạo, quản lí. Giả thuyết khoa học Nếu các biện pháp quản lí đề xuất được thực hiện trên cơ sở kết hợp và phát huy được vai trò của tập thể lãnh đạo, các bộ phận chuyên môn, các tổ chức đoàn thể nhà trường và đội ngũ nhà giáo, tác động tới các nội dung chủ yếu của việc bồi dưỡng giáo viên; thì các biện pháp này sẽ có tác dụng tích cực đến việc bồi dưỡng giáo viên trên địa bàn thành phố Phủ Lý và các địa phương khác có điều kiện, hoàn cảnh tương tự.
Nhiệm vụ nghiên cứu Xác định cơ sở lí luận của hoạt động bồi dưỡng giáo viên và quản lí hoạt động bồi dưỡng giáo viên trường THCS đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp. Đánh giá thực trạng hoạt động bồi dưỡng giáo viên và quản lí hoạt động bồi dưỡng giáo viên THCS trên địa bàn thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam. Đề xuất một số biện pháp quản lí hoạt động bồi dưỡng giáo viên trường THCS trên địa bàn thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp. Khảo nghiệm về mức độ cần thiết và khả thi của các biện pháp quản lí đề xuất.
Phƣơng pháp nghiên cứu 7. Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận - Phương pháp tổng quan lịch sử - logic. - Phương pháp phân tích, tổng hợp tư liệu khoa học. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Phương pháp so sánh giáo dục học để tìm hiểu kinh nghiệm quốc tế.
- Phương pháp khái quát hoá để xác định hệ thống khái niệm. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn - Phương pháp điều tra viết (điều tra bằng phiếu). - Phương pháp phỏng vấn. - Phương pháp phân tích sản phẩm hoạt động.
Các phương pháp khác - Phương pháp chuyên gia - Phương pháp xử lí số liệu bằng thống kê toán học. Đóng góp của luận văn Luận văn làm rõ về mặt lí luận về quản lí, quản lí giáo dục, quản lí hoạt động bồi dưỡng giáo viên trường THCS đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp. Đánh giá đúng thực trạng quản lí hoạt động bồi dưỡng giáo viên tại các trường THCS trên địa bàn thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam. Tổng kết kinh nghiệm, đề xuất các biện pháp quản lí hoạt động bồi dưỡng giáo viên trường THCS đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp từ thực trạng của địa bàn nghiên cứu.
5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG GIÁO VIÊN TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGHỀ NGHIỆP 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu ở nước ngoài Trên thế giới, hầu hết các quốc gia đều coi vấn đề đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên là vấn đề cơ bản trong phát triển đội ngũ nhà giáo nói riêng và phát triển giáo dục nói chung. Nghiên cứu về đào tạo giáo viên của Giáo sư Michel Develay (Đại học Lumière Lion2, Pháp) đi từ lí luận về học đến lí luận về dạy để nghiên cứu về đào tạo giáo viên.
Theo ông, “đào tạo giáo viên mà không làm cho họ có trình độ cao về năng lực tương ứng không chỉ với các sự kiện, khái niệm, định luật, định lí, hệ biến hóa của môn học đó, mà còn cả với khoa học luận của chúng là không thể được” [22,tr. Ngoài ra, trong tác phẩm này, ông còn đề cập đến nội dung, cách thức đào tạo, tính chất và bản sắc nghề nghiệp của giáo viên. Báo cáo tại Hội thảo ASD Armidele năm 1985 do UNESCO tổ chức, đã đề cập đến vai trò của GV trong thời đại mới, cụ thể là người thiết kế, tổ chức, cổ vũ, canh tân.