CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG THCS ĐÁP ỨNG CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu ngoài nước Trên th giớ đã có nh ều công trình nghiên cứu về năng lực chuyên môn, năng lực dạy học và các vấn đề phát tr ển chuyên môn cho g áo v ên cũng như các b ện pháp quản lí mà lãnh đạo trường học đã t n hành để phát tr ển năng lực chuyên môn, năng lực dạy học cho giáo viên. Vi t về năng lực chuyên môn, dạy học của giáo viên tác giả L a opoulou (2011) đã đưa ra há n ệm năng lực chuyên môn và phân loại “năng lực chuyên môn của g áo v ên” bao gồm các thành tố sau đây: 1.
T nh cách, thá độ và niềm tin; 2. Kỹ năng sư phạm và ki n thức sư phạm (Ki n thức môn học, Ki n thức và h ểu b t về người học, Phương pháp g ảng dạy, Ki n thức về chương trình giảng dạy); 3. H ểu b t về bối cảnh xã hội; 4. H ểu b t về bản thân và về khoa học nói chung.
Viện Giáo dục Quốc g a, S ngapore, (2009), cũng xác định các năng lực chủ y u của g áo v ên như: có các n thức và phương pháp nuô dạy trẻ em, có các năng lực tư duy, sáng tạo trong dạy học có các ĩ năng sư phạm, quản lý con người, tự quản lý, ĩ năng công nghệ, tự đổi mới và kinh doanh, sự h ểu b t về xã hội và xúc cảm; có các ki n thức, h ểu b t về bản thân, học sinh, xã hội, nội dung môn học, sư phạm, nền tảng và chính sách giáo dục, chương trình g ảng dạy, h ểu b t đa văn hóa, nhận thức toàn cầu, nhận thức về mô trường. Ủy ban châu Âu (2007) nhận ra rằng "giáo viên có một vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị cho học sinh có chỗ đứng trong xã hộ và nơ làm 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com việc, vì th ủy ban Châu Âu đề xuất rằng “Tại mỗi thờ đ ểm trong sự nghiệp của mình, giáo viên cần phả có, và được yêu cầu có đầy đủ các ki n thức môn học, thá độ và kỹ năng sư phạm để g úp đỡ th hệ trẻ phát huy tố đa tiềm năng của họ”. Phát tr ển chuyên môn cho giáo viên là trách nhiệm hàng đầu của hiệu trưởng ở một trường học nơ đặt chất lượng giáo dục lên vị tr hàng đầu. Hiệu trưởng là người xây dựng các k hoạch tr ển ha nh ng nội dung mới về dạy học, giáo dục, đưa ra các bước thực hiện các hoạt động bồi dưỡng, phát tr ển tiềm năng lãnh đạo chuyên môn của g áo v ên H ệu trưởng đưa ra các chỉ dẫn dạy học, ểm tra, đánh g á, đôn đốc, động v ên g áo v ên và người học để họ học tập tốt và dạy học tốt.
Ngày nay nh ng chỉ dẫn này được ti n hành thông qua các phương t ện ĩ thuật số, qua trao đổi trực ti p và qua hệ thống thư đ ện tử hay các diễn đàn dạy học. Nhờ các phần mềm, g áo v ên có thể đưa các bà học, các tư l ệu lên mạng và thay đổi hay bổ sung bài học cho nhau. Tóm lại, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, phát tr ển chuyên môn, nâng cao năng lực giáo viên là một trong nh ng trọng tâm được chú ý để tạo sự thay đổi và nâng cao chất lượng cho nhà trường. Người hiệu trưởng đóng va trò quan trọng trong việc lãnh đạo và quản lí hoạt động bồ dưỡng chuyên môn trong nhà trường.
Những nghiên cứu trong nước Ở Việt Nam đã có nh ều công trình nghiên cứu về lý luận dạy học, lý luận quản lý giáo dục nói chung và quản lý hoạt động dạy học nó r êng ở các cơ sở GD&ĐT. Các công trình ngh ên cứu này đã được xuất bản thành các sách chuyên đề hoặc được chuyển tả dưới dạng chuyên đề cho học viên cao học chuyên ngành QLGD. Có thể ể đ n các công trình nghiên cứu, các bài vi t của các tác giả hàng đầu Việt Nam xung quanh vấn đề này như các tác giả: Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Đức Chính, Trần Khánh Đức, Đặng Xuân Hải, Nguyễn Trọng Hậu, Đặng Bá Lãm, Nguyễn Thị Mỹ 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lộc, Phạm Quang Sáng, B Đức Thiệp, Phạm Vi t Vượng. Một số hội thảo trong thờ g an qua cũng đề cập đ n vấn đề nêu trên, đ ển hình là hôị thảo của Khoa Sư Phạm (t ền thân ĐHGD) vớ t êu đề “Chất lượng giáo dục và vấn đề đào tạo giáo viên”, Kỷ y u Hội thảo khoa học (10/2004) hay trong các bà v t của các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Đức Ch nh, “Chuẩn và chuẩn hoá trong giáo dục-Những vấn đề lí luận và thực tiễn”, Tham luận Hội thảo “Chuẩn và Chuẩn hóa trong giáo dục - Nh ng vấn đề lí luận và thực tiễn - Hà Nộ 2 /1/2005[32] hoăc như ba v t của Hồ Vi t Lương (2005), Chuẩn quốc gia về giáo dục phổ thông - thách thức lớn trong lí luận chương trình dạy học của giáo dục hiện đại, Kỷ y u Hội thảo chuẩn và chuẩn hoá trong giáo dục – Nh ng vấn đề lí luận và thực tiễn, Viện Chi n lược và Chương trình giáo dục.[35] Bàn về vai trò của hiệu trưởng đối với việc nâng cao trình độ chuyên môn của giáo viên, tổng hợp các nghiên cứu của nhiều nghiên cứu trên th giới, tác giả Trần Thị Bích Liễu, (2005)[29], chỉ ra tầm quan trọng của hiệu trưởng trong việc chia sẻ trách nhiệm và bồ dưỡng giáo viên thành nh ng nhà lãnh đạo chuyên môn vì hai lí do sau đây: Hiệu trưởng hông thể có đủ thờ g an để lãnh đạo toàn bộ các hoạt động dạy học và họ hông thể h ểu r nhu cầu của lớp học như là giáo viên G áo v ên là ngườ am h ểu chuyên môn của môn học mà họ dạy và họ h ểu r hơn bất kì ai học sinh và lớp học của mình.
Va trò lãnh đạo của g áo v ên được các nhà nghiên cứu xem xét từ ba góc độ: a) giáo viên là nh ng người quản l , lãnh đạo trung gian ở các vị trí tổ trưởng chuyên môn, chủ nhiệm khoa hay chủ tịch, tổ trưởng công đoàn b) Là chuyên gia môn học, con ch m đầu đàn để m cặp các giáo viên khác; c) Là người xây dựng và duy trì văn hóa ch a sẻ, cộng tác và học tập suốt đờ để thực hiện tốt quá trình dạy học trong nhà trường. Họ ch nh là người 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thực hiện viễn cảnh của nhà trường, bi n viễn cảnh thành hiện thực. Vì vậy, con đường thành công nhất để phát tr ển chuyên môn cho g áo v ên trong nhà trường là bồ dưỡng va trò lãnh đạo chuyên môn cho họ. Trong các luâ văn thạc sỹ nh ng năm gần đây cũng đã có nh ng ngh ên cứu l ên quan đ n vấn đề này như luâ văn của tác g ả Nguyễn Minh Thu (2013) với “Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên trường THPT Việt Bắc tỉnh Lạng Sơn”; hay đề tài: “Một số giải pháp nâng cao năng lực dạy học của đội ngũ giáo viên trường THCS Khánh Bình đến năm 2015” của tác giả Nguyễn Long G ao; Đề tài: " Quản lý hoạt động phát triển năng lực sáng tạo cho đội ngũ giáo viên trường THCS Trần Đăng Ninh tỉnh Nam Định" của tác giả Đỗ Thị Trinh Thục, hay đề tài: "Phát triển đội ngũ giáo viên trường THPT thành phố Điện Biên Phủ tỉnh Điện Biên theo chuẩn nghề nghiệp" của tác giả Phạm Th ên Vương Các đề tà trên đã đưa ra các b ện pháp quản lý phát tr ển năng lực cho giáo viên thông các chức năng của quản lý.
Các tác giả đã làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản lý bồ dưỡng GV theo hướng chuẩn hóa ở các nhà trường. Tuy nh ên cho đ n nay chưa có đề tài nghiên cứu nào nghiên cứu về quản lý hoạt động bồ dưỡng năng lực dạy học cho độ ngũ g áo v ên trường THCS Tam Thanh, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2010): “Quản lý là quá trình đạt đ n mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng tố đa các hoạt động (chức năng) hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và ểm tra”.
[10, tr 9] Bản chất của hoạt động quản lý là sự tác động có mục đ ch của người quản lý đ n tập thể người bị quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý. Trong giáo dục nhà trường đó là tác động của người quản lý đ n tập thể GV, học sinh và các lực lượng khác nhằm thực hiện hệ thống các mục tiêu giáo dục. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Quản lý có bốn chức năng: lập k hoạch, tổ chức, chỉ đạo và ểm tra. Các chức năng ch nh của hoạt động quản lý luôn được thực hiện liên ti p, đan xen vào nhau, phối hợp và bổ sung cho nhau tạo thành chu trình quản lý.
Tác giả Nguyễn Quốc Ch đã nhấn mạnh vai trò của thông tin trong quản lý: “ hông có thông t n hông có quản lý” Mối liên hệ các chức năng quản lý được thực hiện qua sơ đồ sau: K hoạch K ểm tra Thông tin Tổ chức Chỉ đạo Sơ đồ 1.1: Quan hệ các chức năng quản lý 1. Quản lý nhà trường Theo tác giả Bùi Minh Hiền và Nguyễn Vũ B ch H ền: Quản lý nhà trường là quá trình tác động có mục đ ch, có định hướng, có tính k hoạch của các chủ thể quản lý (đứng đầu là hiệu trưởng nhà trường) đ n các đố tượng quản lý (giáo viên, cán bộ nhân v ên, người học, các bên l ên quan ) và huy động, sử dụng đúng mục đ ch, có h ệu quả các nguồn lực nhằm thực hiện sứ mệnh của nhà trường đối với hệ thống giáo dục và đào tạo, với cộng đồng và xã hội nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục đã xác định trong một mô trường luôn luôn bi n động.