Mở đầu Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ GV THPT Chƣơng 2: Thực trạng công tác quản lí hoạt động bồi dưỡng đội ngũ GV ở các trường THPT huyện Hóc Môn TP.HCM Kết luận và kiến nghị Tài liệu tham khảo Phụ lục 12 CHƢƠNG 1.: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG GIÁO VIÊN Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Lịch sử nghiên cứu hoạt động bồi dưỡng giáo viên Với quan điểm GV là một trong những nhân tố quyết định chất lượng giáo dục của trường học, Đảng và Nhà nước Việt Nam đặc biệt quan tâm đến công tác xây dựng và phát triển đội ngũ GV. Bồi dưỡng cho đội ngũ GV là một trong những nội dung được chú trọng trong công tác này.
Đây là một trong những biện pháp để phát triển nghề nghiệp liên tục cho GV và được xem là mô hình có ưu thế giúp số đông GV được tiếp cận với các chương trình phát triển nghề nghiệp. Trong những năm qua, Bộ GD – ĐT đã tổ chức các chương trình bồi dưỡng thường xuyên (BDTX) theo chu kỳ ba năm một lần cho GV THPT. Mặc dù các hình thức bồi dưỡng trong các chu kỳ này được sử dụng khá linh hoạt, nhưng phần lớn các hình thức này đều dựa trên hoạt động dạy học để triển khai. Phương thức để triển khai công tác bồi dưỡng GV chu kỳ vừa qua được thực hiện theo các bước: (1) Tập huấn GV cốt cán tại trung ương; (2) GV cốt cán tập huấn đại trà cho GV ở cơ sở.
Trong cả hai bước này, hình thức bồi dưỡng GV tại các lớp tập huấn là hình thức cơ bản. Khóa luận tốt nghiệp đại học Báo cáo tổng kết thực hiện chương trình bồi dưỡng chu kỳ II, III cho GV phổ thông (2009) của Bộ GD&ĐT cho thấy, bên cạnh những kết quả đáng khích lệ, công tác bồi dưỡng GV trong các chu kỳ này cũng có nhiều hạn chế, bất cập, nhất là về chất lượng bồi dưỡng GV. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến chất lượng bồi dưỡng GV trong các chu kỳ chưa được như mong muốn. Một trong những nguyên nhân có tác động trực tiếp đến chất lượng bồi dưỡng GV chính là chất lượng tác nghiệp dạy học trong quá trình thực hiện chương trình bồi dưỡng GV từ các lớp tập huấn GV cốt cán ở trung ương đến các lớp bồi dưỡng đại trà cho GV tại các địa phương.
Tiếp nối chu kỳ II, III cho GV phổ thông, Bộ GD – ĐT triển khai bồi dưỡng GV phổ thông từ năm học 2012- 2013 theo tinh thần đổi mới nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác này, với quan điểm: Công tác BDTX cho GV là yêu cầu khách quan, vừa có tính cấp bách, vừa có tính chiến lược lâu dài để đạt mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục - đào tạo. Bồi dưỡng cho GV được xác định là nhiệm vụ của cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục, của cơ sở giáo dục và của mỗi GV. Chương trình bồi dưỡng GV do Bộ GD - ĐT đã ban hành (các Thông tư số 30, 31, 32, 33 ngày 08/8/2011/TT-BGDĐT và Thông tư số 36/2011/TT-BGDĐT ngày 18/8/2011) với những đổi mới cả về hình thức, nội dung và phương pháp bồi dưỡng. Các nội dung bồi dưỡng được chia theo các yêu 13 cầu/ năng lực cần đáp ứng của GV so với Chuẩn nghề nghiệp.
Chương trình được thiết kế thành các mô đun để GV tự chọn theo nhu cầu phát triển chuyên môn liên tục của GV nhằm đáp ứng Chuẩn nghề nghiệp và những đòi hỏi của thực tiễn giáo dục [19]. Để tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động bồi dưỡng, Quy chế BDTX GV mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên đã được Bộ trưởng Bộ GD - ĐT ký ban hành ngày 10 tháng 7 năm 2012 (Thông tư số 26 /2012/TT-BGDĐT). Theo tinh thần quy chế, triển khai công tác BDTX được thực hiện kết hợp theo cả hai hướng là từ trên xuống và từ dưới lên. Bộ GD - ĐT, sở GD - ĐT, phòng GD - ĐT chỉ đạo các nội dung bắt buộc nhằm phát triển giáo dục của ngành, địa phương nhưng trong đó GV vẫn được đề xuất và lựa chọn nội dung BDTX theo nhu cầu phát triển chuyên môn liên tục của cá nhân mỗi GV, hỗ trợ họ nâng cao mức độ đáp ứng so với Chuẩn nghề nghiệp và phát triển chuyên môn liên tục (phần chung bắt buộc và phần riêng theo nhu cầu của mỗi GV).
Mỗi GV phải bồi dưỡng 120 tiết/ năm học [15]. Về định hướng phát triển, Bùi Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Nhà giáo và CBQL cơ sở giáo dục (Bộ GD- ĐT) đã bàn về chương trình BDTX cho GV giai đoạn 2010-2015: Chương trình tập trung tăng cường phát triển nghề nghiệp, chú trọng phát triển năng lực thực hành cho GV. Bồi dưỡng theo nhu cầu của GV, cơ sở giáo dục và lấy nhà trường làm đơn vị bồi dưỡng. Thiết lập các chương trình bồi dưỡng linh hoạt, Khóa luận tốt nghiệp đại học mềm dẻo, cung ứng đầy đủ, kịp thời hệ thống học liệu phục vụ công tác bồi dưỡng.
Chuẩn hóa, xã hội hóa và tăng cường hợp tác quốc tế trong công tác bồi dưỡng GV. Tăng cường phân cấp trong công tác bồi dưỡng thường xuyên GV [5]. Lịch sử nghiên cứu hoạt động quản lý bồi dưỡng đội ngũ giáo viên Để hoạt động bồi dưỡng diễn ra có hiệu quả thì công tác quản lý đóng vai trò quan trọng. Do đó, quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ GV là một trong những vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm, có rất nhiều công trình nghiên cứu đến công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng GV ở nhiều khía cạnh khác nhau, cụ thể: - Năm 1996, đề tài khoa học cấp Nhà nước có mã số KX 07- 04: “Bồi dưỡng và đào tạo lại đội ngũ nhân lực trong điều kiện mới” đã bàn sâu về vấn đề bồi dưỡng và đào tạo lại đội ngũ nhân lực.
- Năm 1997, ấn phẩm “Tự học, tự đào tạo - tư tưởng chiến lược của phát triển giáo dục Việt Nam” ra đời, có nhiều bài viết khá sâu sắc của các tác giả tên tuổi như: cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Nguyễn Cảnh Toàn, Nguyễn Kỳ, Trần Bá Hoành, Vũ Văn Tảo, các bài viết của Nguyễn Trí - Vụ GD THPT - Bộ GD - ĐT; Vũ Quốc Chung - ĐHSP - Đại học Quốc gia Hà Nội đã đề cập đến vấn đề tự học trong đào tạo và bồi dưỡng GV. 14 - Năm 1999, trong tạp chí Phát triển Giáo dục số 1, Phạm Quang Huân có bài viết “Nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên trường phổ thông”. - Năm 2001, Nguyễn Thị Tươi, trường ĐHSP Quy Nhơn với bài viết “Về công tác bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên THPT”. - Tháng 11 năm 2002, trong tạp chí giáo dục, Trần Bá Hoành đã đề cập đến vấn đề bồi dưỡng giáo viên trong bài “Bồi dưỡng tại chỗ và bồi dưỡng từ xa”.
- Luận văn thạc sĩ với đề tài: “Xây dựng quy hoạch phát triển giáo dục trung học phổ thông tỉnh Hà Tây giai đoạn 2005-2010” của tác giả Nguyễn Hữu Hiếu. - Luận văn Thạc sĩ giáo dục học năm 2006 của Mai Văn Nhân với đề tài “Các biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên THPT tỉnh Sóc Trăng” có đề cập đến các giải pháp như nâng cao nhận thức về công tác bồi dưỡng GV, quy hoạch công tác bồi dưỡng GV THPT, đa dạng hoá các hình thức bồi dưỡng GV, cải tiến, đổi mới chương trình, nội dung và phương pháp bồi dưỡng… - “Phát triển chuyên môn nghiệp vụ cho giảng viên đại học trong thời đại thông tin” của tác giả Lưu Xuân Mới, Học viện QLGD trong tạp chí Khoa học giáo dục, số 23 tháng 8/2007 đề cập đến việc phát triển chuyên môn nghiệp vụ cho người GV thời hiện đại như là tất yếu khách quan và là chìa khóa then chốt để cải thiện chất lượng Khóa luận tốt nghiệp đại học dạy đại học và có xác định đến một số kỹ năng nghiệp vụ cơ bản của GV. - Trong chuyên đề báo cáo sơ kết 3 năm thực hiện quyết định số 09/2005/QĐ- TTg ngày 11/01/2005 của chính phủ về “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục giai đoạn 2005 – 2010” của Sở GD – ĐT TP Cần Thơ vào tháng 02/2008. Trong phần giải pháp đổi mới và nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng GV, CBQL giáo dục, có đề xuất: việc xây dựng quy hoạch, hoàn thiện mạng lưới, xác định rõ ràng quy mô, nhiệm vụ của các cơ sở đào tạo cần gắn với hoạt động bồi dưỡng GV ở cấp học, bậc học.
- Luận văn Thạc sĩ giáo dục học năm 2009 của Trịnh Hùng Cường với đề tài “Thực trạng và biện pháp quản lý bồi dưỡng giáo viên trường THPT ở các huyện trong tỉnh Cà Mau” có đề ra các giải pháp quản lý mục tiêu, chương trình bồi dưỡng GV. - Năm 2010, Luận văn Thạc sĩ Khoa học giáo dục của Nguyễn Thị Nguyệt Quế với đề tài “Các biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên của Hiệu trưởng trường trung học cơ sở thành phố Hạ Long - tỉnh Quảng Ninh”. - Luận văn Thạc sĩ giáo dục học năm 2011 của Nguyễn Thị Thanh Trúc với đề tài “Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên ở các trường THPT TP.HCM” đã chỉ ra những thành tựu và hạn chế trong công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng. 15 - Bùi Thị Loan trong bài viết “Về công tác bồi dưỡng giáo viên THPT hiện nay” đề cập đến thực trạng chất lượng và điều kiện của công tác đào tạo bồi dưỡng GV hiện nay, có đề xuất các giải pháp là cần quan tâm bồi dưỡng đội ngũ CBQL trường THPT về năng lực đánh giá, phân loại GV, trong đó chú ý nhiều đến kỹ năng phân loại năng lực GV, kỹ năng tác động đến GV, kỹ năng huy động các nguồn lực từ phía GV.
Cần bồi dưỡng cho Hiệu trưởng năng lực thiết kế nội dung, xây dựng chương trình bồi dưỡng GV, huấn luyện cho GV năng lực nhận biết, hiểu đối tượng giáo dục và kỹ năng cơ bản trong sử dụng công nghê thông tin trong quản lý chuyên môn.