Chương 1: Cơ sở lý luận quản lý đội ngũ giáo viên trung học phổ thông Chương 2: Thực trạng quản lý đội ngũ giáo viên trung học phổ thông trên địa bàn huyện vùng cao Tràng Định tỉnh Lạng Sơn. Chương 3: Các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên trung học phổ thông trên địa bàn huyện vùng cao Tràng Định tỉnh Lạng Sơn. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX trong lĩnh vực giáo dục và khoa học giáo dục đã thực sự biến đổi cả về lượng và chất, nhiều công trình nghiên cứu mới với nhiều cách tiếp cận khác nhau về quản lý đã xuất hiện các tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác – Lê nin giải thích về các qui luật “sự hình thành cá nhân con người” về tính qui định “Kinh tế- xã hội với giáo dục”.
Các quy luật đó đã đặt ra các yêu cầu đối với quản lý giáo dục, và các phương tiện, điều kiện cần thiết phục vụ cho giáo dục. Kế thừa tinh hoa các tư tưởng giáo dục tiên tiến và vận dụng sáng tạo phương pháp luận của triết học Mac- Lê nin, Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890- 1969) Người đã để lại cho chúng ta nền tảng về lý luận: vai trò của giáo dục, vai trò của quản lý, cán bộ quản lý, phương pháp quản lý, phát triển nền giáo dục cách mạng Việt Nam. Trong thời đại ngày nay, cùng với xu thế hội nhập, nhiều công trình nghiên cứu về khoa học quản lý của các nhà nghiên cứu như: Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Quốc Bảo, Đặng Bá Lãm, Nguyễn Quốc Chí… bằng sự tổng hòa các tri thức về giáo dục học, tâm lý học, xã hội học, kinh tế học, các tác giả đã thể hiện trong các công trình nghiên cứu của mình một cách khoa học về khái niệm quản lý, các thành phần của cấu trúc quản lý, chức năng quản lý, nguyên tắc quản lý, nghệ thuật quản lý, và quản lý giáo dục tạo thành một môn khoa học đặc trưng góp phần vào công cuộc phát triển giáo dục và đào tạo nước nhà. Xã hội vận động và biến đổi không ngừng, nguồn nhân lực được đào tạo chỉ đáp ứng được yêu cầu trong sự vận động biến đổi ấy, khi nó không lạc hậu so với yêu cầu của xã hội, điều ấy chỉ ra rằng trong nhà trường phát triển ĐNGV phải có tính đón đầu, kế hoạch, có chiến lược, mục đích là: Phát triển toàn diện người giáo viên trong hoạt động nghề nghiệp của họ “Những thiếu 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com xót trong khâu đào tạo nghiệp vụ, các nhu cầu cập nhật, các kỹ năng cần thiết, không phải là nguyên do căn bản đến phát triển đội ngũ giáo viên, cũng như việc bồi dưỡng mang tính chữa cháy, lại càng không thể đóng vị trí chủ chốt trong công tác phát triển đội ngũ ” [8, tr.
Trong các nhà trường ĐNGV là nguồn nhân lực chủ yếu quyết định chất lượng và hiệu quả đào tạo, quyết định sự tồn tại, phát triển nhà trường. Chăm lo phát triển ĐNGV đã và đang là sự quan tâm của toàn xã hội, là nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục, do vậy quản lý ĐNGV phải được ưu tiên trong chiến lược phát triển nhà trường trong giai đoạn mới. Đến nay đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu về các biện pháp quản lý ĐNGV ở các cấp có thể áp dụng chung cho nhiều nhà trường trên cả nước tác giả xin nêu một số đề tài nghiên cứu mới nhất như: “Các giải pháp quản lý đội ngũ giảng viên ở trường Cao Đẳng Tài Chính Quản Trị Kinh Doanh nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển nhà trường trong giai đoạn hiện nay” (Nguyễn Hạnh Vân). “Các biện pháp quản lý phát triên đội ngũ giáo viên ở trường trung cấp thương mại và du lịch Hà Nội” (Nguyễn Thị Quế Nhung) Các đề tài trên đều đã đề cập đến vấn đề xây dựng và phát triển ĐNGV ở các trường trung cấp chuyên nghiệp, các trường THCS.
Tuy nhiên, chưa có đề tài nào nghiên cứu về quản lý đội ngũ giáo viên ở huyện vùng cao biên giới Tràng Định tỉnh Lạng Sơn. Nghiên cứu đề tài này là một việc làm đang được lãnh đạo nhà trường, đồng nghiệp quan tâm và mong đợi. Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý Từ khi xuất hiện loài người, con người đã biết quy tụ thành từng bày, thành nhóm để tồn tại và phát triển.
Từ lao động giản đơn đến lao động phối hợp, phức tạp, con người đã biết phân công hợp tác với nhau trong sinh hoạt cộng đồng nhằm tạo ra được năng suất lao động cao hơn, giá trị hơn. Sự phân 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com công, hợp tác đó đòi hỏi phải có sự chỉ huy, phối hợp, điều hành, đó chính là chức năng quản lý. Hoạt động quản lý đóng vai trò then chốt trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Mọi hoạt động của một tổ chức (dù lớn hay nhỏ) để đạt được những thành công nhất định, nhất thiết cần phải có sự tham gia của hoạt động quản lý.
Thực tế có rất nhiều các hoạt động quản lý như: quản lý nhà nước, quản lý các doanh nghiệp, quản lý công tác xã hội, hay quản lý nhà trường … Mỗi lĩnh vực quản lý có những đặc thù riêng, song tựu chung lại, chúng có những đặc trưng cơ bản của hoạt động quản lý và chính các hoạt động quản lý ấy góp phần quyết định vào việc nâng cao chất lượng, hiệu quả của từng tổ chức và là nhân tố không thể thiếu trong đời sống về sự tồn tại phát triển của xã hội. Theo các nhà chính trị, nhà triết gia, họ đều coi quản lý như một phạm trù tồn tại khách quan đồng thời là một tất yếu của lịch sử. Các quan điểm truyền thống hay các học thuyết quản lý cổ điển, học thuyết quản lý thời văn minh công nghiệp, hay hậu công nghiệp đều có những nét chung của tổ chức quản lý là: cai quản, chỉ huy, lãnh đạo. Theo góc độ điều khiển quản lý là: lái, điều chỉnh, điều khiển.
Theo cách tiếp cận hệ thống thì quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý hay đối tượng quản lý nhằm tổ chức phối hợp hoạt động của con người trong các quá trình sản xuất phát triển xã hội để đạt được mục đích đã định. Theo Frederick Wins Taylor (1856-1915) cha đẻ của thuyết khoa học quản lý cho rằng: “Quản lý là một nghệ thuật biết rõ chính xác cái gì cần làm và cái đó làm thế nào bằng phương pháp tốt nhất và rẻ nhất” [29, tr.1] Theo Henry Fayon (1841-1925) thì : “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra”. Ông khẳng định“Khi con người lao động hiệp tác thì điều tối quan trọng là họ cần phải xác định rõ công việc mà họ phải hoàn thành, và các nhiệm vụ của mỗi cá nhân phải là mắt lưới dệt nên mục tiêu của tổ chức” [29, tr. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Koontz người Mỹ thì “Quản lý là hoạt động đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được mục đích của tố chức trong một môi trường và đối với những điều kiện nguồn lực cụ thể” [29, tr. Theo Mary Parker Pollett thì: quản lý là: “Quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên trong tổ chức, và sử dụng tất cả các nguồn lực sẵn có của tổ chức để đạt được mục đích của tổ chức” [Stoner,1995]. Theo học thuyết Mác- Lênin “Quản lý xã hôi một cách khoa học là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đối với toàn bộ hay một những hệ thống khác nhau của hệ thống xã hội. Trên cơ sở vận dụng đúng đắn những qui luật và xu hướng khách quan vốn có của nó nhằm đảm bảo cho nó hoạt động và phát triển tối ưu theo mục đích đặt ra”.
Một số tác giả như Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Quốc Chí cũng cho rằng: “Hoạt động quản lý là tác động có định hướng có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục tiêu đề ra” [10, tr. Như vậy, theo các cách tiếp cận và các quan niệm của các nhà khoa học về quản lý thì hình như chúng bao hàm những khía cạnh khác nhau song mục tiêu cuối cùng mà họ đưa ra thì lại hoàn toàn giống nhau. Nghĩa là quản lý là để đạt đến chất lượng của sản phẩm bởi quản lý là hoạt động trí tuệ mang tính sáng tạo bằng những quyết định hợp quy luật và có hiệu quả quản lý đồng thời phải tuân theo những nguyên tắc nhất định nhằm đạt đến mục tiêu chung của tổ chức mình. Từ những khái niệm trên ta có thể rút ra: - Quản lý phải bao hàm hai yếu tố: chủ thể và khách thể quản lý; - Quản lý là sự tác động có định hướng, có mục đích có kế hoạch và có hệ thống thông tin của chủ thể đến khách thể của nó; - Quản lý tồn tại với tư cách là một hệ thống.
Nó có cấu trúc và vận hành trong môi trường xác định. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MÔI TRƢỜNG XÃ HÔI Chủ thể quản lý Cơ chế quản lý Mục tiêu Khánh thể quản lý MÔI TRƢỜNG TỰ NHIÊN Sơ đồ1. Cấu trúc của hệ thống quản lý Bản chất của hoạt động quản lý là sự tác động có mục đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm thực hiện mục tiêu quản lý. Trong vấn đề quản lý ĐNGV, sự tác động cùa nhà quản lý đến ĐNGV và các lực lượng khác trong nhà trường nhằm mục tiêu phát triển về số lượng và chất lượng đội ngũ giáo viên, để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường.
Các chức năng cơ bản của quản lý Quản lý là những tác động hướng đích với các chức năng: Lập kế hoạch, tổ chức lãnh đạo chỉ đạo, điều khiển kiểm tra, bản chất của quản lý là sự phối hợp các nỗ lực của con người thông quan các chức năng quản lý. Quản lý là một hoạt động đặc biệt có tính sáng tạo. Hoạt động quản lý cũng phát triển không ngừng từ thấp đến cao, gắn liền với quá trình phát triển đó là sự phân công, chuyên môn hóa lao động quản lý.