Chương 1. Cơ sở lý luận quản lý đội ngũ giáo viên trường trung học cơ sở. Thực trạng công tác quản lý đội ngũ giáo viên của các trường trung học cơ sở thuộc huyện Văn Lâm tỉnh Hưng Yên. Các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên các trường trung học cơ sở thuộc huyện Văn Lâm tỉnh Hưng Yên 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.
Lịch sử nghiên cứu đề tài Việc nghiên cứu phát triển đội ngũ giáo viên là một vấn đề hết sức quan trọng và cấp thiết đối với sự nghiệp GD trong giai đoạn hiện nay, không chỉ ở Việt Nam mà ngay cả những nước có nền giáo dục phát triển như: Hoa Kỳ, Úc, Liên minh Châu Âu. Tính đến nay đã có nhiều chuyên gia trong lĩnh vực GD&ĐT công bố những công trình nghiên cứu, tham luận trong các hội nghị khu vực và quốc tế, có thể kể đến như: - TS Kent Fransworth với tham luận "Phát triển nguồn lực thông qua giáo dục tiền lương của GV" - TS Judy Murray, Đại học Tomball (Texas, Hoa Kỳ) xây dựng đề án "Kế hoạch tổng thể về việc nâng cao chuyên môn giảng viên trong tiến trình phát triển tại trường đại học Tomball". Trong đó tác giả nhấn mạnh đến các yếu tố" Phát triển đội ngũ giảng viên nhằm củng cố sứ mệnh và giá trị của trường đại học" và nêu ra những mục tiêu và giải pháp cụ thể đối với những vấn đề nêu trên. Những năm 20-30 của thể kỷ XX trong bối cảnh biến đổi sâu sắc nền kinh tế xã hội, một trào lưu - một học thuyết trong quản lý đã ra đời; đó là quan điểm hành vi, hay với tên gọi khác, quan điểm quan hệ con người.
Học thuyết này giúp người quản lý ứng xử có hiệu quả hơn với những khía cạnh con người, khía cạnh nhân bản trong một tổ chức. Thay vì quá chú trọng đến chức năng của người quản lý, thuyết này gắng hướng dẫn cách (how) người quản lý thực hiện cái (what) họ phải làm; tức là họ phải làm thế nào để lãnh đạo, hướng dẫn người dưới quyền và giao tiếp với những người dưới quyền ra sao. Ở nước ngoài những nhà nghiên cứu về lý luận và thực tiễn quản lý giáo dục, nhất là ở các nhà trường phổ thông đã được quan tâm từ rất sớm. Ngay từ 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thế kỷ XVII, nhà sư phạm lỗi lạc Cô - men - xki (1592 - 1670) khi đặt nền móng cho hệ thống các nhà trường - một tài sản quý báu còn tồn tại đến ngày nay đã tạo cơ sở ra đời của vấn đề quan trọng hàng đầu trong quản lý giáo dục là "tổ chức hệ thống giáo dục" trên quy mô toàn xã hội.
Ở Liên Xô cũ những nghiên cứu về quản lý giáo dục, quản lý nhà trường đã được chú trọng từ cuối những năm 50 của thế kỷ XX, vào năm 1956, lần đầu xuất hiện cuốn "Quản lý trường học" của A.Pôpốp, một nhà hoạt động sư phạm và quản lý giáo dục của Liên Xô cũ. Cuốn sách này là một tập hợp khá hoàn chỉnh các chỉ dẫn cho hoạt động thực tiễn của những người làm công tác quản lý giáo dục, đặc biệt quản lý trường học. Trong những năm gần đây ở Việt Nam đã dịch và giới thiệu nhiều công trình nghiên cứu của các nhà nghiên cứu phương Tây về quản lý giáo dục điển hình là các công trình: "Hành vi tổ chức giáo dục" (organization Behavior in Education) của Robert J. Owens (1995), "Quản lý giáo dục - lý thuyết nghiên cứu và thực tiễn" (Educational Administration - Theory, Research and Practice) của Wayne.
Trong hơn một thế kỷ qua, giáo dục toàn cầu đã có những bước tiến dài gấp nhiều lần toàn bộ lịch sử loài người cộng lại. Giáo dục cơ bản đã được quan niệm như một kết cấu hạ tầng xã hội, như một động lực phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia mỗi dân tộc. Chưa bao giờ giáo dục được sự quan tâm như hiện giờ. Ở Việt Nam, Đảng và Nhà nước ta đã không ngừng quan tâm đến thực tiễn quản lý giáo dục với mức độ cao và ngày càng sâu sắc toàn diện hơn.
Tuy nhiên cũng cần khẳng định rằng công tác quản lý giáo dục nói chung và công tác quản lý đội ngũ nói riêng còn nhiều yếu kém dẫn đến đội ngũ nhà giáo thiếu về số lượng và nhìn chung thấp về chất lượng, chưa đáp ứng được yêu cầu vừa phải tăng nhanh quy mô vừa phải đảm bảo và nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trước những năm 80 của thế kỷ XX, một số nhà giáo dục có tiếng ở Việt Nam như GS. Nguyễn Lân, GS. Hà Thế Ngữ, GS.
Đặng Vũ Hoạt, GS. Nguyễn Ngọc Quang, GS. Phạm Minh Hạc. đã có những ý kiến và nghiên cứu về lĩnh vực quản lý giáo dục.
Nhiều nhà nghiên cứu quan tâm về lĩnh vực này, trong số đó phải kể đến các nhà nghiên cứu như PGS. Đặng Quốc Bảo, TS. Nguyễn Quốc Chí, GS. Nguyễn Thị Mỹ Lộc, GS.
Nguyễn Đức Chính, PGS. Trần Khánh Đức… Những năm gần đây nhiều luận văn thạc sĩ đã chọn đề tài nghiên cứu thuộc lĩnh vực nhân sự trong giáo dục như: Luận văn của tác giả Lê Quốc Băng “Một số biện pháp xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ quản lý ở trường Đại học Hải Phòng”; Luận văn Thạc sĩ quản lý giáo dục của Lê Thị Thuỷ về “Đổi mới công tác quản lý giáo viên trường trung học cơ sở công lập trên địa bàn Hà Nội”; Luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục của Nguyễn Thanh Dân" Thực trạng và biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên THCS huyện Đầm Dơi tỉnh Cà Mau". Ngoài ra còn có nhiều công trình, bài viết nghiên cứu được công bố trên các tạp chí chuyên ngành., những công trình bài viết này thực sự đã nghiên cứu những mảng đề tài hết sức thiết thực cho CTQL và phát triển đội ngũ giáo viên. Khái quát những công trình nghiên cứu các vấn đề có liên quan đến đối tượng nghiên cứu của luận văn, tác giả nhận thấy những nghiên cứu về quản lý nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên các trường THCS trong giai đoạn hiện nay còn ít và chưa hệ thống.
Như vậy, nghiên cứu về việc quản lý để nâng cao chất lượng ĐNGV các trường THCS huyện Văn Lâm tỉnh Hưng Yên trong giai đoạn hiện nay là vấn đề cần được quan tâm nghiên cứu một cách hệ thống. Bản chất của quản lý 1. Khái niệm về quản lý Xã hội loài người từ khi xuất hiện, con người đã biết quy tụ thành từng nhóm để tồn tại và phát triển. Từ lao động đơn lẻ đến lao động phối hợp, phức tạp, con người đã biết phân công, hợp tác với nhau trong cộng đồng nhằm đạt 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com được năng xuất lao động cao hơn, hiệu quả hơn.
Sự phân công, hợp tác đó đòi hỏi phải có sự chỉ huy, phối hợp, điều hành. đó chính là chức năng quản lý. Các quan điểm truyền thống hay các học thuyết quản lý cổ điển ra đời đã ngót một thế kỷ nay nhưng ý nghĩa luận cũng như giá trị thực tiễn của chúng vẫn còn nóng hổi, bởi vì các học thuyết ấy ra đời trong bối cảnh nền văn minh công nghiệp đã khá phát triển và nền văn minh ấy vẫn tồn tại. Trên cơ sở tác giả nghiên cứu các học thuyết đó và vận dụng một số quan điểm về khoa học quản lý trong bối cảnh hiện thực của giai đoạn chuyển đổi ngày nay.
Định nghĩa quản lý có thể xét từ nhiều góc cạnh Theo W. Taylor (1856-1915) thì “Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng chính xác cái gì cần làm và làm cái đó thế nào bằng phương pháp tốt nhất và rẻ nhất”. Theo ông có 4 nguyên tắc quản lý khoa học: - Nghiên cứu một cách khoa học mỗi yếu tố của một công việc và xác định phương pháp tốt nhất để hoàn thành; - Tuyển chọn người và huấn luyện họ hoàn thành nhiệm vụ bằng phương pháp khoa học; - Người quản lý phải hợp tác đầy đủ, toàn diện với người bị quản lý để đảm bảo chắc chắn rằng họ làm theo phương pháp chắc chắn; - Có sự phân công trách nhiệm rõ ràng giữa người quản lý và người bị quản lý. Theo Henry Fayon (1841-1925) thì "Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra".
Ông còn khẳng định "Khi con người lao động hiệp tác thì điều tối quan trọng là họ cần phải xác định rõ công việc mà họ phải hoàn thành, và các nhiệm vụ của mỗi cá nhân phải là mắt lưới dệt nên mục tiêu của tổ chức" [26, tr. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Koontz (người Mỹ) thì "Quản lý là hoạt động đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được mục đích của tổ chức trong một môi trường và đối với những điều kiện nguồn lực cụ thể" [24, tr. Theo Mary Parker Pollett (1868 - 1933)-Tác giả của lý thuyết các quan hệ con người trong tổ chức thì: quản lý là "Nghệ thuật hoàn thành công việc thông qua người khác" là “Quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên của tổ chức, và sử dụng tất cả các nguồn lực sẵn có của tổ chức để đạt được các mục tiêu của tổ chức”.
Theo Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì định nghĩa kinh điển nhất về quản lý là: Tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể (người bị quản lý) - trong một tổ chức - nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức. Theo từ điển Bách khoa về Giáo dục học, khái niệm quản lý nhà nước về giáo dục được giải nghĩa là việc “Thực hiện công quyền để quản lý các hoạt động giáo dục trong phạm vi toàn xã hội”. Từ những khái niệm trên, ta có thể rút ra kết luận chung về quản lý như sau: Quản lý là quá trình tác động có định hướng, có mục đích, có tổ chức và có lựa chọn của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm giữ cho sự vận hành của tổ chức được ổn định và làm cho nó phát triển tới mục tiêu đã đề ra với hiệu quả cao nhất.