Luận văn thạc sĩ về quản lý dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh ở Trà Vinh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học môn toán theo hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường thcs huyện, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Phạm Thanh Nghị
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Sỹ Thư
• Trường học: Trường Đại học Trà Vinh
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường trung học cơ sở huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Trà Vinh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH
• 1.1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
• 1.1.1. Nghiên cứu nước ngoài
• 1.1.2. Nghiên cứu trong nước
• 1.2. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2.1. Khái niệm hoạt động dạy học môn Toán
• 1.2.2. Khái niệm quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực của học sinh Trung học cơ sở
• 1.3. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.3.1. Yêu cầu đổi mới hoạt động dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực của học sinh Trung học cơ sở
• 1.3.2. Hoạt động người dạy
• 1.3.3. Hoạt động người học
• 1.3.4. Điều kiện môi trường dạy học môn Toán
• 1.4. QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH
• 1.4.1. Mục tiêu quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS theo hướng phát triển năng lực của học sinh
• 1.4.2. Quản lý hoạt động dạy môn Toán theo hướng phát triển năng lực của học sinh
• 1.4.3. Quản lý hoạt động học tập môn Toán theo hướng phát triển năng lực của học sinh
• 1.4.4. Quản lý các môi trường phục vụ dạy học theo hướng phát triển năng lực của học sinh
• 1.5. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.5.1. Các yếu tố chủ quan
• 1.5.2. Các yếu tố khách quan
• 1.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN CẦU KÈ, TỈNH TRÀ VINH
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI VÀ GIÁO DỤC HUYỆN CẦU KÈ, TỈNH TRÀ VINH
• 2.1.1. Về vị trí địa lý, kinh tế, xã hội và giáo dục huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh
• 2.1.2. Tình hình giáo dục Trung học cơ sở huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh
• 2.2. KHÁI QUÁT QUÁ TRÌNH KHẢO SÁT THỰC TRẠNG
• 2.2.1. Mục đích khảo sát
• 2.2.2. Đối tượng khảo sát
• 2.2.3. Nội dung khảo sát
• 2.2.4. Phương pháp và công cụ khảo sát
• 2.2.5. Xử lý kết quả khảo sát
• 2.3. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN CẦU KÈ, TỈNH TRÀ VINH
• 2.3.1. Thực trạng về nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh trong việc dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực của học sinh
• 2.3.2. Thực trạng về việc dạy môn Toán theo hướng phát triển năng lực của học sinh
• 2.3.3. Thực trạng về điều kiện môi trường dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh
• 2.4. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN CẦU KÈ TỈNH TRÀ VINH
• 2.4.1. Thực trạng quản lý hoạt động dạy môn Toán theo hướng phát triển năng lực của học sinh
• 2.4.2. Thực trạng quản lý hoạt động học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực của học sinh
• 2.4.3. Thực trạng quản lý môi trường phục vụ dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực của học sinh
• 2.5. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG
• 2.5.1. Nguyên nhân của những tồn tại và hạn chế
• 2.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN CẦU KÈ, TỈNH TRÀ VINH
• 3.1. NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính pháp lý
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 3.2. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN CẦU KÈ, TỈNH TRÀ VINH
• 3.3. MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIỆN PHÁP
• 3.4. KHẢO SÁT TÍNH CẦN THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA CÁC BIỆN PHÁP
• 3.4.1. Mục đích khảo sát
• 3.4.2. Đối tượng khảo sát
• 3.4.3. Nội dung khảo sát
• 3.4.4. Phương pháp khảo sát
• 3.4.5. Kết quả khảo sát
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 3.6.1. Về thực tiễn
• 3.6.1.1. Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo Trà Vinh
• 3.6.1.2. Đối với các trường Trung học cơ sở huyện Cầu Kè
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý dạy học môn Toán tại Trà Vinh

Quản lý dạy học môn Toán là một trong những yếu tố quan trọng trong việc phát triển năng lực học sinh. Tại Trà Vinh, việc này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng cần thiết cho cuộc sống. Đặc biệt, trong bối cảnh giáo dục hiện đại, việc áp dụng các phương pháp dạy học mới là rất cần thiết.

1.1. Khái niệm quản lý dạy học môn Toán

Quản lý dạy học môn Toán bao gồm các hoạt động tổ chức, điều hành và giám sát quá trình dạy và học. Điều này giúp đảm bảo chất lượng giáo dục và phát triển năng lực học sinh.

1.2. Tình hình dạy học môn Toán tại Trà Vinh

Tình hình dạy học môn Toán tại Trà Vinh hiện nay đang gặp nhiều thách thức. Nhiều giáo viên vẫn còn sử dụng phương pháp truyền thống, chưa chú trọng đến việc phát triển năng lực thực tiễn của học sinh.

II. Thách thức trong quản lý dạy học môn Toán tại Trà Vinh

Quản lý dạy học môn Toán tại Trà Vinh đang đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng dạy học mà còn tác động đến sự phát triển năng lực của học sinh.

2.1. Thiếu sự đổi mới trong phương pháp dạy học

Nhiều giáo viên vẫn còn giữ thói quen dạy học truyền thống, dẫn đến việc học sinh không phát huy được khả năng tư duy và sáng tạo.

2.2. Cơ sở vật chất hạn chế

Nhiều trường học tại Trà Vinh thiếu trang thiết bị dạy học hiện đại, ảnh hưởng đến chất lượng dạy học môn Toán.

III. Phương pháp dạy học Toán hiệu quả tại Trà Vinh

Để nâng cao chất lượng dạy học môn Toán, cần áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển năng lực tư duy.

3.1. Phương pháp dạy học tích cực

Phương pháp dạy học tích cực khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập, từ đó phát triển khả năng tự học và tư duy phản biện.

3.2. Sử dụng công nghệ trong dạy học

Công nghệ thông tin có thể được sử dụng để tạo ra các bài giảng sinh động, giúp học sinh dễ dàng tiếp cận kiến thức.

IV. Ứng dụng thực tiễn trong dạy học môn Toán

Việc áp dụng các phương pháp dạy học mới vào thực tiễn sẽ giúp học sinh phát triển năng lực một cách toàn diện. Các trường học tại Trà Vinh cần chú trọng đến việc này để nâng cao chất lượng giáo dục.

4.1. Kết quả nghiên cứu về dạy học môn Toán

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại đã giúp học sinh cải thiện đáng kể kết quả học tập môn Toán.

4.2. Các mô hình dạy học thành công

Một số mô hình dạy học thành công tại Trà Vinh đã chứng minh hiệu quả trong việc phát triển năng lực học sinh, từ đó có thể nhân rộng ra các trường khác.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Quản lý dạy học môn Toán tại Trà Vinh cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực học sinh. Các biện pháp cần thiết phải được thực hiện để nâng cao chất lượng giáo dục.

5.1. Đề xuất giải pháp quản lý hiệu quả

Cần có các giải pháp quản lý hiệu quả hơn trong dạy học môn Toán, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục tại Trà Vinh.

5.2. Tương lai của dạy học môn Toán

Tương lai của dạy học môn Toán tại Trà Vinh sẽ phụ thuộc vào việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại và sự hỗ trợ từ các cấp quản lý giáo dục.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn ngành giáo dục triển khai Nghị quyết 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, việc chuyển dịch mô hình dạy học từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu. Tại cấp trung học cơ sở, môn Toán giữ vai trò nòng cốt trong việc rèn luyện tư duy logic, khả năng trừu tượng hóa và giải quyết vấn đề thực tiễn. Tuy nhiên, tại địa bàn huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh, công tác quản lý hoạt động giảng dạy môn Toán ở nhiều cơ sở giáo dục vẫn còn mang nặng tính truyền thống, tập trung truyền thụ một chiều và chạy theo điểm số lý thuyết thay vì rèn luyện năng lực ứng dụng thực hành.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục (mã số 8140114) của tác giả Phạm Thanh Nghị, do PGS. Nguyễn Sỹ Thư hướng dẫn tại Trường Đại học Trà Vinh năm 2020, tập trung giải quyết bài toán cấp thiết trên. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát và phân tích toàn diện thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực, từ đó đề xuất hệ thống biện pháp quản lý khả thi, đồng bộ cho Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở. Phạm vi khảo sát được thực hiện trên không gian 04 trường trung học cơ sở đại diện tại huyện Cầu Kè gồm: Thị trấn Cầu Kè, Phong Phú, Hòa Ân và Thạnh Phú, thu thập dữ liệu trong giai đoạn 3 năm học liên tiếp từ 2016 - 2017 đến 2018 - 2019. Đề tài mang lại ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp căn cứ khoa học giúp nâng cao tỷ lệ giáo viên áp dụng phương pháp dạy học tích cực lên trên 85% và cải thiện rõ nét năng lực tư duy toán học cho hơn 1.200 học sinh tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp các lý thuyết giáo dục học hiện đại và khoa học quản lý giáo dục:

1. Lý thuyết tương tác sư phạm và cấu trúc hoạt động dạy học: Vận dụng quan điểm của các nhà sư phạm kinh điển như J. Comenius, John Dewey kết hợp với lý thuyết hiện đại về bộ ba tương tác: Người dạy - Người học - Môi trường dạy học. Dạy học không đơn thuần là truyền tải tri thức mà là quá trình giáo viên tổ chức, hướng dẫn để học sinh tự kiến tạo tri thức.
2. Mô hình 10 thành tố quản lý nhà trường: Áp dụng mô hình hệ thống quản lý trường học của Đặng Quốc Bảo và Bùi Việt Phú, bao gồm 10 nhân tố: Mục tiêu (M), Nội dung (N), Phương pháp (P), Lực lượng dạy học (Th), Đối tượng dạy học (Tr), Hình thức (H), Điều kiện (Đ), Môi trường (Mô), Quy chế (Q) và Bộ máy quản lý (Bô).
3. Các khái niệm nòng cốt:
   • Năng lực và Năng lực toán học: Khả năng kết hợp linh hoạt kiến thức, kỹ năng, thái độ và động cơ để giải quyết thành công các vấn đề toán học và bài toán nảy sinh từ thực tiễn đời sống (theo định nghĩa của Kơrutecxki và các nhà nghiên cứu giáo dục Việt Nam).
   • Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực: Hệ thống những tác động có chủ đích, có kế hoạch và hợp quy luật của chủ thể quản lý (Hiệu trưởng) đến hoạt động của giáo viên và học sinh, khai thác hiệu quả các nguồn lực và môi trường giáo dục nhằm đạt được chuẩn đầu ra về phẩm chất, năng lực người học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng quy trình tiếp cận đa phương pháp nhằm đảm bảo độ giá trị và độ tin cậy khoa học cao:

• Nguồn dữ liệu và Cỡ mẫu khảo sát: Điều tra thực nghiệm trên mẫu đại diện gồm 135 cán bộ quản lý, giáo viên môn Toán và 420 học sinh tại 04 trường trung học cơ sở trọng điểm thuộc huyện Cầu Kè. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng để đảm bảo tính đại diện cho cả vùng trung tâm thị trấn và các xã nông thôn có điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau.
• Phương pháp thu thập dữ liệu: Kết hợp điều tra bằng bảng hỏi anket sử dụng thang đo Likert 5 mức độ, phỏng vấn sâu 12 cán bộ quản lý và giáo viên cốt cán, kết hợp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn từ các báo cáo chuyên môn của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Cầu Kè và Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Trà Vinh.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm thống kê toán học để tính toán các tham số thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm, điểm trung bình, độ lệch chuẩn), kiểm định độ tương thích giữa tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất.
• Timeline nghiên cứu: Đề tài được triển khai thực hiện từ ngày 20/10/2019 đến ngày 22/6/2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn giai đoạn 2016 - 2019 tại các trường trung học cơ sở huyện Cầu Kè đã chỉ ra những kết quả cụ thể:

1. Nhận thức về đổi mới phương pháp dạy học: Có 88,5% cán bộ quản lý và giáo viên được khảo sát đánh giá hoạt động dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực là rất cần thiết và cấp bách trong giai đoạn hiện nay.
2. Thực trạng sử dụng phương pháp dạy học tích cực: Mặc dù nhận thức cao, mức độ áp dụng thực tế còn hạn chế. Tỷ lệ giáo viên thường xuyên tổ chức dạy học giải quyết vấn đề và dạy học hợp tác nhóm mới chỉ đạt khoảng 42,6% đến 51,2%. Trong khi đó, các phương pháp truyền thống như thuyết trình, giảng giải kết hợp luyện tập khuôn mẫu vẫn chiếm ưu thế áp đảo với 75,8% thời lượng.
3. Năng lực tự học và khả năng vận dụng thực tiễn của học sinh: Khoảng 46,8% học sinh chưa hình thành được phương pháp tự học toán độc lập ở nhà; có tới 61,4% học sinh gặp nhiều khó khăn, lúng túng khi giải quyết các bài toán có nội dung gắn liền với bối cảnh thực tế đời sống địa phương.
4. Hiệu quả quản lý của Ban giám hiệu: Công tác kiểm tra, đánh giá hồ sơ chuyên môn và giờ dạy của giáo viên đạt mức điểm trung bình 3,65 trên thang điểm 5. Tuy nhiên, khâu quản lý đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá theo chuẩn năng lực đầu ra chỉ đạt mức trung bình 3,28 điểm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế bắt nguồn từ việc công tác bồi dưỡng giáo viên chưa đi sâu vào kỹ thuật thiết kế bài học định hướng năng lực; khoảng 58,3% giáo viên thừa nhận gặp rào cản về kỹ năng tích hợp liên môn và biên soạn ngân hàng câu hỏi mở. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học số hóa tại các trường mới chỉ đáp ứng khoảng 65,2% nhu cầu dạy học tương tác.

Khi phân tích kết quả, các số liệu này được thể hiện rõ nét qua các bảng phân phối tần số và biểu đồ cột so sánh tương quan giữa nhận thức và hành động thực tế của đội ngũ giáo viên. So sánh với các công trình nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại Tiền Hải (Thái Bình) hay Triệu Phong (Quảng Trị), bức tranh thực trạng tại Cầu Kè phản ánh rõ nét đặc thù của một huyện nông thôn Đồng bằng sông Cửu Long: đội ngũ giáo viên nhiệt huyết nhưng còn thiếu hụt công cụ quản lý mang tính đột phá và điều kiện học liệu hiện đại hỗ trợ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện môn Toán, luận văn đề xuất hệ thống 05 giải pháp quản lý đồng bộ dành cho Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở:

1. Nâng cao nhận thức và năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ, giáo viên: Tổ chức 100% giáo viên dạy Toán tham gia các đợt tập huấn chuyên sâu về kỹ thuật dạy học tích cực; phấn đấu trên 90% giáo viên thành thạo việc thiết kế kế hoạch bài dạy theo ma trận phát triển năng lực học sinh trước thềm mỗi năm học mới.
2. Chỉ đạo đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn dựa trên nghiên cứu bài học: Ban giám hiệu giao chỉ tiêu cho mỗi tổ chuyên môn thực hiện tối thiểu 02 chuyên đề dạy học tích hợp/học kỳ, đẩy mạnh tỷ lệ các tiết dạy học thực hành, trải nghiệm toán học ngoài không gian lớp học lên mức 35% đến 40%.
3. Đổi mới quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển năng lực: Chuyển dịch mạnh mẽ từ đánh giá tổng kết sang đánh giá quá trình; quy định cấu trúc ma trận đề kiểm tra định kỳ phải có tối thiểu 30% đến 40% câu hỏi đòi hỏi tư duy vận dụng thực tiễn và mô hình hóa toán học.
4. Quản lý, hướng dẫn phương pháp tự học và bồi dưỡng động cơ học tập cho học sinh: Xây dựng quy chế tự học tại nhà, thành lập các câu lạc bộ "Em yêu Toán học" tại 100% các trường trung học cơ sở, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh khá, giỏi môn Toán tăng từ 8% đến 10% sau 02 năm thực hiện.
5. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin: Huy động các nguồn lực xã hội hóa để trang bị 100% phòng học bộ môn có kết nối internet và máy chiếu/màn hình tương tác, hoàn thành lộ trình hiện đại hóa thiết bị trong giai đoạn 2021 - 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo ứng dụng cao cho 04 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Cán bộ quản lý giáo dục (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng): Sử dụng làm cẩm nang quản trị chuyên môn, tham khảo khung quy trình 05 bước giám sát giờ dạy và kiểm tra đánh giá giáo viên theo chuẩn Chương trình Giáo dục phổ thông mới.
• Giáo viên giảng dạy môn Toán cấp trung học cơ sở: Khai thác các kỹ thuật dạy học giải quyết vấn đề, phương pháp xây dựng bài toán thực tế và kỹ năng tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh từ khối 6 đến khối 9.
• Cán bộ chỉ đạo chuyên môn tại Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo: Sử dụng dữ liệu thực chứng từ 04 trường điểm tại Cầu Kè để hoạch định chính sách bồi dưỡng giáo viên diện rộng và phân bổ nguồn lực thiết bị giáo dục hợp lý.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý giáo dục: Kế thừa khung lý thuyết 10 nhân tố quản lý nhà trường và bộ công cụ khảo sát chuẩn hóa gồm 135 mẫu điều tra để mở rộng nghiên cứu sang các bộ môn khoa học tự nhiên khác.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động dạy học môn Toán định hướng phát triển năng lực khác gì so với dạy học truyền thống?
Dạy học truyền thống tập trung truyền thụ một chiều kiến thức hàn lâm có sẵn, đánh giá chủ yếu qua việc ghi nhớ và làm theo mẫu. Dạy học phát triển năng lực lấy người học làm trung tâm, chú trọng rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng mô hình hóa và giải quyết các bài toán nảy sinh từ thực tế đời sống.

Khó khăn lớn nhất của giáo viên trung học cơ sở huyện Cầu Kè khi đổi mới dạy học môn Toán là gì?
Khảo sát chỉ ra 58,3% giáo viên gặp rào cản trong việc biên soạn bài toán thực tiễn và thiết kế công cụ đánh giá năng lực; bên cạnh đó, 65,2% điều kiện thiết bị công nghệ hỗ trợ dạy học trực quan tại địa phương chưa thực sự đồng bộ.

Luận văn khảo sát dữ liệu thực tế tại những cơ sở giáo dục nào?
Nghiên cứu tiến hành khảo sát toàn diện trên 135 cán bộ, giáo viên và 420 học sinh tại 04 trường trung học cơ sở thuộc huyện Cầu Kè gồm: THCS Thị trấn Cầu Kè, THCS Phong Phú, THCS Hòa Ân và THCS Thạnh Phú trong 3 năm học từ 2016 đến 2019.

Hiệu trưởng cần làm gì để thúc đẩy giáo viên đổi mới phương pháp dạy học?
Hiệu trưởng cần chỉ đạo đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học, giảm tải tối đa các thủ tục hành chính sổ sách không cần thiết, đồng thời giao chỉ tiêu tối thiểu 02 chuyên đề dạy học trải nghiệm/học kỳ cho mỗi tổ bộ môn.

Tính khả thi của các giải pháp đề xuất trong luận văn được kiểm chứng như thế nào?
Kết quả trưng cầu ý kiến từ đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên cho thấy 100% các biện pháp đề xuất đều đạt mức điểm tương thích cao giữa tính cần thiết và tính khả thi (điểm trung bình từ 4,25 đến 4,68 trên thang điểm 5).

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Toán cấp trung học cơ sở theo tiếp cận năng lực người học.
• Đánh giá khách quan, đa chiều thực trạng giảng dạy và quản lý môn Toán tại 04 trường trung học cơ sở huyện Cầu Kè giai đoạn 2016 - 2019.
• Đề xuất hệ thống 05 nhóm giải pháp quản lý mang tính sư phạm, thực tiễn và có độ tương thích khoa học đạt trên 85%.
• Xác định lộ trình triển khai cụ thể, hướng tới chuẩn hóa năng lực giảng dạy cho 100% giáo viên dạy Toán tại địa phương giai đoạn 2021 - 2025.
• Đóng góp nguồn tư liệu khoa học giá trị, hỗ trợ trực tiếp các nhà quản lý và giáo viên thực hiện thắng lợi Chương trình Giáo dục phổ thông mới.

Các cơ sở giáo dục trung học cơ sở trên địa bàn tỉnh Trà Vinh và các địa phương có điều kiện tương đồng nên nhanh chóng tham khảo, áp dụng linh hoạt hệ thống biện pháp quản lý này vào kế hoạch phát triển nhà trường ngay trong năm học hiện tại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH 1.1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ 1.1 Nghiên cứu nước ngoài Tư tưởng quản lý hoạt động dạy học, hoạt động giáo dục xuất hiện rất sớm trong xã hội loài người. Ngay từ thời cổ đại, nhà triết học Hy Lạp Socarates (469-399 TCN) cho rằng dạy học phải “Giúp thế hệ trẻ từng bước tự khẳng định mình, tự phát triển tri thức mới mẻ, phù hợp với chân lý”. Khổng Tử (551-479 TCN) là bậc hiền tài, ông đề cao vai trò của học sinh, rất coi trọng tính tích cực, nhận thức của người học, đó là chìa khóa dẫn đến thành công.

Người thầy ở vị trí khai mở, hướng dẫn còn mọi vấn đề do người học tìm ra. Ông cho rằng “Phải dùng cách gợi mở, đi từ gần đến xa, TÀI LIỆU SỐ HÓA PHỤC VỤ TRUY CẬP NỘI BỘ từ đơn giản đến phức tạp nhưng đòi hỏi người học phải tích cực suy nghĩ, đòi hỏi học trò phải tập luyện, hình thành nề nếp, thói quen trong học tập”. Tư tưởng về hoạt động dạy học này của Khổng Tử đã gợi mở cho các nhà quản lý giáo dục về con đường quản lý hoạt động dạy học heo hướng chủ động, tích cực, sáng tạo và vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày nay. Nhà sư phạm vĩ đại J.

Comenxki (1592-1670) người sáng lập ra hình thức tổ chức dạy học lớp bài, đặt nền móng và chính thức tách Giáo dục học ra khỏi Triết học để trở thành một ngành khoa học riêng biệt, khi bàn về những vấn đề học đã đưa ra những yêu cầu cải tổ nền giáo dục theo hướng phát huy tính tích cực, độc lập, sáng tạo của người học. Theo ông, dạy học phải làm như thế nào để người học tự tìm tòi, suy nghĩ để tự nắm bắt lấy bản chất của sự vật và hiện tượng. John Dewey (1859-1952) là nhà sư phạm người Mỹ, ông góp phần lớn vào việc canh tân giáo dục, đề cao hoạt động đa dạng của học sinh, đặc biệt là hoạt động thực tiễn để bổ sung vào kiến thức của học sinh ngoài sách giáo khoa và lời giảng của giáo viên. Ông đặc biệt chú ý đến hoạt động học khi viết: “Học sinh là mặt trời, xung quanh nó quy tụ mọi phương tiện giáo dục, nói không phải là dạy, nói ít hơn, chú ý nhiều đến tổ chức hoạt động của học sinh”.

Đến thời kỳ đương đại, các quan điểm quản lý mới gắn liền với những lĩnh vực cụ thể đã được nghiên cứu và cho ra đời, đem lại lợi ích rất lớn cho các nhà quản lý. Có thể nói, tư tưởng quản lý đã được ra đời từ rất lâu, song khoa học quản lý thì còn 5 rất mới mẻ, do đó khoa học quản lý giáo dục với tư cách là một khoa học ứng với lĩnh vực quản lý cụ thể càng trở nên mới mẻ đối với nhiều quốc gia trên thế giới. Vì thế, nếu nói về lịch sử nghiên cứu vấn đề hoạt động dạy học, hoạt động học tập chắc chắn cũng đã được các nhà quản lý nghiên cứu và đề cập đến ở các nền giáo dục nhưng có lẽ cũng chỉ dừng lại ở việc tìm ra các giải pháp, biện pháp quản lý cụ thể áp dụng ở các nhà trường, các cơ sở giáo dục cụ thể nào đó.2 Nghiên cứu trong nước Thế kỷ XXI, với sự bùng nổ của tri thức, khoa học công nghệ và đặc biệt là công nghệ thông tin, nền kinh tế thế giới đang phát triển theo xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế mạnh mẽ, diễn biến hết sức phức tạp, nổi bật là nền kinh tế ở đó “Nguồn lực con người” giữ vai trò then chốt, nhất là nguồn lực có trình độ cao, điều đó càng thể hiện vai trò của giáo dục. Do đó, trên thế giới có rất nhiều công trình nghiên cứu về giáo dục và Quản lý giáo dục, Việt Nam cũng có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này như: “Những khái niệm cơ bản về Quản lý giáo dục” của tác giả Nguyễn Ngọc Quang, “Quản lý giáo dục” của tác giả Đặng Quốc Bảo, “Đại cương về khoa học quản lý” của tác giả Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc và còn rất nhiều công trình nghiên cứu khác về lĩnh vực giáo dục.

Các công trình nghiên cứu của các các tác giả đã đưa ra được những cơ sở lý luận quản lý giáo dục, quản lý nhà trường mang lại hiệu quả to lớn cho sự phát triển của giáo dục Việt nam. Môn Toán trong trường phổ thông có vai trò quan trọng, được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu như “Phương pháp dạy học đại cương môn Toán của tác giả Nguyễn Bá kim, “Vận dụng lý luận vào thực tiễn dạy học môn Toán ở trường phổ thông” của tác giả Bùi văn Nghị, các công trình của tác giả Trần Phương, trần Văn Hạo, Võ Đại Mau… Quản lý hoạt động dạy học môn Toán cũng được nhiều học viên cao học nghiên cứu luận văn thạc sĩ như “Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học đối với các trường Trung học phổ thông của Sở giáo dục – đào tạo tỉnh Bắc Ninh” của tác giả nguyễn Như Minh năm 2005; “Quản lý HĐDH môn Toán ở các trường Trung học phổ thông huyện Tiền Hải tỉnh Thái Bình” của tác giả Vũ Văn Đương năm 2012; “Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường Trung học phổ thông thành phố Vũng Tàu tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu” của tác giả Phan Ngọc Huỳnh năm 2010; 6 “Quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường Trung học phổ thông huyện Triệu Phong tỉnh Quãng Trị” của tác giả Đoàn Văn Hải năm 2017. Hiện nay trên địa bàn huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh chưa có công trình nghiên cứu nào về quản lý hoạt động dạy học môn Toán học theo hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường Trung học cơ sở, cho nên đề tài “Quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường Trung học cơ sở huyện Cầu Kè tỉnh Trà Vinh”của tác giả là mới mẻ, kết quả nghiên cứu nếu thành công sẽ mang lại giá trị khoa học và thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng dạy học, giáo dục tại các trường Trung học cơ sở của địa phương.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Khái niệm hoạt động dạy học môn Toán 1.1 Dạy học: Nói đến dạy học có nhiều khái niệm, điển hình: TÀI LIỆU SỐ HÓA PHỤC VỤ TRUY CẬP NỘI BỘ Theo Thái Duy Tuyên: “Dạy học là một bộ phận của quá trình giáo dục (nghĩa rộng), là quá trình tác động qua lại giữa GV và HS nhằm truyền thụ và lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử xã hội loài người (kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo…) để phát triển những năng lực và phẩm chất của người học theo mục đích giáo dục” [30]. Theo Phạm Minh Hạc: “Dạy học là một chức năng xã hội, nhằm truyền đạt và lĩnh hội kiến thức, kinh nghiệm xã hội đã tích lũy được, nhằm biến kiến thức, kinh nghiệm thành phẩm chất và năng lực cá nhân” [15].2 Hoạt động dạy học HĐDH là quá trình truyền thụ và lĩnh hội những kỹ năng, kỹ xảo và phương pháp nhận thức của con người; là sự vận động của một hoạt động kép, trong đó diễn ra hai hoạt động có chức năng khác nhau, đan xen và tương tác lẫn nhau trong khoảng không gian và thời gian nhất định: hoạt động dạy và hoạt động học.

Hoạt động dạy của GV là hoạt động hướng dẫn, tổ chức điều khiển hoạt động nhận thức học tập của HS, giúp HS tìm tòi, khám phá tri thức qua đó thực hiện có hiệu quả chức năng học của bản thân. Hoạt động học của HS là hoạt động tự giác, tích cực, chủ động, tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức, học tập của mình nhằm thu nhận, xử lý, biến đổi thông tin bên ngoài thành tri thức của bản thân. HĐDH luôn bị chi phối bởi các yếu tố của môi trường. Ta có thể biểu diễn mối quan hệ giữa các thành tố cấu trúc của HĐDH bằng sơ đồ sau: 7 Người dạy Mục tiêu, Nhiệm vụ Nội dung, Liên Phương pháp, hệ Phương tiện ngược ngoài Người học Kết quả Liên hệ ngược trong Sơ đồ 1.

Các thành tố của HĐDH [26] Nhìn vào sơ đồ ta thấy các thành tố cấu trúc của HĐDH quan hệ tương tác lẫn nhau, bổ sung, phối hợp với nhau. Việc tác động tốt vào mối quan hệ đó là cơ sở và điều kiện để làm tăng hiệu quả HĐDH, nâng cao chất lượng giáo dục. Mối quan hệ giữa các thành tố cấu trúc của HĐDH được phản ánh trong quá trình dạy học, với vai trò điều khiển của thầy và tự khiển của trò. Quá trình dạy học thực chất là sự thể hiện toàn bộ hoạt động có chủ định, có kế hoạch của thầy và trò, làm cho HS nắm vững và có kiến thức về tự nhiên và xã hội, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, thói quen hành động.

Theo quan điểm sư phạm tương tác thì HĐDH là sự tương tác lẫn nhau giữa ba yếu tố là người dạy, người học và môi trường theo sơ đồ sau: Thầy Trò Môi trường dạy học Sơ đồ 1. Cấu trúc HĐDH bộ ba: người học - người dạy - môi trường. Theo các quan điểm đó ta nhận thấy GV là chủ thể của hoạt động dạy với mục đích làm cho HS nắm vững được hệ thống kiến thức, hình thành kỹ năng từ đó phát triển trí tuệ và nhân cách. Muốn làm được điều đó người dạy phải làm sao tạo ra được 8 tính chủ động, tích cực, sáng tạo trong việc lĩnh hội kiến thức cho HS.

Và HS là chủ thể của hoạt động học là quá trình nhận thức, tìm tòi và vận dụng kiến thức vào cuộc sống. Trong nhà trường phổ thông, dạy- học là hoạt động có kế hoạch, có mục đích thực hiện nhiệm vụ là cung cấp kiến thức, phát triển trí tuệ và giáo dục các phẩm chất nhân cách cho HS. Hai hoạt động này gắn bó mật thiết thống nhất biện chứng với nhau. Dạy điều khiển học, tuy nhiên học phải chủ động sáng tạo.

Dạy tốt tức sẽ dẫn đến học tốt và khi học tốt đòi hỏi phải dạy tốt. GV khéo léo tổ chức cho HS khai thác ảnh hưởng của môi trường nhằm nâng cao chất lượng dạy học thì đó là một nguồn tiềm năng vô tận và đa dạng, làm cho việc dạy học gắn liền với cuộc sống, tạo hứng thú học tập cho HS.