Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ khoa học giáo dục với đề tài "Quản lý chất lượng đào tạo tại Trường Đại học Thái Bình theo tiếp cận đảm bảo chất lượng" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Vũ Thị Dung, chuyên ngành Quản lý Giáo dục (mã số: 9.14), dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Trần Khánh Đức và PGS. Đặng Bá Lãm tại Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam (năm 2018).

Về tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu, tác giả trình bày luận án trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đặt ra yêu cầu cải cách quản lý giáo dục đại học theo Nghị quyết số 14/2005/NQ-CP của Chính phủ và Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Thực tiễn giáo dục đại học tại Việt Nam cho thấy tình trạng sinh viên tốt nghiệp phải đào tạo lại (khoảng 50%) hoặc làm việc trái ngành chiếm tỷ lệ cao. Các trường đại học địa phương, với sứ mạng đào tạo nguồn nhân lực trực tiếp phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, dù được đầu tư cơ sở vật chất và có đội ngũ giảng viên gắn bó nhưng vẫn đối mặt với nhiều bất cập: xu hướng chạy theo số lượng, chuẩn đầu ra và chương trình đào tạo chưa gắn kết chặt chẽ với thị trường lao động, khó khăn trong việc thu hút giảng viên có học hàm, học vị cao. Để nâng cao chất lượng đào tạo, việc thiết lập hệ thống đảm bảo chất lượng bên trong nhà trường là yêu cầu cốt lõi. Tuy nhiên, theo đánh giá được trích dẫn trong văn bản, chưa có trường đại học nào tại Việt Nam xây dựng hoàn chỉnh hệ thống này, và chưa có công trình nghiên cứu chuyên sâu nào về quản lý chất lượng đào tạo tại một trường đại học công lập trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh theo tiếp cận đảm bảo chất lượng.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án là đề xuất hệ thống đảm bảo chất lượng và các biện pháp triển khai hệ thống quản lý chất lượng đào tạo tại Trường Đại học Thái Bình theo tiếp cận đảm bảo chất lượng nhằm duy trì, từng bước nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu nhân lực của địa phương.

Luận án xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu:

  1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về chất lượng, quản lý chất lượng, các mô hình quản lý chất lượng, đào tạo, chất lượng đào tạo, quản lý chất lượng đào tạo đại học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng.
  2. Đánh giá thực trạng quản lý chất lượng đào tạo tại Trường Đại học Thái Bình theo tiếp cận đảm bảo chất lượng.
  3. Đề xuất hệ thống đảm bảo chất lượng và các biện pháp triển khai hệ thống đảm bảo chất lượng tại Trường Đại học Thái Bình.
  4. Khảo nghiệm các biện pháp và thử nghiệm một số biện pháp quản lý chất lượng đào tạo tại Trường Đại học Thái Bình theo tiếp cận đảm bảo chất lượng.

Giả thuyết khoa học: Các trường đại học địa phương nói chung và Trường Đại học Thái Bình nói riêng đã và đang triển khai các hoạt động đảm bảo chất lượng đào tạo theo Bộ tiêu chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, song còn nhiều hạn chế. Nếu xây dựng được hệ thống đảm bảo chất lượng bên trong nhà trường với các chuẩn mực, quy trình quản lý phù hợp và các biện pháp triển khai đồng bộ, thông suốt ở mọi khâu của quá trình đào tạo thì chất lượng đào tạo của nhà trường sẽ được đảm bảo theo chuẩn đầu ra và từng bước nâng cao, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực của tỉnh Thái Bình.

Khách thể nghiên cứu: Quá trình đào tạo ở trường đại học địa phương.

Đối tượng nghiên cứu: Quản lý chất lượng đào tạo tại Trường Đại học Thái Bình theo tiếp cận đảm bảo chất lượng.

Phạm vi nghiên cứu:

  • Phạm vi nội dung: Giới hạn ở cấp độ đảm bảo chất lượng trong các mô hình quản lý chất lượng, tập trung xây dựng hệ thống đảm bảo chất lượng bên trong và các biện pháp triển khai theo quy trình phân chia các khâu đầu vào, quá trình và đầu ra.
  • Địa bàn nghiên cứu: Trường Đại học Thái Bình, tỉnh Thái Bình.
  • Đối tượng khảo sát thực trạng: Cán bộ quản lý, giảng viên, chuyên viên, nhân viên, sinh viên Trường Đại học Thái Bình; các nhà quản trị doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Bình có hợp tác đào tạo và tiếp nhận sinh viên (Công ty TNHH điện cơ AIDI, Công ty TNHH IVORY VIỆT NAM, Công ty Cổ phần May xuất khẩu Việt Thái); sinh viên 03 khóa tốt nghiệp (Đại học Kế toán khóa 1, Đại học Quản trị Kinh doanh khóa 2, Đại học Kế toán khóa 3).
  • Thời gian nghiên cứu: Từ năm 2012 đến năm 2018.
  • Đối tượng thử nghiệm: Cán bộ quản lý, giảng viên và sinh viên năm cuối các ngành Kế toán, Quản trị Kinh doanh của Trường Đại học Thái Bình.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án điểm lại hệ thống tài liệu nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan đến chất lượng, quản lý chất lượng và đảm bảo chất lượng giáo dục đại học:

Về nghiên cứu chất lượng giáo dục đại học:

  • Tác giả quốc tế: Frazer Malcolm quan niệm chất lượng giáo dục đại học là phát triển nguồn nhân lực tạo mặt bằng dân trí chất lượng cao; Brubacher tiếp cận theo góc độ đạt được trách nhiệm xã hội và sứ mệnh của trường đại học; David Andrew Turner định nghĩa giáo dục chất lượng cao là đáp ứng nhu cầu của sinh viên và hỗ trợ tương lai của họ; Harvey và Green đưa ra 5 quan niệm (chất lượng là sự vượt trội, sự hoàn hảo nhất quán, sự phù hợp với mục tiêu, đánh giá bằng chi phí tài chính, phản ánh qua giá trị gia tăng chuyển đổi).
  • Tổng kết của tác giả Nguyễn Đức Chính: 6 quan niệm phổ biến trên thế giới gồm đánh giá bằng đầu vào, bằng đầu ra, bằng giá trị gia tăng, bằng giá trị học thuật, bằng văn hóa tổ chức riêng, và bằng kiểm toán.
  • Tác giả trong nước: Phạm Thành Nghị nghiên cứu chuẩn mực, hình thức đánh giá, đảm bảo chất lượng và TQM trong giáo dục đại học; Trần Khánh Đức gắn chất lượng đào tạo với kết quả quá trình đào tạo và mức độ thích ứng nghề nghiệp của người tốt nghiệp trên thị trường lao động.

Về nghiên cứu quản lý chất lượng đào tạo đại học:

  • Các quan niệm quốc tế: Ellis, D. Greenwood, Jonk West-Burnham, Philip Crosby, Kaoru Ishikawa, A.V. Feigenbaum, A.G. Robertson, Walter A. Shewhart, W. Edwards Deming.
  • Các công trình trong nước: Phan Văn Kha (đề tài cấp Bộ năm 2004 đề xuất mô hình quản lý chất lượng đào tạo đại học 5 bước theo ISO 9000); Nguyễn Đức Trí (quản lý chất lượng giáo dục nghề nghiệp); Vũ Quốc Bình; Đỗ Trọng Tuấn (quản lý chất lượng tại đại học tư thục miền Trung theo AUN); Nguyễn Văn Ly (quản lý chất lượng trong học viện, trường công an nhân dân); Nguyễn Thị Kim Nhung (quản lý đào tạo theo hướng đảm bảo chất lượng ở trường cao đẳng Tây Bắc); Khổng Hữu Lực (quản lý quá trình đào tạo nghề công nghệ thông tin trình độ cao đẳng); Trần Thị Thanh Phương và Trịnh Thị Diệu Hằng (quản lý đào tạo theo TQM); Phạm Anh Tuấn (tự đánh giá ở trường trung học phổ thông); Vũ Duy Hiền (quản lý đào tạo vừa làm vừa học); Đoàn Văn Dũng (quản lý nhà nước về chất lượng giáo dục đại học); Dương Đức Hùng (cơ sở khoa học xây dựng trường đại học địa phương).

Về nghiên cứu đảm bảo chất lượng giáo dục đại học:

  • Các tổ chức và học giả: Warren Piper, R. Ellis (chia 3 nhóm quan niệm về ĐBCL), Hội đồng Giáo dục Quốc gia Phần Lan, Hiệp hội các trường Đại học Đông Nam Á (AUN, 2007), Hiệp hội Đảm bảo chất lượng Giáo dục đại học Châu Âu (ENQA, 2005), Tiêu chuẩn TCVN 5814, Nguyễn Tiến Hùng, Trần Linh Quân (đảm bảo chất lượng trường cao đẳng), Nguyễn Quang Giao (đảm bảo chất lượng quá trình dạy học đại học).

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết: Các công trình trước đây tập trung vào đại học tư thục, đại học liên kết quốc tế, trường cao đẳng, trường công an hoặc tiếp cận thuần túy theo TQM, ISO. Chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện việc xây dựng, vận hành, đánh giá và cải tiến hệ thống đảm bảo chất lượng bên trong tại một trường đại học địa phương công lập trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh (cụ thể là Trường Đại học Thái Bình).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khái niệm

Luận án làm rõ các khái niệm và khung lý thuyết nền tảng:

  • Chất lượng: Sự thỏa mãn nhu cầu của khách hàng trên cơ sở tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình trong hệ thống đảm bảo chất lượng, xem chất lượng là hệ quả của hệ thống quản lý.
  • Quản lý chất lượng: Việc xây dựng và vận hành hệ thống quản lý nhằm tác động đồng bộ vào các điều kiện đảm bảo chất lượng trong tất cả các giai đoạn của quá trình đào tạo, cho tất cả các sản phẩm của hệ thống.
  • Đào tạo và chất lượng đào tạo đại học: Mức độ đạt được mục tiêu đào tạo, phản ánh phẩm chất, giá trị nhân cách, năng lực hành nghề và khả năng thích ứng của người tốt nghiệp đối với thị trường lao động.
  • Quản lý chất lượng đào tạo theo tiếp cận đảm bảo chất lượng: Xây dựng và vận hành hệ thống quản lý cho 3 nhóm thành tố của quá trình đào tạo (đầu vào, quá trình, đầu ra), vận hành đồng bộ, kiểm soát không để xảy ra sai lỗi, tiến tới tự đánh giá và cải tiến liên tục.
  • Các cấp độ quản lý chất lượng: Kiểm soát chất lượng (Quality Control - phát hiện và loại bỏ sai lỗi sau cùng); Đảm bảo chất lượng (Quality Assurance - phòng ngừa sai lỗi trước và trong quá trình thực hiện); Quản lý chất lượng tổng thể (Total Quality Management - TQM - cải tiến liên tục dựa trên văn hóa chất lượng). Luận án vận dụng cấp độ Đảm bảo chất lượng kết hợp chu trình Deming PDCA (Plan - Do - Check - Act).
  • Các mô hình quản lý chất lượng: Mô hình AUN-QA (AUN-QA cấp cơ sở đào tạo với 25 tiêu chuẩn, 111 tiêu chí; mô hình đảm bảo chất lượng bên trong; mô hình AUN-QA cấp chương trình đào tạo với 11 tiêu chuẩn); Mô hình ISO 9001:2000 (quản lý theo quá trình, làm đúng ngay từ đầu, viết những gì làm - làm những gì viết - kiểm tra - lưu hồ sơ); Mô hình OEM của SEAMEO (5 yếu tố: Đầu vào, Quá trình đào tạo, Kết quả đào tạo, Đầu ra, Ảnh hưởng).

Phương pháp tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận:

  • Dựa trên chủ nghĩa duy vật biện chứng và lịch sử, tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục và quản lý giáo dục.
  • Luận án triển khai 4 cách tiếp cận cụ thể:
    1. Tiếp cận lịch sử - logic: Nghiên cứu sự phát triển của các lý thuyết chất lượng để chọn lọc nội dung phù hợp cho đại học địa phương.
    2. Tiếp cận hệ thống: Xây dựng và vận hành hệ thống quản lý chất lượng như một tập hợp các quy trình có quan hệ biện chứng chặt chẽ.
    3. Tiếp cận đảm bảo chất lượng: Tập trung kiểm soát toàn bộ các công đoạn, hướng tới thỏa mãn khách hàng và lôi cuốn mọi thành viên tham gia.
    4. Tiếp cận cung cầu: Khảo sát nhu cầu thị trường lao động để xác định chuẩn đầu ra và chương trình đào tạo.

Phương pháp nghiên cứu cụ thể:

  • Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa và khái quát hóa tài liệu, văn bản pháp lý.
  • Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
    • Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn quản lý trường đại học địa phương.
    • Phương pháp điều tra khảo sát bằng phiếu hỏi đối với cán bộ quản lý, giảng viên, công nhân viên, sinh viên và doanh nghiệp sử dụng lao động.
    • Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Phân tích văn bản, tài liệu, báo cáo tự đánh giá của Trường Đại học Thái Bình.
    • Phương pháp phỏng vấn sâu cán bộ quản lý, giảng viên, sinh viên và nhà tuyển dụng doanh nghiệp.
    • Phương pháp chuyên gia: Lấy ý kiến các nhà khoa học, nhà quản lý giáo dục qua tọa đàm, hội thảo.
  • Nhóm phương pháp hỗ trợ: Sử dụng các công thức toán học thống kê trong nghiên cứu giáo dục và phần mềm SPSS để xử lý số liệu điều tra, thử nghiệm.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý chất lượng đào tạo đại học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về chất lượng và quản lý chất lượng giáo dục đại học. Tác giả phân tích các khái niệm chất lượng, đào tạo, quản lý chất lượng đào tạo; làm rõ sự tiến hóa qua ba cấp độ quản lý (Kiểm soát chất lượng, Đảm bảo chất lượng, Quản lý chất lượng tổng thể) và chu trình cải tiến Deming (PDCA).

Chương này phân tích các mô hình chất lượng tiêu biểu:

  • Khung ĐBCL của Mạng lưới các trường đại học Đông Nam Á (AUN-QA) ở cấp cơ sở đào tạo, cấp hệ thống đảm bảo chất lượng bên trong và cấp chương trình đào tạo.
  • Hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001:2000.
  • Mô hình các yếu tố tổ chức OEM của SEAMEO (Đầu vào - Quá trình - Kết quả - Đầu ra).

Tác giả xác định cấu trúc hệ thống quản lý chất lượng đào tạo đại học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng gồm 3 tiểu hệ thống:

  1. Tiểu hệ thống quản lý các yếu tố đầu vào (tuyển sinh, chương trình đào tạo, chuẩn đầu ra, đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, tài chính).
  2. Tiểu hệ thống quản lý các yếu tố quá trình (hoạt động giảng dạy, hoạt động học tập, hoạt động nghiên cứu khoa học, hoạt động kiểm tra đánh giá sinh viên).
  3. Tiểu hệ thống quản lý các yếu tố đầu ra (kết quả học tập, kiến thức chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp, khả năng thích ứng của sinh viên sau tốt nghiệp).

Chương 1 cũng phân tích các yếu tố tác động đến quản lý chất lượng đào tạo gồm nhóm yếu tố chủ quan (nhận thức của lãnh đạo, năng lực đội ngũ, văn hóa nhà trường) và nhóm yếu tố khách quan (cơ chế chính sách, thị trường lao động, nguồn lực đầu tư của địa phương).

Chương 2: Cơ sở thực tiễn của quản lý chất lượng đào tạo tại Trường Đại học Thái Bình theo tiếp cận đảm bảo chất lượng và kinh nghiệm quốc tế

Chương 2 trình bày các chủ trương, chính sách quản lý chất lượng giáo dục đại học của Nhà nước; phân tích đặc trưng của trường đại học địa phương trong hệ thống giáo dục quốc dân và giới thiệu khái quát về Trường Đại học Thái Bình (cơ cấu tổ chức, quy mô, các ngành nghề đào tạo, đội ngũ cán bộ, giảng viên cơ hữu, cơ sở vật chất và kết quả nghiên cứu khoa học).

Tác giả trình bày kết quả khảo sát thực trạng quản lý chất lượng đào tạo tại Trường Đại học Thái Bình thông qua các bảng biểu thống kê chi tiết:

Nhóm nội dung khảo sát thực trạng Các chỉ báo và nội dung cụ thể trong văn bản
Nhận thức về vai trò quản lý chất lượng Khảo sát mức độ nhận thức của lãnh đạo, CBQL, đội ngũ giảng viên và nhân viên về vai trò của QLCL trong nhà trường
Thực trạng quản lý các yếu tố đầu vào - Quy trình xây dựng và quản lý chuẩn đầu ra (CĐR)
- Quy trình phát triển chương trình đào tạo (CTĐT)
- Quy trình quản lý hoạt động tuyển sinh
- Quy trình quản lý đội ngũ giảng viên
- Quy trình quản lý cơ sở vật chất (CSVC)
Thực trạng quản lý các yếu tố quá trình - Quy trình quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên
- Quy trình quản lý hoạt động học tập của sinh viên
- Quy trình quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học (NCKH)
- Quy trình quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá sinh viên
Thực trạng quản lý các yếu tố đầu ra - Quy trình quản lý kết quả học tập của người học
- Quy trình đánh giá kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp
- Quy trình đánh giá khả năng thích ứng của sinh viên sau khi tốt nghiệp
Vận hành, đánh giá và cải tiến hệ thống - Thực trạng vận hành hệ thống QLCL đào tạo
- Thực trạng đánh giá xây dựng hệ thống QLCL
- Thực trạng đánh giá vận hành hệ thống QLCL đào tạo

Chương 2 phân tích các thách thức mà Trường Đại học Thái Bình gặp phải: hệ thống quy trình chưa đầy đủ, nhiều khâu chưa được quy trình hóa bằng văn bản hướng dẫn; việc thu thập thông tin phản hồi từ doanh nghiệp và cựu sinh viên còn mang tính hình thức; việc vận hành hệ thống đảm bảo chất lượng bên trong chưa đồng bộ giữa các đơn vị phòng, khoa.

Chương này cũng tổng hợp kinh nghiệm quốc tế về quản lý chất lượng đào tạo theo tiếp cận đảm bảo chất lượng từ 4 quốc gia: Trung Quốc, Singapore, Thái Lan và Mỹ; từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm áp dụng cho Trường Đại học Thái Bình.

Chương 3: Các biện pháp quản lý chất lượng đào tạo tại Trường Đại học Thái Bình theo tiếp cận đảm bảo chất lượng

Chương 3 xây dựng các nguyên tắc đề xuất biện pháp:

  1. Đảm bảo chất lượng và hiệu quả.
  2. Đảm bảo tính hệ thống.
  3. Đảm bảo tính khả thi.
  4. Đảm bảo tính kế thừa.

Tác giả đề xuất mô hình cấu trúc hệ thống quản lý chất lượng đào tạo tại Trường Đại học Thái Bình và 6 biện pháp triển khai cụ thể:

STT biện pháp Tên biện pháp quản lý chất lượng đào tạo Mục tiêu và nội dung cốt lõi
Biện pháp 1 Tổ chức bồi dưỡng, nâng cao nhận thức vai trò của hệ thống quản lý chất lượng, vai trò của từng cá nhân trong vận hành, đánh giá và cải tiến hệ thống quản lý Thống nhất nhận thức cho CBQL, giảng viên, nhân viên về tầm quan trọng của QLCL và trách nhiệm cá nhân trong từng quy trình
Biện pháp 2 Chỉ đạo hoàn thiện chính sách chất lượng, kế hoạch chiến lược và các văn bản quản lý khác Xây dựng tầm nhìn, sứ mạng, mục tiêu chất lượng công khai, chuẩn hóa hệ thống văn bản quản lý nội bộ
Biện pháp 3 Tổ chức xây dựng quy trình cho các công việc chưa được quy trình hóa Thiết lập quy trình văn bản cho các hoạt động: xây dựng CĐR, phát triển CTĐT, tuyển sinh, quản lý NCKH, đánh giá khả năng thích ứng của sinh viên
Biện pháp 4 Chỉ đạo hoàn thiện các quy trình chưa hợp lý, bổ sung văn bản hướng dẫn thực hiện quy trình Rà soát, chuẩn hóa các quy trình giảng dạy, học tập, kiểm tra đánh giá, quản lý CSVC kèm biểu mẫu và hướng dẫn thực hiện
Biện pháp 5 Tổ chức nâng cao năng lực vận hành các tiểu hệ thống cho cán bộ giảng viên, nhân viên Tập huấn kỹ năng chuyên môn, kỹ năng tác nghiệp, kỹ năng kiểm soát và phối hợp giữa các phòng ban trong vận hành quy trình
Biện pháp 6 Tập huấn kĩ năng viết báo cáo tự đánh giá hệ thống quản lý và đề xuất cải tiến quy trình cho tất cả cán bộ, giảng viên trong trường, chuẩn bị báo cáo để đón đoàn đánh giá ngoài Hướng dẫn kỹ thuật thu thập minh chứng, viết báo cáo tự đánh giá cấp cơ sở và cấp chương trình, chuẩn bị kiểm định chất lượng

Khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp:

  • Đối tượng khảo sát: Cán bộ quản lý, giảng viên Trường Đại học Thái Bình và các chuyên gia giáo dục.
  • Kết quả khảo sát cho thấy cả 6 biện pháp đều được đánh giá ở mức cần thiết và khả thi cao, có mối tương quan thuận giữa tính cấp thiết và tính khả thi.

Nội dung và kết quả thử nghiệm:

  • Tác giả tổ chức thử nghiệm một số biện pháp trên nhóm đối tượng là CBQL, giảng viên và sinh viên năm cuối hai ngành Kế toán và Quản trị Kinh doanh của Trường Đại học Thái Bình.
  • Tiến trình thử nghiệm: So sánh kết quả đánh giá trước thử nghiệm (TTN) và sau thử nghiệm (STN), lấy ý kiến phản hồi của các doanh nghiệp sử dụng lao động (đánh giá năng lực của sinh viên tốt nghiệp).
  • Kết quả thử nghiệm ghi nhận sự cải thiện rõ rệt về nhận thức của cán bộ, giảng viên và chất lượng đáp ứng chuẩn đầu ra của sinh viên hai ngành được thử nghiệm.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

  1. Luận án hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về chất lượng, quản lý chất lượng, các cấp độ và mô hình quản lý chất lượng (AUN-QA, ISO, OEM, chu trình PDCA Deming).
  2. Vận dụng và làm rõ khung lý thuyết quản lý chất lượng đào tạo đại học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng phù hợp với đặc thù loại hình trường đại học địa phương công lập trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh.

Đóng góp về mặt thực tiễn

  1. Cung cấp bức tranh thực trạng về nhận thức, việc xây dựng, vận hành và đánh giá hệ thống quản lý chất lượng đào tạo tại Trường Đại học Thái Bình giai đoạn 2012 - 2018.
  2. Đề xuất mô hình cấu trúc hệ thống quản lý chất lượng đào tạo gồm 3 tiểu hệ thống (quản lý đầu vào, quản lý quá trình, quản lý đầu ra) kèm theo hệ thống các quy trình quản lý thành phần (CĐR, CTĐT, tuyển sinh, ĐNGV, CSVC, giảng dạy, học tập, NCKH, đánh giá kết quả học tập, đánh giá thích ứng).
  3. Đề xuất hệ thống 6 biện pháp quản lý đồng bộ từ nâng cao nhận thức, hoàn thiện văn bản - chính sách, quy trình hóa các hoạt động, nâng cao năng lực vận hành đến kỹ năng tự đánh giá phục vụ kiểm định chất lượng. Kết quả thử nghiệm khẳng định tính khả thi và hiệu quả thực tế của các biện pháp.

Khuyến nghị đề xuất

  • Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo: Hoàn thiện hành lang pháp lý, hướng dẫn cụ thể về tự chủ đại học cho các trường đại học địa phương; tăng cường hướng dẫn kỹ thuật kiểm định chất lượng và hỗ trợ xây dựng hệ thống đảm bảo chất lượng bên trong.
  • Đối với Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Bình: Tiếp tục quan tâm đầu tư nguồn lực cơ sở vật chất, tài chính; ban hành các chính sách thu hút nhân lực trình độ cao về trường; đặt hàng đào tạo nguồn nhân lực gắn với các khu công nghiệp, khu kinh tế trên địa bàn tỉnh.
  • Đối với Trường Đại học Thái Bình: Triển khai đồng bộ hệ thống đảm bảo chất lượng bên trong; rà soát và thực hiện nghiêm ngặt các quy trình đã ban hành; định kỳ tổ chức tự đánh giá, thu thập phản hồi từ doanh nghiệp và người học để cải tiến chất lượng chương trình đào tạo.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về mặt hạn chế:

  • Về phạm vi nghiên cứu: Luận án giới hạn nghiên cứu ở cấp độ Đảm bảo chất lượng trong một trường đại học địa phương cụ thể (Trường Đại học Thái Bình).
  • Về phạm vi thử nghiệm: Do điều kiện thời gian và nguồn lực, việc thử nghiệm các biện pháp mới được tiến hành tập trung trên nhóm cán bộ quản lý, giảng viên và sinh viên năm cuối của 2 ngành đào tạo (ngành Kế toán và ngành Quản trị Kinh doanh).

Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu và triển khai mô hình quản lý chất lượng theo tiếp cận đảm bảo chất lượng trên toàn bộ các ngành đào tạo còn lại của Trường Đại học Thái Bình.
  • Nhân rộng nghiên cứu và ứng dụng khung hệ thống đảm bảo chất lượng bên trong cho hệ thống các trường đại học địa phương khác trực thuộc Ủy ban nhân dân các tỉnh/thành phố trên cả nước.
  • Tiếp tục nghiên cứu nâng cấp hệ thống quản lý từ cấp độ Đảm bảo chất lượng (QA) lên cấp độ Quản lý chất lượng tổng thể (TQM) khi nhà trường đạt điều kiện phát triển văn hóa chất lượng bền vững.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

  • Cán bộ quản lý và lãnh đạo các trường đại học địa phương: Tham khảo khung cấu trúc hệ thống đảm bảo chất lượng bên trong và bộ danh mục quy trình quản lý 3 giai đoạn (đầu vào, quá trình, đầu ra) để thiết lập và vận hành hệ thống quản lý tại đơn vị.
  • Nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Quản lý Giáo dục: Sử dụng nguồn tài liệu tổng quan lý luận phong phú về các mô hình AUN-QA, ISO 9000, SEAMEO-OEM, chu trình Deming và phương pháp thiết kế phiếu hỏi khảo sát thực trạng quản lý đào tạo.
  • Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh): Tham khảo các khuyến nghị thực tiễn về cơ chế phân cấp quản lý, chính sách đầu tư và đặt hàng đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Hệ thống quản lý chất lượng đào tạo theo tiếp cận đảm bảo chất lượng trong luận án được cấu trúc như thế nào? Trả lời: Hệ thống được xây dựng gồm 3 tiểu hệ thống chính bao quát toàn bộ quá trình đào tạo:

  1. Tiểu hệ thống quản lý các yếu tố đầu vào (quản lý chuẩn đầu ra, chương trình đào tạo, tuyển sinh, đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất).
  2. Tiểu hệ thống quản lý các yếu tố quá trình (quản lý hoạt động giảng dạy, hoạt động học tập, hoạt động nghiên cứu khoa học, kiểm tra đánh giá sinh viên).
  3. Tiểu hệ thống quản lý các yếu tố đầu ra (quản lý kết quả học tập, đánh giá kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và đánh giá khả năng thích ứng của sinh viên sau khi tốt nghiệp).

Câu hỏi 2: Những doanh nghiệp nào trên địa bàn tỉnh Thái Bình được tác giả khảo sát về chất lượng sinh viên tốt nghiệp? Trả lời: Văn bản nêu rõ 3 doanh nghiệp tại địa phương được khảo sát gồm: Công ty TNHH điện cơ AIDI, Công ty TNHH IVORY VIỆT NAM, và Công ty Cổ phần May xuất khẩu Việt Thái.

Câu hỏi 3: Luận án đề xuất bao nhiêu biện pháp quản lý chất lượng đào tạo và nội dung cốt lõi là gì? Trả lời: Luận án đề xuất 6 biện pháp quản lý:

  1. Nâng cao nhận thức về vai trò của hệ thống quản lý chất lượng cho cán bộ, giảng viên, nhân viên.
  2. Hoàn thiện chính sách chất lượng, kế hoạch chiến lược và văn bản quản lý.
  3. Xây dựng quy trình cho các công việc chưa được quy trình hóa.
  4. Hoàn thiện các quy trình chưa hợp lý và bổ sung hướng dẫn thực hiện.
  5. Nâng cao năng lực vận hành các tiểu hệ thống.
  6. Tập huấn kỹ năng viết báo cáo tự đánh giá để chuẩn bị đón đoàn đánh giá ngoài.

Câu hỏi 4: Quá trình thử nghiệm các biện pháp được thực hiện trên những đối tượng cụ thể nào? Trả lời: Quá trình thử nghiệm được triển khai trên đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên và sinh viên năm cuối thuộc 2 ngành đào tạo của Trường Đại học Thái Bình là ngành Kế toán và ngành Quản trị Kinh doanh.

Kết luận

Luận án của tác giả Vũ Thị Dung đã làm rõ cơ sở lý luận về quản lý chất lượng giáo dục đại học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng và phân tích thực trạng quản lý quá trình đào tạo tại Trường Đại học Thái Bình giai đoạn 2012 - 2018. Trên cơ sở đó, công trình đề xuất mô hình hệ thống đảm bảo chất lượng bên trong gồm 3 tiểu hệ thống quản lý các yếu tố đầu vào, quá trình, đầu ra cùng 6 biện pháp triển khai đồng bộ. Kết quả khảo sát và thử nghiệm khẳng định tính cấp thiết, tính khả thi của các biện pháp đề xuất, đóng góp tư liệu thực tiễn cho công tác quản lý chất lượng tại các trường đại học địa phương công lập ở Việt Nam.