Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực sáng tạo văn học nghệ thuật cho học sinh THPT. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực sáng tạo văn học nghệ thuật cho học sinh THPT tỉnh Bắc Ninh. Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực sáng tạo văn học nghệ thuật cho học sinh THPT tỉnh Bắc Ninh. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC SÁNG TẠO VĂN HỌC NGHỆ THUẬT CHO HỌC SINH CÁC TRƢỜNG THPT 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các công trình nghiên cứu về quản lý nhà trường THPT Giáo dục là một loại hình hoạt động cơ bản của đời sống xã hội ở mỗi quốc gia nói riêng và trên thế giới nói chung. Giáo dục là một nhân tố đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của xã hội, là biện pháp hữu hiệu nhằm tăng cường sức mạnh cho mỗi cá nhân, mỗi quốc gia, dân tộc. Không có quốc gia nào trên thế giới đạt được những thành tựu như ngày nay mà không có sự đầu tư vào giáo dục.
Là một tổ chức giáo dục cơ sở nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân, nhà trường trực tiếp làm công tác đào tạo, giáo dục thế hệ trẻ, là một trong những phương tiện của xã hội để thực hiện các mục đích giáo dục. Có thể nói nhà trường là tế bào của bất cứ hệ thống giáo dục quốc dân nào. Trong bất kỳ một hình thái tổ chức xã hội nào, nhà trường hình thành và phát triển đều nhằm tới mục đích là tạo ra lực lượng lao động xã hội có đủ nhân cách đáp ứng được các yêu cầu tồn tại và phát triển của xã hội loài người, phục vụ cho sự duy trì và phát triển của xã hội. Đồng thời phải đáp ứng yêu cầu của nghị quyết 29/NQTW Khóa XI: “Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài.
Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học. Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và xã hội”. Theo tác giả Nguyễn Phúc Châu: “Quản lý nhà trường là hệ thống những tác động có chủ đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý (có thể là chủ thể quản lý cấp trên; có thể là chủ thể quản lý trong nhà trường) đến tập thể giáo viên, nhân viên, học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục”.Tr25] Để nâng cao chất lượng dạy và học cũng như các hoạt động trong nhà trường thì vai trò đóng góp của các biện pháp quản lý là hết sức quan trọng. Đây cũng là 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vấn đề luôn được nhà quản lý giáo dục quan tâm nghiên cứu.
Trong những năm gần đây đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu, các luận án, luận văn thạc sỹ đã đề cập đến nhiều vấn đề cụ thể trong công tác quản lý giáo dục, quản lý nhà trường. Các vấn đề như các biện pháp quản lý chuyên môn, biện pháp quản lý hoặc bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học,… Cụ thể: - Tạp chí Khoa học giáo dục số 101 tháng 2/2014, tác giả Nguyễn Hữu Châu, Nguyễn Anh Thuấn đã nghiên cứu: Thực trạng đánh giá chất lượng quản lý dạy học của Hiệu trưởng trường THCS dựa trên chuẩn Hiệu trưởng. Công trình đã đề cập đến vấn đề đánh giá chất lượng quản lý dạy học của Hiệu trưởng trường THCS dựa trên chuẩn Hiệu trưởng của Bộ GD & ĐT. Tác giả phân tích và tổng hợp tính cần thiết của việc đánh giá Hiệu trưởng và đánh giá chất lượng Quản lý dạy học của Hiệu trưởng.
[10] - Nguyễn Phú Trọng, Trần Xuân Sầm có công trình nghiên cứu 2001: Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh CNH - HĐH đất nước. - Đinh Thị Bích Vân (2014 ); Quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp trong các trường THPT tỉnh Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. - Nguyễn Thị Thủy (2015); Quản lý hoạt động dạy học tại trường THPT Lý Nhân Tông - Thành phố Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Các công trình, luận văn trên đã đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện các vấn đề trong công tác quản lý GD, quản lý nhà trường THPT.
Luận văn đi từ nghiên cứu cơ sở lý luận, điều tra thực trạng trong việc quản lý, từ đó để đề xuất các giải pháp nhằm giải quyết những vướng mắc trong công tác quản lý nhà trường tại địa phương và đã đạt một số kết quả nhất định. Đặc biệt, Nghị quyết 29 TW khóa XI nhận được sự hưởng ứng nồng nhiệt của các tầng lớp xã hội. Những ý tưởng chủ đạo của Nghị quyết nếu thực hiện hiệu quả sẽ đáp ứng được những kỳ vọng dành cho thế hệ tiếp theo về việc hình thành và phát triển những năng lực cốt lõi như năng lực chung, năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo… Tuy nghiên, trong quá trình vận động ý tưởng của Nghị quyết vào thức tế thì tình hình đất nước (các năm từ 2013 đến 2016) có nhiều 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thách thức, khó khăn. Trạng thái “Dân trí - nhân lực - nhân tài” mà nhóm nghiên cứu của Giáo sư Hoàng Tụy bày tỏ những lo âu về vấn đề này đến năm 2017 vẫn chưa có những chuyển biến tích cực.
Các công trình nghiên cứu quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực sáng tạo VHNT cho học sinh Trong giai đoạn hội nhập hiện nay, sự giao thoa về văn hóa bên cạnh góp phần làm phong phú đời sống tinh thần cũng đặt ra nhiều thách thức. Đó là sự du nhập của những dạng thức văn hóa không phù hợp với truyền thống dân tộc, mà đối tượng dễ ảnh hưởng nhất là giới trẻ. Vậy văn nghệ có khả năng giải quyết vấn đề như thế nào? Với các chức năng giáo dục thẩm mỹ, văn nghệ có trách nhiệm và khả năng góp phần vào cuộc xây dựng những giá trị tinh thần cao đẹp của xã hội, bồi dưỡng đạo đức, nhân cách cho con người. Sinh thời, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng từng nói: “Có nhiều cách để giáo dục nhân cách con người.
Có thể dùng thiết chế văn hoá; dùng luật pháp; dùng giáo dục chính trị; dùng giáo dục đạo đức và kết hợp các nội dung đó với nhau. Trong các loại hình giáo dục đó, Văn học nghệ thuật chiếm một vị trí đặc thù”. Giáo dục văn học nghệ thuật ở nhà trường phổ thông được thực hiện chủ yếu ở môn học ngữ văn đã phần nào định hướng phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh về văn học nghệ thuật. Chương trình và Sách giáo khoa hiện hành môn Ngữ Văn được biên soạn theo hướng tích hợp và định hướng phát triển năng lực người học nên phát huy khá tốt khả năng cảm thụ văn học cũng như cảm hứng sáng tạo của các em.
Môn ngữ văn ngoài việc giúp các em tiếp cận tác phẩm văn học, rung cảm trước cái hay, cái đẹp, căm ghét cái xấu, cái ác, biết đồng cảm, sẻ chia, còn giúp phát triển “Văn hóa đọc” đang có nguy cơ bị lấn lướt co hẹp lại như hiện nay. Phân môn Làm văn với kiểu bài văn năng lực xã hội thật sự đã mở ra cho các em khả năng lập luận, trình bày những vấn đề về xã hội mang tính thời sự bức thiết hiện nay đã khai tử tình trạng chép văn mẫu, học vẹt trước đây. Tuy nhiên do thời lượng học tập trên lớp còn hạn chế mà giáo viên chỉ có thể hướng dẫn học sinh những kiến thức cơ bản và mở rộng trong phạm vi giới hạn mà chưa thực sự giúp học sinh thỏa sức trải nghiệm sáng tạo đối với kho tàng vô cùng phong phú và đa dạng của văn học nghệ thuật. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Mục tiêu của giáo dục Việt Nam tại Khoản 1, điều 27 Luật Giáo Dục 2005 có viết: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng cá nhân, tính năng động sáng tạo hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân chuẩn bị học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc”.
Việc đổi mới PPDH trong nhà trường THPT ở tỉnh Bắc Ninh, trong đó có đổi mới PPDH Ngữ Văn theo tinh thần khoa học hiện đại đã, đang diễn ra sôi động và đem đến những hiệu quả không nhỏ trong quá trình dạy - học, đáp ứng yêu cầu đổi mới “dạy học phải phát huy được tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh”. Tuy nhiên trên thực tế, kết quả dạy học sáng tạo vẫn chưa đáp ứng được sự mong đợi, trong đó dễ thấy nhất là sự hạn chế về năng lực cảm thụ, năng lực sáng tạo, sự yếu kém về kĩ năng thực hành ở học sinh. Những năm gần đây, các đề thi tuyển sinh chủ yếu ra đề theo hướng “mở” - chỉ nêu đề tài hoặc vấn đề cần bàn luận trong bài làm văn, không giới hạn việc vận dụng các phương thức biểu đạt hoặc các thao tác tư duy để viết bài văn, khuyến khích HS phát huy năng lực sáng tạo, suy nghĩ nhiều chiều trước một vấn đề. Việc đổi mới ở khâu ra đề gây cho HS không ít lúng túng bởi các em chưa có sự hướng dẫn, rèn luyện cụ thể từ phía GV.