Phương Pháp Trắc Nghiệm Khách Quan Trong Kiểm Tra Kiến Thức Học Sinh

Khóa luận trình bày phương pháp trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn trong kiểm tra đánh giá kiến thức môn hóa học cho học sinh PTTH.

• Tác giả: Thái Thị Hường
• Người hướng dẫn: Cô Vũ Thị Thơ
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Hóa Học
• Đề tài: Phương Pháp Trắc Nghiệm Khách Quan Trong Kiểm Tra Kiến Thức Học Sinh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 1996
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: PHẦN DẪN NHẬP
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Nhiệm vụ của đề tài
• 1.3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
• 1.4. Giả thiết khoa học
• 1.5. Tìm hiểu việc áp dụng phương pháp trắc nghiệm vào kiểm tra ở một số trường phổ thông
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM
• 2.1. Tìm hiểu về phương pháp trắc nghiệm
• 2.1.1. Một số loại câu hỏi trắc nghiệm khách quan
• 2.1.2. Một số điểm khác biệt và tương đồng giữa luận đề và trắc nghiệm
• 2.1.3. Những điều bất lợi của trắc nghiệm
• 2.1.4. Khi nào nên sử dụng trắc nghiệm khách quan hay luận đề
• 2.1.5. Mục đích của bài trắc nghiệm
• 2.2. Những khái niệm và thuật ngữ cần thiết trong trắc nghiệm
• 2.2.1. Tính tin cậy của bài trắc nghiệm
• 2.2.2. Tính giá trị của bài trắc nghiệm
• 2.2.3. Một số công thức khác cần dùng khi phân tích một bài trắc nghiệm
• 2.3. Các bước xây dựng và duyệt lại một bài trắc nghiệm
• 2.3.1. Cần làm những gì để xây dựng bài trắc nghiệm
• 2.3.2. Thức nghiên cứu: Tự bi dựng dàn bài trắc nghiệm và soạn câu trắc nghiệm
• 2.3.3. Tiến hành kiểm tra trắc nghiệm
• 3. CHƯƠNG 3: XÂY DỰNG CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
• 3.1. Bảng phân tích nội dung từng bài
• 3.2. Tiến hành soạn thảo câu trắc nghiệm
• 3.3. Kết quả nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN - ĐỀ XUẤT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phương Pháp Trắc Nghiệm Khách Quan Trong Kiểm Tra Kiến Thức Học Sinh

Phương pháp trắc nghiệm khách quan (TNKQ) đã trở thành một công cụ quan trọng trong việc kiểm tra kiến thức học sinh. Phương pháp này không chỉ giúp đánh giá chính xác năng lực của học sinh mà còn tạo điều kiện cho việc cải thiện chất lượng giáo dục. TNKQ cho phép giáo viên thu thập dữ liệu một cách nhanh chóng và hiệu quả, từ đó đưa ra những điều chỉnh cần thiết trong quá trình giảng dạy.

1.1. Khái Niệm Về Trắc Nghiệm Khách Quan

Trắc nghiệm khách quan là hình thức kiểm tra mà học sinh phải lựa chọn câu trả lời đúng từ một số lựa chọn có sẵn. Phương pháp này giúp đánh giá một cách khách quan và chính xác hơn so với các hình thức kiểm tra truyền thống.

1.2. Lợi Ích Của Phương Pháp Trắc Nghiệm Khách Quan

Phương pháp TNKQ mang lại nhiều lợi ích như giảm thiểu thời gian chấm điểm, tăng tính khách quan trong đánh giá và giúp học sinh có cơ hội tiếp cận với nhiều dạng câu hỏi khác nhau.

II. Những Thách Thức Trong Việc Áp Dụng Phương Pháp Trắc Nghiệm Khách Quan

Mặc dù phương pháp TNKQ có nhiều ưu điểm, nhưng cũng tồn tại một số thách thức trong việc áp dụng. Việc thiết kế câu hỏi trắc nghiệm sao cho phù hợp và hiệu quả là một trong những vấn đề lớn nhất mà giáo viên phải đối mặt.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Soạn Câu Hỏi Trắc Nghiệm

Việc soạn thảo câu hỏi trắc nghiệm đòi hỏi giáo viên phải có kiến thức sâu rộng và kỹ năng viết tốt. Câu hỏi cần phải rõ ràng, không gây nhầm lẫn và phải đánh giá đúng năng lực của học sinh.

2.2. Tính Khách Quan Trong Đánh Giá

Mặc dù TNKQ được thiết kế để giảm thiểu sự chủ quan, nhưng vẫn có thể xảy ra tình trạng thiên lệch trong việc chấm điểm nếu không có tiêu chí rõ ràng.

III. Phương Pháp Trắc Nghiệm Khách Quan Nhiều Lựa Chọn Cách Thức Thực Hiện

Phương pháp trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn là một trong những hình thức phổ biến nhất. Hình thức này cho phép học sinh lựa chọn câu trả lời đúng từ nhiều lựa chọn khác nhau, giúp đánh giá kiến thức một cách toàn diện.

3.1. Cấu Trúc Câu Hỏi Trắc Nghiệm Nhiều Lựa Chọn

Câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn thường bao gồm một câu hỏi gốc và một số lựa chọn trả lời. Cấu trúc này giúp học sinh dễ dàng nhận diện câu trả lời đúng.

3.2. Quy Trình Thực Hiện Trắc Nghiệm Khách Quan

Quy trình thực hiện bao gồm việc soạn thảo câu hỏi, tổ chức kiểm tra và chấm điểm. Mỗi bước cần được thực hiện một cách cẩn thận để đảm bảo tính chính xác và khách quan.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phương Pháp Trắc Nghiệm Khách Quan Trong Giáo Dục

Phương pháp TNKQ đã được áp dụng rộng rãi trong nhiều trường học và đã chứng minh được hiệu quả trong việc đánh giá năng lực học sinh. Việc sử dụng TNKQ giúp giáo viên có cái nhìn tổng quan về trình độ học sinh.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Của TNKQ

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng TNKQ giúp cải thiện kết quả học tập của học sinh, đồng thời giảm thiểu tình trạng gian lận trong thi cử.

4.2. Thực Tiễn Áp Dụng TNKQ Tại Một Số Trường Học

Một số trường học đã áp dụng thành công phương pháp TNKQ trong các kỳ thi học kỳ và kiểm tra thường xuyên, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Phương Pháp Trắc Nghiệm Khách Quan

Phương pháp TNKQ đang ngày càng trở nên phổ biến và được coi là một phần không thể thiếu trong hệ thống giáo dục hiện đại. Tương lai của phương pháp này hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển và cải tiến.

5.1. Xu Hướng Phát Triển Phương Pháp TNKQ

Với sự phát triển của công nghệ, phương pháp TNKQ sẽ ngày càng được cải tiến, giúp giáo viên và học sinh có trải nghiệm tốt hơn trong quá trình kiểm tra.

5.2. Tầm Quan Trọng Của TNKQ Trong Giáo Dục Hiện Đại

TNKQ không chỉ giúp đánh giá kiến thức mà còn khuyến khích học sinh phát triển tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kiểm tra và đánh giá là khâu then chốt trong quá trình dạy học, giữ vai trò điều tiết và thẩm định chất lượng đào tạo của toàn bộ hệ thống giáo dục. Trước năm 1995, có đến 100% các trường phổ thông tại Việt Nam áp dụng hình thức kiểm tra truyền thống qua tự luận, vấn đáp và quan sát. Dù mang lại những giá trị nhất định, phương pháp tự luận bộc lộ nhiều hạn chế lớn như thời gian chấm bài kéo dài, kết quả bị chi phối bởi yếu tố chủ quan của người chấm, phạm vi kiểm tra hẹp dễ dẫn đến hiện tượng học vẹt, học tủ và gian lận thi cử. Nhằm khắc phục tình trạng này, phương pháp trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn với xác suất phỏng đoán ngẫu nhiên chỉ 25% đã mở ra hướng đi mới, đảm bảo tính công bằng và mở rộng độ bao phủ kiến thức.

Đề tài nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán ứng dụng phương pháp trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn vào bộ môn Hóa học cấp trung học phổ thông. Mục tiêu cụ thể là xây dựng quy trình biên soạn bộ công cụ kiểm tra chuẩn hóa, thử nghiệm đánh giá kiến thức học sinh và phân tích định lượng các thông số kỹ thuật của bài kiểm tra. Phạm vi nghiên cứu được triển khai thực nghiệm trong năm học 1995 - 1996 tại các trường trung học phổ thông lớn trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh gồm Trường Trung học phổ thông Hùng Vương, Trường Trung học phổ thông Bùi Thị Xuân và Trường Trung học phổ thông Nguyễn Trãi. Trọng tâm nội dung khảo sát là chương Halogen và chương Oxi - Lưu huỳnh thuộc chương trình lớp 10 cùng chương Đại cương Hóa học hữu cơ thuộc chương trình lớp 11. Đề tài có ý nghĩa thực tiễn to lớn khi thiết lập bộ đề 40 câu hỏi bao quát trên 80% kiến thức trọng tâm, giúp triệt tiêu 100% sai số chủ quan khi chấm điểm và rút ngắn thời gian phản hồi kết quả cho học sinh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của Thuyết khảo thí cổ điển cùng các tài liệu đo lường giáo dục chuyên sâu. Hai mô hình lý thuyết cốt lõi được áp dụng là lý thuyết về độ tin cậy đo lường của Spearman - Brown và khung đánh giá chất lượng câu hỏi trắc nghiệm của giáo sư Dương Thiệu Tống công bố năm 1994. Độ tin cậy được xác định thông qua hệ số tương quan giữa hai nửa bài kiểm tra phân đôi theo câu chẵn và câu lẻ. Bên cạnh đó, nghiên cứu vận hành hệ thống 5 khái niệm chuyên môn nền tảng trong kiểm định giáo dục:

Thứ nhất, tính tin cậy phản ánh mức độ ổn định và vững chắc của điểm số khi đo lường lặp lại trên cùng một đối tượng. Thứ hai, tính giá trị nội dung bảo đảm bài trắc nghiệm bao quát toàn diện các mục tiêu và chuẩn kiến thức bài học. Thứ ba, độ khó của câu hỏi được định lượng bằng tỷ lệ phần trăm học sinh trả lời đúng, trong đó độ khó vừa phải đối với dạng trắc nghiệm 4 lựa chọn đạt mức lý thuyết 62,5%. Thứ tư, độ phân cách biểu thị năng lực phân loại giữa nhóm học sinh giỏi và nhóm học sinh kém, với ngưỡng tối ưu đạt từ 0,40 trở lên. Thứ năm, điểm tiêu chuẩn V-score được quy đổi từ Z-score về phân phối chuẩn có điểm trung bình bằng 5 và độ lệch tiêu chuẩn bằng 2, phù hợp với thang điểm 10 hiện hành.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập qua các đợt thực nghiệm sư phạm trực tiếp tại các trường trung học phổ thông. Phương pháp chọn mẫu kết hợp giữa chọn mẫu thuận tiện và chọn mẫu phân tầng theo năng lực học tập. Đợt thử nghiệm đầu tiên được tiến hành trên 43 học sinh lớp 10A3 Trường Trung học phổ thông Hùng Vương với bài kiểm tra 40 câu hỏi trong thời gian 90 phút. Đợt thực nghiệm mở rộng được triển khai trên 46 học sinh lớp 10A3 Trường Trung học phổ thông Hùng Vương và đối chứng với học sinh lớp 10CA2 Trường Trung học phổ thông Bùi Thị Xuân.

Phương pháp phân tích dữ liệu áp dụng thống kê toán học chuyên dụng cho khảo thí. Để tính độ phân cách, tác giả chọn phương pháp phân nhóm cực trị Kelie với 27% học sinh có điểm cao nhất tạo thành nhóm giỏi và 27% học sinh có điểm thấp nhất tạo thành nhóm kém, chiếm tổng cộng 54% tổng cỡ mẫu phân tích. Lý do lựa chọn phương pháp này là khả năng tính toán nhanh, chính xác và thích hợp với điều kiện xử lý thủ công trong môi trường giáo dục phổ thông. Toàn bộ quá trình nghiên cứu, thiết kế ma trận, soạn thảo mồi nhử và xử lý số liệu được thực hiện chặt chẽ trong timeline từ tháng 11 năm 1994 đến tháng 4 năm 1996.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình thực nghiệm diện rộng và xử lý thống kê trên bộ dữ liệu 46 học sinh đã mang lại những phát hiện định lượng quan trọng về chất lượng bài kiểm tra:

Thứ nhất, độ khó thực tế của toàn bài kiểm tra đạt 42,75%, thấp hơn đáng kể so với độ khó vừa phải lý thuyết là 62,5%. Sự chênh lệch 19,75% này phản ánh đề thi thực nghiệm có độ phân hóa cao và đòi hỏi năng lực tổng hợp kiến thức sâu từ học sinh.

Thứ hai, điểm trung bình thực tế toàn bài đạt 11,54 điểm, thấp hơn điểm trung bình lý thuyết kỳ vọng là 16,875 điểm trên tổng thang điểm 27 câu chuẩn hóa. Độ lệch tiêu chuẩn đạt 2,45 điểm cho thấy sự phân tán điểm số vừa phải, trong khi sai số tiêu chuẩn đo lường đạt 1,91 điểm, xác định khoảng dao động điểm thực của học sinh là 11,54 cộng trừ 1,91 điểm.

Thứ ba, hệ số tin cậy của bài trắc nghiệm tính theo công thức Spearman - Brown đạt 0,39. Đây là chỉ số phản ánh độ tin cậy ở mức chấp nhận được trong giai đoạn thử nghiệm ban đầu của một ngân hàng đề mới hình thành.

Thứ tư, đợt thử nghiệm ban đầu trên 43 học sinh đã phát hiện và sàng lọc triệt để các câu hỏi kém chất lượng. Cụ thể, có 7 câu hỏi gồm câu số 4, 6, 9, 18, 20, 29 và 34 có tỷ lệ trả lời đúng là 0%, trong khi câu số 31 chỉ đạt 2 trên 43 học sinh làm đúng, tương ứng 4,65%. Các câu hỏi này đều bị loại bỏ hoặc viết lại phương án nhiễu để đảm bảo chỉ số phân cách đạt ngưỡng chuẩn từ 0,27 trở lên.

Thảo luận kết quả

Kết quả điểm trung bình thực tế 11,54 điểm thấp hơn mức lý thuyết 16,875 điểm bắt nguồn từ hai nguyên nhân chính. Một mặt, học sinh phổ thông giai đoạn năm 1996 còn bỡ ngỡ với định dạng bài thi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn, vốn đòi hỏi kỹ năng đọc hiểu nhanh và phán đoán chính xác. Mặt khác, các phương án nhiễu được xây dựng dựa trên chính những sai lầm thực tế của học sinh trong quá trình học tập, khiến các mồi nhử có sức hút rất lớn đối với những em chưa nắm vững bản chất hóa học.

Dữ liệu phân bố điểm số trong nghiên cứu có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ đường cong phân phối chuẩn Gaussian, thể hiện rõ mức độ phân hóa giữa nhóm 27% điểm cao và nhóm 27% điểm thấp. Đồng thời, bảng ma trận phân tích câu hỏi với 4 cột lựa chọn A, B, C, D cho phép giáo viên quan sát trực tiếp tần suất phân bố câu trả lời của từng học sinh. Kết quả nghiên cứu hoàn toàn tương đồng với báo cáo chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo vào tháng 11 năm 1994, đồng thời khẳng định tính khả thi của việc nhân rộng mô hình kiểm tra trắc nghiệm 15 phút và thi học kỳ như Trường Trung học phổ thông Nguyễn Thượng Hiền đã thực hiện từ năm học 1994 - 1995.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các phân tích định lượng từ kết quả nghiên cứu, 4 giải pháp hành động cụ thể được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả kiểm tra đánh giá môn Hóa học:

Thứ nhất, xây dựng và chuẩn hóa ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan. Tổ bộ môn Hóa học tại các trường trung học phổ thông cần tiến hành biên soạn tối thiểu 200 câu hỏi chuẩn hóa cho mỗi khối lớp, đảm bảo 100% câu hỏi có chỉ số phân cách từ 0,30 trở lên và độ khó duy trì trong khoảng 55% đến 65%. Thời gian thực hiện hoàn thành trong vòng 6 tháng đầu năm học.

Thứ hai, tổ chức tập huấn kỹ thuật biên soạn mồi nhử cho giáo viên. Ban giám hiệu các trường phối hợp với chuyên gia Khoa Hóa học Đại học Sư phạm tổ chức các khóa bồi dưỡng định kỳ mỗi học kỳ một lần. Mục tiêu hướng tới là 100% giáo viên nắm vững kỹ năng thiết kế 3 phương án nhiễu có độ hấp dẫn tương đương phương án đúng dựa trên lỗi sai thường gặp của học sinh.

Thứ ba, ứng dụng phần mềm vi tính vào khâu chấm bài và phân tích thống kê. Ban kiểm định chất lượng nhà trường cần trang bị hệ thống quét phiếu trắc nghiệm và phần mềm tính toán tự động. Mục tiêu rút ngắn thời gian công bố điểm từ 3 ngày xuống dưới 15 phút, đồng thời đảm bảo độ chính xác tuyệt đối 100% và tự động xuất các chỉ số độ khó, độ phân cách sau mỗi kỳ thi.

Thứ tư, rèn luyện kỹ năng làm bài trắc nghiệm cho học sinh. Giáo viên bộ môn cần lồng ghép các bài kiểm tra ngắn 15 phút vào các tiết bài tập hàng tuần. Mục tiêu giúp học sinh làm quen với phiếu trả lời trắc nghiệm, giảm tỷ lệ đoán mò ngẫu nhiên xuống dưới 10% và nâng điểm số trung bình quy đổi theo thang V-score lên trên 6,0 điểm sau một học kỳ rèn luyện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả thực nghiệm của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Thứ nhất, giáo viên giảng dạy môn Hóa học tại các trường trung học phổ thông. Giáo viên có thể trực tiếp khai thác ngân hàng 40 câu hỏi trắc nghiệm mẫu về chương Halogen, Oxi - Lưu huỳnh và Đại cương Hóa học hữu cơ, đồng thời áp dụng ma trận phân tích nội dung để thiết kế đề kiểm tra 15 phút và 45 phút đạt chuẩn khoa học.

Thứ hai, cán bộ quản lý giáo dục và chuyên viên khảo thí tại các Sở, Phòng Giáo dục và Đào tạo. Luận văn cung cấp quy trình chuẩn hóa đề thi theo Thuyết khảo thí cổ điển, giúp các nhà quản lý xây dựng tiêu chí thẩm định chất lượng đề thi học kỳ và đề thi chọn học sinh giỏi một cách khách quan.

Thứ ba, sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học Hóa học. Đây là tài liệu tham khảo mẫu mực về phương pháp nghiên cứu thực nghiệm sư phạm, kỹ thuật chọn mẫu 27% cực trị và cách thức xử lý số liệu đo lường giáo dục bằng các công thức thống kê chuyên dụng.

Thứ tư, học sinh khối lớp 10 và lớp 11 đang theo học chương trình Hóa học phổ thông. Học sinh có thể nhận diện các dạng bẫy kiến thức trong các phương án mồi nhử, từ đó khắc phục triệt để các lỗi sai điển hình và nâng cao tư duy phản biện khi giải quyết các bài tập trắc nghiệm phức tạp.

Câu hỏi thường gặp

Phương pháp trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn có hạn chế được hiện tượng học tủ của học sinh không?

Có, phương pháp này loại bỏ hoàn toàn khả năng học tủ. Với dung lượng từ 30 đến 50 câu hỏi trải dài trên toàn bộ chương trình học, bài kiểm tra bao quát hơn 80% kiến thức trọng tâm. Điều này buộc học sinh phải nắm vững kiến thức toàn diện thay vì chỉ học thuộc một vài chủ đề chọn lọc như trong các bài thi tự luận truyền thống.

Làm thế nào để xây dựng các phương án mồi nhử có chất lượng cao trong đề thi Hóa học?

Giáo viên cần khảo sát các lỗi sai điển hình của học sinh qua bài tập tự luận hoặc kiểm tra miệng. Phương pháp hiệu quả nhất là đặt câu hỏi mở cho lớp trả lời, sau đó thu thập các đáp án sai phổ biến nhất để đưa vào 3 phương án nhiễu, tạo ra các mồi nhử có độ thuyết phục cao đối với học sinh chưa hiểu sâu bản chất.

Chỉ số độ phân cách của câu hỏi trắc nghiệm có ý nghĩa như thế nào trong khảo thí?

Chỉ số độ phân cách đo lường năng lực phân loại giữa nhóm học sinh giỏi và nhóm học sinh kém. Khi chỉ số này đạt từ 0,40 trở lên, câu hỏi được xếp loại rất tốt. Nếu chỉ số nhỏ hơn 0,19 hoặc mang giá trị âm, câu hỏi cần phải bị loại bỏ do đáp án bị sai lệch hoặc phương án nhiễu không hợp lý.

Thang điểm tiêu chuẩn V-score có ưu điểm gì vượt trội so với điểm số thô?

Thang điểm V-score khắc phục triệt để nhược điểm xuất hiện các giá trị âm của điểm Z-score chuẩn hóa. Bằng cách quy đổi về phân phối chuẩn có điểm trung bình bằng 5 và độ lệch tiêu chuẩn bằng 2, thang V-score phản ánh chính xác vị trí năng lực thực tế của học sinh trong nhóm và hoàn toàn tương thích với thang điểm 10 của Việt Nam.

Tại sao dạng câu hỏi trắc nghiệm 4 lựa chọn lại được ưu tiên sử dụng phổ biến nhất?

Dạng câu hỏi 4 lựa chọn đảm bảo sự cân bằng tối ưu giữa tính kinh tế và độ tin cậy. Định dạng này giới hạn xác suất đoán mò may rủi ở mức 25% và thiết lập độ khó vừa phải lý thuyết ở mức 62,5%, giúp giáo viên dễ dàng thiết kế đủ 3 phương án nhiễu có ý nghĩa mà không gây quá tải thời gian làm bài của học sinh.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kỹ thuật trắc nghiệm khách quan và Thuyết khảo thí cổ điển trong giảng dạy Hóa học phổ thông.
• Xây dựng thành công quy trình chuẩn hóa bộ câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn cho 3 chương trọng tâm thuộc chương trình Hóa học lớp 10 và lớp 11.
• Thực nghiệm sư phạm chặt chẽ trên 46 học sinh, chứng minh bài thi đạt độ khó thực tế 42,75% và hệ số tin cậy bước đầu đạt 0,39.
• Đề xuất quy trình phân tích câu hỏi khoa học dựa trên chỉ số phân cách Kelie 27% nhằm thanh lọc các câu hỏi có chất lượng kém.
• Đóng góp luận cứ thực tiễn vững chắc hỗ trợ định hướng đổi mới kiểm tra đánh giá theo tinh thần chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo từ năm 1994.

Kế hoạch hành động tiếp theo cần tập trung số hóa toàn bộ ngân hàng câu hỏi lên hệ thống máy vi tính và mở rộng thử nghiệm trên quy mô 500 học sinh trong vòng 30 ngày tới. Các tổ chuyên môn tại các trường trung học phổ thông hãy bắt tay ngay vào việc rà soát ma trận đề kiểm tra và chuẩn hóa ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm để nâng cao chất lượng dạy và học môn Hóa học ngay từ học kỳ này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: PHAN DAN NHAP L- Lýdo chọn ‹đề tài. reall IIi: Nhiệm vụ của OBR eeeevnensenmenerrercrertettonte 3 IV.- Déi tượng và khách thể BH Ea CỬ áueeeniensereneeeses=eneaee 3 Vi. GÌ MBN khoa QG6cccucieibcvio nick daraidsseonssendee 4 VI.- Tìm hiểu việc 4p dụng phương pháp trắc nghiệm vào kiểm tra ở một số trường phổ thông.-2:222222ộ + Chương HH: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP TRAC NGHIỆM A) TÌM HIỂU VỀ PHƯƠNG PHÁPTRẮC NGHIỆM. [- _ Một số loại câu hỏi trắc nghiệm khách quan.

5 II- Một số điểm khác biệt và tương đồng giữa luận đề và trắc nghiệm .- Những điều bất lợi của trắc nghiệm .- Khi nào nên sử dụng trắc nghiệm khách quan hay luận đề. 1 V- Mục đích của bài trắc nghiệm ¬ .n ĂAšð 9 B) NHỮNG KHÁI NIỆM VÀ THUẬT NGỮ CAN THIẾT TRONG TRAC NGHIỆM I- Tính tin cậy của bài trắc nghiệm .--55555<1222⁄62 9 Il- Tính giá trị của bài trắc mghi@m .ccccccccoccossssssssesssssunevsssnueseeseeneeseenee II BE EHH sau gynuaseiusneooaaaeoaersaannessnnecoenssnsnesnsssee mangoes: 12 POR.- Một số công thức khác cần dùng khi phân tích m6t bài trắc nghiệm. C) CÁC BƯỚC XÂY DỰNG VÀ DUYỆT LẠI MỘT BÀI TRẮC NGHIỆM I7 CWEĐDÀOCỦNG NÊN =scce=eeeaneeesỲssneasessesnneniiesnsnnesessesee 15 ‘ites SP m các bài trắc nghiệm trên lớp. 16 THỨC NGHIÊN CỨU.

Tư bi dựng dan bài trắc nghiệm và soạn câu trắc nghiệm. 17 II- Tiến hành kiểm tra trắc nghiệm.--ee 18 Chương IV: XÂY DỰNG CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM. A) BANG PHAN TÍCH NOIDUNG TUNG BÀI lí, lô Se a „ 20 Doi= ama HH aa sss cscs ccccasaairiaisctianipoaapaanci atest 23 3. Đại cương hóa học hữM eh aaa ceca ices insect cassette 27 B) TIEN HANH SOẠN THẢO CÂU TRAC NGHIỆM C) KẾT QUA NGHIÊN CỨU As: CuêNgg HH ÍOREN241201120110G1510046Ì0462626016iuis62a/ise 32 B- ChươngOxi-Lưu Huỳnh.

37 KET LUẬN - ĐỀ XUẤT. ShnnHUnnnynnnnn900ug60n0ns0ynn 43 TAI LIỆU THAM KHẢO ˆ Luka Van The 2feÁđA I Thái Thi Hường I.- LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI : Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh lầ khâu rẾt quan trọng trong qué trình day học. Đây là khâu cuối cùng của quá trình đào tạo, cho phép ta thẩm định chất lượng của sản phẩm đào tạo đồng thời có tác dụng điều tiết trở lại một cách mạnh mẽ đối với quá trình đào tạo. Để đánh giá chất lượng đào tạo (hay kết quả học tập) chúng ta có thể dựa trên nhiều phương pháp kiểm tra khác nhau, chẳng hạn như : quan sắt, vấn đáp, viết,.

Ở các trường phd thông từ trước tới nay vẫn tiến hành kiểm tra (thi cử) theo phương pháp truyền thống (quan sát, vấn đáp & luận đề). Bên cạnh những tác dụng hữu ích của chúng, người ta nhận thấy rằng việc vấn đấp hoặc kiểm tra luận đề còn có một số trở ngại trong quá trình thực hiện : - Về việc chấm bài : cực nhọc & tốn nhiều thời gian. - Việc cho điểm thường bị chi phối bởi các yếu tế chủ quan của người chấm, nên tinh chính xác và tính ổn định của điểm số khó bảo đảm. - Các câu hỏi trong vấn đáp hoặc viết luận đề thường chi tập trung vào một số vấn đề trong nội dung học tập, do đó kết quả kiểm tra qua cấc điểm số cũng không cho phép khẳng định một cách chính xác mức độ tiếp thu kiến thức của người học.

- Kiểm tra theo lối nầy thường dễ tạo cho người học có khuynh hướng học tủ hơn là phải chú ý tổng hợp các kiến thức. Khó tránh hiện tượng học sinh có hành vi gian lận trong khi làm bài, yếu tố này cũng giảm đi giá trị phan ánh của điểm số kiểm tra trên khả năng thực sự của học sinh. > chiếu > + Đối“với những trở ngại của việc kiểm tra vấn đáp hay viết luận đề, người ta thấy phương pháp trắc nghiệm co những ưu điểm nổi bật : - Như tên gọi của phương pháp trắc nghiệm khách quan (TNKQ), việc xây dựng các câu hỏi trắc nghiệm là mang tính khách quan và việc chấm bài TN cũng mang tính khách quan, cho chúng ta những điểm sé tin cậy, Ổn định mà không phụ thuộc vào những yếu tố chủ quan của người chấm. Nhờ đó nó bảo đảm tính công bằng, vô tư, chínhxác trong các kỳ thi.

Ludn Vin Tie Ughitp 2 Thái Thị Hường - TNKQ có thể xử lý nhanh với số lượng lớn trong việc chấm điểm, nhất là khi sử dụng máy vi tính với các chương trình xử lý hiện có. Kết quả công bố nhanh tạo điều kiện cho người học thu nhận phản hồi sớm,giúp họ kịp thời điều chỉnh kiến thức của mình. - Kiểm tra trắc nghiệm có thể đánh giá thành quả học tập của người học đối với | phạm vi kiến trức rộng, bao quát. chứ không phải chl giúp kiểm tra đánh giá những kiến thức vụn vặt đơn giản như | số quan niệm sai lầm.

Những bài TNKQ soạn tốt có thể kiểm tra khả năng phân tích, khả năng suy nghĩ đa dạng, óc phê phán và có thể kiểm tra nhiều lĩnh vực kiến thức khác nhau trong | thời gian ngắn. - Giúp người học có ý thức học tập tốt hơn, họ cần chú ý lĩnh hội đầy đủ và nắm chắc kiến thức chứ không dừng lại ở việc học “vẹt" hoặc chỉ học một số vấn đề nào đó trong nội dung môn học. - Tránh được tối đa những gian lận quay cóp trong làm bài, góp phần giúp chúng ta đánh giá đúng hơn khả năng học tập thật sự của mỗi người. - Có thể lập được ngân hàng các câu hỏi TN, nhờ đó qui trình trắc nghiệm sẽ càng lúc càng nhẹ nhàng và chất lượng hơn.

- TNKQ là một phương tiện cho nền giáo dục Việt Nam hòa nhập với xu hướng chung của thế giới trong kiểm tra,đánh giá chất lượng đào tạo. Thật sự so với phương pháp kiểm tra luận đề, phương pháp kiểm tra trắc nghiệm có nhiều ưu thế. Tuy nhiên việc ấp dụng phương pháp trắc nghiệm vào phương pháp kiểm tra cũng cần được xem xết xem bài test có phù hợp ở từng môn học, ở từng lứa tuổi ? Mục đích chính của quá trình đào tạo ở học sinh phổ thông là nắm được những kiến thức phd thông, chứ không phải là học thuộc lòng để đối phó với điểm số để rồi sau khi ra khỏi phòng thỉ là quên tất cả ? Chính phương pháp trắc nghiệm đáp ứng được những yêu cầu trên, nên hiện nay phương pháp kiểm tra này đang dan dan được áp dụng lại trong nhiều lĩnh vực của giáo dục sau nhiều năm bị lãng quên. “Trong khi tiếp tục sử dụng và cdi tiến các phương pháp truyền thống vỀ thi, kiểm tra, Bộ khuyến khích các trường áp dụng phương pháp kiểm tra theo kiễu trắc nghiệm khách quan.” Trích trong báo cáo của Bộ Trưởng Bộ GD&DT tại Hội Nghị với các Hiệu trường Đại Học & Cao Đẳng (Hà Nội, tháng 11,1994) Mội yêu cầu mà người giáo viên muốn giảng day tốt và thu được kết quả tốt, cần phải có phương pháp kiểm tra đánh giá phù hợp nhằm kịp thời điều tiết trở lại | cách đúng đắn và mạnh mẽ đối với quá trình đào tạo của mình.

Với ưu thế, ý nghĩa và tầm quan trọng của trắc Luka Vdu Tht Nehitp 3 Thái Thị Hường nghiệm trong kiểm tra đánh giá chất lượng hiện nay, em quyết định chọn đề tài nghiên cứu là: “AP DUNG PHƯƠNG PHAP TRAC NGHIỆM KHÁCH QUAN NHIỀU LỰA CHỌN VÀO KIEM TRA,ĐÁNH GIÁ KIÊN THUC CUA HỌC SINH PHO THONG TRUNG HỌC BỘ MÔN HÓA HỌC". Cụ thể là chương “HALOGEN” & “OXI - LƯU HUỲNH" ở lớp 10 và chương “DAL CƯƠNG HÓA HỮU CƠ" ở lớp 11.- MỤC DICH CUA ĐỀ TÀI : Thử nghiệm phương pháp kiểm tra TNKQ nhiều lựa chọn vào bộ môn Hóa học của học sinh Cấp IIL. Trên cơ sở đó : — Tìm hiểu phương pháp trắc nghiệm. Kiểm tra đánh giá kiến thức của học sinh trong quá trình học hóa học : * Kip thời sửa chữa những sai sót và những kiến thức mà học sinh chưa nắm vững (đôi khi qua trắc nghiệm tự bản thân người học có thể rút ra được kinh nghiệm cho bản thân), nhằm điều chỉnh phương pháp dạy và phương pháp học.

* Đánh giá khả năng sử dụng (ai liệu, sách giáo khoa. + Giúp các em làm quen dan với hình thức kiểm tra mới (so với lối kiểm tra thông thường từ trước tới nay).- NHIỆM VỤ CUA ĐỀ TAI: Tìm hiểu cơ sở lý thuyết của trắc nghiệm. - Thu thập một số phương phấp trắc nghiệm thường được sử dụng : Các loại câu hỏi trắc nghiệm, cách tiến hành soạn câu hỏi trắc nghiệm, cách xử lý kết quả trắc nghiệm,. - Tiến hành biên soạn câu hỏi trắc nghiệm : Lớp 10 : Chương Halogen & Chương Oxi - Lưu Huỳnh.

Lớp 11 : Chương Đại Cương Hóa Học Hữu Co. — Tiến hành trắc nghiệm thử. — Xử lý kết quả, sửa chữa các câu hỏi trắc nghiệm. — Tiến hành trắc nghiệm rộng - Xử lý kết quả.

— Đánh giá kết qua học tập của học sinh được kiểm tra.- ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THE NGHIÊN CỨU: Học sinh cấp 3 phổ thông, cụ thể là lớp 10 và L1. —- Ở trường : PTTH Hùng Vương, PTTH Bài Thị Xuân, PTTH Nguyễn Trãi. Lun Vda The Ughitp 4 Thái Thị Hường V.- GIA THIẾT KHOA HQC: Nếu tiến hành soạn câu hỏi tốt (đúng phương pháp, phù hợp với chương trình, trình độ kiến thức đối với từng khối), đúng mục đích, tiến hành tốt việc kiểm tra (hướng dẫn học sinh thực hiện tốt bài kiểm tra, cách lầm trắc nghiệm, .) và xử lý kết quả : Qua bài trắc nghiệm giúp học sinh rèn luyện kĩ năng nhận thức phát huy khả nắng tư duy, tính nhạy bén. La địp cho học sinh tự kiểm tra, đánh giá kiến thức của mình, trên cơ sở đó tự bồ sung phần kiến thức.

thiếu sót và điều chỉnh phương pháp học của mình.- PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU : Nghiên cứu cơ sở lý luận của phương pháp trắc nghiệm chọn câu hỏi TNKQ nhiều lựa chọn làm câu hỏi trắc nghiệm chính cho để tài. Phương pháp thực nghiệm : * Căn cứ vào nội dung cụ thé của từng chương để soạn câu hỏi. * Tiến hành trắc nghiệm học sinh lớp 10, 11 ở một số trường PTTH với loại câu hỏi TNKQ nhiều lựa chọn trong đợt thực tập sư phạm. * Xử lý kết quả trắc nghiệm bằng phương pháp thống kê.

* Trên cơ sở kết quả thu được để đánh giá hiệu quả của phương pháp.- TÌM HIỂU VỀ VIỆC ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP TRAC NGHIỆM VÀO KIEM TRA Ở MỘT SỐ TRƯỜNG PHỔ THÔNG : Qua tìm hiểu, em được biết ở Thành phố ta hiện nay có trồng PTTH Nguyễn Thượng Hiền đã tiến hành áp đụng phương pháp kiểm tra trắc nghiệm khách quan từ nắm học 1994 - |995. Năm học 1994 - 1995 : Chủ yếu ấp dụng vào các kỳ thi học kỳ.