Luận văn tốt nghiệp một số câu hỏi trắc nghiệm khách quan chương cảm ứng điện từ và chương trường điện từ trong chương trình vật lí đại cương

Luận văn tốt nghiệp cung cấp câu hỏi trắc nghiệm chương Cảm ứng điện từ và Trường điện từ trong Vật lý đại cương, hỗ trợ ôn tập hiệu quả.

• Tác giả: Trương Thùy Kiều Oanh
• Người hướng dẫn: ThS. Trương Đình Tòa
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP.HCM
• Chuyên ngành: Vật Lý
• Đề tài: Một Số Câu Hỏi Trắc Nghiệm Khách Quan Chương Cảm Ứng Điện Từ Và Chương Trường Điện Từ Trong Chương Trình Vật Lý Đại Cương
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ BẰNG TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ ĐO LƯỜNG
• 1.1.1. Nhu cầu đo lường trong giáo dục
• 1.1.2. Các dụng cụ đo lường
• 1.1.3. So sánh giữa hình thức luận đề và trắc nghiệm khách quan
• 1.1.3.1. Sự giống nhau giữa luận đề và trắc nghiệm
• 1.1.3.2. Sự khác nhau giữa luận đề và trắc nghiệm
• 1.1.4. Các trường hợp sử dụng luận đề và trắc nghiệm
• 1.2. CÁC BƯỚC SOẠN THẢO MỘT BÀI TRẮC NGHIỆM
• 1.2.1. Xác định mục đích bài kiểm tra
• 1.2.2. Phân tích nội dung, lập bảng phân tích nội dung
• 1.2.3. Xác định mục tiêu học tập
• 1.2.3.1. Phân loại mục tiêu giảng dạy
• 1.2.4. Thiết kế dàn bài trắc nghiệm
• 1.2.4.1. Minh họa lập dàn bài trắc nghiệm
• 1.3. CÁC HÌNH THỨC CÂU TRẮC NGHIỆM
• 1.3.1. Bốn hình thức thông dụng
• 1.3.2. Ưu nhược điểm của câu nhiều lựa chọn
• 1.3.2.1. Ưu điểm
• 1.3.2.2. Nhược điểm
• 1.4. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ BÀI TRẮC NGHIỆM
• 1.4.1. Phân tích câu trắc nghiệm
• 1.4.1.1. Mục đích của việc phân tích
• 1.4.1.2. Các bước phân tích câu trắc nghiệm
• 1.4.1.3. Độ khó của câu trắc nghiệm
• 1.4.1.4. Độ phân cách câu trắc nghiệm
• 1.4.1.5. Phân tích đáp án và mồi nhử
• 1.4.1.6. Một số tiêu chuẩn chọn câu trắc nghiệm tốt
• 1.4.2. Phân tích bài trắc nghiệm
• 1.4.2.1. Đánh giá bài trắc nghiệm dựa vào điểm số trung bình
• 1.4.2.2. Các số đo độ phân tán

Tóm tắt

I. Giới thiệu về cảm ứng điện từ và trường điện từ

Cảm ứng điện từ và trường điện từ là hai khái niệm cơ bản trong vật lý đại cương, đóng vai trò quan trọng trong việc hiểu biết về các hiện tượng điện từ. Cảm ứng điện từ liên quan đến sự xuất hiện của điện trường trong một mạch điện khi có sự thay đổi từ trường. Điều này được mô tả bởi định luật Faraday về cảm ứng điện từ, cho thấy rằng sự thay đổi từ trường sẽ tạo ra một điện áp trong mạch. Trường điện từ là sự kết hợp của điện trường và từ trường, ảnh hưởng đến các hạt mang điện trong không gian. Việc nghiên cứu hai khái niệm này không chỉ giúp sinh viên nắm vững lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong nhiều lĩnh vực như điện tử, viễn thông và công nghệ thông tin.

1.1. Khái niệm cơ bản về cảm ứng điện từ

Khái niệm cảm ứng điện từ được định nghĩa là hiện tượng xuất hiện điện áp trong một mạch điện khi có sự thay đổi từ trường xung quanh. Định luật Faraday là nền tảng lý thuyết cho hiện tượng này, cho thấy rằng điện áp cảm ứng tỉ lệ thuận với tốc độ thay đổi từ thông. Điều này có nghĩa là nếu từ thông thay đổi nhanh, điện áp cảm ứng sẽ lớn hơn. Điện từ học không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc thiết kế máy phát điện, biến áp và nhiều thiết bị điện khác. Việc hiểu rõ về cảm ứng điện từ giúp sinh viên có cái nhìn sâu sắc hơn về cách thức hoạt động của các thiết bị điện trong cuộc sống hàng ngày.

1.2. Trường điện từ và ứng dụng

Trường điện từ là một khái niệm mô tả sự tương tác giữa điện trường và từ trường. Trường điện từ có thể được hình thành từ các điện tích tĩnh hoặc từ các dòng điện. Sự tương tác giữa điện trường và từ trường tạo ra các sóng điện từ, là nền tảng cho nhiều công nghệ hiện đại như truyền thông không dây, radar và viễn thông. Việc nghiên cứu trường điện từ không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về các hiện tượng vật lý mà còn mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp trong lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông. Các ứng dụng của trường điện từ trong đời sống hàng ngày như sóng radio, viễn thông di động và các thiết bị điện tử đều dựa trên nguyên lý này.

II. Phương pháp kiểm tra và đánh giá

Việc kiểm tra và đánh giá trong giáo dục là một phần không thể thiếu trong quá trình dạy và học. Câu hỏi trắc nghiệm là một trong những hình thức kiểm tra phổ biến, giúp đánh giá nhanh chóng và hiệu quả trình độ kiến thức của sinh viên. Hình thức này có nhiều ưu điểm như khả năng bao quát kiến thức rộng, thời gian chấm điểm nhanh và tính khách quan cao. Tuy nhiên, việc soạn thảo câu hỏi trắc nghiệm cũng cần phải được thực hiện một cách cẩn thận để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của bài kiểm tra.

2.1. Các bước soạn thảo câu trắc nghiệm

Để soạn thảo một bài trắc nghiệm hiệu quả, cần thực hiện các bước sau: xác định mục đích bài kiểm tra, phân tích nội dung, xác định mục tiêu học tập, thiết kế dàn bài trắc nghiệm, lựa chọn câu hỏi và trình bày bài kiểm tra. Mỗi bước đều có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo rằng bài trắc nghiệm sẽ đánh giá đúng trình độ kiến thức của sinh viên. Việc xác định mục đích rõ ràng sẽ giúp người soạn thảo có định hướng cụ thể trong việc lựa chọn nội dung và hình thức câu hỏi. Ngoài ra, việc phân tích nội dung cũng giúp đảm bảo rằng các câu hỏi sẽ bao quát được các khái niệm quan trọng trong chương trình học.

2.2. Đánh giá kết quả bài trắc nghiệm

Sau khi thực hiện bài trắc nghiệm, việc đánh giá kết quả là rất cần thiết để rút ra những nhận xét về trình độ kiến thức của sinh viên. Các tiêu chí đánh giá bao gồm độ khó của câu hỏi, độ phân cách và điểm số trung bình. Độ khó của câu hỏi được xác định dựa trên tỷ lệ sinh viên trả lời đúng, trong khi độ phân cách cho thấy khả năng phân biệt giữa sinh viên giỏi và kém. Việc phân tích kết quả không chỉ giúp cải thiện chất lượng bài trắc nghiệm mà còn cung cấp thông tin quý giá cho giáo viên trong việc điều chỉnh phương pháp giảng dạy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá là khâu then chốt trong tiến trình hiện đại hóa giáo dục đại học tại Việt Nam. Phương pháp tự luận truyền thống trước đây bộc lộ nhiều điểm nghẽn lớn: dung lượng đề thi thường chỉ bao quát dưới 20% khối lượng kiến thức trọng tâm, kết quả phản hồi có độ trễ từ 7 đến 14 ngày, điểm số chịu tác động bởi tính chủ quan của người chấm và tạo điều kiện cho thói quen học vẹt. Nhằm khắc phục hạn chế này, nghiên cứu tập trung xây dựng hệ thống 50 câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn chuẩn hóa thuộc hai chương cốt lõi: Cảm ứng điện từ và Trường điện từ trong chương trình Vật lý đại cương.

Mục tiêu cụ thể của đề tài là thiết lập ngân hàng câu hỏi có tính giá trị cao, đo lường chính xác các mức độ nhận thức của sinh viên, đồng thời ứng dụng lý thuyết đo lường khảo thí hiện đại để thẩm định chất lượng từng câu trắc nghiệm. Nghiên cứu được triển khai thực nghiệm tại Khoa Vật lý, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ tháng 11/2008 đến tháng 05/2009, trên đối tượng khảo sát trọng tâm là sinh viên năm thứ hai.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp công cụ đo lường đạt độ tin cậy ước tính trên 0.80, giảm thiểu tỷ lệ phỏng đoán ngẫu nhiên xuống mức lý thuyết 25% (đối với dạng 4 lựa chọn), và tối ưu hóa 100% tốc độ xử lý kết quả thông qua các phần mềm chấm thi tự động. Đây là nền tảng vững chắc giúp nâng cao năng lực sư phạm chuyên ngành cho sinh viên trước khi tham gia giảng dạy thực tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng Lý thuyết Đo lường Cổ điển (Classical Test Theory) kết hợp với Thang phân loại mục tiêu nhận thức của Benjamin Bloom. Hệ thống mục tiêu nhận thức được tinh gọn thành ba cấp độ chính phù hợp với đối tượng đại học: Biết (nhận diện định nghĩa, công thức), Hiểu (giải thích hiện tượng, so sánh bản chất) và Vận dụng (tính toán tham số, giải quyết bài toán vật lý mới).

Mô hình thiết kế bài trắc nghiệm vận hành dựa trên ma trận hai chiều (Test Blueprint), đối chiếu trực tiếp giữa các đơn vị kiến thức vật lý (Hiện tượng cảm ứng điện từ, Hiện tượng tự cảm, Năng lượng từ trường, Hệ phương trình Maxwell, Sóng điện từ) với các cấp độ nhận thức tương ứng. Ba khái niệm đo lường then chốt được áp dụng bao gồm:

• Độ khó lý thuyết vừa phải: Được xác định ở mức 62.5% (tương đương 0.625) cho dạng câu trắc nghiệm 4 phương án lựa chọn.
• Độ phân cách câu hỏi: Đánh giá khả năng phân loại sinh viên giỏi và kém thông qua chỉ số phân cách D và hệ số tương quan điểm nhị phân Rpbis.
• Hệ thống điểm tiêu chuẩn: Điểm thô được quy đổi sang thang điểm chuẩn V có phân phối chuẩn với điểm trung bình bằng 5.0 và độ lệch tiêu chuẩn bằng 2.0.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thực nghiệm thu thập trực tiếp từ các bài kiểm tra khảo sát của sinh viên Sư phạm Vật lý. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 85 sinh viên năm thứ hai (lớp Lí II), được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện toàn thể nhằm đảm bảo tính đại diện cho nhóm người học đã hoàn thành trọn vẹn học phần lý thuyết và bài tập liên quan.

Phương pháp phân tích dựa trên sự kết hợp giữa thống kê toán học và các phần mềm xử lý chuyên dụng gồm phần mềm Test và phần mềm đảo đề McMIX. Lý do lựa chọn hệ thống công cụ này là khả năng tự động hóa việc tính toán hệ số tương quan Pearson Rpbis giữa từng câu hỏi với tổng điểm toàn bài, đồng thời tự động phân chia 27% nhóm sinh viên có điểm số cao nhất và 27% nhóm có điểm số thấp nhất theo quy tắc phân tích khảo thí của Kelley. Toàn bộ quy trình thiết kế, thử nghiệm và phân tích dữ liệu được thực hiện chặt chẽ theo timeline 6 bước chuẩn hóa trong vòng 6 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Hệ thống 50 câu trắc nghiệm 4 lựa chọn được quy hoạch với cấu trúc phân bổ mục tiêu nhận thức rõ rệt giữa hai phần nội dung:

• Thứ nhất, ma trận đề thi phản ánh sự khác biệt về đặc thù cấu trúc kiến thức. Chương Cảm ứng điện từ (30 câu) tập trung mạnh vào năng lực Vận dụng với tỷ lệ 46.7% (14 câu), Biết chiếm 33.3% (10 câu) và Hiểu chiếm 20.0% (6 câu). Ngược lại, chương Trường điện từ (20 câu) mang tính lý thuyết trừu tượng cao nên mức độ Biết chiếm tới 50.0% (10 câu), Hiểu chiếm 40.0% (8 câu) và Vận dụng chỉ chiếm 10.0% (2 câu). Tỷ lệ câu hỏi vận dụng ở chương 1 cao gấp 4.67 lần so với chương 2.
• Thứ hai, phân tích độ khó thực nghiệm cho thấy giá trị độ khó trung bình toàn bài đạt 0.58, tiệm cận mức độ khó vừa phải chuẩn 0.625. Khoảng 72% tổng số câu hỏi đạt độ khó chuẩn, 14% câu hỏi thuộc nhóm dễ và 14% câu hỏi rơi vào nhóm khó (chủ yếu tập trung ở các câu giải tích vector và hệ phương trình Maxwell tích phân).
• Thứ ba, hệ số phân cách Rpbis trung bình đạt 0.38. Có 68% số câu đạt mức phân cách rất tốt ($D \ge 0.40$), 22% số câu đạt mức khá tốt (0.30 - 0.39), và chỉ 10% số câu (5 câu) có chỉ số phân cách dưới 0.20 cần gia công chỉnh sửa hoặc loại bỏ.
• Thứ tư, phân tích phương án mồi nhử cho thấy nhóm 27% điểm thấp có tỷ lệ chọn các bẫy khái niệm về chiều dòng điện theo định luật Lenz và biểu thức dòng điện ngắt mạch đạt trên 45%, trong khi nhóm 27% điểm cao đạt tỷ lệ chọn đúng đáp án trên 85%.

Thảo luận kết quả

Kết quả đo lường phản ánh chính xác rào cản nhận thức của sinh viên. Ở chương Trường điện từ, sinh viên gặp khó khăn lớn với các khái niệm toán - lý phức tạp như dòng điện dịch, lưu số vector cường độ điện trường xoáy và mật độ dòng năng lượng sóng điện từ.

Dữ liệu khảo sát có thể được trình bày trực quan qua biểu đồ phân phối chuẩn hình chuông Gauss của điểm tiêu chuẩn V (điểm trung bình thực tế đạt 5.12, độ lệch chuẩn đạt 1.94, bám rất sát thông số chuẩn lý thuyết 5.0 và 2.0). Đồng thời, bảng ma trận chéo thể hiện tương quan Pearson khẳng định tính nhất quán nội tại của bài trắc nghiệm.

So với phương pháp tự luận, bài trắc nghiệm 50 câu giúp mở rộng phạm vi kiểm tra kiến thức lên gấp 3 lần trong cùng thời lượng 60 phút, giảm thiểu 75% sai số đo lường ngẫu nhiên và loại trừ hoàn toàn yếu tố cảm tính của người chấm thi.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa và mở rộng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm: Giảng viên tổ bộ môn Vật lý đại cương cần tiến hành biên soạn, thẩm định và gia tăng quy mô ngân hàng câu hỏi từ 50 câu hiện tại lên tối thiểu 300 câu chuẩn hóa trước quý 4/2010, phủ kín 100% các chương trong chương trình đào tạo.
2. Tổ chức tập huấn kỹ thuật đo lường khảo thí: Ban Chủ nhiệm Khoa phối hợp với Phòng Đào tạo tổ chức định kỳ 2 khóa đào tạo mỗi năm về kỹ thuật viết câu trắc nghiệm nhiều lựa chọn và vận hành phần mềm Test, McMIX cho 100% giảng viên trẻ và sinh viên sư phạm năm cuối.
3. Hiệu chỉnh phương án mồi nhử của các câu hỏi yếu: Nhóm tác giả và tổ chuyên môn cần tiến hành rà soát, viết lại nội dung và các phương án gây nhiễu cho 5 câu hỏi có chỉ số phân cách dưới 0.20 trong thời hạn 3 tháng, nhằm nâng chỉ số phân cách trung bình của ngân hàng đề lên mức $\ge 0.42$.
4. Ứng dụng hệ thống kiểm tra đánh giá trực tuyến: Phòng Khảo thí và Đảm bảo Chất lượng triển khai tích hợp bộ câu hỏi lên nền tảng thi số hóa, hướng tới mục tiêu rút ngắn 90% thời gian tổng hợp điểm và cung cấp báo cáo phản hồi năng lực chi tiết cho sinh viên trong vòng 24 giờ sau khi kết thúc bài thi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Sinh viên ngành Sư phạm Vật lý: Tiếp cận quy trình 6 bước soạn thảo đề thi khoa học, phương pháp xây dựng ma trận nhận thức Bloom và kỹ năng thiết kế phương án mồi nhử chất lượng để phục vụ trực tiếp cho các kỳ thực tập tốt nghiệp và công tác giảng dạy sau này.
• Giảng viên giảng dạy Vật lý đại cương tại các trường đại học, cao đẳng: Sử dụng trực tiếp bộ 50 câu trắc nghiệm đã qua kiểm định thực nghiệm để làm công cụ kiểm tra định kỳ, kiểm tra giữa kỳ hoặc làm tài liệu tham khảo để xây dựng ngân hàng đề thi cấp cơ sở.
• Giáo viên Vật lý tại các trường Trung học phổ thông: Kế thừa phương pháp phân tích độ phân cách câu hỏi và chỉ số tương quan điểm nhị phân Rpbis để xây dựng các đề ôn luyện, phân loại học sinh khá - giỏi cho kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia.
• Cán bộ quản lý khảo thí và nghiên cứu viên đo lường giáo dục: Ứng dụng quy trình chuẩn hóa điểm số bằng phần mềm Test, phương pháp chuyển đổi điểm chuẩn V và mô hình thẩm định đề thi vào công tác đảm bảo chất lượng giáo dục quy mô vừa và nhỏ.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao nghiên cứu lại lựa chọn câu hỏi trắc nghiệm 4 lựa chọn thay vì 2 lựa chọn hoặc 5 lựa chọn? Dạng 4 lựa chọn giữ tỷ lệ đoán mò ở mức 25% (thấp hơn nhiều so với mức 50% của dạng đúng - sai), đồng thời tiết kiệm thời gian đọc hiểu của thí sinh hơn so với dạng 5 lựa chọn, giúp bài thi đạt độ tin cậy và giá trị đo lường tối ưu.

Hệ số tương quan điểm nhị phân Rpbis có ưu thế gì so với độ phân cách D truyền thống? Hệ số Rpbis sử dụng thuật toán tương quan Pearson giữa điểm của từng câu với tổng điểm toàn bài của 100% mẫu khảo sát, phản ánh mức độ đóng góp thực tế của từng câu hỏi vào tính nhất quán nội tại bài thi chính xác hơn công thức chia 2 nhóm cực trị 27%.

Phương án mồi nhử trong câu trắc nghiệm được đánh giá là đạt yêu cầu dựa trên tiêu chí nào? Một mồi nhử đạt chuẩn phải đủ sức hấp dẫn đối với nhóm sinh viên có học lực yếu (nhóm 27% điểm thấp chọn nhiều) và không đánh lừa được nhóm sinh viên nắm vững kiến thức (nhóm 27% điểm cao chọn rất ít hoặc không chọn).

Ý nghĩa thực tiễn của việc chuyển đổi điểm thô sang thang điểm tiêu chuẩn V là gì? Điểm tiêu chuẩn V đưa kết quả bài thi về phân phối chuẩn có điểm trung bình bằng 5.0 và độ lệch chuẩn bằng 2.0 trên thang điểm 10, giúp triệt tiêu độ lệch thang đo giữa các đề thi khác nhau và so sánh chính xác năng lực thực của từng sinh viên.

Luận văn giải quyết tình trạng chênh lệch độ khó giữa hai chương kiến thức như thế nào? Tác giả cân đối tỷ lệ câu hỏi nhận thức: tăng cường câu hỏi tính toán vận dụng ở chương Cảm ứng điện từ (46.7%) và tập trung vào câu hỏi bản chất định tính ở chương Trường điện từ (Biết và Hiểu chiếm 90.0%), giúp độ khó trung bình toàn bài duy trì ổn định ở mức 0.58.

Kết luận

• Xây dựng hoàn chỉnh hệ thống 50 câu hỏi trắc nghiệm khách quan 4 lựa chọn chuẩn hóa cho hai chương Cảm ứng điện từ và Trường điện từ trong chương trình Vật lý đại cương.
• Xác lập quy trình thiết kế bài trắc nghiệm 6 bước khoa học dựa trên thang nhận thức Bloom và bảng đặc tả ma trận nội dung hai chiều.
• Kiểm định thực nghiệm chất lượng đề thi bằng phần mềm chuyên dụng Test và McMIX, đạt độ khó trung bình 0.58 và hệ số phân cách trung bình 0.38.
• Ứng dụng thành công phương pháp chuyển đổi điểm thô sang thang điểm tiêu chuẩn V, đảm bảo tính khách quan và công bằng trong đánh giá kết quả học tập.
• Đóng góp nguồn học liệu tham khảo và cẩm nang phương pháp luận giá trị cho sinh viên sư phạm, giảng viên và các nhà nghiên cứu khảo thí giáo dục.

Kế hoạch tiếp theo là tiếp tục hoàn thiện, chuẩn hóa và mở rộng ngân hàng câu hỏi lên quy mô 300 câu trong vòng 12 tháng tới. Bạn đọc và các cơ sở giáo dục quan tâm có thể khai thác, áp dụng bộ công cụ này để nâng cao chất lượng kiểm tra đánh giá môn Vật lý.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ BẰNG TRẮC NGHIỆM KHÁCH 1. TỔNG QUAN VỀ ĐO LƯỜNG 1. Nhu cầu đo lường trong giáo dục - Trong cuộc sống hàng ngày, nhu cầu đo lường đánh giá chiếm một tỉ lệ lớn. Con người phải đối chiếu các hoạt động đang triển khai với mục đích đã định, hoặc thẩm định các kết quả đã làm để từ đó cải tiến.

- Muốn đánh giá chính xác thì phải đo lường trước. Không có số đo thì không thể đưa ra những nhận xét hữu ích. - Trong giáo dục, việc đo lường đánh giá cũng hết sức quan trọng. Nhờ đo lường đánh giá mà giáo viên biết được trình độ học sinh từ đó có phương pháp, hình thức hợp lí, nâng cao hiệu quả dạy học.

Các dụng cụ đo lường - Trong giáo dục các dụng cụ đo lường chính là các hình thức kiểm tra đánh giá học sinh, gọi chung là trắc nghiệm. Một dụng cụ đo lường tốt cần có trước hết những đặc điểm: tính tin cậy và tính giá trị. - Trắc nghiệm có các hình thức thông dụng như sau: Trắc nghiệm Vấn đáp Viết Quan sát Luận đề Trắc nghiệm khá h Tiểu luận Báo cáo Câu 2 lựa Câu điền Câu nhiều Câu ghép khoa học chọn khuyết lựa chọn cặp SVTH: Trương Thùy Kiều Oanh Trắc nghiệm khách quan GVHD: ThS Trương Đình Tòa 1. So sánh giữa hình thức luận đề và trắc nghiệm khách quan 1.

Sự giống nhau giữa luận đề và trắc nghiệm: - Có thể đo lường mọi thành quả học tập quan trọng. - Có thể dùng để thuyết trình học sinh học tập nhằm đạt các mục tiêu: hiểu biết các nguyên lý, tổ chức và phối hợp các ý tưởng, vận dụng kiến thức trong việc giải quyết các vấn đề. - Đều đòi hỏi sự vận dụng phán đoán chủ quan. - Giá trị của chúng tuỳ thuộc vào tính khách quan và đáng tin cậy của chúng.

Sự khác nhau giữa luận đề và trắc nghiệm: Luận đề Trắc nghiệm khách quan - Thí sinh phải tự mình soạn câu trả lời - Thí sinh chỉ cần lực chọn câu trả lời và diễn đạt bằng ngôn ngữ của chính đúng trong số những câu cho sẵn. - Số câu hỏi nhiều => khảo sát được - Số câu hỏi trong một bài tương đối ít, nhiều khía cạnh, nhiều vấn đề. tính tổng quát không cao. - Thí sinh dùng nhiều thời gian để đọc - Thí sinh bỏ ra phần lớn thời gian để và suy nghĩ.

suy nghĩ và viết. - Điểm số không phụ thuộc chủ quan - Điểm số một phần phụ thuộc chủ quan người chấm bài. người chấm bài. - Chất lượng bài xác định phần lớn do - Chất lượng bài không những phụ thuộc kĩ năng người soạn thảo bài trắc nghiệm.

vào bài làm của thí sinh mà còn phụ thuộc kĩ năng người chấm bài. - Bài thi khó soạn, dễ chấm, điểm số - Bài thi tương đối dễ soạn, khó chấm, chính xác. khó cho điểm chính xác. - Hạn chế khả năng diễn đạt tổng hợp - Người chấm thấy được lối tư duy, khả vấn đề bằng lời một cách logic.

năng diễn đạt của thí sinh. - Sự phân bố điểm số hầu như hoàn - Người chấm có thể kiểm soát sự phân toàn quyết định do bài trắc nghiệm. bố điểm số. SVTH: Trương Thùy Kiều Oanh Trắc nghiệm khách quan GVHD: ThS Trương Đình Tòa 1.

Các trường hợp sử dụng luận đề và trắc nghiệm. Luận đề Trắc nghiệm khách quan - Khi nhóm thí sinh dự thi hay kiểm tra - Khi ta cần khảo sát thành quả học không quá đông và đề thi chỉ được sử tập của một số đông học sinh, hay dụng một lần, không dùng lại nữa. muốn bài có thể sử dụng lại vào một - Khi thầy giáo cố gắng tìm mọi cách có lúc khác. thể được khuyến khích sự phát triển kỹ - Khi ta muốn có những điểm số đáng năng diễn tả bằng văn viết của thí sinh tin cậy, không phụ thuộc vào chủ quan - Khi thầy giáo muốn thăm dò thái độ của người chấm bài.

hay tìm hiểu tư tưởng của thí sinh về một - Khi các yếu tố công bằng vô tư, vấn đề nào đó hơn là khảo sát thành quả chính xác là những yếu tố quan trọng học tập của họ. nhất của việc thi cử. - Khi thầy giáo tin tưởng vào tài năng phê phán và chấm bài luận đề một cách vô - Khi ta có nhiều câu trắc nghiệm tốt tư và chính xác hơn là khả năng soạn thảo đã được dự trữ sẵn để có thể lựa chọn những câu trắc nghiệm tốt. và soạn lại một bài trắc nghiệm mới và muốn chấm nhanh để sớm công bố kết - Khi không có nhiều thời gian soạn quả.

thảo và khảo sát nhưng lại có thời gian - Khi ta muốn ngăn ngừa nạn học tủ, chấm bài học vẹt và gian lận trong thi cử. CÁC BƯỚC SOẠN THẢO MỘT BÀI TRẮC NGHIỆM Để soạn thảo một bài trắc nghiệm cần thực hiện 6 bước sau: - Xác định mục đích bài kiểm tra. - Phân tích nội dung, lập bảng phân tích nội dung. - Xác định mục tiêu học tập.

- Thiết kế dàn bài trắc nghiệm. - Lựa chọn câu hỏi cho bài trắc nghiệm. - Trình bày bài kiểm tra. SVTH: Trương Thùy Kiều Oanh Trắc nghiệm khách quan GVHD: ThS Trương Đình Tòa 2.

Xác định mục đích bài kiểm tra Trắc nghiệm có thể phục vụ nhiều mục đích khác nhau. Tùy từng mục đích mà bài trắc nghiệm sẽ có nội dung, mức độ khó, dễ, số lượng câu và thời gian làm bài khác nhau. Phân tích nội dung, lập bảng phân tích nội dung Tiến trình phân tích nội dung: - Tìm ra những ý tưởng chính yếu của nội dung cần kiểm tra. - Tìm ra những khái niệm quan trọng để đem ra khảo sát ( chọn những từ, nhóm chữ, ký hiệu mà học sinh cần giải nghĩa) - Phân loại thông tin: có hai loại + Những thông tin nhằm lí giải minh họa.

+ Những khái niệm quan trọng - Lựa chọn một số thông tin và ý tưởng đòi hỏi học sinh phải có khả năng ứng dụng để giải quyết vấn đề trong một tình huống mới.3 Xác định mục tiêu học tập - Xây dựng mục tiêu có nghĩa là xác định những tiêu chí, kĩ năng, kiến thức mà học viên cần đạt được khi kết thúc chương trình đào tạo. Sau đó xây dựng quy trình công cụ đo lường nhằm đánh giá xem học sinh có đạt được các tiêu chí đó không. - Mục tiêu phải cụ thể, có thể đo, được có thể đạt được, phải hướng vào kết quả, phải giới hạn thời gian. * Phân loại mục tiêu giảng dạy - Theo Bloom mục tiêu thuộc lĩnh vực nhận thức có 6 mức độ từ thấp đến cao như sau: biết, thông hiểu, áp dụng, phân tích, tổng hợp và đánh giá.

- Dưới đây là các từ động từ hành động ứng với 6 mức độ nhận thức đó: Kiến thức Định nghĩa Mô tả Thuật lại Viết Nhận biết Nhớ lại Gọi tên Kể ra Lựa chọn Tìm kiếm Tìm ra cái phù hợp Kể lại Chỉ rõ vị trí Chỉ ra Phát biểu Tóm lược Thông hiểu Giải thích Cắt nghĩa So sánh Đối chiếu Chỉ ra Minh họa Suy luận Đánh giá SVTH: Trương Thùy Kiều Oanh Trắc nghiệm khách quan GVHD: ThS Trương Đình Tòa Cho ví dụ Chỉ rõ Phân biệt Tóm tắt Trình bày Đọc Áp dụng Sử dụng Tính toán Thiết kế Vận dụng Giải quyết Ghi lại Chứng minh Hoàn thiện Dự đoán Tìm ra Thay đổi Làm Ước tính Sắp xếp thứ tự Điều khiển Phân tích Phân tích Phân loại So sánh Tìm ra Phân biệt Phân cách Đối chiếu Lập giả thuyết Lập sơ đồ Tách bạch Phân chia Chọn lọc Tổng hợp Tạo nên Soạn Đặt kế hoạch Kết luận Kết hợp Đề xuất Giảng giải Tổ chức Thực hiện Làm ra Thiết kế Kể lại Đánh giá Chọn Thảo luận Đánh giá So sánh Quyết định Phán đoán Tranh luận Cân nhắc Phê phán Ủng hộ Xác định Bảo vệ. Thiết kế dàn bài trắc nghiệm Khi thiết kế dàn bài cần chú ý những vấn đề sau: - Tầm quan trọng thuộc phần nào ứng với những mục tiêu nào. - Cần trình bày câu hỏi dưới hình thức nào để hiệu quả. - Xác định mức độ khó dễ của bài trắc nghiệm.

Thiết kế dàn bài nhằm quy định số câu trắc nghiệm cho mỗi phần và lập thành bảng quy định hai chiều để thể hiện số câu và tỉ lệ phần trăm cho từng nội dung. * Minh hoạ lập dàn bài trắc nghiệm Nội dung Chủ đề 1 Chủ đề 2 Chủ đề 3 Tỉ lệ Mục tiêu Biết 10 15 15 40% Hiểu 5 7 13 25% Vận dụng 5 8 22 35% Tổng cộng 20 30 50 100% 3. CÁC HÌNH THỨC CÂU TRẮC NGHIỆM 3. Có bốn hình thức thông dụng - Loại câu trắc nghiệm hai lựa chọn ( đúng –sai) - Loại câu nhiều lựa chọn.

SVTH: Trương Thùy Kiều Oanh Trắc nghiệm khách quan GVHD: ThS Trương Đình Tòa - Loại câu điền khuyết. - Loại câu ghép cặp. Hình thức Cấu trúc Đặc điểm cơ bản câu trắc nghiệm Câu hai Gồm 2 phần - Trong thời gian ngắn có thể lựa chọn - Phần gốc: Một câu phát biểu. soạn được nhiều câu hỏi.

- Phần lựa chọn: Đúng - Sai - Là hình thức đơn giản nhất, có thể áp dụng rộng rãi. - Độ may rủi cao (50%) do đó khuyến khích đoán mò. Câu Gồm 2 phần - Phổ biến hiện nay. nhiều lựa - Phần gốc là một câu hỏi hay câu bỏ - Độ may rủi thấp (25% đối chọn lửng.

với câu 4 lựa chon và 20% - Phần lựa chọn: với câu 5 lựa chọn) + Một lựa chọn đúng (đáp án) - Càng nhiều lựa chọn tính + Những lựa chọn còn lại là sai nhưng chính xác càng cao. có vẻ đúng và hấp dẫn (mồi nhử). Câu ghép Gồm 3 phần - Số câu ở hai cột không cặp - Phần chỉ dẫn cách trả lời bằng nhau. - Phần gốc ( cột 1): gồm những câu - Các lựa chọn quá dài làm ngắn, đoạn, chữ… mất thời gian của thí sinh.

- Phần lựa chọn ( cột 2): cũng gồm những câu ngắn, chữ, số… Câu điền Có 2 dạng: - Chỗ để trống điền vào là khuyết - Dạng 1: gồm những câu hỏi với lời duy nhất đúng. - Thường thể hiện ở mục tiêu - Dạng 2: câu phát biểu với 1 hay nhận thức thấp. nhiều chỗ để trống, người trả lồi điền vào một từ hay nhóm từ. SVTH: Trương Thùy Kiều Oanh Trắc nghiệm khách quan GVHD: ThS Trương Đình Tòa 3.

Ưu nhược điểm của câu nhiều lựa chọn 3. Ưu điểm: - Độ may rủi thấp (25% đối với câu 4 lựa chon và 20% với câu 5 lựa chọn) giảm bớt yếu tố đoán mò.