Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập hóa học hữu cơ lớp 12 cho học sinh khá giỏi

Khám phá luận văn về hệ thống bài tập hóa học hữu cơ lớp 12, giúp học sinh khá giỏi nâng cao kiến thức và kỹ năng học tập hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc An
• Trường học: Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Hóa học
• Đề tài: Hệ thống bài tập hóa học hữu cơ lớp 12 cho học sinh khá giỏi
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
• 3. KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 4. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• 5. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 6. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
• 7. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 8. ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI
• 9. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 9.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 10. BÀI TẬP HÓA HỌC
• 10.1. Khái niệm bài tập hóa học
• 10.2. Tác dụng của bài tập hóa học
• 10.3. Phân loại bài tập hóa học
• 10.4. Xu hướng xây dựng bài tập hóa học mới
• 10.5. Những chú ý khi ra bài tập
• 10.6. Mục đích của tiết bài tập
• 10.7. Những chú ý khi chữa bài tập cho học sinh
• 11. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 11.1. Mục đích thực nghiệm
• 11.2. Đối tượng thực nghiệm
• 11.3. Tiến hành thực nghiệm
• 11.4. Kết quả thực nghiệm
• 11.5. Những bài học kinh nghiệm khi sử dụng bài tập cho học sinh khá giỏi
• 12. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đặc điểm của hệ thống bài tập hóa học dùng cho học sinh khá giỏi

Hệ thống bài tập hóa học hữu cơ lớp 12 cho học sinh khá giỏi cần phải đáp ứng nhiều yêu cầu quan trọng. Đầu tiên, hệ thống bài tập phải góp phần thực hiện mục tiêu môn học, đảm bảo tính chính xác và khoa học. Điều này có nghĩa là các bài tập phải được thiết kế dựa trên nền tảng lý thuyết vững chắc, giúp học sinh hiểu rõ và áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Thứ hai, hệ thống bài tập cần đảm bảo tính hệ thống và đa dạng, bao gồm nhiều dạng bài tập khác nhau từ cơ bản đến nâng cao, nhằm phát huy tính tích cực nhận thức và năng lực sáng tạo của học sinh. Cuối cùng, bài tập phải gây hứng thú học tập, rèn luyện và phát triển tư duy cho học sinh, giúp các em không chỉ học thuộc mà còn hiểu sâu về các khái niệm hóa học.

1.1. Nguyên tắc xây dựng hệ thống bài tập hóa học

Nguyên tắc xây dựng hệ thống bài tập hóa học cho học sinh khá giỏi bao gồm việc xác định mục đích rõ ràng cho từng bài tập. Mỗi bài tập cần phải có một mục tiêu cụ thể, từ việc củng cố kiến thức đến phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề. Bên cạnh đó, việc lựa chọn loại bài tập cũng rất quan trọng. Các bài tập nên được phân loại theo nội dung và mức độ khó, từ đó giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và làm quen với các dạng bài khác nhau. Hơn nữa, việc thu thập tài liệu để soạn bài tập cũng cần được thực hiện một cách cẩn thận, đảm bảo rằng các tài liệu này phù hợp với chương trình học và có tính thực tiễn cao.

II. Qui trình xây dựng hệ thống bài tập hóa học hữu cơ lớp 12

Qui trình xây dựng hệ thống bài tập hóa học hữu cơ lớp 12 cho học sinh khá giỏi bao gồm nhiều bước quan trọng. Đầu tiên, cần xác định mục đích của hệ thống bài tập, từ đó lựa chọn loại bài tập và các kiểu bài tập phù hợp. Tiếp theo, việc thu thập tài liệu để soạn bài tập là rất cần thiết, giúp giáo viên có được nguồn tư liệu phong phú và đa dạng. Sau khi biên soạn các bài tập mới, giáo viên cần tiến hành soạn thảo hệ thống bài tập một cách có hệ thống và logic. Cuối cùng, việc tham khảo ý kiến với đồng nghiệp và thực nghiệm, chỉnh sửa và bổ sung là bước không thể thiếu để đảm bảo chất lượng của hệ thống bài tập.

2.1. Xác định mục đích và loại bài tập

Xác định mục đích của hệ thống bài tập là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Mục đích này không chỉ giúp giáo viên định hướng nội dung bài tập mà còn giúp học sinh hiểu rõ hơn về những gì cần đạt được. Việc xác định loại bài tập cũng cần được thực hiện một cách cẩn thận. Các bài tập có thể được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau như bài tập lý thuyết, bài tập thực nghiệm, bài tập định tính và định lượng. Điều này giúp học sinh có cái nhìn tổng quát và dễ dàng hơn trong việc tiếp cận kiến thức.

III. Hệ thống bài tập chương hóa hữu cơ

Hệ thống bài tập cho các chương trong môn hóa hữu cơ lớp 12 cần được thiết kế một cách khoa học và hợp lý. Mỗi chương như Este, Cacbohiđrat, Amin, Amino axit, và Polime đều cần có các bài tập tương ứng để học sinh có thể thực hành và củng cố kiến thức. Các bài tập này không chỉ giúp học sinh nắm vững lý thuyết mà còn phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề. Việc sử dụng các bài tập thực tiễn, liên quan đến cuộc sống hàng ngày, sẽ giúp học sinh thấy được sự hữu ích của môn học và từ đó tăng cường hứng thú học tập.

3.1. Hệ thống bài tập chương Este lipit

Chương Este - lipit là một trong những chương quan trọng trong chương trình hóa học hữu cơ lớp 12. Hệ thống bài tập cho chương này cần bao gồm các dạng bài tập từ cơ bản đến nâng cao, giúp học sinh hiểu rõ về cấu trúc, tính chất và ứng dụng của Este và lipit trong thực tiễn. Các bài tập có thể bao gồm việc viết phương trình phản ứng, tính toán khối lượng, và giải thích các hiện tượng hóa học liên quan. Việc này không chỉ giúp học sinh củng cố kiến thức mà còn phát triển tư duy logic và khả năng phân tích vấn đề.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giáo dục phổ thông, việc sử dụng bài tập hóa học đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực tư duy và kỹ năng giải quyết vấn đề cho học sinh, đặc biệt là học sinh khá giỏi (HSKG). Theo điều tra tại các trường THPT tỉnh Bình Dương, có khoảng 85,9% giáo viên (GV) nhận định hệ thống bài tập trong sách giáo khoa (SGK) và sách bài tập (SBT) còn thiếu về số lượng bài tập dành riêng cho HSKG, dẫn đến nhu cầu cấp thiết phải xây dựng hệ thống bài tập phù hợp. Mục tiêu nghiên cứu là xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập hóa học hữu cơ lớp 12 chương trình nâng cao dành cho HSKG, nhằm phát triển tư duy sáng tạo, năng lực vận dụng kiến thức và kỹ năng giải bài tập. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 10/2012 đến tháng 10/2013 tại các trường THPT thuộc tỉnh Bình Dương, với phạm vi tập trung vào phần hóa học hữu cơ lớp 12 gồm các chương Este – Lipit, Cacbohiđrat, Amin – Amino axit – Protein và Polime. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc nâng cao chất lượng dạy học, giúp học sinh phát triển toàn diện về kiến thức và kỹ năng, đồng thời góp phần chuẩn bị cho các kỳ thi tuyển sinh đại học, cao đẳng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết giáo dục học về phát triển năng lực nhận thức và tư duy cho học sinh khá giỏi, đồng thời vận dụng mô hình xây dựng hệ thống bài tập theo nguyên tắc khoa học, chính xác và phù hợp với trình độ học sinh. Các khái niệm chính bao gồm:

• Hệ thống bài tập (HTBT): Tập hợp các bài tập được xây dựng có hệ thống, đa dạng, nhằm phát triển kỹ năng và tư duy cho học sinh.
• Bài tập định tính và định lượng: Phân loại bài tập dựa trên yêu cầu tính toán hay không tính toán trong quá trình giải.
• Phát triển tư duy sáng tạo: Rèn luyện khả năng suy luận logic, vận dụng kiến thức vào tình huống mới và giải quyết vấn đề.
• Nguyên tắc xây dựng HTBT: Đảm bảo tính chính xác, khoa học, hệ thống, đa dạng, phù hợp với năng lực học sinh và gây hứng thú học tập.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp sau:

• Phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc, phân tích, tổng hợp các tài liệu liên quan đến bài tập hóa học và phát triển tư duy học sinh.
• Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra ý kiến GV và HS qua phiếu khảo sát, phỏng vấn, thăm lớp, dự giờ và trao đổi trực tiếp.
• Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Thực nghiệm sử dụng hệ thống bài tập mới xây dựng tại các trường THPT để đánh giá hiệu quả.
• Phương pháp phân tích số liệu và thống kê toán học: Xử lý dữ liệu khảo sát và kết quả thực nghiệm nhằm rút ra kết luận chính xác.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 70 giáo viên và 356 học sinh từ 5 trường THPT tại Bình Dương. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu thuận tiện và mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện. Timeline nghiên cứu kéo dài 12 tháng, từ thu thập tài liệu, xây dựng bài tập, thực nghiệm đến phân tích kết quả và hoàn thiện hệ thống.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng sử dụng bài tập cho HSKG: 85,9% GV cho rằng số lượng bài tập dành riêng cho HSKG trong SGK, SBT còn thiếu, 100% GV đồng thuận cần bổ sung hệ thống bài tập mới. Chỉ 15,3% GV tự xây dựng bài tập mới, phần lớn dựa vào SGK, đề thi tuyển sinh và sách tham khảo.

2. Dạng bài tập cần bổ sung: Các dạng bài tập được GV đánh giá rất cần thiết gồm giải theo phương trình phản ứng (74,28%), toán lượng dư (79,99%), toán hỗn hợp (84,3%), điều chế (90%), nhận biết (92,84%), dãy chuyển hóa (92,85%), toán hiệu suất (89,14%) và xác định chất (100%). Dạng tách chất ra khỏi hỗn hợp ít được quan tâm (31,43%).

3. Hướng sử dụng bài tập: 92,86% GV sử dụng bài tập để rèn luyện năng lực vận dụng kiến thức, 100% GV dùng bài tập để rèn luyện năng lực suy luận logic và giải nhanh, 92,86% GV dùng bài tập mở rộng hiểu biết thực tiễn, 97,26% GV dùng bài tập củng cố kỹ năng thực hành.

4. Ý kiến học sinh về bài tập hóa học: 88,2% HS cho rằng bài tập giúp củng cố và hệ thống hóa kiến thức, 82,87% rèn luyện tư duy, 77,8% rèn luyện vận dụng kiến thức thực tiễn, 61,79% tăng hứng thú học tập. Tuy nhiên, 83,99% HS chưa nắm được các dạng bài tập và cách giải, 94,1% HS cho rằng GV chưa hướng dẫn phương pháp giải từng dạng cụ thể.

Thảo luận kết quả

Kết quả khảo sát cho thấy hệ thống bài tập hiện tại chưa đáp ứng đủ nhu cầu phát triển năng lực tư duy và kỹ năng giải bài tập cho HSKG. Việc thiếu bài tập đa dạng, có định hướng phương pháp giải cụ thể làm hạn chế khả năng tự học và sáng tạo của học sinh. So sánh với các nghiên cứu trước đây, đề tài đã bổ sung hệ thống bài tập hóa học hữu cơ lớp 12 với 24 bài tập mới gây hứng thú, phân dạng rõ ràng theo chương và hướng dẫn phương pháp giải, góp phần khắc phục hạn chế này.

Biểu đồ phân phối ý kiến GV về dạng bài tập cần bổ sung và hướng sử dụng bài tập có thể minh họa rõ sự đồng thuận cao về nhu cầu đổi mới bài tập. Bảng thống kê kết quả học tập qua các bài kiểm tra thực nghiệm cũng cho thấy sự cải thiện rõ rệt về điểm số và năng lực tư duy của HS khi sử dụng hệ thống bài tập mới.

Việc xây dựng HTBT theo nguyên tắc khoa học, chính xác, đa dạng và phù hợp trình độ đã tạo điều kiện cho HS phát triển tư duy sáng tạo, năng lực vận dụng kiến thức vào thực tế, đồng thời giúp GV có công cụ giảng dạy hiệu quả hơn. Kết quả thực nghiệm sư phạm khẳng định tính khả thi và hiệu quả của hệ thống bài tập trong nâng cao chất lượng dạy học hóa học hữu cơ cho HSKG.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống bài tập đa dạng, có định hướng phương pháp giải: Tập trung phát triển các dạng bài tập vận dụng và vận dụng sáng tạo, đồng thời bổ sung bài tập gây hứng thú học tập. Thời gian thực hiện: 6 tháng; Chủ thể: Bộ Giáo dục, các trường THPT và GV bộ môn.

2. Tổ chức tập huấn nâng cao năng lực xây dựng và sử dụng bài tập cho giáo viên: Giúp GV nắm vững phương pháp xây dựng bài tập phù hợp với trình độ HSKG và kỹ năng hướng dẫn giải bài tập. Thời gian: 3 tháng; Chủ thể: Sở Giáo dục, các trung tâm bồi dưỡng giáo viên.

3. Áp dụng hệ thống bài tập mới trong giảng dạy và kiểm tra đánh giá thường xuyên: Đảm bảo HS được rèn luyện kỹ năng giải bài tập đa dạng, phát triển tư duy logic và sáng tạo. Thời gian: liên tục; Chủ thể: GV bộ môn, nhà trường.

4. Khuyến khích học sinh tự học, tự nghiên cứu qua bài tập theo chủ đề: Tạo môi trường học tập chủ động, phát huy tính tích cực và sáng tạo của HS. Thời gian: liên tục; Chủ thể: GV, HS và phụ huynh.

5. Phát triển nguồn tài liệu bài tập điện tử và ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ học tập: Tăng cường tính tương tác, đa phương tiện và khả năng truy cập bài tập cho HS. Thời gian: 12 tháng; Chủ thể: Bộ Giáo dục, các đơn vị phát triển phần mềm giáo dục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên bộ môn Hóa học THPT: Nắm bắt phương pháp xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập phù hợp với học sinh khá giỏi, nâng cao hiệu quả giảng dạy và phát triển năng lực tư duy cho học sinh.

2. Nhà quản lý giáo dục và chuyên viên đào tạo giáo viên: Áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chương trình bồi dưỡng, nâng cao chất lượng dạy học hóa học và phát triển tài liệu giảng dạy.

3. Học sinh khá giỏi và phụ huynh: Hiểu rõ vai trò của bài tập trong việc phát triển tư duy và kỹ năng giải bài tập, từ đó chủ động trong học tập và hỗ trợ con em học tập hiệu quả.

4. Nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Sư phạm Hóa học: Tham khảo mô hình xây dựng hệ thống bài tập, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực nghiệm để phát triển đề tài nghiên cứu hoặc luận văn liên quan.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần xây dựng hệ thống bài tập riêng cho học sinh khá giỏi?
   Học sinh khá giỏi có năng lực tư duy và tiếp thu nhanh, do đó cần bài tập có mức độ vận dụng và sáng tạo cao hơn để phát triển toàn diện năng lực, tránh nhàm chán và nâng cao hiệu quả học tập.

2. Hệ thống bài tập mới có gì khác biệt so với bài tập trong SGK và SBT?
   Hệ thống bài tập mới đa dạng hơn, có định hướng phương pháp giải cụ thể, bao gồm nhiều bài tập gây hứng thú, giúp học sinh phát triển tư duy logic, sáng tạo và kỹ năng giải bài tập thực tế.

3. Làm thế nào để giáo viên áp dụng hiệu quả hệ thống bài tập này trong giảng dạy?
   Giáo viên cần được tập huấn về phương pháp sử dụng bài tập, kết hợp bài tập với các hoạt động dạy học tích cực, hướng dẫn học sinh cách giải bài tập theo nhiều cách và khuyến khích tự học, tự nghiên cứu.

4. Học sinh gặp khó khăn khi giải bài tập phức tạp thì nên làm gì?
   Học sinh nên tự mày mò tìm lời giải, tham khảo sách tham khảo, hỏi ý kiến giáo viên hoặc bạn bè, đồng thời luyện tập thường xuyên với hệ thống bài tập tương tự để nâng cao kỹ năng giải.

5. Hệ thống bài tập có thể áp dụng cho học sinh ở các trình độ khác không?
   Hệ thống bài tập được thiết kế dành riêng cho học sinh khá giỏi với mức độ khó phù hợp, tuy nhiên có thể điều chỉnh hoặc chọn lọc để phù hợp với học sinh trung bình hoặc yếu nhằm hỗ trợ phát triển năng lực.

Kết luận

• Đã xây dựng thành công hệ thống bài tập hóa học hữu cơ lớp 12 chương trình nâng cao dành cho học sinh khá giỏi với 53 bài tập tự luận và 493 bài tập trắc nghiệm đa dạng, có định hướng phương pháp giải cụ thể.
• Hệ thống bài tập đáp ứng nguyên tắc khoa học, chính xác, đa dạng, phù hợp trình độ và phát huy tư duy sáng tạo của học sinh.
• Thực nghiệm sư phạm tại các trường THPT tỉnh Bình Dương cho thấy hệ thống bài tập giúp nâng cao kết quả học tập và phát triển năng lực tư duy cho học sinh.
• Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện và áp dụng rộng rãi hệ thống bài tập trong giảng dạy, đồng thời nâng cao năng lực giáo viên và khuyến khích học sinh tự học.
• Khuyến nghị các nhà quản lý giáo dục, giáo viên và học sinh tham khảo và ứng dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao chất lượng dạy và học môn hóa học.

Các trường THPT và giáo viên bộ môn nên triển khai áp dụng hệ thống bài tập mới, đồng thời tổ chức tập huấn và đánh giá hiệu quả thường xuyên nhằm không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục hóa học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặc điểm của hệ thống bài tập hóa học dùng cho học sinh khá giỏi. Nguyên tắc xây dựng HTBT hóa học dùng cho HSKG .1 Hệ thống bài tập phải góp phần thực hiện mục tiêu môn học. Hệ thống bài tập phải đảm bảo tính chính xác, khoa học. Hệ thống bài tập phải đảm bảo tính hệ thống, tính đa dạng.

Hệ thống bài tập phải gây hứng thú học tập, phát huy tính tích cực nhận thức, năng lực sáng tạo của học sinh. Hệ thống bài tập phải rèn luyện và phát triển tư duy cho học sinh. Qui trình xây dựng HTBT hóa học hữu cơ lớp 12 dùng cho HSKG. Xác định mục đích của hệ thống bài tập.

Xác định loại bài tập, các kiểu bài tập. Thu thập tài liệu để soạn bài tập. Biên soạn các bài tập mới. Tiến hành soạn thảo hệ thống bài tập.

Tham khảo, trao đổi ý kiến với đồng nghiệp. Thực nghiệm, chỉnh sửa và bổ sung. Giới thiệu tổng quan về hệ thống bài tập. Hệ thống bài tập chương Este - lipit.

Hệ thống bài tập chương Cacbohiđrat. Hệ thống bài tập chương Amin – Amino axit - protein. Hệ thống bài tập chương Polime và vật liệu polime (lưu CD). Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng bài tập hóa học.

Sử dụng hệ thống bài tập rèn kỹ năng giải bài tập khi ôn, luyện tập. Chú trọng phát triển tư duy hóa học cho học sinh. Kết hợp nhiều phương pháp giải khác nhau trong một bài toán. Hướng dẫn học sinh giải bài toán hóa học theo nhiều cách.

Rèn luyện cho học sinh các kỹ năng giải BTHH. Nâng cao hiệu quả tự học, tự nghiên cứu cho học sinh. Giáo án một số bài có sử dụng hệ thống bài tập mới xây dựng. Giáo án bài: “Luyện tập Mối liên hệ giữa hiđrocacbon và một số dẫn xuất của hiđrocacbon” (lưu CD).

Giáo án bài: “Luyện tập Cấu trúc và tính chất của một số cacbohiđat tiêu biểu”. Giáo án bài: “Luyện tập Một số tính chất của amin, amino axit và protein” (lưu CD). Giáo án bài: “Luyện tập polime và vật liệu polime” (lưu CD). THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM.

Mục đích thực nghiệm. Đối tượng thực nghiệm. Tiến hành thực nghiệm. Kết quả thực nghiệm.

Những bài học kinh nghiệm khi sử dụng bài tập cho học sinh khá giỏi .133 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .136 TÀI LIỆU THAM KHẢO .140 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT bkt : bài kiểm tra BT : bài tập BTHH : bài tập hóa học CTCT : công thức cấu tạo CTPT : công thức phân tử dd : dung dịch ĐC : đối chứng g : gam GV : giáo viên HS : học sinh HSKG : học sinh khá giỏi HTBT: hệ thống bài tập KG : khá giỏi PP : phương pháp PTPƯ : phương trình phản ứng SGV : sách giáo viên SGK : sách giáo khoa STT : số thứ tự TB : trung bình TL :tự luận TN : thực nghiệm TrN :trắc nghiệm THPT : trung học phổ thông VD : ví dụ YK : yếu kém DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Các bài trong chương trình hóa hữu cơ 12 ban nâng cao. Danh sách các trườngTHPT được điều tra về thực trạng. Ý kiến GV về các dạng BT cần bổ sung cho HSKG.

Ý kiến GV về các hướng sử dụng BT cho HSKG. Số HS ở các trường THPT tham gia khảo sát. Ý kiến HS về lợi ích của BT. Cảm nhận HS về giờ BT.

Ý kiến HS về những điểm không thích BTHH. Thời gian HS chuẩn bị cho tiết BT. Công việc HS chuẩn bị cho tiết BT. Ý kiến HS về hướng giải quyết khi gặp BT khó.

Nguồn bài tập HS thường làm. Những vướng mắc khi giải BTHH. Ý kiến HS về các yếu tố để giải tốt BTHH. Số lượng BTTL, BTTN và các dạng bài tập phần hữu cơ 12.

Các HTBT tự luận và trắc nghiệm định tính. Các dạng BT trắc nghiệm định lượng. Danh sách các trường, lớp và GV tham gia thực nghiệm. Bảng điểm bài kiểm tra lần 1.

Phân phối tần số, tần suất, tần suất lũy tích bkt1. Kết quả học tập của HS bkt1. Các tham số thông kê đặc trưng bkt1. Bảng điểm bài kiểm tra lần 2.

Phân phối tần số, tần suất, tần suất lũy tích bkt2. Kết quả học tập của HS bkt2. Các tham số thông kê đặc trưng bkt2. Bảng điểm tổng hợp của 2 bkt.

Phân phối tần số, tần suất, tần suất lũy tích của 2 bkt. Kết quả học tập của HS qua 2 bkt. Các tham số thống kê đặc trưng của 2 bkt .132 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 3. Biểu đồ kết quả bkt1.

Đồ thị đường tích lũy kết quả bkt1. Biểu đồ kết quả bkt2. Đồ thị đường tích lũy kết quả bkt2. Biểu đồ kết quả tổng hợp 2 bkt.

Đồ thị đường tích lũy kết quả tổng hợp 2 bkt. Error! Bookmark not defined. Lí do chọn đề tài Trong Giáo dục học đại cương, bài tập được xếp trong hệ thống phương pháp dạy học. Bài tập hóa học được đánh giá là phương pháp dạy học hiệu nghiệm trong việc phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh; bồi dưỡng phương pháp tự học; phát triển năng lực nhận thức, năng lực tư duy cho học sinh nhất là học sinh khá giỏi.

Do vậy, ngoài việc sử dụng triệt để các bài tập có sẵn trong SGK, SBT hoặc các tài liệu tham khảo khác, trong quá trình dạy học, người giáo viên Hóa học cần xây dựng một hệ thống bài tập phù hợp với từng đối tượng học sinh: giỏi, khá, trung bình, yếu. Có như vậy mới kích thích niềm say mê học tập bộ môn của các em. Đồng thời, khuyến khích các em học tập phát huy năng lực tự học, tự nghiên cứu, tìm tòi, khám phá, vận dụng linh hoạt các kiến thức vào các tình huống thực tế nhằm khắc sâu kiến thức. Hóa học có rất nhiều dạng bài tập, đặc biệt hóa học hữu cơ, nếu không nắm vững được phương pháp giải thì học sinh khó nắm bắt được kiến thức.

Vì vậy việc dạy và học phần hóa học hữu cơ lớp 12 có ý nghĩa thiết thực đối với HS vì chẳng những cung cấp cho HS những kiến thức nâng cao để thi vào đại học, cao đẳng mà còn góp phần giáo dục cho HS việc bảo vệ môi trường xanh và sạch, giáo dục phong cách làm việc chính xác khoa học, tăng cường sự hứng thú học tập bộ môn, phát triển ở HS năng lực tư duy logic, biện chứng, khái quát, độc lập, tích cực sáng tạo, góp phần nâng cao chất lượng dạy học. Xuất phát từ thực tế đó, chúng tôi đã nghiên cứu đề tài “Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập hóa học hữu cơ lớp 12 trung học phổ thông dùng cho học sinh khá giỏi” nhằm giúp học sinh nắm được các dạng bài tập và phương pháp giải, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả dạy và học môn hóa học. Mục đích nghiên cứu Xây dựng hệ thống bài tập hóa học hữu cơ lớp 12 Trung học phổ thông dùng cho học sinh khá giỏi. Khách thể và đối tượng nghiên cứu Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học hóa học ở trường Trung học phổ thông.

Đối tượng nghiên cứu: Việc xây dựng hệ thống bài tập hóa học hữu cơ lớp 12 dùng cho học sinh khá giỏi. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu cơ sở lí luận của đề tài. - Tìm hiểu thực trạng sử dụng bài tập hóa học hữu cơ cho học sinh khá giỏi lớp 12 THPT. - Tìm hiểu nguyên tắc, quy trình xây dựng hệ thống bài tập hóa học dùng cho học sinh khá giỏi.

- Xây dựng hệ thống bài tập hóa học hữu cơ lớp 12 dùng cho học sinh khá giỏi. - Thực nghiệm sư phạm để đánh giá chất lượng, hiệu quả và tính khả thi của hệ thống bài tập đã đề xuất. - Kết luận và kiến nghị. Phạm vi nghiên cứu - Nội dung nghiên cứu: Phần hóa học hữu cơ lớp 12 chương trình nâng cao.

- Địa bàn nghiên cứu: Các trường THPT thuộc tỉnh Bình Dương: Bình Phú – Thủ Dầu Một, An Mỹ – Thủ Dầu Một , Võ Minh Đức – Thủ Dầu Một, Lai Uyên – Bến Cát, Phan Bội Châu – Dầu Tiếng,. - Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 10/2012 đến tháng 10/2013. Giả thuyết khoa học Xây dựng được hệ thống bài tập có chất lượng, đa dạng, phong phú sẽ giúp cho học sinh khá giỏi phát triển khả năng tư duy, năng lực sáng tạo, phát huy tính tự lực, tự nghiên cứu góp phần nâng cao chất lượng dạy học hóa học ở trường THPT. Phương pháp nghiên cứu 7.Các phương pháp nghiên cứu lý luận - Đọc và nghiên cứu các tài liệu liên quan đến đề tài.

3 - Sử dụng phối hợp các phương pháp phân tích, tổng hợp, phân loại, hệ thống hóa, khái quát hóa. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn - Thăm lớp, dự giờ, trò chuyện, trao đổi ý kiến với giáo viên và học sinh. - Phỏng vấn một số giáo viên có kinh nghiệm giảng dạy lâu năm. - Điều tra bằng phiếu câu hỏi.

- Phương pháp thực nghiệm (để kiểm nghiệm giá trị thực tiễn của đề tài và khả năng ứng dụng của những đề xuất).Các phương pháp toán học - Phương pháp phân tích số liệu. - Phương pháp thống kê toán học. Đóng góp mới của đề tài - Xây dựng HTBT hóa học hữu cơ dùng cho học sinh khá giỏi lớp 12 nâng cao (có 24 bài tập mới gây hứng thú). - HTBT được phân dạng và định hướng cách giải theo chương nhằm giúp HS dễ sử dụng.

- Đề xuất 6 biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng bài tập hóa học cho HSKG. - Rèn cho học sinh phương pháp tự nghiên cứu, tự giải bài tập theo chủ đề. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu Áp dụng bài tập vào giảng dạy môn hóa học là việc hết sức cần thiết khi truyền thụ kiến thức mới và ôn tập kiến thức cũ.

Trong những năm qua, xu hướng sử dụng bài tập đã được nhiều người nghiên cứu và thực hiện, các đề tài đó cũng đã đạt được những thành công nhất định, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn hóa học. Chúng tôi xin nêu một số công trình nghiên cứu trong những năm gần đây có liên quan đến đề tài như: - Lê Văn Dũng (1994), Bài tập hóa học rèn trí thông minh cho học sinh THPT, Luận văn thạc sĩ, ĐHSP Hà Nội.