PHÁT TRIỂN TƢ DUY THỐNG KÊ CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC NGÀNH DƢỢC TRONG DẠY HỌC TOÁN - THỐNG KÊ Y DƢỢC

Tài liệu nghiên cứu cải thiện năng lực tư duy thống kê cho sinh viên đại học ngành dược trong dạy học toán thống kê y, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Quách Thị Sen
• Người hướng dẫn: TS. Lê Tuấn Anh
• Trường học: Trường Đại học Sư Phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa Học Giáo Dục
• Đề tài: Phát Triển Tư Duy Thống Kê Cho Sinh Viên Đại Học Ngành Dược Trong Dạy Học Toán - Thống Kê Y Dược
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Luận Án Phát Triển Tư Duy Thống Kê Dược 55 60 Kí Tự

Luận án tiến sĩ này tập trung vào phát triển tư duy thống kê cho sinh viên đại học ngành Dược. Mục tiêu là đề xuất các biện pháp sư phạm để nâng cao chất lượng đào tạo và giúp sinh viên đưa ra quyết định hiệu quả hơn trong nghề nghiệp. Luận án khẳng định rằng, bên cạnh kiến thức chuyên môn, việc phát triển tư duy thống kê là vô cùng quan trọng. Tư duy thống kê giúp sinh viên Dược có khả năng phân tích dữ liệu, đánh giá các nghiên cứu khoa học và đưa ra kết luận dựa trên bằng chứng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh ngành dược đòi hỏi sự chính xác và cẩn trọng cao. Luận án được thực hiện tại trường Đại học Sư phạm Hà Nội và có người hướng dẫn khoa học TS Lê Tuấn Anh và TS Trần Mạnh Cường. Tác giả Quách Thị Sen đã trình bày các kết quả nghiên cứu một cách trung thực và khách quan.

1.1. Tầm quan trọng của Thống Kê Sinh Học Dược trong Y Học

Ngành Y học đối diện với hàng triệu căn bệnh và phương pháp điều trị khác nhau mỗi năm. Thống kê sinh học dược trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực trong các nghiên cứu y học, giúp phân tích số liệu và đưa ra chẩn đoán chính xác. Thống kê giúp dược sĩ tương lai có cái nhìn khoa học, ứng dụng toán học vào học tập và nghiên cứu. Luận án khẳng định đây là một phần không thể thiếu đối với nhà nghiên cứu dược, từ đó yêu cầu họ có kiến thức và tư duy về thống kê.

1.2. Sự cần thiết của Tư Duy Phản Biện trong Thống Kê cho Dược Sĩ

Để đào tạo dược sĩ có năng lực sáng tạo, cần có phương pháp dạy học để khơi dậy tư duy sáng tạo. Việc phát triển tư duy phản biện trong thống kê cho sinh viên dược là quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo. Luận án tập trung vào học phần Toán – Thống kê Y Dược (TTKYD), nơi có nhiều ưu thế để phát triển tư duy thống kê hơn các học phần khác. Điều này đặc biệt quan trọng trong việc giúp sinh viên áp dụng kiến thức vào thực tiễn nghề nghiệp.

II. Thách Thức Thiếu Hụt Kỹ Năng Phân Tích Dữ Liệu Dược 58 Kí Tự

Một trong những thách thức lớn nhất trong đào tạo dược sĩ hiện nay là sự thiếu hụt kỹ năng phân tích dữ liệu dược phẩm. Sinh viên thường gặp khó khăn trong việc áp dụng các phương pháp thống kê vào các bài toán thực tế trong ngành dược. Điều này có thể dẫn đến những sai sót trong nghiên cứu và ra quyết định, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng chăm sóc sức khỏe. Theo luận án, phương pháp giảng dạy truyền thống, tập trung vào lý thuyết suông, không còn phù hợp với yêu cầu thực tiễn của ngành dược. Cần có sự đổi mới trong phương pháp giảng dạy, chú trọng thực hành và ứng dụng để sinh viên có thể làm chủ được kỹ năng phân tích thống kê.

2.1. Thực trạng Giảng Dạy Toán Thống Kê Y Dược Hiện Nay

Luận án chỉ ra thực trạng giảng dạy Toán – Thống kê Y Dược hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế. Phương pháp truyền thụ một chiều, ghi nhớ máy móc khiến sinh viên khó hiểu và dễ mắc sai lầm. Nội dung giảng dạy đôi khi thiếu tính thực tiễn, chưa gắn liền với các vấn đề cụ thể trong ngành dược. Điều này dẫn đến việc sinh viên không thể vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết các vấn đề thực tế.

2.2. Khó khăn trong việc Ứng Dụng Thống Kê vào Nghiên Cứu Dược Lý

Sinh viên thường gặp khó khăn trong việc ứng dụng thống kê trong nghiên cứu dược lý. Các phương pháp thống kê như kiểm định giả thuyết, phân tích hồi quy, phân tích phương sai (ANOVA) thường được trình bày một cách trừu tượng, khó hiểu. Sinh viên không nắm vững được bản chất của các phương pháp này, dẫn đến việc không thể lựa chọn và sử dụng chúng một cách hiệu quả trong nghiên cứu.

III. Phương Pháp Mới Phát Triển Tư Duy Thống Kê Dược Chủ Động 59 Kí Tự

Luận án đề xuất một phương pháp mới, tập trung vào việc phát triển tư duy thống kê chủ động cho sinh viên dược. Phương pháp này nhấn mạnh việc tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích sinh viên tự khám phá, tìm tòi và giải quyết vấn đề. Giáo viên đóng vai trò là người hướng dẫn, hỗ trợ sinh viên trong quá trình học tập. Luận án đặc biệt chú trọng đến việc kết hợp lý thuyết với thực hành, sử dụng các ví dụ thực tế trong ngành dược để minh họa các khái niệm thống kê. Điều này giúp sinh viên hiểu rõ hơn về ứng dụng của thống kê trong nghề nghiệp.

3.1. Tổ Chức Hoạt Động Đọc Hiểu Dữ Liệu Thống Kê Cho Sinh Viên

Luận án nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tổ chức hoạt động đọc hiểu dữ liệu thống kê cho sinh viên. Sinh viên cần được rèn luyện khả năng đọc và hiểu các báo cáo thống kê, các bài báo khoa học sử dụng phương pháp thống kê. Điều này giúp sinh viên nắm bắt được thông tin quan trọng, đánh giá được độ tin cậy của các nghiên cứu và đưa ra quyết định dựa trên bằng chứng.

3.2. Rèn Luyện Kỹ Năng Tổ Chức và Biểu Diễn Dữ Liệu Thống Kê

Sinh viên cần được rèn luyện kỹ năng tổ chức và biểu diễn dữ liệu thống kê một cách khoa học, rõ ràng. Các phương pháp biểu diễn dữ liệu như bảng biểu, biểu đồ, đồ thị cần được trình bày một cách trực quan, dễ hiểu. Điều này giúp sinh viên dễ dàng nhận biết các xu hướng, quy luật trong dữ liệu và đưa ra các kết luận chính xác.

IV. Giải Pháp Xây Dựng Kỹ Năng Phân Tích Thống Kê Y Sinh Chi Tiết 57 Kí Tự

Luận án tập trung vào việc xây dựng kỹ năng phân tích thống kê y sinh cho sinh viên dược. Điều này bao gồm việc nắm vững các phương pháp thống kê cơ bản, cũng như các phương pháp thống kê nâng cao thường được sử dụng trong nghiên cứu y dược. Sinh viên cần được rèn luyện khả năng lựa chọn phương pháp thống kê phù hợp với từng loại dữ liệu và mục tiêu nghiên cứu. Bên cạnh đó, sinh viên cần được trang bị kiến thức về các phần mềm thống kê phổ biến, như SPSS, R, SAS để có thể thực hiện phân tích dữ liệu một cách hiệu quả.

4.1. Hướng dẫn sử dụng Phần Mềm Thống Kê Cho Dược Sĩ SPSS R SAS

Luận án nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hướng dẫn sử dụng phần mềm thống kê cho dược sĩ (SPSS, R, SAS). Sinh viên cần được làm quen với giao diện của phần mềm, các chức năng cơ bản và cách thực hiện các phép phân tích thống kê. Việc sử dụng phần mềm giúp sinh viên tiết kiệm thời gian và công sức, đồng thời tăng độ chính xác của kết quả phân tích.

4.2. Tăng Cường Bài Toán Thống Kê Gắn Liền với Ngành Y Dược

Luận án đề xuất tăng cường các bài toán thống kê gắn liền với thực tiễn của ngành Y Dược. Các bài toán này nên được xây dựng dựa trên các tình huống thực tế trong nghiên cứu, sản xuất và sử dụng thuốc. Điều này giúp sinh viên hiểu rõ hơn về ứng dụng của thống kê trong nghề nghiệp và tạo động lực học tập.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Dự Án Phát Triển Tư Duy Thống Kê Dược 59 Kí Tự

Luận án đề xuất việc thiết kế các dự án học tập nhằm phát triển tư duy thống kê cho sinh viên dược. Các dự án này có thể bao gồm việc phân tích dữ liệu về hiệu quả của một loại thuốc mới, đánh giá tác dụng phụ của thuốc, hoặc so sánh hiệu quả của các phương pháp điều trị khác nhau. Việc tham gia vào các dự án học tập giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng giải quyết vấn đề và kỹ năng trình bày kết quả nghiên cứu.

5.1. Thiết Kế Dự Án Học Tập Phát Triển Tư Duy Thống Kê

Luận án trình bày chi tiết về cách thiết kế dự án học tập phát triển tư duy thống kê. Các dự án cần có mục tiêu rõ ràng, nội dung phù hợp với trình độ của sinh viên và phương pháp đánh giá khách quan. Sinh viên cần được hướng dẫn cụ thể về cách thu thập dữ liệu, phân tích dữ liệu và trình bày kết quả.

5.2. Phân tích dữ liệu và Diễn Giải Kết Quả Thống Kê trong Dược

Các dự án học tập cần tập trung vào việc rèn luyện kỹ năng phân tích dữ liệu và diễn giải kết quả thống kê trong dược. Sinh viên cần được hướng dẫn cách lựa chọn phương pháp phân tích phù hợp, cách sử dụng phần mềm thống kê và cách trình bày kết quả một cách khoa học, rõ ràng. Điều này giúp sinh viên hiểu rõ hơn về ý nghĩa của kết quả và đưa ra các kết luận chính xác.

VI. Kết Luận Phát Triển Tư Duy Thống Kê Dược Tương Lai 52 Kí Tự

Luận án khẳng định vai trò quan trọng của việc phát triển tư duy thống kê cho sinh viên dược trong bối cảnh hiện nay. Phương pháp giảng dạy mới, tập trung vào thực hành và ứng dụng, là cần thiết để giúp sinh viên làm chủ được kỹ năng phân tích thống kê. Luận án cũng đề xuất một số giải pháp cụ thể, như thiết kế các dự án học tập, sử dụng phần mềm thống kê và tăng cường các bài toán thực tế. Hy vọng rằng những kết quả nghiên cứu của luận án sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo dược sĩ tại Việt Nam.

6.1. Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo về Thống Kê Bayesian trong Dược

Luận án gợi ý một số hướng nghiên cứu tiếp theo, như nghiên cứu về ứng dụng Thống Kê Bayesian trong dược học, hoặc nghiên cứu về việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích dữ liệu dược phẩm. Các nghiên cứu này có thể giúp khám phá những phương pháp mới trong phân tích dữ liệu và đưa ra các quyết định chính xác hơn trong ngành dược.

6.2. Ứng Dụng Trí Tuệ Nhân Tạo và Học Máy trong Dược Học

Luận án đề cập đến tiềm năng của việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo và học máy trong dược học. Các công nghệ này có thể giúp phân tích dữ liệu lớn, dự đoán tác dụng của thuốc và phát hiện các bệnh tiềm ẩn. Việc nghiên cứu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dược học có thể mang lại những đột phá lớn trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận án đƣợc bố cục 3 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn Chƣơng 2. Một số biện pháp phát triển tƣ duy thống kê cho sinh viên Đại học ngành Dƣợc trong dạy học Toán - Thống kê Y Dƣợc Chƣơng 3. Thực nghiệm sƣ phạm 7 CHƢƠNG 1.

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 1. Tổng quan nghiên cứu về giảng dạy Xác suất và Thống kê 1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước Trong những năm gần đây có rất nhiều nhà nghiên cứu ngoài nƣớc đã nghiên cứu về giảng dạy Xác suất thống kê (XSTK) nhƣ: Aquailonius B.

(2005) [54] với đề tài: SV cao đẳng sẽ lập luận như thế nào về kiểm định giả thuyết trong các khóa học nhập môn TK, SV phải học phần kiểm định giả thuyết trong TK, kiểm định giả thuyết TK đóng vai trò quan trọng trong hầu hết các lĩnh vực, các chuyên ngành mà SV theo học. đã TK và khảo sát các hoạt động học tập của SV, tác giả đã phân tích những khó khăn, sai lầm của SV gặp phải trong khi học phần kiểm định giả thuyết trong TK và tập trung phân tích các vấn đề nghiên cứu: SV hiểu về khái niệm mẫu và tổng thể trong nội dung kiểm định giả thuyết nhƣ thế nào? SV hiểu về trị số p trong kiểm định giả thuyết nhƣ thế nào? SV lập luận câu trả lời cho các câu hỏi kiểm định giả thuyết nhƣ thế nào? Liu Y. (2005) [80] với đề tài: Sự hiểu biết của GV về Xác suất (XS) và suy luận TK và ý nghĩa của chúng đối với sự phát triển nghề nghiệp, tác giả chỉ ra XS và suy luận TK có vai trò quan trọng và đƣợc ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực. Luận án này phân tích các khái niệm về XS và suy luận TK với mục đích nghiên cứu và phân tích những hiểu biết của giáo viên về XS và suy luận TK, từ đó xây dựng khung lý thuyết cho sự hiểu biết của GV.

(2010) [83] với bài báo: Giảng dạy TK ở trường y: Quan điểm của bác sĩ thực hành, nghiên cữu đã điều tra quan điểm của bác sĩ lâm sàng và kết quả chỉ ra rằng hầu hết các bác sĩ đều không sử dụng đƣợc kiến thức về XS và TK mà họ đã đƣợc học ở ĐH vào ngành nghề của họ, nhƣng thực tế, XS – TK có vai trò quan trọng và ứng dụng nhiều trong ngành y tế, đặc biệt là về chuyên ngành Lâm sàng. Hơn nữa, nhu cầu đào tạo TK cho bác sĩ đã thay đổi do những tiến bộ trong công nghệ thông tin và tầm quan 8 trọng của phƣơng pháp y học dựa trên chứng cứ. Tác giả đã khuyến cáo phải cải thiện giảng dạy ĐH trong các lĩnh vực, bao gồm cả nghiên cứu thực tế và đảm bảo sự liên quan, tích hợp với thực hành lâm sàng. (2004) [55], với đề tài luận án: Thiết kế nghiên cứu trong giáo dục TK: trên biểu tượng và trên công cụ của máy tính, nghiên cứu đƣợc trình bày trong luận án này là một phần của một dự án nghiên cứu về vai trò của công nghệ thông tin trong giáo dục TK trung học.

Tác giả giới thiệu về giáo dục TK, thiết kế nghiên cứu, biểu tƣợng và các công cụ máy tính và đƣa ra các bối cảnh nghiên cứu: Giáo dục toán học gắn với thực tiễn, các xu hƣớng nghiên cứu giáo dục TK và đƣa ra hai câu hỏi nghiên cứu: (1) Làm thế nào để những SV có nền tảng TK ít có thể phát triển một khái niệm về phân phối? (2) Làm thế nào để quá trình phát triển kí hiệu hóa khi SV học cách suy luận về phân phối? Marnich M. (2008) [82] với luận án: Sơ đồ kiến thức về khái niệm trung bình số học: Mối quan hệ giữa khái niệm thống kê và khái niệm toán học, Tác giả đƣa ra giả thuyết việc sử dụng các các khái niệm hóa cho các lĩnh vực toán học và kiến thức TK về trung bình cộng. Bằng các phƣơng pháp TK, tác giả đã chỉ ra mối quan hệ giữa các khái niệm hóa TK và các khái niệm toán học. (2004) [60] với luận án tiến sĩ: Khái niệm về biến của giáo viên tập sự, nghiên cứu cách giáo viên tập sự suy nghĩ nhƣ thế nào về sự biến thiên trong ba bối cảnh lấy mẫu, số liệu, đồ thị và tính huống XS.

Đề tài đã tiến hành khảo sát trên ba mƣơi khóa học toán của giáo viên tập sự, khóa học bao gồm ba can thiệp nhằm thúc đẩy, thăm dò sự biến thiên một trong ba ngữ cảnh trên. Sau đó tiến hành khảo sát và phỏng vấn SV cả nƣớc và can thiệp lớp học, phỏng vấn trƣớc và sau khi tham gia khóa học của sáu SV. Từ đó mô tả các thành phần của một khuôn khổ phát triển hữu ích cho việc kiểm tra quan niệm của giáo viên tập sự về sự biến thiên. Từ 28 tháng 6 đến ngày 03 tháng 7 năm 2004, Hiệp hội quốc tế về giáo dục TK (IASE) đã tổ chức Hội nghị bàn tròn 9 về phát triển ngoại khóa trong giáo dục TK ở Lund, Thụy Điển.

Bàn tròn này cung cấp một diễn đàn cho 26 học viên đến từ chín quốc gia để xem xét các khía cạnh của chƣơng trình đào tạo TK từ bậc tiểu học đến bậc ĐH và trên các khóa học trong TK, toán học, chuẩn bị giáo viên, và các quy trình ngẫu nhiên. Các cuộc thảo luận dao động từ sự phát triển của một chƣơng trình giảng dạy TK các vấn đề chung và các giải pháp đầy hứa hẹn cho những câu hỏi làm thế nào để xây dựng tốt nhất quỹ đạo học tập mà sẽ cho phép tất cả học sinh hiểu ý nghĩa của dữ liệu và áp dụng lý luận TK khi đƣa ra quyết định dựa trên dữ liệu. Các câu hỏi thảo luận đều xoay quan vấn đề làm thế nào để phát triển Giáo dục TK. (2012) [57] với luận án tiến sĩ: Đánh giá hai mô hình thử nghiệm hợp tác khác nhau trong một khóa học trực tuyến về nhập môn TK, Luận án đã giới thiệu khóa học trực tuyến về nhập môn TK và hƣớng dẫn trực tuyến về nhập môn TK.

Mục đích của luận án này là tìm hiểu các việc sử dụng hai loại kiểm tra hợp tác trong khóa học trực tuyến về nhập môn TK. Tác giả sử dụng phân tích định lƣợng và định tính để làm sáng tỏ ba câu hỏi: (1) Sự khác biệt trong học tập của SV giữa việc nhất trí hay không nhất trí kiểm tra hợp tác trong môi trƣờng trực tuyến là gì? (2) Tác động của việc sử dụng sự nhất trí là gì và sự không nhất trí kiểm tra hợp tác về thái độ của SV đối với TK? và (3) Việc sử dụng yêu cầu nhất trí về kiểm tra hợp tác so với một cách tiếp cận không nhất trí ảnh hƣởng đến các cuộc thảo luận nhóm nhƣ thế nào? Hầu hết các nhà khoa học, các nhà giáo nƣớc ngoài đều tập trung nghiên cứu thực trạng của việc học TK, các quan niệm về các nội dung TK và làm thế nào để phát triển giáo dục TK cho học sinh, SV. Tình hình nghiên cứu trong nước Nhiều nhà khoa học, nhà giáo trong nƣớc đã quan tâm đến vấn đề dạy và học XS – TK có hiệu quả ở trƣờng phổ thông và trƣờng ĐH. Đã có nhiều công trình nghiên cứu về chủ đề dạy học XS – TK ở trƣờng phổ thông nhƣ: Trần Kiều (1988) [22] với đề tài: ―Nội dung và phương pháp dạy thống kê mô tả trong chương trình toán cải cách ở trường phổ thông cơ sở Việt Nam‖ đã nghiên 10 cứu mục đích yêu cầu cụ thể của việc đƣa TK mô tả vào trƣờng phổ thông cơ sở Việt Nam, từ đó xác định những hình thức tổ chức giảng dạy thích hợp với thực tiễn và dạy học toán ở Việt Nam.

Đỗ Mạnh Hùng (1993) [21] với đề tài: ―Nội dung và phương pháp dạy học “một số yếu tố của lý thuyết xác suất‖ cho học sinh chuyên toán bậc phổ thông trung học Việt Nam‖ đã tổng kết kinh nghiệm nghiên cứu của các nhà sƣ phạm trong và ngoài nƣớc về giáo dục TK toán và lý thuyết XS ở trƣờng phổ thông, phƣơng án về nội dung và phƣơng pháp dạy học ―một số yếu tố của lý thuyết xác suất‖ cho học sinh chuyên toán bậc phổ thông trung học Việt Nam. Liên quan đến bậc ĐH, có một số luận án tiến sĩ của các tác giả nhƣ Phạm Văn Trạo (2009), Tạ Hữu Hiếu (2010), Phan Thị Tình (2011), Ngô Tất Hoạt (2011), Trần Thị Hoàng Yến (2011), Hoàng Nam Hải (2013), Đào Hồng Nam (2014), Nguyễn Thị Thu Hà (2014),…tập trung vào vấn đề dạy học XS – TK cho SV các trƣờng cao đẳng và ĐH. Phạm Văn Trạo (2009) [45] với đề tài: ―Xây dựng và thực hiện chuyên đề chuẩn bị dạy học xác suất – thống kê ở trung học phổ thông cho sinh viên toán đại học Sư phạm‖ đã nghiên cứu vai trò, tác dụng, mục đích, nguyên tắc, nội dung, cách thức biên soạn và chuẩn bị tổ chức các tiên đề chuẩn bị tiềm năng dạy học XS – TK cho SV toán ở trƣờng ĐH Sƣ phạm. Tạ Hữu Hiếu (2010) [15] với đề tài: ―Dạy học môn thống kê toán học theo hướng vận dụng trong nghiên cứu khoa học cho sinh viên các trường đại học thể dục thể thao‖ đã làm sáng tỏ thực trạng dạy học môn TK toán học, nhu cầu sử dụng và thực trạng vận dụng phƣơng pháp TK toán học trong các đề tài nghiên cứu khoa học của GV, nghiên cứu sinh, học viên cao học và SV Thể dục thể thao, chỉ ra những sai lầm cũng nhƣ nguyên nhân dẫn đến các sai lầm thƣờng mắc của SV khi vận dụng phƣơng pháp TK toán học, đồng thời đề xuất một số biện pháp và TNSP để kiểm tra tính khả thi của nó.

Phan Thị Tình (2011) [43] với đề tài: “Tăng cường vận dụng toán học vào thực tiễn trong dạy học môn xác suất thống kê và môn quy hoạch tuyến tính cho 11 sinh viên toán đại học sư phạm” đã trình bày cơ sở lí luận và thực tiễn đối với sự phát triển của toán học và vấn đề giảng dạy toán cho SV, đã đề xuất các biện pháp tăng cƣờng vận dụng toán học vào thực tiễn trong dạy học môn XS – TK và môn quy hoạch tuyến tính cho SV toán ĐH Sƣ phạm.