Phát Triển Sản Phẩm và Dịch Vụ Thông Tin – Thư Viện Tỉnh Yên Bái

Khám phá luận văn về phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện tại thư viện tỉnh Yên Bái, nâng cao chất lượng phục vụ độc giả.

• Tác giả: Nghiêm Đình Chính
• Người hướng dẫn: THS. Lê Ngọc Diệp
• Trường học: Trường Đại Học Nội Vụ Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa Học Thư Viện
• Đề tài: Phát Triển Sản Phẩm Và Dịch Vụ Thông Tin Tại Thư Viện Tỉnh Yên Bái
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, HÌNH, BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN – THƯ VIỆN VÀ KHÁI QUÁT VỀ THƯ VIỆN TỈNH YÊN BÁI
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2. Sản phẩm thông tin – thư viện
• 1.3. Dịch vụ thông tin – thư viện
• 1.4. Phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện
• 1.4.1. Tư vấn hỏi đáp trực tuyến
• 1.4.2. Marketing thư viện
• 1.5. Mối quan hệ giữa sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện
• 1.6. Vai trò của sản phẩm và dịch vụ trong hoạt động thông tin – thư viện
• 1.7. Các tiêu chí đánh giá chất lượng sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện
• 1.8. Các yếu tố ảnh hưởng đến sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện tại thư viện
• 1.8.1. Môi trường kinh tế - xã hội
• 1.8.2. Trình độ nguồn nhân lực
• 1.8.3. Nguồn lực thông tin của thư viện
• 1.8.4. Mức độ ứng dụng các chuẩn nghiệp vụ
• 1.8.5. Hạ tầng công nghệ thông tin
• 1.9. Giới thiệu Thư viện tỉnh Yên Bái
• 1.9.1. Lịch sử thành lập
• 1.9.2. Chức năng nhiệm vụ của Thư viện tỉnh Yên Bái
• 1.9.3. Trình độ chuyên môn nghiệp vụ
• 1.9.4. Nguồn lực thông tin
• 1.9.5. Hạ tầng CNTT
• 1.9.6. Tác động của phát triển kinh tế - xã hội với thư viện tại tỉnh Yên Bái
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN – THƯ VIỆN TẠI THƯ VIỆN TỈNH YÊN BÁI
• 2.1. Chính sách phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện tại thư viện tỉnh Yên Bái
• 2.1.1. Chính sách của địa phương đối với hoạt động thư viện
• 2.1.2. Chính sách của thư viện về nhận thức tầm quan trọng của hoạt động thư viện
• 2.2. Sản phẩm thông tin - thư viện tại thư viện tỉnh Yên Bái
• 2.2.1. Hệ thống mục lục
• 2.2.2. Cơ sở dữ liệu (CSDL)
• 2.2.3. Trang Web của thư viện
• 2.2.4. Thông tin khoa học chuyên đề
• 2.2.5. Thư mục định kì
• 2.3. Các loại hình dịch vụ thông tin - thư viện tại thư viện tỉnh Yên Bái
• 2.3.1. Trưng bày, giới thiệu sách
• 2.3.2. Phục vụ xe thư viện lưu động
• 2.3.3. Dịch vụ gửi qua email
• 2.4. Đánh giá chất lượng sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện tại thư viện tỉnh Yên Bái
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN – THƯ VIỆN TẠI THƯ VIỆN TỈNH YÊN BÁI
• 3.1. Phát triển chất lượng sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện
• 3.1.1. Phát triển chất lượng các sản phẩm thông tin – thư viện
• 3.1.2. Phát triển chất lượng các dịch vụ thông tin – thư viện
• 3.2. Các giải pháp liên quan đến nhân lực
• 3.2.1. Phát triển năng lực cho nhân lực thư viện
• 3.2.2. Đào tạo người dùng tin
• 3.3. Phát triển cơ sở vật chất cho Thư viện
• 3.3.1. Tăng cường nguồn lực thông tin cho Thư viện
• 3.3.2. Phát triển hiệu quả đầu tư cơ sở vật chất
• 3.4. Chiến lược phát triển các sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện
• 3.5. Tăng cường hợp tác, chia sẻ với các cơ quan đơn vị khác
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Sản Phẩm và Dịch Vụ Thư Viện

Trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là công nghệ thông tin, vai trò của thư viện ngày càng được khẳng định. Thư viện không chỉ là nơi lưu trữ mà còn là trung tâm cung cấp thông tin, tri thức, góp phần nâng cao dân trí và cải thiện đời sống văn hóa tinh thần cho cộng đồng. Việc phát triển sản phẩm thông tin thư viện và dịch vụ thông tin thư viện trở thành yếu tố then chốt để thư viện tiếp cận người dùng một cách hiệu quả. Nhiều sản phẩm và dịch vụ thông tin mới đã ra đời, góp phần quan trọng vào việc nâng cao hiệu quả cung cấp thông tin, tài liệu cho người dùng tin. Bên cạnh đó, các sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện còn giúp cho việc chia sẻ và trao đổi nguồn lực thông tin giữa các cơ quan thông tin – thư viện lẫn nhau. Vì vậy, chất lượng của sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện được coi là nhân tố trực tiếp tác động đến chất lượng và hiệu quả hoạt động của cơ quan thông tin – thư viện.

1.1. Khái niệm sản phẩm thông tin thư viện Định nghĩa và vai trò

Theo Giáo trình Sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện – Trần Mạnh Tuấn, “Sản phẩm TT-TV là kết quả của quá trình xử lý thông tin, do một cá nhân hoặc tập thể nào đó thực hiện nhằm thỏa mãn nhu cầu người dùng tin" - bao gồm nhu cầu tra cứu thông tin và nhu cầu về chính bản thân thông tin. Quá trình lao động để tạo ra sản phẩm là quá trình xử lý thông tin bao gồm: phân loại, biên mục, định từ khóa, tóm tắt, chú giải, biên soạn tổng quan, trong đó cũng gồm quá trình phân tích, tổng hợp thông tin. Sản phẩm TT-TV có nhiều hình thức khác nhau, gồm cả những sản phẩm mang tính truyền thống và những sản phẩm mang tính hiện đại.

1.2. Dịch vụ thông tin thư viện Các loại hình dịch vụ phổ biến

Dịch vụ TT-TV bao gồm những hoạt động của cơ quan TT-TV nhằm thỏa mãn NCT của người dùng tin. Các loại hình dịch vụ TT-TV: dịch vụ Internet; dịch vụ hướng dẫn sử dụng thư viện; dịch vụ mượn về nhà; dịch vụ đọc tại chỗ; dịch vụ cung cấp tài liệu gốc; dịch vụ cung cấp bản sao tài liệu gốc; dịch vụ tra cứu thông tin; dịch vụ cung cấp tài liệu đa phương tiện.

II. Thách Thức Phát Triển Sản Phẩm và Dịch Vụ Tại Yên Bái

Mặc dù đã có những nỗ lực nhất định, việc phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin tại Thư viện tỉnh Yên Bái vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. Thiếu nguồn ngân sách để bổ sung vốn tài liệu và trang thiết bị là một trong những vấn đề nan giải. Công tác truyền thông, tuyên truyền, phổ biến kiến thức và xây dựng văn hóa đọc ở vùng miền núi, vùng khó khăn chưa được quan tâm sát sao. Trình độ dân trí còn nhiều hạn chế cũng là một rào cản lớn. Do đó, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả để vượt qua những khó khăn này.

2.1. Hạn chế về nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất thư viện

Thực trạng hiện nay việc phát triển thư viện đã được xây dựng nhưng do thiếu nguồn ngân sách để bổ sung các vốn tài liệu, các trang thiết bị lưu trữ thông tin,. dẫn đến việc thư viện không thể duy trì hoạt động, bỏ dở và phải đóng cửa, vì vậy nếu khó khăn về kinh tế, chúng ta không cần quá chú trọng tới đầu tư xây dựng thư viện hoành tráng xong rồi để sách nghèo nàn.

2.2. Rào cản về nhận thức và văn hóa đọc của cộng đồng

Hiện nay công tác truyền thông về tuyên truyền phổ biến kiến thức, xây dựng văn hóa đọc ở vùng miền núi, vùng khó khăn chưa được thực sự quan tâm sát sao cùng với đó là trình độ dân trí còn nhiều hạn chế như: Hà Giang, Lào Cai, Sơn La,Yên Bái,…

2.3. Nguồn nhân lực thư viện Đào tạo và phát triển chuyên môn

Vấn đề cần phát triển nhiều mô hình dịch vụ thông tin thư viện, chú trọng bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ thư viện và tài liệu thường xuyên được bổ sung mới là quan trọng.

III. Cách Phát Triển Sản Phẩm Thông Tin Tại Thư Viện Yên Bái

Để phát triển sản phẩm thông tin hiệu quả, Thư viện tỉnh Yên Bái cần tập trung vào việc đa dạng hóa các loại hình sản phẩm, từ truyền thống đến hiện đại. Xây dựng hệ thống mục lục khoa học, cập nhật, dễ dàng tra cứu. Phát triển các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, đáp ứng nhu cầu thông tin đa dạng của người dùng. Xây dựng và phát triển trang web thư viện thân thiện, cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác. Biên soạn các thông tin khoa học chuyên đề, thư mục định kỳ, phục vụ công tác nghiên cứu, học tập.

3.1. Xây dựng và nâng cấp hệ thống mục lục thư viện

Hệ thống mục lục(mục lục dạng phiếu, mục lục dạng sách in) cần được xây dựng và nâng cấp để đáp ứng nhu cầu của người dùng tin.

3.2. Phát triển cơ sở dữ liệu CSDL chuyên ngành

Cơ sở dữ liệu (CSDL) cần được phát triển để đáp ứng nhu cầu của người dùng tin.

3.3. Tối ưu hóa trang web thư viện Giao diện và nội dung

Trang web của thư viện cần được tối ưu hóa để đáp ứng nhu cầu của người dùng tin.

IV. Bí Quyết Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ Thông Tin Thư Viện

Nâng cao chất lượng dịch vụ thông tin là yếu tố then chốt để thu hút và giữ chân người dùng. Thư viện tỉnh Yên Bái cần chú trọng đến việc cung cấp dịch vụ Internet tốc độ cao, ổn định. Tổ chức các buổi hướng dẫn sử dụng thư viện, giúp người dùng khai thác hiệu quả nguồn tài liệu. Mở rộng dịch vụ mượn về nhà, tạo điều kiện thuận lợi cho người dùng. Duy trì dịch vụ đọc tại chỗ, cung cấp không gian yên tĩnh, thoải mái. Cung cấp tài liệu gốc và bản sao tài liệu gốc theo yêu cầu. Đẩy mạnh dịch vụ tra cứu thông tin, tư vấn, hỗ trợ người dùng.

4.1. Đa dạng hóa các hình thức phục vụ người đọc

Các loại hình dịch vụ TT-TV: dịch vụ Internet; dịch vụ hướng dẫn sử dụng thư viện; dịch vụ mượn về nhà; dịch vụ đọc tại chỗ; dịch vụ cung cấp tài liệu gốc; dịch vụ cung cấp bản sao tài liệu gốc; dịch vụ tra cứu thông tin; dịch vụ cung cấp tài liệu đa phương tiện.

4.2. Ứng dụng công nghệ thông tin vào quy trình phục vụ

Cần ứng dụng công nghệ thông tin vào quy trình phục vụ để nâng cao hiệu quả.

4.3. Nâng cao kỹ năng giao tiếp và tư vấn cho cán bộ thư viện

Cần nâng cao kỹ năng giao tiếp và tư vấn cho cán bộ thư viện để phục vụ người dùng tin tốt hơn.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Mô Hình Thư Viện Số Tại Yên Bái

Xây dựng thư viện số là xu hướng tất yếu trong thời đại công nghệ số. Thư viện tỉnh Yên Bái cần từng bước số hóa tài liệu, xây dựng kho tài liệu số phong phú, đa dạng. Phát triển các dịch vụ trực tuyến, cho phép người dùng truy cập, khai thác tài liệu mọi lúc, mọi nơi. Ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), học máy (Machine Learning) để nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện số. Tăng cường hợp tác với các thư viện, trung tâm thông tin khác để chia sẻ nguồn tài liệu số.

5.1. Số hóa tài liệu và xây dựng kho tài liệu số

Cần số hóa tài liệu và xây dựng kho tài liệu số để đáp ứng nhu cầu của người dùng tin.

5.2. Phát triển dịch vụ trực tuyến Truy cập và khai thác tài liệu

Cần phát triển dịch vụ trực tuyến để đáp ứng nhu cầu của người dùng tin.

5.3. Ứng dụng công nghệ AI và Machine Learning trong thư viện

Cần ứng dụng công nghệ AI và Machine Learning trong thư viện để nâng cao hiệu quả.

VI. Tương Lai Phát Triển Sản Phẩm và Dịch Vụ Thư Viện Yên Bái

Với sự quan tâm, đầu tư của các cấp lãnh đạo, sự nỗ lực của đội ngũ cán bộ thư viện, và sự ủng hộ của cộng đồng, Thư viện tỉnh Yên Bái có nhiều tiềm năng để phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Thư viện sẽ trở thành trung tâm thông tin, văn hóa quan trọng của tỉnh, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Cần tiếp tục đổi mới, sáng tạo, đáp ứng nhu cầu thông tin ngày càng cao của người dùng. Tăng cường hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm với các thư viện trong và ngoài nước. Xây dựng đội ngũ cán bộ thư viện chuyên nghiệp, năng động, sáng tạo.

6.1. Định hướng phát triển thư viện trong kỷ nguyên số

Cần định hướng phát triển thư viện trong kỷ nguyên số để đáp ứng nhu cầu của người dùng tin.

6.2. Vai trò của thư viện trong phát triển kinh tế xã hội địa phương

Cần xác định vai trò của thư viện trong phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

6.3. Xây dựng đội ngũ cán bộ thư viện chuyên nghiệp

Cần xây dựng đội ngũ cán bộ thư viện chuyên nghiệp để phục vụ người dùng tin tốt hơn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Lý do chọn đề tài và bối cảnh thực tiễn

Trong bối cảnh chuyển dịch sang xã hội thông tin và kinh tế tri thức, hoạt động thông tin – thư viện giữ vai trò bảo tồn di sản thư tịch và phổ biến tri thức cho cộng đồng theo quy định tại Điều 1 Pháp lệnh Thư viện. Đối với các tỉnh miền núi phía Bắc như Hà Giang, Lào Cai, Sơn La và Yên Bái, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều, người dân ở vùng sâu vùng xa ít có cơ hội tiếp cận nguồn lực tri thức.

Tại tỉnh Yên Bái, công tác thông tin – thư viện đóng vai trò là cầu nối đưa tri thức đến với đồng bào các dân tộc. Tuy nhiên, việc đầu tư cho hệ thống thư viện công cộng còn gặp khó khăn về ngân sách bổ sung vốn tài liệu, cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ, dẫn đến việc khai thác chưa đạt hiệu quả tối ưu. Tác giả lựa chọn đề tài "Phát triển sản phẩm và dịch vụ Thông tin - Thư viện tại Thư viện tỉnh Yên Bái" nhằm đánh giá toàn diện hiện trạng cung cấp sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện tại địa phương, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động phù hợp với điều kiện thực tế.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

• Mục tiêu nghiên cứu: Nghiên cứu các loại hình sản phẩm thư viện và mô hình hoạt động dịch vụ thông tin tại Thư viện tỉnh Yên Bái, từ đó đưa ra giải pháp và kiến nghị nhằm phát triển hệ thống sản phẩm và dịch vụ của Thư viện tỉnh Yên Bái.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Hệ thống hóa, khái quát hóa cơ sở lý luận về sản phẩm, dịch vụ thông tin – thư viện và hoạt động phát triển sản phẩm, dịch vụ thông tin – thư viện.
  2. Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng các loại hình sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện tại Thư viện tỉnh Yên Bái trong năm 2018.
  3. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng, đa dạng hóa các sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện tại Thư viện tỉnh Yên Bái.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện tại Thư viện tỉnh Yên Bái.
• Phạm vi không gian: Thư viện tỉnh Yên Bái (địa chỉ: Số 36, đường Trần Phú, Phường Đồng Tâm, Thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu, số liệu hoạt động và khảo sát thực tế thu thập trong năm 2018.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và chuẩn nghiệp vụ áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý luận chuyên ngành Thông tin – Thư viện từ các giáo trình và tài liệu chuẩn:

• Khái niệm và nguyên lý vận hành: Tiếp cận định nghĩa về sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện của PGS.TS. Trần Mạnh Tuấn (Giáo trình Sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện), quan điểm dịch vụ thông tin của Stuart A. Sutton và định nghĩa marketing thư viện của Hiệp hội Thư viện Hoa Kỳ (ALA).
• Tiêu chí đánh giá chất lượng sản phẩm: Dựa trên 4 tiêu chí gồm: Mức độ bao quát nguồn tin; Chất lượng của các đơn vị cấu thành sản phẩm; Khả năng cập nhật thông tin; Khả năng tìm kiếm thông tin qua sản phẩm.
• Tiêu chí đánh giá chất lượng dịch vụ: Dựa trên tính hiệu quả, tính hiệu quả của chi phí, lợi ích chi phí, chi phí thực hiện (chi phí hiện và chi phí ẩn), tính kịp thời và tính thuận tiện.
• Chuẩn nghiệp vụ thư viện:
  • Biên mục đọc máy: Khổ mẫu MARC21.
  • Phân loại tài liệu: Khung phân loại thập phân Dewey ấn bản 23 tiếng Việt (DDC 23).
  • Định từ khóa chủ đề: Bộ Từ khóa của Thư viện Quốc gia Việt Nam (quy mô 35.000 thuật ngữ).
  • Phần mềm quản trị thư viện số: Mã nguồn mở DSpace phiên bản 5.x.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả kết hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng:

• Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu: Thu thập, xử lý các báo cáo nghiệp vụ năm 2018 của Thư viện tỉnh Yên Bái (Báo cáo phòng Phục vụ bạn đọc, Báo cáo phòng Đa phương tiện), các văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Yên Bái.
• Phương pháp quan sát, điều tra thực tế: Trực tiếp ghi nhận quy trình xử lý kỹ thuật, tổ chức kho tài liệu, hình thức phục vụ tại các phòng đọc và phỏng vấn cán bộ chuyên môn tại Thư viện tỉnh Yên Bái.
• Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Phát và thu thập 20 phiếu khảo sát ý kiến người dùng tin tại chỗ để thống kê tần suất sử dụng và mức độ hài lòng đối với dịch vụ đọc tại chỗ.
• Phương pháp thống kê: Xử lý dữ liệu định lượng về vốn tài liệu, cơ cấu nhân sự, lượt phục vụ bạn đọc, chỉ số biểu ghi trong các cơ sở dữ liệu (CSDL) và ngân sách hoạt động.

Nguồn dữ liệu

• Báo cáo thống kê tổng kết công tác năm 2018 của Thư viện tỉnh Yên Bái.
• Hệ thống CSDL và cổng thông tin điện tử của Thư viện tỉnh Yên Bái (thuvientinhyenbai.vn).
• Văn bản quy phạm và kế hoạch phát triển địa phương: Kế hoạch số 124/KH-UBND ngày 07/6/2018 của UBND tỉnh Yên Bái về phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng; Pháp lệnh Thư viện.
• Số liệu điều tra khảo sát trực tiếp 20 bạn đọc tại thư viện.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện và khái quát về Thư viện tỉnh Yên Bái

Chương 1 hệ thống hóa các khái niệm nền tảng: sản phẩm thông tin – thư viện (kết quả của quá trình phân loại, biên mục, tóm tắt, tổng quan), dịch vụ thông tin – thư viện (các hoạt động cung cấp, hướng dẫn khai thác nguồn tin), dịch vụ tư vấn trực tuyến và hoạt động marketing thư viện. Chương này làm rõ mối quan hệ tương hỗ: sản phẩm là tiền đề để triển khai dịch vụ, trong khi dịch vụ là kênh phân phối đưa sản phẩm đến người dùng tin.

Về khái quát đơn vị nghiên cứu, Thư viện tỉnh Yên Bái thành lập tháng 5/1959, trải qua giai đoạn sáp nhập thành Thư viện tỉnh Hoàng Liên Sơn (1978) và tái lập vào tháng 10/1991. Trụ sở hiện nay tại số 36 Trần Phú (khánh thành năm 1996, diện tích 1.830 m², kết cấu 3 tầng). Cơ cấu tổ chức gồm Ban Giám đốc (1 Giám đốc, 2 Phó Giám đốc) và 6 phòng chuyên môn: Nghiệp vụ, Phục vụ, Hành chính - Tổng hợp, Tin học, Địa chí, Xây dựng phong trào và phục vụ lưu động. Mạng lưới cơ sở gồm 9 thư viện cấp huyện, 5 thư viện cấp xã, 164 tủ sách cơ sở (82 tủ hoạt động thường xuyên), 41 điểm luân chuyển, 20 điểm bưu điện văn hóa xã và 62 điểm phục vụ lưu động. Hằng năm, thư viện phục vụ khoảng 48.000 lượt bạn đọc và luân chuyển 136.000 lượt sách báo.

Chỉ số nhân lực (Tổng số: 38 cán bộ)	Số lượng	Tỷ lệ (%)
Trình độ học vấn:
- Thạc sĩ	2	5,26%
- Cử nhân	31	81,58%
- Cao đẳng	1	2,63%
- Trung cấp	1	2,63%
- Trung học phổ thông	3	7,89%
Cơ cấu giới tính:
- Nữ	31	81,58%
- Nam	7	18,42%
Hình thức lao động:
- Biên chế	34	89,47%
- Hợp đồng theo Nghị định 68	3	7,89%
- Hợp đồng tự do	1	2,63%

Về nguồn lực thông tin tính đến ngày 31/12/2018, thư viện sở hữu:

• Tài liệu in: 274.101 bản sách in (bổ sung trung bình 3.000 tên với hơn 10.000 bản/năm; riêng năm 2018 bổ sung hơn 10.000 bản); 200 tên báo, tạp chí; hơn 400 bản sách cổ (Hán – Nôm, Thái cổ, Dao cổ viết trên giấy dó có niên đại từ 80 đến 300 năm).
• Tài liệu số hóa: 217.042 trang tài liệu được số hóa quản lý trên phần mềm DSpace.
• Hệ thống CSDL: Bao gồm 8 CSDL chuyên ngành với quy mô biểu ghi cụ thể:

Tên Cơ sở dữ liệu	Mã CSDL	Số lượng biểu ghi
CSDL Sách	SACH	32.838
CSDL Báo - Tạp chí trích	BTCHI	16.748
CSDL Lưu động	LDONG	14.156
CSDL Thiếu nhi	TNHI	11.792
CSDL Địa chí sách	DCHI	3.061
CSDL Điện tử	DIEN TU	1.315
CSDL Nhân vật chí Địa chí	NVAN DCHI	859
CSDL Nhân vật	NVAN	621

Hạ tầng công nghệ thông tin gồm 3 máy chủ, 81 máy trạm, 3 máy chiếu, 6 máy in, 2 máy photocopy, 4 máy scanner và thiết bị đọc chuyên dụng cho người khiếm thị.

Chương 2: Thực trạng sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện tại Thư viện tỉnh Yên Bái

Chương 2 phân tích chính sách hỗ trợ và chi tiết các sản phẩm, dịch vụ đang vận hành:

• Chính sách và nguồn lực đầu tư: Năm 2018, thư viện được cấp ngân sách hoạt động 5.425.000.000 đồng. Thực hiện Kế hoạch số 124/KH-UBND của UBND tỉnh, thư viện đẩy mạnh luân chuyển tài liệu đến hệ thống bưu điện văn hóa xã và các điểm trường học. Đơn vị tham gia Dự án BMGF (Quỹ Bill & Melinda Gates tài trợ thông qua Quỹ Dịch vụ Viễn thông công ích) với quy mô tiếp nhận 40 máy tính cấu hình cao tại Thư viện tỉnh. Hợp tác quốc tế với tỉnh Val de Marne (Pháp) mang lại nhiều dự án: xe thư viện lưu động năm 2008 (tổng vốn 94.292 EUR, trang bị 4.000 bản sách, 5 máy tính, máy chiếu); Phòng Đa phương tiện năm 2010 (65.360 EUR, 2 máy chủ, 15 máy trạm); Dự án số hóa và bảo quản tài liệu cổ giai đoạn 2011–2013 (15.000 EUR); Dự án cung cấp tác phẩm Pháp ngữ năm 2014 (8.000 EUR với 312 tên/3.386 bản sách).
• Các sản phẩm thông tin – thư viện:
  • Hệ thống mục lục trực tuyến (OPAC): Triển khai tra cứu qua mạng tại địa chỉ IP tĩnh nội bộ, cập nhật danh mục sách mới và sách mượn nhiều nhất.
  • Bộ sưu tập (BST) số: Xây dựng 8 bộ sưu tập số chuyên đề trên DSpace gồm: BST Tài liệu cổ (>400 tài liệu Hán Nôm, Thái cổ); BST Luận án - Luận văn (phục vụ xem 40-60% dung lượng do bản quyền); BST Đảng bộ tỉnh Yên Bái; BST Sắc màu văn hóa các dân tộc tỉnh Yên Bái (phản ánh 30 dân tộc); BST Tác phẩm văn học Yên Bái; BST Tài liệu tiểu học; BST Tài liệu Trung học cơ sở; BST Tài liệu Trung học phổ thông.
  • Website thư viện: Đăng tải 36 kỳ thư mục định kỳ "Yên Bái thành tựu kinh tế - xã hội", biên tập 54 tin bài/chuyên đề giới thiệu sách trong năm 2018.
  • Thông tin chuyên đề và bài trích: Xuất bản 12 số Thông tin khoa học chuyên đề/năm và quản lý CSDL Bài trích báo chí địa phương với 16.748 biểu ghi.
• Các loại hình dịch vụ thông tin – thư viện:
  • Tổ chức phòng đọc: Phân chia thành 4 không gian phục vụ: Phòng đọc tổng hợp (~70.000 bản sách), Phòng đọc người lớn (~60.000 bản sách), Phòng đọc thiếu nhi (~70.000 bản sách), Phòng Đa phương tiện (40 máy tính) và Phòng trưng bày triển lãm.
  • Thống kê phục vụ và phí thẻ năm 2018: Phục vụ 66.180 lượt bạn đọc. Cấp mới 750 thẻ thiếu nhi (mức phí 10.000 đ/thẻ) và 1.905 thẻ người lớn/đa phương tiện (phí 20.000 đ – 30.000 đ/thẻ).
  • Kết quả khảo sát người dùng tin (n=20):
    • Tần suất sử dụng dịch vụ đọc tại chỗ: 60% thường xuyên, 40% thỉnh thoảng, 10% không bao giờ (theo ghi nhận mẫu khảo sát của tác giả).
    • Đánh giá chất lượng đọc tại chỗ: 45% đánh giá Rất tốt, 40% đánh giá Tốt, 15% đánh giá Chưa tốt.

Chỉ tiêu khảo sát (n = 20)	Tỷ lệ phản hồi (%)
Mức độ sử dụng dịch vụ đọc tại chỗ:
- Thường xuyên	60%
- Thỉnh thoảng	40%
- Không bao giờ	10%
Chất lượng dịch vụ đọc tại chỗ:
- Rất tốt	45%
- Tốt	40%
- Chưa tốt	15%

Chương 3: Giải pháp phát triển chất lượng sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện tại Thư viện tỉnh Yên Bái

Chương 3 đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng hoạt động:

1. Phát triển chất lượng sản phẩm và dịch vụ: Tiếp tục hoàn thiện phần mềm DSpace, mở rộng số hóa tài liệu toàn văn, chuẩn hóa dữ liệu biên mục OPAC, duy trì đều đặn 36 kỳ thư mục định kỳ và 12 số thông tin chuyên đề mỗi năm; nâng cấp chất lượng phục vụ của xe thư viện lưu động.
2. Phát triển nguồn nhân lực và đào tạo người dùng tin: Tổ chức bồi dưỡng nâng cao trình độ ứng dụng công nghệ thông tin cho 81,58% cán bộ có trình độ cử nhân; tuyển dụng, bổ sung nhân lực chuyên trách CNTT; mở các lớp tập huấn kỹ năng tra cứu trực tuyến và kỹ năng tìm tin trên OPAC/CSDL cho bạn đọc, học sinh, sinh viên trên địa bàn.
3. Tăng cường cơ sở vật chất và nguồn lực thông tin: Đầu tư nâng cấp hệ thống 81 máy trạm, bổ sung máy quét chuyên dụng tốc độ cao; duy trì tốc độ bổ sung vốn tài liệu in trên 10.000 bản/năm, ưu tiên thu thập luận án, công trình nghiên cứu địa chí và tài liệu tiếng dân tộc thiểu số.
4. Xây dựng chiến lược marketing và phát triển dịch vụ: Đẩy mạnh truyền thông qua website, mạng xã hội, tích hợp dịch vụ cấp thẻ trực tuyến, tổ chức các sự kiện văn hóa đọc như Ngày hội đọc sách, Hội Báo Xuân và trưng bày triển lãm theo chuyên đề.
5. Tăng cường liên kết, chia sẻ nguồn lực: Mở rộng thỏa thuận chia sẻ CSDL số hóa với các trường chuyên nghiệp, trường THPT (như Trường Cao đẳng Nghề, THPT Chuyên Nguyễn Tất Thành...) và duy trì luân chuyển sách đến 20 điểm bưu điện văn hóa xã cùng mạng lưới tủ sách cơ sở.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

• Tổng hợp hệ thống dữ liệu toàn diện về vốn tài liệu (274.101 bản sách in, 200 loại báo tạp chí, >400 bản sách cổ) và năng lực số hóa (217.042 trang số hóa, 8 CSDL với tổng cộng 81.390 biểu ghi) tại Thư viện tỉnh Yên Bái tính đến hết năm 2018.
• Ghi nhận số liệu khai thác thực tế: phục vụ 66.180 lượt bạn đọc, cấp phát 2.655 thẻ thư viện các loại trong năm 2018.
• Làm rõ bức tranh hợp tác tài trợ quốc tế hiệu quả tại địa phương thông qua các chương trình của Hội đồng tỉnh Val de Marne (Pháp) từ năm 2007–2014 và Dự án Bill & Melinda Gates (BMGF).

Giải pháp và kiến nghị

• Đề xuất mô hình kết hợp dịch vụ truyền thống với dịch vụ thư viện điện tử, trọng tâm là khai thác hiệu quả 8 bộ sưu tập số và hệ thống xe thư viện lưu động.
• Kiến nghị giải pháp khắc phục điểm yếu về nhân lực CNTT (nam giới chiếm 18,42%), tăng cường đào tạo người dùng tin để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng CSDL trực tuyến.

Đóng góp của đề tài

• Khóa luận là công trình nghiên cứu chuyên biệt đầu tiên về thực trạng và giải pháp phát triển sản phẩm, dịch vụ thông tin – thư viện tại Thư viện tỉnh Yên Bái, không trùng lặp với các đề tài đã thực hiện trước đó tại các thư viện đại học hoặc thư viện tỉnh khác.
• Cung cấp nguồn số liệu thực chứng phục vụ công tác quản lý ngành văn hóa và định hướng phát triển mạng lưới thư viện công cộng tại các tỉnh miền núi phía Bắc.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Quy mô khảo sát thực tế người dùng tin còn nhỏ (mẫu khảo sát n = 20 phiếu hỏi tại chỗ), chưa bao quát toàn diện các đối tượng bạn đọc tại 9 huyện, thị xã và các điểm phục vụ lưu động vùng sâu vùng xa. Thời gian thu thập số liệu tập trung chủ yếu trong năm 2018.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi khảo sát hành vi thông tin và nhu cầu tin của đồng bào các dân tộc thiểu số tại các huyện vùng cao (Mù Cang Chải, Trạm Tấu, Văn Chấn); nghiên cứu đánh giá tác động của Luật Thư viện (ban hành năm 2019) và các mô hình liên thông thư viện số trong mạng lưới thư viện công cộng khu vực Tây Bắc.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên ngành Khoa học Thư viện, Quản lý Thông tin, Văn hóa học; cán bộ quản lý và nhân viên phụ trách nghiệp vụ tại hệ thống thư viện công cộng cấp tỉnh, huyện.
• Nội dung giá trị nhất:
  • Phương pháp xây dựng và tổ chức 8 bộ sưu tập số chuyên đề địa phương (tài liệu cổ Hán Nôm, Thái cổ, địa chí, luận án luận văn) trên nền tảng phần mềm mã nguồn mở DSpace.
  • Quy trình tiếp nhận, quản lý và vận hành các dự án tài trợ quốc tế (Val de Marne, BMGF) và mô hình xe ô tô thư viện lưu động phục vụ đồng bào miền núi.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Thư viện tỉnh Yên Bái đang sử dụng những chuẩn nghiệp vụ và phần mềm nào trong xử lý tài liệu?

Thư viện áp dụng phần mềm mã nguồn mở DSpace (phiên bản 5.x) cho thư viện số và quản trị tài liệu số hóa; sử dụng khổ mẫu MARC21 trong biên mục đọc máy; Khung phân loại thập phân Dewey ấn bản 23 tiếng Việt (DDC 23) để phân loại tài liệu; và Bộ Từ khóa gồm 35.000 thuật ngữ của Thư viện Quốc gia Việt Nam để định chủ đề.

2. Quy mô vốn tài liệu cổ và các bộ sưu tập số tại thư viện đạt mức độ nào?

Thư viện lưu giữ hơn 400 bản tài liệu cổ bằng chữ Hán – Nôm, Thái cổ và Dao cổ (viết tay trên giấy dó, niên đại 80–300 năm). Về tài liệu số, thư viện đã số hóa 217.042 trang tài liệu và xây dựng 8 bộ sưu tập số trên website gồm: Tài liệu cổ, Luận án - Luận văn, Đảng bộ tỉnh Yên Bái, Sắc màu văn hóa các dân tộc Yên Bái, Tác phẩm văn học Yên Bái, Tài liệu tiểu học, Tài liệu THCS và Tài liệu THPT.

3. Các dự án hợp tác quốc tế nổi bật mà Thư viện tỉnh Yên Bái đã tiếp nhận gồm những gì?

Thư viện tiếp nhận tài trợ từ tỉnh Val de Marne (Cộng hòa Pháp) qua 4 dự án: Xe thư viện lưu động năm 2008 (94.292 EUR), Phòng Đa phương tiện năm 2010 (65.360 EUR), Dự án phục chế, bảo quản và số hóa tài liệu cổ giai đoạn 2011–2013 (15.000 EUR), Dự án cung cấp tác phẩm Pháp ngữ năm 2014 (8.000 EUR). Ngoài ra còn có Dự án BMGF trang bị 40 bộ máy tính cấu hình cao kết nối mạng Internet.

4. Cơ cấu trình độ của đội ngũ cán bộ thư viện tỉnh Yên Bái năm 2018 như thế nào?

Tổng số nhân sự là 38 người (34 biên chế, 3 hợp đồng theo Nghị định 68, 1 hợp đồng tự do; 31 nữ và 7 nam). Cơ cấu trình độ gồm: 2 Thạc sĩ (5,26%), 31 Cử nhân (81,58%), 1 Cao đẳng (2,63%), 1 Trung cấp (2,63%) và 3 trình độ THPT (7,89%).

5. Kết quả phục vụ bạn đọc và mức phí cấp thẻ tại Thư viện tỉnh Yên Bái năm 2018 là bao nhiêu?

Năm 2018, thư viện phục vụ 66.180 lượt bạn đọc; cấp mới 750 thẻ thiếu nhi và 1.905 thẻ người lớn/đa phương tiện. Mức thu phí làm thẻ theo quy định: thẻ thiếu nhi là 10.000 đồng, thẻ người lớn là 20.000 đồng, và thẻ phòng đa phương tiện là 30.000 đồng.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nghiêm Đình Chính đã phản ánh chi tiết thực trạng tổ chức và cung cấp sản phẩm, dịch vụ thông tin – thư viện tại Thư viện tỉnh Yên Bái trong năm 2018. Nghiên cứu hệ thống hóa thành công các dữ liệu về nguồn lực thông tin, cơ sở hạ tầng DSpace, 8 bộ sưu tập số và các chương trình hợp tác quốc tế đặc thù của một thư viện cấp tỉnh miền núi phía Bắc. Các giải pháp được đề xuất mang tính đồng bộ từ nâng cao năng lực nhân sự, tăng cường trang thiết bị số hóa đến liên kết chia sẻ nguồn tin, tạo cơ sở thực tiễn hữu ích cho việc nâng cao hiệu quả phục vụ văn hóa đọc tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN – THƯ VIỆN VÀ KHÁI QUÁT VỀ THƯ VIỆN TỈNH YÊN BÁI 1.1 Một số khái niệm cơ bản 1.1 Sản phẩm thông tin – thư viện “Sản phẩm TT-TV là kết quả của quá trình xử lý thông tin, do một cá nhân hoặc tập thể nào đó thực hiện nhằm thỏa mãn nhu cầu người dùng tin" - bao gồm nhu cầu tra cứu thông tin và nhu cầu về chính bản thân thông tin( Nguồn: Giáo trình Sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện – Trần Mạnh Tuấn) Quá trình lao động để tạo ra sản phẩm là quá trình xử lý thông tin bao gồm: phân loại, biên mục, định từ khóa, tóm tắt, chú giải, biên soạn tổng quan,. trong đó cũng gồm quá trình phân tích, tổng hợp thông tin. Sản phẩm TT-TV có nhiều hình thức khác nhau, gồm cả những sản phẩm mang tính truyền thống và những sản phẩm mang tính hiện đại. Những sản phẩm TT-TV truyền thống có thể là hệ thống mục lục, các thư mục, tổng quan,.

Các sản phẩm hiện đại tuy ra đời sau nhưng cũng khá đa dạng, phong phú, có thể là những sản phẩm cũ nhưng xuất bản dưới dạng điện tử hoặc là những sản phẩm mới như: CSDL, các bản tin điện tử,. Các loại hình sản phẩm thông tin thư viện phổ biến hiện tại như: Hệ thống mục lục(mục lục dạng phiếu, mục lục dạng sách in); tạp chí tóm tắt; CSDL; trang web của thư viện; thư mục sách mới; thông tin khoa học chuyên đề,… 1.2 Dịch vụ thông tin – thư viện Theo từ điển giải nghĩa Thư viện học và Tin học Anh - Việt, Dịch vụ thư viện (Library Service) là một từ chung dùng để chỉ tất cả những hoạt động cũng như chương trình được thư viện cung cấp để đáp ứng với nhu cầu về thông tin của cộng đồng độc giả". Theo chuyên gia thông tin người Mỹ, Stuart A.Sutton, “Dịch vụ thông tin là những dịch vụ được cung cấp để đáp ứng nhu cầu của một tổ chức hoặc cá nhân, trong đó cần thiết phải có mối quan hệ người thực hiện dịch vụ - khách hàng và cung cấp thông tin chọn lọc thỏa mãn yêu cầu”. Theo Trần Mạnh Tuấn, một chuyên gia về SP&DV TT-TV thì: “Dịch vụ TT-TV 5 bao gồm những hoạt động nhằm thỏa mãn nhu cầu thông tin và trao đổi thông tin của người dùng tin các cơ quan thông tin Thư viện nói chung”.

Như vậy, có thể khái quát về dịch vụ TT-TV như sau: Dịch vụ TT-TV bao gồm những hoạt động của cơ quan TT-TV nhằm thỏa mãn NCT của người dùng tin. Các loại hình dịch vụ TT-TV: dịch vụ Internet; dịch vụ hướng dẫn sử dụng thư viện; dịch vụ mượn về nhà; dịch vụ đọc tại chỗ; dịch vụ cung cấp tài liệu gốc; dịch vụ cung cấp bản sao tài liệu gốc; dịch vụ tra cứu thông tin; dịch vụ cung cấp tài liệu đa phương tiện.3 Phát triển Trước hết cần làm rõ khái niệm “phát triển”, “phát triển” tuy ban đầu được các nhà kinh tế học định nghĩa là “tăng trưởng kinh tế”, nhưng nội hàm của nó từ lâu đã vượt khỏi phạm vi này, được nâng cấp sâu sắc hơn và chính xác hơn. Theo Từ điển Tiếng Việt “phát triển” được hiểu là quá trình vận động, tiến triển theo hướng tăng lên, ví dụ: phát triển kinh tế, phát triển văn hoá, phát triển xã hội… Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam thì “phát triển là phạm trù triết học chỉ ra tính chất của những biến đổi đang diễn ra trong thế giới. Phát triển là một thuộc tính của vật chất.

Mọi sự vật và hiện tượng của hiện thực không tồn tại trong trạng thái khác nhau từ khi xuất hiện đến lúc tiêu vong,… nguồn gốc của phát triển là sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập”.4 Phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện Sau quá trình nghiên cứu và tìm hiểu, tôi chưa thấy có tác giả nào đề cập và nêu rõ được nội hàm của phát triển SP&DV thông tin – thư viện. Sau khi tham khảo Giáo trình: SP&DV thông tin – thư viện của tác giả Trần Mạnh Tuấn, tôi đã mạnh dạn đề xuất Khái niệm về phát triển SP&DV thông tin – thư viện như sau: - Phát triển sản phẩm TT-TV: là đa dạng hóa các sản phẩm thông tin phù hợp với sự phát triển các nguồn thông tin cũng như nhu cầu nhận thức của con người. - Phát triển dịch vụ TT-TV: Là phát triển các loại dịch vụ giúp người dùng tin sử dụng được một cách hiệu quả các nguồn thông tin nhằm thỏa mãn tới mục đích cuối cùng của người dùng tin. Giữa SP&DV thông tin – thư viện có mối quan hệ hết sức chặt chẽ với nhau.

Trong nhiều trường hợp khi thực hiện một số dịch vụ nào đó đều cần phải sử dụng tới một hay một số sản phẩm đã có. Ngược lại, mỗi sản phẩm được ra đời đều cần thiết có một hay 6 một số dịch vụ cụ thể để giúp người dùng tin sử dụng được nó một cách có hiệu quả. Do đó khi phát triển sản phẩm và dịch thông tin – thư viện cần có sự tương xứng, hài hòa và phù hợp để nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan thông tin – thư viện. Tư vấn hỏi đáp trực tuyến Tư vấn là một tiến trình tương tác nhằm giúp người hỏi hiểu được vấn đề của họ và khơi dậy tiềm năng để người hỏi tự quyết định vấn đề của mình.

Vậy tư vấn hỏi đáp trực tuyến tại thư viện là dịch vụ giúp cho những thắc mắc của NDT về lĩnh vực thư viện được nhân viên hỗ trợ trực tuyến của thư viện giải đáp trong thời gian nhanh nhất qua các phương tiện trực tuyến như internet, gọi điện mà không cần phải đến thư viện. Marketing thư viện Trong nền kinh tế tri thức, thông tin được coi là nguồn lực, ai nắm được thông tin người đó có quyền lực. Tự bản thân thông tin là một loại hàng hóa đặc biệt, có giá trị kinh tế cao và ý nghĩa xã hội sâu sắc. Không ai khác, chính các cơ quan thông tin thư viện là tổ chức nắm giữ, lưu trữ và phổ biến nguồn lực quý giá này đến với cộng đồng.

Sứ mệnh của các thư viện là tạo lập và duy trì quá trình trao đổi thông tin, tạo điều kiện cho người dùng tin tái sản xuất ra thông tin, từ đó phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội. Tuy vậy, trong thời đại số, thư viện đang phải đứng trước những thách thức rất to lớn, một trong số đó là Internet, kho tài nguyên khổng lồ có thể dễ dàng truy cập bất cứ khi nào. Người dùng thay vì phải đến thư viện, có thể truy cập và tìm kiếm thông tin họ cần ngay tại nhà hay nơi làm việc với tốc độ nhanh chóng. Xuất bản điện tử cũng là một thách thức không nhỏ, thay vì mất vài tháng để xuất bản một cuốn sách, một tài liệu điện tử có thể chỉ mất 5 phút để đến với người dùng tin.

Thư viện ngày nay không còn là nơi lưu trữ và phổ biến thông tin duy nhất mà đang phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt trong thị trường thông tin. Chính vì thế, các thư viện cần đến một công cụ đắc lực- “marketing”. Marketing sẽ giúp thư viện hiểu được người dùng đang muốn gì, làm thế nào để đáp ứng nhu cầu của họ và làm thế nào để cải thiện mối quan hệ người dùng tin- nhân viên thư viện. Marketing giúp thư viện định vị hình ảnh của mình với người dùng tin, lãnh đạo các cấp và cả các nhà tài trợ.

Trong công tác thông tin thư viện, các khái niệm về marketing đã không còn mới mẻ. Được nhắc đến những năm 1970, ngày nay hoạt động marketing trong thư viện và các trung tâm thông tin ngày càng trở nên phổ biến. Theo Từ điển giải thích thuật ngữ 7 thư viện học ALA: “Marketing thông tin thư viện là tất cả các hoạt động có mục đích cổ vũ cho sự trao đổi và đáp ứng giữa nhà cung cấp dịch vụ thư viện và truyền thông với người đang sử dụng hay sẽ có thể là người sử dụng những dịch vụ này”( Nguồn: http://thuvien.vn/marketing-thu-vien-trong-thoi-dai-so.html) Là những cán bộ thư viện làm việc trong môi trường thông tin hiện đại như ngày nay, chúng ta cần phải nắm rõ lợi thế của thư viện mình, góp phần vào việc quảng bá hình ảnh và giá trị của thư viện, tham gia vào quá trình đánh giá nhu cầu người dùng và nỗ lực để đáp ứng những yêu cầu đó. Tuy nhiên, để làm được điều này một cách hiệu quả các cán bộ thư viện cần phải nắm được các quy trình cơ bản của marketing thư viện bao gồm : Nghiên cứu và phân tích thị trường; Lập kế hoạch phát triển sản phẩm dịch vụ và quảng bá sản phẩm dịch vụ.2 Mối quan hệ giữa sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện Sản phẩm TT-TV và dịch vụ TT-TV là hai khái niệm có mối quan hệ chặt chẽ với nhau và hỗ trợ nhau cùng phát triển.

Sản phẩm TT-TV và dịch vụ TT-TV được tạo ra nhằm khai thác, tìm kiếm TT cũng như được tiến hành hoạt động để thỏa mãn nhu cầu của NDT. Sản phẩm TT-TV là một trong những tiền đề để cơ quan TT-TV triển khai và phát triển các dịch vụ TT-TV khác nhau. Ngược lại, nhờ việc triển khai và cung cấp các dịch vụ TT-TV khác nhau mà cơ quan TT-TV sẽ có điều kiện quảng bá rộng rãi và đưa nhiều sản phẩm TT-TV đến với người dùng tin một cách nhanh chóng và thuận tiện. Sản phẩm TT-TV chính là một trong những nguồn khai thác thông tin quan trọng và tin cậy của cơ quan TT-TV bởi sản phẩm là kết quả của quá trình xử lý thông tin do các cán bộ TT-TV thực hiện.

Sức mạnh của cơ quan TT-TV là ở khả năng tổ chức và cung cấp các dịch vụ thông tin theo yêu cầu và khả năng tạo ra các sản phẩm thông tin có giá trị gia tăng cao như: các bài tóm tắt, tổng luận, chú giải, các cơ sở dữ liệu (CSDL) chứa các thông tin tư vấn, đánh giá… Và dịch vụ chỉ có thể triển khai tốt trên cơ sở những năng lực hiện có về nguồn tin và đội ngũ cán bộ thông tin chuyên nghiệp. Chất lượng và sự đa dạng của sản phẩm TT-TV có ảnh hưởng lớn đến chất lượng và sự đa dạng của dịch vụ TT-TV. Để đáp ứng yêu cầu của NDT, thông thường các cán bộ TT - TV phải tiến hành đồng thời việc tạo ra các SP&DV TT - TV tương ứng.