Phát Triển Năng Lực Vận Dụng Kiến Thức Vào Thực Tiễn Cho Học Sinh Trường Dự Bị Đại Học Dân Tộc

Luận văn thạc sĩ VNU UED nghiên cứu phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh dự bị đại học qua dạy học chủ đề tích hợp kim loại.

• Tác giả: Võ Thị Hồng Vịnh
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Trung Ninh
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm Hóa học
• Đề tài: Phát Triển Năng Lực Vận Dụng Kiến Thức Vào Thực Tiễn Cho Học Sinh Trường Dự Bị Đại Học Dân Tộc Thông Qua Dạy Học Một Số Chủ Đề Tích Hợp Phần Kim Loại
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC VÀO THỰC TIỄN CHO HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC TÍCH HỢP
• 1.1. Định hướng đổi mới chương trình giáo dục từ tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực
• 1.2. Năng lực và sự phát triển năng lực cho học sinh
• 1.2.1. Khái niệm năng lực
• 1.2.2. Cấu trúc năng lực
• 1.2.3. Năng lực chung và năng lực đặc thù của môn học cần hình thành và phát triển cho học sinh
• 1.2.4. Năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn
• 1.2.4.1. Cấu trúc và biểu hiện của năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn
• 1.3. Dạy học tích hợp phát triển năng lực học sinh
• 1.3.1. Khái niệm dạy học tích hợp
• 1.3.2. Các quan điểm dạy học tích hợp
• 1.3.3. Sự cần thiết phải dạy học tích hợp
• 1.3.4. Các đặc trưng của dạy học tích hợp
• 1.3.5. Vai trò của dạy học theo quan điểm tích hợp
• 1.3.6. Một số phương pháp dạy học tích cực nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh
• 1.3.6.1. Dạy học theo dự án
• 1.3.6.2. Dạy học WebQuest
• 1.4. Thực trạng việc dạy học tích hợp phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh trong quá trình dạy học hóa học tại trường dự bị đại học dân tộc
• 1.4.1. Đặc điểm học sinh trường dự bị đại học dân tộc
• 1.4.2. Mục đích điều tra
• 1.4.3. Đối tượng điều tra
• 1.4.4. Kết quả điều tra
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG CHỦ ĐỀ DẠY HỌC TÍCH HỢP TRONG DẠY HỌC PHẦN KIM LOẠI NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC VÀO THỰC TIỄN CHO HỌC SINH
• 2.1. Mục tiêu, nội dung chương trình môn Hoá học phần kim loại - Hệ Dự bị Đại học
• 2.2. Nội dung chương trình phần kim loại
• 2.3. Nguyên tắc lựa chọn nội dung tích hợp
• 2.4. Đảm bảo mục tiêu giáo dục, hình thành và phát triển các năng lực cần thiết cho người học
• 2.5. Đáp ứng được yêu cầu phát triển của xã hội, mang tính thiết thực, có ý nghĩa với người học
• 2.6. Đảm bảo tính khoa học và tiếp cận những thành tựu của khoa học kĩ thuật, đồng thời vừa sức với học sinh
• 2.7. Đảm bảo tính giáo dục và giáo dục vì sự phát triển bền vững
• 2.8. Tăng tính hành dụng, tính thực tiễn; quan tâm tới những vấn đề mang tính xã hội của địa phương
• 2.9. Đảm bảo các chủ đề tích hợp được xây dựng xung quanh các kiến thức dựa trên chương trình hiện hành của các môn học
• 2.10. Quy trình xây dựng chủ đề tích hợp
• 2.11. Xây dựng một số chủ đề dạy học tích hợp phần kim loại nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh
• 2.12. Chủ đề kim loại với một số vấn đề thực tiễn cuộc sống
• 2.13. Chủ đề hang động đá vôi và hành trình của muối cacbonat - Những thắng cảnh nổi tiếng của Việt Nam
• 2.14. Thiết kế bộ công cụ đánh giá năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh thông qua dạy học tích hợp
• 2.14.1. Bảng kiểm quan sát dành cho giáo viên
• 2.14.2. Phiếu hỏi học sinh về mức độ phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn
• 2.14.3. Phiếu hỏi để khảo sát ý kiến của học sinh sau khi học xong các chủ đề tích hợp
• 2.14.4. Xây dựng các bài kiểm tra đánh giá năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn
• 2.15. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Phương pháp và nội dung thực nghiệm
• 3.3.1. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 3.3.2. Nội dung thực nghiệm sư phạm
• 3.4. Tiến hành thực nghiệm sư phạm
• 3.5. Kết quả và xử lý kết quả thực nghiệm
• 3.5.1. Kết quả định tính
• 3.5.2. Kết quả đánh giá định lượng
• 3.5.3. Phân tích kết quả thực nghiệm
• 3.6. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh

Phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh trường dự bị đại học dân tộc là một nhiệm vụ quan trọng trong giáo dục hiện đại. Năng lực này không chỉ giúp học sinh áp dụng kiến thức vào thực tiễn mà còn phát triển tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề. Việc dạy học tích hợp là một phương pháp hiệu quả để đạt được mục tiêu này, giúp học sinh liên kết kiến thức từ nhiều môn học khác nhau.

1.1. Khái niệm năng lực vận dụng kiến thức

Năng lực vận dụng kiến thức được hiểu là khả năng sử dụng kiến thức đã học để giải quyết các tình huống thực tiễn. Điều này bao gồm việc phân tích, tổng hợp và áp dụng kiến thức vào các vấn đề cụ thể trong cuộc sống hàng ngày.

1.2. Tầm quan trọng của năng lực vận dụng kiến thức

Năng lực vận dụng kiến thức giúp học sinh tự tin hơn trong việc đối mặt với các thách thức trong học tập và cuộc sống. Nó cũng góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu của xã hội hiện đại.

II. Thách thức trong việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh

Mặc dù việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh trường dự bị đại học dân tộc là cần thiết, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Những khó khăn này có thể đến từ phương pháp dạy học, tâm lý học sinh, và cả môi trường học tập.

2.1. Khó khăn trong phương pháp dạy học

Nhiều giáo viên vẫn sử dụng phương pháp dạy học truyền thống, thiếu sự tương tác và thực hành, dẫn đến việc học sinh không thể áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

2.2. Tâm lý học sinh và sự thiếu tự tin

Học sinh thường cảm thấy thiếu tự tin khi phải vận dụng kiến thức vào thực tiễn, đặc biệt là trong các tình huống mới lạ. Điều này cần được khắc phục thông qua các hoạt động thực tiễn và hỗ trợ từ giáo viên.

III. Phương pháp dạy học tích hợp để phát triển năng lực học sinh

Dạy học tích hợp là một phương pháp hiệu quả để phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh kết nối kiến thức từ nhiều môn học mà còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện.

3.1. Dạy học theo dự án

Dạy học theo dự án cho phép học sinh tham gia vào các hoạt động thực tiễn, từ đó áp dụng kiến thức vào các tình huống cụ thể. Phương pháp này giúp học sinh phát triển kỹ năng làm việc nhóm và giải quyết vấn đề.

3.2. Dạy học giải quyết vấn đề

Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề khuyến khích học sinh tìm kiếm giải pháp cho các tình huống thực tiễn. Điều này không chỉ giúp học sinh phát triển năng lực vận dụng kiến thức mà còn nâng cao khả năng tư duy độc lập.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Việc áp dụng các phương pháp dạy học tích hợp đã cho thấy những kết quả tích cực trong việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng học sinh có khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn tốt hơn sau khi tham gia vào các hoạt động học tập tích cực.

4.1. Kết quả từ thực nghiệm sư phạm

Các kết quả từ thực nghiệm sư phạm cho thấy học sinh có sự tiến bộ rõ rệt trong việc vận dụng kiến thức vào thực tiễn sau khi tham gia vào các chủ đề dạy học tích hợp.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh và giáo viên cho thấy sự hài lòng với phương pháp dạy học tích hợp, đồng thời khẳng định tính hiệu quả của nó trong việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh trường dự bị đại học dân tộc thông qua dạy học tích hợp là một hướng đi đúng đắn. Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp dạy học mới để nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu của xã hội.

5.1. Đề xuất các giải pháp cải tiến

Cần có các giải pháp cải tiến trong phương pháp dạy học, bao gồm việc đào tạo giáo viên và phát triển chương trình học phù hợp với nhu cầu thực tiễn.

5.2. Tương lai của giáo dục tích hợp

Giáo dục tích hợp sẽ tiếp tục là xu hướng phát triển trong tương lai, giúp học sinh phát triển toàn diện và sẵn sàng cho những thách thức trong cuộc sống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Chƣơng 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn về vấn đề phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh thông qua dạy học tích hợp Chƣơng 2: Xây dựng chủ đề dạy học tích hợp trong dạy học phần kim loại nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh Chƣơng 3: Thực nghiệm sư phạm. Kết luận chung và khuyến nghị 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC VÀO THỰC TIỄN CHO HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC TÍCH HỢP 1. Định hƣớng đổi mới chƣơng trình giáo dục từ tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực Trong chiến lược phát triển giáo dục 2011 – 2020 [11] có nêu: “Đổi mới chương trình và sách giáo khoa từ sau năm 2015 theo định hướng phát triển năng lực học sinh, vừa đảm bảo tính thống nhất trong toàn quốc, vừa phù hợp với đặc thù mỗi địa phương”. Theo chương trình giáo dục phổ thông tổng thể năm 2017 có nêu: “Chương trình giáo dục phổ thông mới được xây dựng theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực của người học, tạo môi trường học tập và rèn luyện giúp học sinh phát triển hài hoà về thể chất và tinh thần; trở thành người học tích cực, tự tin, có ý thức lựa chọn nghề nghiệp và học tập suốt đời; có những phẩm chất tốt đẹp và năng lực cần thiết để trở thành người công dân có trách nhiệm, người lao động có văn hóa, cần cù, sáng tạo, đáp ứng nhu cầu phát triển của cá nhân và yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước trong thời đại toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp mới”.

Nghị quyết 88/2014/QH13 của Quốc hội quy định: “Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hòa đức, trí, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi HS”. Những quan điểm, định hướng nêu trên tạo tiền đề, cơ sở và môi trường pháp lí thuận lợi cho việc đổi mới giáo dục phổ thông nói chung, đổi mới mục tiêu, nội dung, phương pháp DH (PPDH) và kiểm tra đánh giá nói riêng. Đặc 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] biệt là vấn đề: “Chuyển từ chương trình định hướng nội dung DH sang chương trình định hướng NL” [10, tr. Dưới đây là bảng so sánh một số đặc trưng cơ bản của chương trình định hướng nội dung và chương trình định hướng NL: Bảng 1.

So sánh một số đặc trưng cơ bản của chương trình định hướng nội dung và chương trình định hướng năng lực Chƣơng trình định Chƣơng trình định hƣớng năng lực hƣớng nội dung Mục tiêu Mục tiêu DH được mô Kết quả học tập cần đạt được mô tả chi giáo dục tả không chi tiết và tiết và có thể quan sát, đánh giá được; không nhất thiết phải thể hiện được mức độ tiến bộ của HS quan sát, đánh giá một cách liên tục. Nội dung Việc lựa chọn nội dung Lựa chọn những nội dung nhằm đạt giáo dục dựa vào các khoa học được kết quả đầu ra đã quy định, gắn chuyên môn, không với các tình huống thực tiễn. Chương gắn với các tình huống trình chỉ quy định những nội dung thực tiễn. Nội dung chính, không quy định chi tiết.

được quy định chi tiết trong chương trình. Phƣơng GV là người truyền thụ - GV chủ yếu là người tổ chức, hỗ trợ pháp tri thức, là trung tâm HS tự lực và tích cực lĩnh hội tri thức. DH của quá trình DH. HS Chú trọng sự phát triển khả năng tiếp thu thụ động những GQVĐ, khả năng giao tiếp,…; tri thức được quy định - Chú trọng sử dụng các quan điểm, sẵn.

phương pháp và kỹ thuật DH tích cực; các phương pháp DH thí nghiệm, thực hành. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hình Chủ yếu DH lý thuyết Tổ chức hình thức học tập đa dạng; chú thức DH trên lớp học. ý các HĐ xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học, trải nghiệm sáng tạo; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học. Đánh giá Tiêu chí đánh giá được Tiêu chí đánh giá dựa vào NL đầu ra, kết quả xây dựng chủ yếu dựa có tính đến sự tiến bộ trong quá trình học tập trên sự ghi nhớ và tái học tập, chú trọng khả năng vận dụng của HS hiện nội dung đã học.

trong các tình huống thực tiễn. Năng lực và sự phát triển năng lực cho học sinh 1. Khái niệm năng lực NL theo nghĩa chung nhất là khả năng mà cá nhân thể hiện khi tham gia một HĐ nào đó, ở một thời điểm nhất định. “Năng lực là khả năng thực hiện có trách nhiệm và hiệu quả các hành động, giải quyết các nhiệm vụ, vấn đề trong các tình huống thay đổi thuộc các lĩnh vực nghề nghiệp, xã hội hay cá nhân trên cơ sở hiểu biết, kĩ năng, kĩ xảo và kinh nghiệm cũng như sự sẵn sàng hành động” [3, tr.

Người học có NL hành động về một loại/ lĩnh vực HĐ nào đó cần hội tụ đủ các dấu hiệu cơ bản sau: + Có kiến thức hay hiểu biết hệ thống/ chuyên sâu về loại/ lĩnh vực HĐ. + Biết cách tiến hành hành động hiệu quả và đạt kết quả phù hợp với mục đích ( bao gồm xác định mục tiêu cụ thể, cách thức/ phương thức thực hiện hành động/ lựa chọn các giải pháp phù hợp,… và cả các điều kiện, phương tiện để đạt mục đích). + Hành động có kết quả, ứng phó linh hoạt, hiệu quả trong điều kiện mới, không quen thuộc. năng lực là khả năng huy động tổng hợp các kiến thức, kĩ năng và các thuộc tính tâm lí cá nhân như hứng thú, niềm tin, ý chí,.

để thực hiện thành công một loại công việc trong một bối cảnh nhất định. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Năng lực của cá nhân được đánh giá qua phương thức và kết quả hoạt động của cá nhân đó khi giải quyết các vấn đề của cuộc sống [28, tr. Cấu trúc năng lực Theo Bernd Meier - Nguyễn Văn Cường, cấu trúc chung của NL hành động được mô tả là sự kết hợp của 4 NL thành phần: NL chuyên môn, NL phương pháp, NL xã hội, NL cá thể [3, tr. 68-69] được mô tả bằng sơ đồ sau: Hình 1.

Sơ đồ cấu trúc chung của NL - NL chuyên môn (Professional competency): Là khả năng thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn cũng như khả năng đánh giá kết quả chuyên môn một cách độc lập, có phương pháp và chính xác về mặt chuyên môn. Nó được tiếp nhận qua việc học nội dung - chuyên môn và chủ yếu gắn với khả năng nhận thức và tâm lý vận động. - NL phương pháp (Methodical competency): Là khả năng đối với những hành động có kế hoạch, định hướng mục đích trong việc giải quyết các nhiệm vụ và vấn đề. NL phương pháp bao gồm NL phương pháp chung và phương pháp chuyên môn.

Trung tâm của phương pháp nhận thức là những khả năng tiếp nhận, xử lý, đánh giá, truyền thụ và trình bày tri thức. Nó được tiếp nhận qua việc học phương pháp luận - GQVĐ. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - NL xã hội (Social competency): Là khả năng đạt được mục đích trong những tình huống giao tiếp ứng xử xã hội cũng như trong những nhiệm vụ khác nhau trong sự phối hợp chặt chẽ với những thành viên khác. Nó được tiếp nhận qua việc học giao tiếp.

- NL cá thể (Induvidual competency): Là khả năng xác định, đánh giá được những cơ hội phát triển cũng như những giới hạn của cá nhân, phát triển năng khiếu, xây dựng và thực hiện kế hoạch phát triển cá nhân, những quan điểm, chuẩn giá trị đạo đức và động cơ chi phối các thái độ và hành vi ứng xử. Nó được tiếp nhận qua việc học cảm xúc - đạo đức và liên quan đến tư duy và hành động tự chịu trách nhiệm. Theo [7], mô hình bốn thành phần NL trên phù hợp với bốn trụ cột giáo dục theo UNESCO: Từ cấu trúc NL ta thấy những NL này không tách rời nhau mà có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Năng lực chung và năng lực đặc thù của môn học cần hình thành và phát triển cho học sinh NL chung là những NL cơ bản, thiết yếu hoặc cốt lõi… làm nền tảng 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] cho mọi HĐ của con người trong cuộc sống và lao động như: NL nhận thức, NL trí tuệ, NL về ngôn ngữ và tính toán, NL giao tiếp, NL vận động… Các NL này được hình thành và phát triển dựa trên bản năng di truyền của con người, quá trình giáo dục và trải nghiệm trong cuộc sống, đáp ứng yêu cầu của nhiều loại hình khác nhau.

NL đặc thù là khả năng VDKT, kỹ năng, kinh nghiệm của bản thân một cách chủ động nhằm thực hiện những nhiệm vụ chuyên môn có ý nghĩa trong môi trường hoặc tình huống cụ thể, đáp ứng được yêu cầu hạn hẹp của một HĐ. NL đặc thù được hình thành và phát triển trên cơ sở các NL chungtheo định hướng chuyên sâu, riêng biệt trong các loại hình HĐ, công việc hoặc tìnhhuống, môi trường đặc thù. Các năng lực chung và năng lực đặc thù môn học Năng lực chung theo [8] Năng lựcđặc thù môn học theo [8] 1. NL tự chủ và tự học.

NL nhận thức kiến thức khoa học 2. NL giao tiếp và hợp tác. NL GQVĐ và sáng tạo. NL tìm tòi và khám phá môn Hóa học.

NL VDKT Hóa học vào thực tiễn. NL sử dụng ngôn ngữ Hóa học. NL thực nghiệm Hóa học. Trong các NL đặc thù của môn học thì NL VDKT HH vào cuộc sống là một trong những NL quan trọng cần hình thành, rèn luyện và phát triển cho HS thông qua HĐ giáo dục.

Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, chúng tôi đi sâu về NL VDKT HH vào cuộc sống. Năng lực vận dụng kiến thứcvào thực tiễn 1. Khái niệm 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] “ NL VDKT là khả năng của bản thân người học tự giải quyết vấn đề đặt ra một cách nhanh chóng, áp dụng những kiến thức lĩnh hội vào những tình huống, những hoạt động thực tiễn để tìm hiểu thế giới xung quanh và có khả năng biến đổi nó.