Luận văn thạc sĩ phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên ở các trường tiểu học thành phố lào cai tỉnh lào cai

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên ở các trường tiểu học thành phố lào, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Ngô Thị Thủy
• Người hướng dẫn: TS. Hà Thị Kim Linh
• Trường học: Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên ở các trường tiểu học thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG TIỂU HỌC
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu
• 1.2. Những nghiên cứu trên thế giới
• 1.3. Nghiên cứu về năng lực tổ chức hoạt động giáo dục của giáo viên
• 1.4. Nghiên cứu về phát triển năng lực tổ chức hoạt động giáo dục của giáo viên
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ LÀO CAI, TỈNH LÀO CAI
• 2.1. Khái quát các trường Tiểu học Thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai
• 2.2. Tổ chức khảo sát
• 2.3. Mục đích khảo sát
• 2.4. Nội dung và đối tượng khảo sát
• 2.5. Phương pháp khảo sát và xử lý số liệu
• 2.6. Kết quả khảo sát
• 2.7. Thực trạng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm của giáo viên các trường Tiểu học thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai
• 2.8. Thực trạng phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm của giáo viên các trường Tiểu học thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai
• 2.9. Thực trạng lập kế hoạch phát triển năng lực hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai
• 2.10. Thực trạng tổ chức, chỉ đạo triển khai hoạt động phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai
• 2.11. Thực trạng kiểm tra, đánh giá công tác phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường tiểu học thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai
• 2.12. Thực trạng yếu tố ảnh hưởng đến phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường Tiểu học thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai
• 2.13. Đánh giá chung
• 2.14. Nguyên nhân của hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ LÀO CAI, TỈNH LÀO CAI
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.2. Nguyên tắc đảm bảo mục tiêu
• 3.3. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 3.4. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.5. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống
• 3.6. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả, tính khả thi
• 3.7. Biện pháp phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên các trường Tiểu học thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai
• 3.8. Tăng cường bồi dưỡng cho CBQl, GV trường tiểu học về Chương trình hoạt động trải nghiệm cấp tiểu học
• 3.9. Tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo tổ /khối để phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên trường tiểu học
• 3.10. Chỉ đạo phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho GV thông qua hoạt động sinh hoạt chuyên môn ở trường tiểu học
• 3.11. Tổ chức hoạt động tự học, tự rèn phát triển năng lực tổ chức HĐTN của GV tiểu học thành phố Lào Cai
• 3.12. Tăng cường các điều kiện cho các hoạt động phát triển năng lực tổ chức HĐTN của GV trường tiểu học tại thành phố Lào Cai
• 3.13. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.14. Khảo nghiệm về tính cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp
• 3.15. Mục đích khảo nghiệm
• 3.16. Nội dung khảo nghiệm
• 3.17. Phương pháp khảo nghiệm
• 3.18. Kết quả khảo nghiệm
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Phát triển năng lực

Phát triển năng lực là quá trình nâng cao khả năng thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn của giáo viên, đặc biệt là trong việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm. Đối với giáo viên tiểu học tại Lào Cai, việc phát triển năng lực không chỉ giúp họ đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục mới mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh. Các nghiên cứu trên thế giới đã chỉ ra rằng, giáo viên có năng lực tốt sẽ tạo ra môi trường học tập tích cực, giúp học sinh phát triển cả về kiến thức và kỹ năng sống.

1.1. Năng lực tổ chức hoạt động

Năng lực tổ chức hoạt động là khả năng thiết kế, triển khai và đánh giá các hoạt động giáo dục một cách hiệu quả. Đối với giáo viên tiểu học, năng lực này bao gồm việc lập kế hoạch, sử dụng phương pháp phù hợp và tạo ra các trải nghiệm thực tế cho học sinh. Tại Lào Cai, việc phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên là cần thiết để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

1.2. Phát triển giáo viên

Phát triển giáo viên là quá trình bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp. Các hình thức phát triển giáo viên bao gồm đào tạo, sinh hoạt chuyên môn và tự học. Tại Lào Cai, việc phát triển giáo viên tiểu học cần được chú trọng để họ có thể tổ chức hiệu quả các hoạt động trải nghiệm, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

II. Tổ chức hoạt động trải nghiệm

Tổ chức hoạt động trải nghiệm là quá trình thiết kế và triển khai các hoạt động giáo dục nhằm giúp học sinh tiếp cận thực tế, phát triển kỹ năng và hình thành nhân cách. Đối với giáo viên tiểu học tại Lào Cai, việc tổ chức hoạt động trải nghiệm đòi hỏi sự sáng tạo và linh hoạt để phù hợp với điều kiện địa phương. Các hoạt động này không chỉ giúp học sinh học tập hiệu quả mà còn tạo ra môi trường giáo dục tích cực.

2.1. Hoạt động trải nghiệm giáo viên

Hoạt động trải nghiệm giáo viên là các hoạt động nhằm nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng tổ chức của giáo viên. Tại Lào Cai, các hoạt động này bao gồm tập huấn, hội thảo và tham quan thực tế. Những hoạt động này giúp giáo viên tích lũy kinh nghiệm và áp dụng vào thực tiễn giảng dạy.

2.2. Giáo dục tiểu học

Giáo dục tiểu học là giai đoạn quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách của học sinh. Tại Lào Cai, việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm trong giáo dục tiểu học giúp học sinh phát triển toàn diện cả về kiến thức và kỹ năng sống. Giáo viên cần được trang bị đầy đủ năng lực để thực hiện hiệu quả các hoạt động này.

III. Thực trạng và giải pháp tại Lào Cai

Thực trạng phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên tiểu học tại Lào Cai còn nhiều hạn chế. Mặc dù đã có sự quan tâm từ các cấp quản lý, nhưng việc triển khai các hoạt động này vẫn gặp khó khăn do thiếu nguồn lực và kinh nghiệm. Để khắc phục, cần có các giải pháp đồng bộ như tăng cường đào tạo, hỗ trợ cơ sở vật chất và xây dựng kế hoạch cụ thể.

3.1. Đào tạo giáo viên

Đào tạo giáo viên là giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm. Tại Lào Cai, cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu, tập trung vào kỹ năng thiết kế và triển khai hoạt động trải nghiệm. Đồng thời, cần tạo điều kiện để giáo viên tham gia các hoạt động thực tế, tích lũy kinh nghiệm.

3.2. Hỗ trợ cơ sở vật chất

Hỗ trợ cơ sở vật chất là yếu tố then chốt để triển khai hiệu quả các hoạt động trải nghiệm. Tại Lào Cai, cần đầu tư trang thiết bị, tài liệu và không gian phù hợp để giáo viên và học sinh có thể thực hiện các hoạt động một cách thuận lợi. Sự hỗ trợ từ các cấp quản lý sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục tại địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết số 29/NQ-TW (2013) và Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội, hoạt động trải nghiệm được xác định là một trong những phương thức giáo dục quan trọng nhằm phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực học sinh. Tại thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai, với quy mô 17 trường tiểu học, hơn 12.400 học sinh và giáo viên trong năm học 2016-2017, việc phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên tiểu học trở thành yêu cầu cấp thiết để đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông mới năm 2018.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích, đánh giá thực trạng phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên tiểu học tại các trường trên địa bàn thành phố Lào Cai trong năm học 2019-2020, từ đó đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả tổ chức hoạt động trải nghiệm, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Nghiên cứu có phạm vi tập trung vào các trường tiểu học tại thành phố Lào Cai, với đối tượng là đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý nhà trường, đặc biệt là hiệu trưởng.

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho công tác phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm, đồng thời hỗ trợ các nhà quản lý giáo dục và giáo viên nâng cao năng lực chuyên môn, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 và hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hai lý thuyết chính: lý thuyết học tập dựa trên trải nghiệm của Kolb và lý thuyết phát triển năng lực của Weinert. Lý thuyết Kolb nhấn mạnh vai trò của trải nghiệm trong quá trình học tập, qua đó hình thành và phát triển năng lực cá nhân. Lý thuyết Weinert định nghĩa năng lực là khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng và thái độ để giải quyết các tình huống thực tiễn một cách hiệu quả và có trách nhiệm.

Mô hình nghiên cứu tập trung vào ba khái niệm chính: năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm, phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên tiểu học, và các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực này. Năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm được hiểu là khả năng của giáo viên trong việc thiết kế, tổ chức, chỉ đạo và đánh giá các hoạt động trải nghiệm phù hợp với đặc điểm học sinh và yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và thực tiễn. Nguồn dữ liệu bao gồm tài liệu chuyên ngành, văn bản pháp luật như Thông tư 32/2018/BGDĐT về chương trình hoạt động trải nghiệm cấp tiểu học, các báo cáo ngành giáo dục, cùng với dữ liệu khảo sát thực địa tại 17 trường tiểu học thành phố Lào Cai.

Phương pháp điều tra giáo dục được áp dụng qua bảng hỏi dành cho cán bộ quản lý, giáo viên và cán bộ Đoàn nhằm thu thập thông tin về thực trạng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm. Phỏng vấn sâu được thực hiện với hiệu trưởng và giáo viên nhằm làm rõ các vấn đề cốt lõi. Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm bảng tính để xử lý số liệu định lượng, kết hợp với phân tích nội dung định tính.

Cỡ mẫu khảo sát gồm khoảng 200 giáo viên và cán bộ quản lý, được chọn mẫu ngẫu nhiên theo phương pháp phân tầng nhằm đảm bảo tính đại diện. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong năm học 2019-2020, với các giai đoạn thu thập dữ liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm của giáo viên: Khoảng 65% giáo viên có nhận thức đúng về mục tiêu và nội dung chương trình hoạt động trải nghiệm cấp tiểu học. Tuy nhiên, chỉ khoảng 48% giáo viên có năng lực thiết kế kế hoạch hoạt động trải nghiệm phù hợp với đặc điểm học sinh và điều kiện nhà trường.

2. Khả năng tổ chức và triển khai hoạt động trải nghiệm: Chỉ có khoảng 52% giáo viên thực hiện tổ chức hoạt động trải nghiệm theo kế hoạch một cách hiệu quả, trong khi 38% giáo viên gặp khó khăn trong việc lựa chọn hình thức và phương pháp tổ chức phù hợp.

3. Đánh giá kết quả hoạt động trải nghiệm: Khoảng 45% giáo viên có khả năng xây dựng công cụ đánh giá sự tiến bộ của học sinh dựa trên yêu cầu cần đạt của chủ đề hoạt động trải nghiệm, còn lại chưa thực sự thành thạo trong việc đánh giá đa chiều và sử dụng kết quả đánh giá để điều chỉnh hoạt động.

4. Yếu tố ảnh hưởng đến phát triển năng lực: Năng lực của cán bộ quản lý nhà trường, đặc biệt là hiệu trưởng, có ảnh hưởng tích cực đến việc phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên. Ngoài ra, cơ sở vật chất và sự quan tâm của các cấp quản lý cũng là những yếu tố quan trọng.

Thảo luận kết quả

Kết quả khảo sát cho thấy mặc dù giáo viên tiểu học tại thành phố Lào Cai đã có nhận thức cơ bản về hoạt động trải nghiệm, nhưng năng lực tổ chức và đánh giá hoạt động còn hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu do thiếu các chương trình bồi dưỡng chuyên sâu, hạn chế về thời gian và cơ sở vật chất, cũng như sự chưa đồng bộ trong chỉ đạo từ các cấp quản lý.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này tương đồng với thực trạng chung của nhiều địa phương khi triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới. Ví dụ, các nghiên cứu tại một số tỉnh miền núi cũng ghi nhận sự thiếu hụt về năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm của giáo viên do điều kiện địa phương còn khó khăn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ giáo viên đạt các năng lực khác nhau, hoặc bảng phân tích các yếu tố ảnh hưởng với mức độ tác động tương ứng. Điều này giúp minh họa rõ nét các điểm mạnh và hạn chế, từ đó làm cơ sở cho việc đề xuất giải pháp phù hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên: Tổ chức các khóa tập huấn, bồi dưỡng chuyên sâu về thiết kế, tổ chức và đánh giá hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông mới. Mục tiêu nâng tỷ lệ giáo viên có năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm lên trên 70% trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện là Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Phòng Giáo dục thành phố Lào Cai.

2. Phát huy vai trò của cán bộ quản lý nhà trường: Hiệu trưởng cần được đào tạo nâng cao năng lực quản lý, chỉ đạo phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên. Đồng thời, xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá thường xuyên để đảm bảo hiệu quả thực hiện. Thời gian triển khai trong năm học tiếp theo.

3. Tăng cường cơ sở vật chất và trang thiết bị: Đầu tư nâng cấp phòng học, thiết bị dạy học phục vụ hoạt động trải nghiệm, tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên tổ chức các hoạt động sáng tạo, thực tiễn. Phối hợp với chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội để huy động nguồn lực. Kế hoạch thực hiện trong 3 năm.

4. Xây dựng và triển khai kế hoạch phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm: Các trường tiểu học cần xây dựng kế hoạch phát triển năng lực cụ thể, phân công nhiệm vụ rõ ràng cho từng bộ phận, tổ chuyên môn và giáo viên. Kế hoạch cần được phê duyệt và triển khai ngay từ đầu năm học.

5. Khuyến khích tự học, tự rèn luyện của giáo viên: Tạo môi trường thuận lợi để giáo viên tự nghiên cứu, trao đổi kinh nghiệm qua các buổi sinh hoạt chuyên môn, seminar chuyên đề về hoạt động trải nghiệm. Khuyến khích giáo viên tham gia các hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Hiệu trưởng và cán bộ quản lý nhà trường: Nhận thức rõ vai trò và trách nhiệm trong việc phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên, từ đó xây dựng kế hoạch và chỉ đạo thực hiện hiệu quả.

2. Giáo viên tiểu học: Nắm bắt kiến thức, kỹ năng cần thiết để thiết kế, tổ chức và đánh giá hoạt động trải nghiệm, nâng cao năng lực chuyên môn đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục.

3. Cán bộ quản lý giáo dục cấp phòng, sở: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, chương trình bồi dưỡng phù hợp, hỗ trợ các trường tiểu học trong việc phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Quản lý giáo dục: Tham khảo cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực tiễn để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo hoặc ứng dụng trong công tác quản lý giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

1. Năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm là gì?
   Năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm là khả năng của giáo viên trong việc thiết kế, tổ chức, chỉ đạo và đánh giá các hoạt động trải nghiệm phù hợp với đặc điểm học sinh và yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới, nhằm phát triển phẩm chất và năng lực học sinh.

2. Tại sao phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên lại quan trọng?
   Bởi vì giáo viên là người trực tiếp tổ chức và hướng dẫn học sinh tham gia hoạt động trải nghiệm, năng lực của họ quyết định hiệu quả của hoạt động này, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện và phát triển năng lực người học.

3. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm của giáo viên?
   Bao gồm năng lực của cán bộ quản lý nhà trường, năng lực của tổ trưởng chuyên môn, năng lực của giáo viên cốt cán, cách thức triển khai công việc, cơ sở vật chất, sự quan tâm của các cấp quản lý và chính sách hỗ trợ từ ngành giáo dục.

4. Làm thế nào để nâng cao năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên?
   Thông qua các khóa bồi dưỡng chuyên môn, tăng cường sinh hoạt chuyên môn, tạo điều kiện cơ sở vật chất, xây dựng kế hoạch phát triển năng lực cụ thể và khuyến khích tự học, tự rèn luyện của giáo viên.

5. Hoạt động trải nghiệm có vai trò gì trong chương trình giáo dục phổ thông mới?
   Hoạt động trải nghiệm giúp học sinh vận dụng kiến thức, kỹ năng từ các môn học vào thực tiễn, phát triển phẩm chất, năng lực tự chủ, giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo, góp phần hình thành năng lực thích ứng với cuộc sống và nghề nghiệp tương lai.

Kết luận

• Năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm của giáo viên tiểu học tại thành phố Lào Cai còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong thiết kế kế hoạch và đánh giá kết quả hoạt động.
• Vai trò của cán bộ quản lý nhà trường, đặc biệt hiệu trưởng, là yếu tố quyết định trong việc phát triển năng lực này cho giáo viên.
• Cơ sở vật chất và sự quan tâm chỉ đạo từ các cấp quản lý có ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả tổ chức hoạt động trải nghiệm.
• Các biện pháp phát triển năng lực cần được triển khai đồng bộ, bao gồm bồi dưỡng chuyên môn, nâng cao năng lực quản lý, cải thiện điều kiện vật chất và khuyến khích tự học của giáo viên.
• Nghiên cứu đề xuất kế hoạch phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên tiểu học trong giai đoạn 2021-2025, làm cơ sở cho các bước tiếp theo trong nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

Các nhà quản lý giáo dục và giáo viên tiểu học tại Lào Cai cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG TIỂU HỌC 1. Tổng quan nghiên cứu 1. Những nghiên cứu trên thế giới *Nghiên cứu về năng lực tổ chức hoạt động giáo dục của giáo viên Công trình nghiên cứu gần đây của các nhà giáo dục Mĩ cho thấy tác dụng to lớn của các hoạt động ngoài giờ lên lớp nói chung và ngoại khoá nói riêng sau đây đối với đời sống của học sinh: có 49% học sinh không tham gia vào các hoạt động ngoài giờ lên lớp sử dụng ma tuý, 37% trong độ tuổi từ 13- 19 phải làm bố mẹ sớm hơn những em khác có tham gia từ 1đến 4 giờ vào các hoạt động ngoại khoá. 8/10 em có tham gia các hoạt động ngoại khoá đạt được kết quả học tập cao.

Những học sinh thường xuyên tham gia vào các chương trình hoạt động ngoài giờ lên lớp có chất lượng thường đạt được thành tích học tập cao hơn, có hành vi đạo đức tốt hơn trong nhà trường, có mối quan hệ và xúc cảm tốt hơn, phát triển tốt hơn và không có các hiện tượng sử dụng ma tuý, bạo lực. Các nhà giáo dục Nhật Bản nhấn mạnh tầm quan trọng của các hoạt động ngoài giờ lên lớp và hoạt động ngoại khoá. Học sinh Nhật Bản dành khá nhiều thời gian cho các hoạt động này vì hầu hết các trường học ở Nhật Bản là các trường bán trú. Tuy nhiên, các hoạt động ngoài giờ lên lớp này tập trung chủ yếu vào việc giáo dục đạo đức và giáo dục truyền thống cho học sinh như dạy các nghi thức giao tiếp theo tập tục của người Nhật, dạy cách pha trà, nấu nướng, các nghề truyền thống của Nhật Bản.

Ngoại khoá các môn học chủ yếu tổ chức qua các cuộc thi, các trò chơi ở trường và trên ti vi. Từ thực tiễn trải nghiệm, nhà sư phạm J. Cômen xki kết luận: “Công việc ngoại khoá nếu được tiến hành có hệ thống không những nâng cao trình độ chung về sự tiến bộ của học sinh mà còn cả về trình độ ngôn ngữ, kiến thức của các em” (dẫn theo [22]).Rassekh (1987) đã viết: “Với sự tham gia tích cực của người học vào quá trình học tập chủ động, với sự đề cao nhất trí sáng tạo của mỗi học sinh, thì sẽ không còn mối quan hệ đơn phương và độc đoán giữa thầy và trò. Quyền lực của giáo viên không còn ngự trị trên sự thụ động và kém tri thức của học sinh.

Giá trị của người giáo viên được tôn trọng bằng chính năng lực của giáo viên góp phần tối đa vào sự phát triển của học sinh… Một giáo viên sáng tạo là một giáo viên biết giúp học sinh tiến bộ nhanh chóng bằng con đường tự học. Giáo viên phải là người hướng dẫn, người cố vấn, hơn là chỉ đóng vai trò công cụ truyền đạt tri thức”. Như vậy tác giả đã nhấn mạnh đến vai trò năng lực của người giáo viên, người mà sẽ phát triển được năng lực “tột đỉnh” cho học sinh [31]. Đến 1997, Shirley Fletcher cho ra đời tiếp tài liệu “Thiết kế đào tạo dựa trên năng lực thực hiện” [33], trong đó đề cập các cơ sở khoa học của việc thiết lập các tiêu chuẩn đào tạo, các kỹ thuật phân tích nhu cầu người học và phân tích công việc, xây dựng mô đun dạy học và khung chương trình.

Tác giả đã đưa ra việc cần thiết phải thiết kế, xây dựng và phát triển năng lực thực hiện của người giáo viên. * Nghiên cứu về phát triển năng lực tổ chức hoạt động giáo dục của giáo viên Ở Australia, vào cuối thập kỷ 80 đã bắt đầu một cuộc cải cách trong đào tạo nghề, thiết lập một hệ thống đào tạo dựa trên NL, tạo ra phương pháp PTNL cho việc công nhận các kỹ năng của người nhập cư, thành lập hội đồng đào tạo để xúc tiến việc xây dựng tiêu chuẩn NL trong toàn quốc (dẫn theo [19]). Công trình của Thomas Olsson, Katarina Martensson, Torgny Roxa trên cơ sở mô hình học tập dựa vào trải nghiệm của Kolb, kết hợp với ý tưởng phát triển kỹ năng dạy học của Thomas Olsson đã đưa ra các kỹ năng dạy học theo hướng tiếp cận năng lực người học [34]. Orstein (2001), đã đưa ra chương trình đào tạo nhà lãnh đạo trường học theo các nhóm năng lực: a) Năng lực sư phạm, 7 giáo dục và thiết lập; b) Năng lực kiểm soát; c) Năng lực định hướng/tầm nhìn; d) Năng lực tổ chức; g) Năng lực tư vấn.

Chuẩn chương trình đào tạo cán bộ quản lý giáo dục trường học cung cấp cho những người chuẩn bị làm lãnh đạo trường học các năng lực lãnh đạo và quản lý nhà trường (dẫn theo [19]). Schmuck và các tác giả khác vào năm 1997 đã đưa ra Lý thuyết quản lý sự thay đổi dựa trên cách tiếp cận “phát triển tổ chức” để tạo ra bước đột phá trong việc nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý trong việc cải thiện hệ thống, tập trung vào thay đổi các quy trình chính thức và không chính thức, thay đổi các tiến trình, chuẩn mực và cơ cấu (dẫn theo [22]). Cộng hòa Ghana (Republic of Ghana) là một quốc gia tại 32 Tây Phi cũng có những nghiên cứu về phát triển NL cho giáo viên. Theo các tác giả Boahin, Peter Hofman, WH Adriaan, một số chương trình đào tạo PTNL cho giáo viên ở Ghana đã được công nhận và đảm bảo chất lượng.

Trong bài viết, các tác giả đã đề cập đến việc tìm hiểu nhận thức, nhu cầu của giáo viên về PTNL và kiểm tra các yếu tố ảnh hưởng đến việc PTNL cho giáo viên. Ở nhiều nước châu Á như Singapore, Ấn Độ, Phillipin, Brunei, Malayxia, Hàn Quốc, Nhật Bản,. phát triển năng lực cho GV đang được vận dụng ở nhiều mức độ khác nhau. Các bộ chương trình, hoạt động giáo dục đều được dựa trên năng lực của giáo viên như: năng lực cá thể, năng lực chuyên môn, năng lực xã hội, năng lực hành động,.

Để phát triển năng lực tổ chức hoạt động giáo dục cho giáo viên cần tập trung vào việc thay đổi yêu cầu đối với giáo viên (ví dụ: chuẩn nghề nghiệp giáo viên) và đo lường hiệu quả của giáo viên bằng cách sử dụng khung đánh giá chuẩn năng lực giáo viên và hiệu suất của học sinh trong các bài kiểm tra tiêu chuẩn. Phương pháp này có thể giúp đánh giá các năng lực tổ chức hoạt động giáo dục của giáo viên, đồng thời hỗ trợ sự phát triển liên tục của các giáo viên này và tận dụng được năng lực hiện của giáo viên [36]. 8 Có thể nói các công trình trên đã cung cấp một cái nhìn khái quát về khái niệm của năng lực, vai trò của năng lực, nhu cầu và thực trạng phát triển năng lực của giáo viên…Tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu vấn đề cụ thể về phát triển năng lực hoạt động trải nghiệm cho giáo viên. Các nghiên cứu ở trong nước * Nghiên cứu về năng lực tổ chức hoạt động giáo dục của giáo viên Việt Nam đang đẩy mạnh công tác đổi mới giáo dục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông, trong đó đổi mới nhấn mạnh vai trò trọng tâm đó là phát triển năng lực giáo viên, cụ thể ngày 11/01/2005, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 09/2005/QĐ-TTg về việc phê duyệt Đề án “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ QL GD giai đoạn 2005 - 2010”.

Mục tiêu tổng quát của Đề án là: "Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ QL GD theo hướng chuẩn hóa, nâng cao chất lượng, đảm bảo đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, lương tâm nghề nghiệp và trình độ chuyên môn của nhà giáo, đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp GD trong công cuộc đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước” [8]. Tác giả Lê Văn Hồng (1975) có công trình nghiên cứu “Một số vấn đề về năng lực sư phạm của người GV xã hội chủ nghĩa” [12] đã đề cập đến các năng lực sư phạm cần có của người giáo viên xã hội chủ nghĩa. Tác giả nhấn mạnh muốn nâng cao chất lượng giáo dục thì phải nâng cao năng lực của giáo viên. Cục Đào tạo - Bồi dưỡng giáo viên của Bộ Giáo dục năm 1982 đã ban hành tài liệu “Rèn luyện nghiệp vụ sư phạm thường xuyên cho SV các trường sư phạm”.

Đây là tài liệu hướng dẫn rèn luyện nghiệp vụ sư phạm có tính chất chỉ đạo nhằm đưa dần việc rèn luyện nghiệp vụ sư phạm thành một bộ phận quan trọng trong chương trình, kế hoạch đào tạo của giáo viên. Từ đó nâng cao năng lực dạy học của giáo viên [6]. 9 Trong tài liệu Tâm lý học của Phạm Minh Hạc chủ biên, trong phần “Nhân cách người thầy giáo và năng lực sư phạm” có viết: “Nhân cách nhà giáo nói chung và năng lực sư phạm nói riêng không phải tự nhiên mà có. Nó là kết quả của một quá trình đào tạo và tự đào tạo một cách nghiêm túc” [11].

Tác giả cũng chỉ ra mối quan hệ giữa năng lực và tri thức, kĩ năng, kĩ xảo. Theo ông: tri thức, kĩ năng, kĩ xảo là chất liệu để tạo thành năng lực tương ứng. Không có tri thức, kĩ năng, kĩ xảo thì không có năng lực, tuy chúng không đồng nhất với nhau [11] Trong bài viết “Năng lực và giáo dục theo tiếp cận năng lực”, Tạp chí Quản lý Giáo dục, số 43 tháng 12/2012, tác giả Đặng Thành Hưng đã đưa ra và phân tích khái niệm năng lực, phân tích cấu trúc và thành phần của năng lực bao gồm ba dạng năng lực chính: Năng lực hiểu, năng lực làm và năng lực cảm. Từ ba dạng năng lực này chia ra 7 lĩnh vực năng lực: 1) Năng lực Toán và Logic; 2) Năng lực ngôn ngữ; 3) Năng lực khoa học; 4) Năng lực nghệ thuật; 5) Năng lực thể chất; 6) Năng lực công nghệ; 7) Năng lực công dân.

Từ đó, tác giả khẳng định, tiếp cận năng lực tạo ra nhiều thuận lợi để phát triển chuẩn học tập và chương trình giáo dục [14]. Trong “Kỷ yếu hội thảo hoạt động trải nghiệm sáng tạo của học sinh phổ thông và mô hình trường phổ thông gắn với sản xuất, kinh doanh tại địa phương” của Bộ Giáo dục và Đào tạo (2014), các nhà khoa học đã đưa ra quan điểm nhiều chiều về khái niệm, tính chất, nội dung, hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng dẫn thực hiện và đánh giá về hoạt động trải nghiệm (dẫn theo [22]).