CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG KINH DOANH DU LỊCH NGHỈ DƯỠNG 1. Khái niệm du lịch nghỉ dưỡng và đặc điểm của hoạt động kinh doanh du lịch nghỉ dưỡng 1. Khái niệm và phân loại du lịch nghỉ dưỡng 1. Khái niệm và đặc trưng của du lịch nghỉ dưỡng “Các Tổ chức Du lịch thế giới định nghĩa khách du lịch như những người “đi du lịch đến và ở lại ở những nơi bên ngoài nơi cư trú thường xuyên của họ trong hơn 24 giờ và không quá một năm liên tiếp cho giải trí, kinh doanh và các mục đích khác không liên quan đến những nhân viên hướng dẫn du lịch của tổ chức thực hiện việc du lịch đó”.
Vì thế, có thể hiểu du lịch là việc thực hiện chuyến đi khỏi nơi cư trú, có tiêu tiền, có lưu trú qua đêm, có sự trở về và mục đích của chuyến đi có thể là giải trí, nghỉ dưỡng, thăm thân nhân, công tác, hội nghị khách hàng hay du lịch khen thưởng, hoặc nhằm mục đích kinh doanh. “ “Du lịch nghỉ dưỡng là loại hình du lịch giúp cho con người phục hồi sức khoẻ và lấy lại tinh thần sau những ngày làm việc mệt mỏi, những căng thẳng thường xuyên xảy ra trong cuộc sống.” Khi nền kinh tế càng phát triển, con người càng chịu nhiều sức ép của công việc, môi trường ô nhiễm hay của các quan hệ xã hội ngày càng phức tạp thì nhu cầu được đi nghỉ dưỡng của con người sẽ ngày càng lớn và trở thành một nhu cầu mang tính thiết yếu. Du lịch nghỉ dưỡng đã trở thành một trong những hoạt động mang tính chất thường xuyên và có xu hướng ngày càng gia tăng của người dân ở nhiều nước. Du lịch nghỉ dưỡng có các đặc trưng sau: Mục đích chủ yếu là khôi phục lại sức khỏe và tinh thần sau những giờ làm việc đầy căng thẳng và mệt mỏi.
6 Đối tượng của loại hình du lịch nghỉ dưỡng rất đa dạng gồm từ người trẻ đến người lớn tuổi trong nước (nội địa) và quốc tế (nước ngoài) Địa điểm đến nghỉ dưỡng là những nơi có khí hậu mát mẻ, trong lành, phong cảnh đẹp như các bãi biển, các vùng núi, vùng nông thôn hoặc vùng ven sông, hồ… Đặc biệt phát triển ở những nơi có khí hậu thuận lợi, ôn hòa nhiệt độ trung bình khoảng 160C - 280C, nhiều nắng ấm, các vùng ít xảy ra thiên tai như động đất, núi lửa, bão… 1. Các loại hình du lịch nghỉ dưỡng Thực tế, du lịch nghỉ dưỡng có thể phân chia thành các loại hình khác nhau tùy theo giác độ tiếp cận là người cung cấp dịch vụ hay du khách. Ở giác độ nhu cầu nghỉ dưỡng của du khách có thể phân loại theo các tiêu chí sau: - Xét nhu cầu nghỉ dưỡng thông thường và căn cứ theo điểm đến của của du khách có thể phân loại thành: + Du lịch nghỉ dưỡng biển “Du lịch biển là loại hình du lịch gắn liền với biển, thuận lợi cho việc tổ chức các hoạt động tắm biển, thể thao biển (bóng chuyền bãi biển, lướt ván,…). Loại hình du lịch này có tính mùa rất rõ nên nó thường được tổ chức vào mùa hè với nhiệt độ nước biển và không khí trên 20 độ.” + Du lịch nghỉ dưỡng núi Du lịch núi là loại hình du lịch gắn liền với cảnh quan hùng vĩ và khí hậu trong lành của núi rừng.
Đây là loại hình du lịch có thể phát triển quanh năm, thuận lời để tổ chức nghỉ mát vào mùa hè ở các nước xứ nóng và nghỉ đông ở các nước xứ lạnh với các hoạt động thể thao mùa đông (trượt tuyết, trượt băng). + Du lịch thôn quê Du lịch thôn quê là loại hình du lịch gắn với những đồng quê có cảnh quan yên bình, không gian thoáng đãng và môi trường trong lành. Chính cuộc sống, công việc ngày càng bận rộn nên người dân ở khu vực đô thị có nhu cầu nghỉ ngơi thư giãn, đặc biệt là vào các dịp cuối tuần. 7 + Tìm nơi ẩn cư Với loại hình này, du khách thường thuộc các đối tượng: o Du khách có nhu cầu đến đó để tĩnh tâm, rời xa cuộc sống đời thường một thời gian, “xả stress”.
Đối tượng này muốn có một khoảng thời gian sống thoải mái, không bị gò bó như khi làm việc. Những người hay bị “stress” thường mong muốn loại hình này; o Du khách tìm nơi thanh tịnh để đi tới ra một quyết định quan trọng cho cuộc đời hay cho công việc. Ẩn cư cũng là để tránh bị ảnh hưởng bởi các yếu tố gây nhiễu; o Du khách muốn tập bỏ một thói quen không có lợi như ham bài bạc, hút thuốc hay ma túy. - Xét theo nhu cầu du lịch kết hợp nghỉ dưỡng + Du lịch nghỉ ngơi kết hợp với tham quan và giải trí “Du lịch tham quan là đến để trải nghiệm, để tìm hiểu về một địa điểm, một địa danh, di tích lịch sử.
Du lịch giải trí là loại hình du lịch nảy sinh do nhu cầu thư giãn, xả hơi để phục hồi sức khỏe (thể chất, tinh thần) sau những ngày làm việc căng thẳng, mệt nhọc. Đời sống xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu vui chơi, giải trí càng đa dạng và không thể thiếu được trong các chuyến đi.” + Du lịch nghỉ ngơi kết hợp các hoạt động thể thao Đây là loại hình du lịch xuất hiện nhằm đáp ứng lòng đam mê các hoạt động thể thao của con người, nghỉ ngơi kết hợp với nâng cao sức khỏe, ví dụ như săn bắt, câu cá, bơi thuyền, lướt ván. + Du lịch chữa bệnh Mục đích của chuyến đi là để phòng ngừa hoặc chữa trị một căn bệnh nào đó về thể xác hoặc tinh thần. Do vậy, địa điểm đến thường là các khu an dưỡng, chữa bệnh, nhà nghỉ, nơi có nguồn nước khoáng, thảo mộc hoặc bùn cát có giá trị chữa bệnh, khí hậu trong lành, khung cảnh thiên nhiên tươi đẹp.
Du khách đi du lịch có nhu cầu điều trị các bệnh tật về thể xác và tinh thần mục đích phục hồi sức khỏe 8 (chữa bệnh bằng phương pháp y học cổ truyền như bấm huyệt, châm cứu, masage, xoa bóp, chữa bệnh bằng phương pháp khí hậu: leo núi, đi bộ, chữa bệnh bằng phương pháp tắm bùn, khoáng,…). + Ở góc độ nhà cung cấp dịch vụ du lịch nghỉ dưỡng: có thể phân thành các loại hình du lịch nghỉ dưỡng dựa theo các tiêu chí như: địa bàn đứng chân của du khách, mức độ đầu tư (sự đa dạng cơ sở hạ tầng, phương tiện phục vụ.); tiêu chí môi trường; đối tượng khách; thời gian hoạt động trong năm; cách bán phòng… 1. Đặc điểm của kinh doanh du lịch nghỉ dưỡng Dịch vụ du lịch nghỉ dưỡng là một loại hình dịch vụ, cũng như các loại dịch vụ khác, có các đặc điểm sau: - Sản phẩm dịch vụ du lịch nghỉ dưỡng là vô hình, không nhìn thấy được. Chính vì đặc điểm này nên để đánh giá chất lượng dịch vụ du lịch nghỉ dưỡng, về cơ bản, không thể dựa vào những chỉ tiêu mang tính kỹ thuật được lượng hóa như dùng để đánh giá sản phẩm hàng hóa và vì thế việc đánh giá chất lượng dịch vụ có nhiều điểm khác biệt.
Thông qua cảm nhận của khách hàng có thể đánh giá phần nào chất lượng dịch vụ. - Quá trình sản xuất dịch vụ và tiêu dùng dịch vụ thường xảy ra đồng thời và dịch vụ này không lưu trữ được. Nói cách khác, quá trình cung ứng dịch vụ gắn liền với tiêu dùng dịch vụ và đó cũng là lí do giải thích rằng dịch vụ du lịch nghỉ dưỡng không lưu trữ được. - Dịch vụ du lịch nghỉ dưỡng gắn với các hoạt động để tạo ra nó, đó là một quá trình gồm nhiều hoạt động theo một trình tự, nhiều khâu, nhiều bước khác nhau và mỗi khâu, mỗi bước có thể là các dịch vụ trong tổng thể hoặc dịch vụ độc lập.
- Dịch vụ du lịch nghỉ dưỡng mang lại cho người tiêu dùng giá trị mà cụ thể là việc nghỉ dưỡng. Cung cấp nơi nghỉ dưỡng chính là thoả mãn giá trị mong đợi của người tiêu dùng – du khách. Kinh doanh du lịch nghỉ dưỡng là một tập hợp các hoạt động của cá nhân, tổ chức nhằm cung cấp dịch vụ du lịch nghỉ dưỡng cho du khách. 9 Với hoạt động kinh doanh du lịch nghỉ dưỡng thì điều đầu tiên và cũng là quan trọng nhất là tạo ra các “khu nghỉ dưỡng” – nơi để du khách lưu trú (ngủ, nghỉ dưỡng) với các yêu cầu chủ yếu như đảm bảo sự an toàn, có không khí trong lành, có người phục vụ khi du khách cần, ngoài ra còn cung cấp một số dịch vụ khác cho du khách như ăn uống; vui chơi giải trí, chăm sóc sức khỏe… Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, nhu cầu của du khách nghỉ dưỡng cũng ngày càng đa dạng, ngoài những du khách có nhu cầu nghỉ dưỡng thông thường thì có những du khách bên cạnh nhu cầu nghỉ dưỡng còn có nhiều nhu cầu khác như tham quan, khám phá, chăm sóc sức khỏe… Chính vì vậy, ngoài cung cấp dịch vụ phục vụ nhu cầu nghỉ dưỡng thông thường của du khách, các cơ sở kinh doanh du lịch nghỉ dưỡng đã đưa ra nhiều dịch vụ kết hợp cung cấp cho du khách như dịch vụ tổ chức cho du khách tham quan một địa điểm nào đó hoặc các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tắm bùn, spa,… Thực tế, xu hướng các cơ sở kinh doanh du lịch thiết lập những khu nghỉ dưỡng với nhiều tiện ích (hay còn gọi là resort) để cung cấp nhiều loại dịch vụ đáp ứng nhu cầu nghỉ dưỡng cùng nhiều nhu cầu khác của du khách ở những địa điểm thuận lợi.
Nói chung, hoạt động kinh doanh du lịch nghỉ dưỡng có một số đặc điểm sau: - Đối tượng khách hàng của dịch vụ du lịch nghỉ dưỡng hết sức đa dạng, có những nhu cầu khác nhau bên cạnh nhu cầu chính là nghỉ dưỡng Đối tượng khách hàng của loại hình du lịch nghỉ dưỡng rất đa dạng, nhiều lứa tuổi khác nhau; đến từ các vùng miền khác nhau, cả trong nước và nước ngoài; có mức thu nhập, mức sẵn sàng chi trả cho các dịch vụ khác nhau dù có điểm chung là phần lớn du khách đều ít nhiều có điều kiện kinh tế; có tập quán, lối sống, đặc điểm văn hóa khác nhau…. Từ đặc điểm đối tượng khách hàng của du lịch nghỉ dưỡng cho thấy, tuỳ thuộc vào đối tượng khách du lịch nghỉ dưỡng nhắm tới mà các nhà đầu tư sẽ lựa chọn loại hình, hình thức kinh doanh đa dạng cho phù hợp với các đối tượng khác nhau.