phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, phụ lục và tài liệu tham khảo, nội dung luận văn được trình bày trong 3 chương Chƣơng 1: Cơ sở lý luận phát triển đội ngũ giáo viên THCS Chƣơng 2: Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên các trường THCS huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn Chƣơng 3: Một số biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường THCS huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Vài nét sơ lƣợc các công trình nghiên cứu phát triển đội ngũ giáo viên Phát triển đội ngũ giáo viên có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển Giáo dục và Đào tạo. Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, chính sách nhằm phát triển đội ngũ giáo viên để đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực được thể hiện qua các quan điểm: “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu. Nhà nước phát triển giáo dục nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” (Hiến pháp năm 1992, Điều 35).
- Điều 15, Luật Giáo dục 2005 có ghi: “Nhà giáo giữ vai trò quyết định trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục. Nhà giáo phải không ngừng học tập, rèn luyện nêu gương tốt cho người học” [13, tr. “Nhà nước có chính sách bồi dưỡng nhà giáo về chuyên môn, nghiệp vụ để nâng cao trình độ và chuẩn hóa nhà giáo” [13, tr. Chiến lược phát triển giáo dục 2001-2010: “Phát triển đội ngũ nhà giáo đảm bảo đủ về số lượng, hợp lý về cơ cấu và chuẩn về chất lượng đáp ứng nhu cầu vừa tăng qui mô vừa nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục’’ [10, tr.
Muốn đạt được điều đó chúng ta phải đào tạo, bồi dưỡng họ, động viên và tạo điều kiện để họ nghiên cứu khoa học đảm bảo nâng cao chất lượng giáo dục. Báo cáo về tình hình giáo dục năm 2004 của Chính phủ có phần những nhiệm vụ và giải pháp phát triển giáo dục đến năm 2010 xác định: “Triển khai thực hiện chương trình quốc gia về giáo viên nhằm giải quyết tình trạng thiếu về số lượng, hạn chế về trình độ, không đồng bộ về cơ cấu” [11, tr. “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục theo chỉ thị 40 - CT/TW của Ban bí thư. Đổi mới công tác đào tạo giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục ở các nhà trường sư phạm” [11, tr.
7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com “Tập trung bồi dưỡng phương pháp dạy học làm cho mọi giáo viên đều quán triệt yêu cầu đổi mới phương pháp, coi trọng vai trò chủ động, tích cực và sáng tạo, phát triển năng lực tự học, tự nghiên cứu, tự đánh giá và khả năng lập nghiệp của người học” [11, tr. - Để làm cơ sở cho việc phát triển đội ngũ giáo viên đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ nâng cao chất lượng giáo dục, phục vụ yêu cầu phát triển nguồn nhân lực có chất lượng đáp ứng đòi hỏi của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 30/2009/TT-BGDĐT Quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên THCS, giáo viên THPT với mục đích là: + Giúp giáo viên trung học tự đánh giá phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống, năng lực nghề nghiệp, từ đó xây dựng kế hoạch rèn luyện phẩm chất đạo đức và nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ. + Làm cơ sở để đánh giá, xếp loại giáo viên hàng năm phục vụ công tác qui hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng đội ngũ giáo viên trung học. + Làm cơ sở để xây dựng, phát triển chương trình đào tạo, bồi dưỡng giáo viên trung học.
+ Làm cơ sở để nghiên cứu, đề xuất thực hiện chế độ chính sách đối với giáo viên trung học, cung cấp tư liệu cho các hoạt động quản lý khác. - Thực hiện đề án xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2005-2010 (Quyết định số 09/2005/QĐ-TTg ngày 11/1/2005 của Thủ tướng Chính phủ), Tỉnh uỷ Lạng Sơn đã có Quyết định số 281-QĐ/TU, ngày 15 tháng 3 năm 2007 triển khai Đề án số 09 về nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2006-2010 xác định mục tiêu là: “Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục theo hướng chuẩn hoá, nâng cao chất lượng, đảm bảo về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, lương tâm và trình độ chuyên môn của nhà giáo đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com giáo dục trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Tạo chuyển biến cơ bản và toàn diện về chất lượng theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá; gắn việc nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ với công tác rèn luyện phẩm chất, đạo đức, nhân cách, xây dựng hình ảnh tốt đẹp của nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Coi trọng công tác đào tạo và bồi dưỡng; kết hợp giữa sử dụng và đãi ngộ; đánh giá và có giải pháp xử lý, tạo động lực để nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục toàn tâm, toàn ý với nghề” [16, tr.
- Báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 2 (Khóa VIII) của tỉnh ủy Lạng Sơn, phần phương hướng xác định: “Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên có chất lượng cao, giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ, trong sáng về đạo đức, tận tụy với nghề nghiệp” [17, tr. Về đề tài “Phát triển đội ngũ giáo viên” đã có nhiều công trình nghiên cứu, các luận văn, luận án của các tác giả trong và ngoài nước: - Sự phát triển đội ngũ nhân viên của các tác giả KEN JONES và REID [35, tr. - Lãnh đạo và quản lý nhân viên nhằm đạt thành tích cao hơn của Max Sawatzki [25, tr. - Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong thế kỷ XXI của tác Trần Khánh Đức [27].
- Đã có nhiều luận văn nghiên cứu về đề tài xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên, như: + Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên Tiếng Anh cấp THCS trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc của tác giả Vũ Thị Kim Tuyết (Luận văn thạc sĩ QLGD, Khoa sư phạm, Đại học Quốc gia Hà Nội). + Phát triển đội ngũ giáo viên ở trường THPT chuyên tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay (Luận văn thạc sĩ QLGD của tác giả Nguyễn Thị Lệ Chung, Đại học Quốc Gia Hà Nội - Khoa Sư phạm). 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Các biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường Cao đẳng cộng đồng Hà Nội trong giai đoạn hiện nay (Luận văn thạc sĩ QLGD của tác giả Hoàng Ngọc Hiền, Trường ĐHSP Hà Nội – Học viện QLGD, 2007). Tuy nhiên, các luận văn này chưa đề cập đến các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trường THCS của huyện Lộc Bình - một huyện miền núi, kinh tế- xã hội còn nhiều khó khăn, dân tộc thiểu số chiếm trên 90%; của tỉnh Lạng Sơn.
Một số khái niệm cơ bản 1. Giáo viên, đội ngũ giáo viên a) Giáo viên Việt Nam ta có truyền thống hiếu học. Trong quá trình dạy - học, vai trò người làm công việc hướng dẫn, dạy bảo được coi trọng và gọi là “Thầy”. Vai trò người thầy được đặt ngang hàng với người cha “Sư - Phụ”.
Nhân dân ta có câu: “Nhất tự vi sư, bán tự vi sư” hoặc như “Muốn sang thì bắc cầu kiều, muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy”. Như vậy, có thể thấy sự kính trọng của người dân đối với người làm thầy, người có tri thức học vấn cao, có nhân cách tốt và qua đó nghề dạy học cũng được coi trọng. Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng nói: “Nghề dạy học là nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý”. Dưới chế độ xã hội chủ nghĩa người làm nghề dạy học được gọi là nhà giáo.
Điều 70, Luật Giáo dục nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2005 có ghi: “Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, cở sở giáo dục khác” [13, tr. “Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp gọi là giáo viên; ở cơ sở giáo dục đại học gọi là giảng viên” [13, tr. - Theo Điều lệ trường THCS, trường THPT, trường phổ thông có nhiều cấp học (QĐ số: 07/2007/QĐ-BGDĐT ngày 2/4/2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) “Giáo viên trường trung học là người làm nhiệm vụ giảng 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dạy, giáo dục trong nhà trường, gồm: Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, giáo viên bộ môn.13] - Điều 70, Luật Giáo dục, nhà giáo phải có những tiêu chuẩn sau đây: + Có phẩm chất đạo đức tốt, tư tưởng, bản lĩnh chính trị vững vàng; + Đạt trình độ chuẩn về đào tạo chuyên môn nghiệp vụ; + Có đủ sức khoẻ theo yêu cầu nghề nghiệp; + Có lý lịch bản thân rõ ràng. -Điều 72, nhà giáo có nhiệm vụ: + Giáo dục theo mục tiêu, nguyên lý giáo dục, thực hiện đầy đủ và có chất lượng chương trình giáo dục; + Giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự của nhà giáo, tôn trọng nhân cách của người học, đối xử công bằng với người học, bảo vệ các quyền, lợi ích chính đáng của người học; + Không ngừng học tập, rèn luyện để nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, đổi mới phương pháp giảng dạy, nêu gương tốt cho người học; + Gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân, các qui định của pháp luật và điều lệ nhà trường; + Thực hiện tốt các nhiệm vụ khác theo qui định của pháp luật.
Ngày nay với “sự tiến bộ nhanh chóng của khoa học, cuộc cách mạng khoa học công nghệ và cùng với nó là quá trình sử dụng rộng rãi các phương tiện thông tin đại chúng (báo chí, truyền thanh, truyền hình, internet.) đã phá vỡ vị trí độc tôn của người thầy về nguồn tri thức trong nhà trường và cách giáo dục truyền thống” [27, tr. Người GV trong nền giáo dục hiện đại không chỉ coi là người truyền thụ cái đã chính thống, người cung cấp thông tin, trên cơ sở soạn thảo những điều có sẵn, mà phải là người đề xướng, thiết kế nội dung, phương pháp nhằm làm cho người học hứng thú, giúp người học biết cách học, khám phá, rèn luyện.