Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU HỌC 1. Giáo viên và phát triển đội ngũ giáo viên 1. Giáo viên và đội ngũ giáo viên 1. Giáo viên Theo điển Tiếng Việt - NXB Đà Nẵng thì: GV, người dạy học ở bậc phổ thông hoặc tương đương.
Nhà giáo làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong cơ sở giáo dục, trừ cơ sở giáo dục quy định tại điểm c khoản 1 Điều 65 của Luật này. Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, cơ sở giáo dục khác, giảng dạy trình độ sơ cấp, trung cấp gọi là GV; nhà giáo giảng dạy từ trình độ CĐ trở lên gọi là giảng viên. Nhà giáo có vai trò quyết định trong việc bảo đảm chất lượng giáo dục, có vị thế quan trọng trong xã hội, được xã hội tôn vinh”. Như vậy, theo quy định của Luật giáo dục Việt Nam, giáo viên là những người giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, cơ sở giáo dục khác, giảng dạy trình độ sơ cấp, trung cấp.
Trước đây, GV được coi là người trực tiếp giảng dạy, truyền thụ kiến thức có sẵn cho học sinh và học sinh lắng nghe, ghi chép và học thuộc những kiến thức đó. Ngày nay, GV không còn đơn thuần là người trực tiếp giảng dạy, truyền thụ kiến thức có sẵn cho học sinh, mà là người thiết kế, tổ chức, hướng dẫn, gợi mở, xúc tác, động viên, cố vấn, trọng tài các hoạt động độc lập hoặc theo nhóm nhỏ để học sinh tự lực chiếm lĩnh nội dung học tập, chủ động đạt các mục tiêu kiến thức, kĩ năng, thái độ theo yêu cầu của chương trình. Đội ngũ giáo viên Theo từ điển tiếng Việt (NXB Đà Nẵng - 2010): “Đội ngũ là tập hợp một số đông người cùng chức năng hoặc nghề nghiệp, thành một lực lượng” [54, tr339]. 8 Từ cách tiếp cận trên, chúng ta có thể hiểu: Đội ngũ giáo viên là tập hợp những người đảm nhận công tác giáo dục và dạy học ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, cơ sở giáo dục khác, giảng dạy trình độ sơ cấp, trung cấp, có đủ tiêu chuẩn đạo đức, chuyên môn và nghiệp vụ theo quy định.
Giáo viên có nhiệm vụ thực hiện giáo dục và giảng dạy theo chương trình giáo dục được quy định theo cấp học và kế hoạch giáo dục của nhà trường. Chủ động, sáng tạo thực hiện, chịu trách nhiệm về kế hoạch giáo dục của mình; tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong việc thực hiện nhiệm vụ chuyên môn được giao. Bên cạnh nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục cho học sinh, GV phải thường xuyên trau dồi đạo đức, lối sống; có tinh thần trách nhiệm cao, luôn giữ gìn phẩm chất, danh dự và uy tín của nhà giáo; là “tấm gương sáng cho học sinh noi theo”; tận tụy, thương yêu và đối xử công bằng đối với học sinh; bảo vệ các quyền, lợi ích chính đáng của học sinh; đoàn kết, tôn trọng, giúp đỡ đồng nghiệp cùng tiến bộ. Đồng thời, mỗi GV cần tích cực rèn luyện nhằm nâng cao sức khoẻ và thể chất, không ngừng học hỏi nâng cao trình độ chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ; tích cực trong đổi mới phương pháp giảng dạy.
Tham gia làm công tác phổ cập giáo dục ở địa phương. Thực hiện nghĩa vụ công dân theo quy định của pháp luật, các quy định của địa phương, nơi cư trú, nghiêm túc thực hiện các quy định của pháp luật và của ngành, chấp hành và thực hiện đầy đủ các quyết định của Hiệu trưởng; chịu sự kiểm tra, đánh giá của Hiệu trưởng và các cấp quản lý giáo dục. Năng động, nhiệt tình phối hợp trong công tác Đoàn -Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh, gia đình học sinh và các tổ chức xã hội liên quan để tổ chức hoạt động giáo dục cho học sinh. Phát triển và phát triển đội ngũ giáo viên 1.
Phát triển Theo quan điểm duy vật biện chứng thì: phát triển là một quá trình biến đổi từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp. Đó là quá trình tích lũy dần về 9 lượng dẫn đến sự thay đổi về chất, là quá trình nảy sinh cái mới trên cơ sở cái cũ, do sự đấu tranh giữa các mặt đối lập nằm trong bản thân sự vật hiện tượng. Theo Từ điển Tiếng Việt, NXB Đà Nẵng- 2010: “Phát triển là biến đổi hoặc làm cho biến đổi từ ít đến nhiều, hẹp đến rộng, thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp”. Như vậy, mọi sự vật hiện tượng, con người hay xã hội hoặc là biến đổi để tăng tiến số lượng, thay đổi chất lượng hoặc dưới tác động của bên ngoài làm cho biến đổi tăng tiến thì đều được coi là phát triển.
Phát triển đội ngũ giáo viên Theo Từ điển Tiếng Việt: “Phát triển là biến đổi hoặc làm cho biến đổi từ ít đến nhiều, từ hẹp đến rộng, từ thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp”. Theo Leonard Nadler (1990), phát triển nguồn nhân lực “là các kinh nghiệm học tập có tổ chức được diễn ra trong một khoảng thời gian xác định nhằm tăng khả năng cải thiện kết quả thực hiện công việc, tăng khả năng phát triển của tổ chức và cá nhân” [01. Từ đó, chúng ta có thể suy rộng ra: Phát triển đội ngũ giáo viên nói chung và phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học nói riêng là tổng thể những tác động tạo ra sự biến đổi theo chiều hướng không ngừng tăng lên về số lượng và chất lượng. Chỉ thị số 40-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương xác định mục tiêu phát triển ĐNGV trong những năm tới đây là: “Xây dựng đội ngũ nhà giáo và CBQLGD theo hướng chuẩn hoá, nâng cao chất lượng, bảo đảm đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng, bảo đảm đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, lương tâm nghề nghiệp và trình độ chuyên môn của nhà giáo, đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục trong công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”.
10 Phát triển ĐNGV bên cạnh ý nghĩa nhằm củng cố, kiện toàn đội ngũ đã có và đang có, nó còn có ý nghĩa định hướng, hoạch định cho việc phát triển về số lượng, về cơ cấu dần đi đến ổn định về cơ cấu và nâng cao chất lượng ĐNGV trong hiện tại và tương lai. Phát triển ĐNGV được thực hiện trong môi trường sư phạm, nhiều mối quan hệ đan xen: học sinh - học sinh; học sinh - GV; GV - GV; GV - Ban giám hiệu nhà trường;. từ đó tạo nên đội ngũ nhà giáo có đủ phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của đất nước. Phát triển ĐNGV là một bộ phận của phát triển nguồn lực con người (Human ResourceDevelopment) hay còn gọi là phát triển nguồn nhân lực trong giáo dục và được thể hiện trong các mặt: - Một là, phát triển ĐNGV là gây dựng đội ngũ giáo viên làm cho đội ngũ đó được biến đổi theo chiều hướng đi lên, xây dựng đội ngũ đủ về số lượng, từng bước nâng cao chất lượng, đồng bộ về cơ cấu.
- Hai là, thực hiện tốt tất cả các khâu từ việc quy hoạch, tuyển chọn, sử dụng hợp lý, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, sàng lọc đội ngũ giáo viên. Đó là quá trình làm cho đội ngũ nâng cao trình độ chuyên, trình độ chính trị, năng lực quản lý, có phẩm chất tốt, có trí tuệ và tay nghề thành thạo, nhằm giúp họ hoàn thành tốt vai trò, nhiệm vụ của người giáo viên. Ba là, con người với tư cách là tiềm lực của sự phát triển Giáo dục và Đào tạo, phát triển xã hội, cải tạo xã hội, làm cho chất lượng cuộc sống ngày càng cao. Vì vậy, phát triển đội ngũ giáo viên nhằm mục đích tăng cường hơn nữa sự phát triển toàn diện của người giáo viên trong hoạt động nghề nghiệp.
Như vậy, phát triển ĐNGV là tổng thể các hình thức và phương pháp, biện pháp với tác động của chủ thể quản lý đến ĐNGV nhằm bảo đảm đủ về số lượng, phù hợp về cơ cấu, có đủ phẩm chất, năng lực, đạt chuẩn hoặc trên 11 chuẩn về trình độ đào tạo, đáp ứng được các yêu cầu thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục học sinh ở các trường trên địa bàn huyện. Trường tiểu học và đội ngũ giáo viên tiểu học 1. Trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân Trong hệ thống giáo dục quốc dân gồm giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên, TH là một trong 4 cấp học: Giáo dục mầm non; Giáo dục phổ thông; Giáo dục nghề nghiệp đào tạo trình độ sơ cấp, trình độ trung cấp, trình độ cao đẳng và các chương trình đào tạo nghề nghiệp khác; Giáo dục đại học đào tạo trình độ đại học, trình độ thạc sĩ và trình độ tiến sĩ. Trường TH được thành lập theo quy định tại Điều 49 chương III Luật giáo dục.
Đồng thời quy định về cấp học và độ tuổi như sau: “Giáo dục TH được thực hiện trong 05 năm học, từ lớp một đến hết lớp năm. Tuổi của học sinh vào lớp một là 06 tuổi và được tính theo năm. Thông tư 28/2020/TT-BGDĐT Ban hành Điều lệ trường TH nêu: Trường TH là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân, có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng”. Mục tiêu của giáo dục TH: “Giáo dục tiểu học nhằm hình thành cơ sở ban đầu cho sự phát triển về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ, năng lực của học sinh; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học trung học cơ sở.
Mục tiêu của GDTH được cụ thể hóa trong Chương trình giáo dục TH: Giáo dục TH nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở. Đồng thời, mục tiêu GDTH cụ thể hóa thành các yêu cầu cơ bản về kiến thức, kỹ năng, hành vi, thái độ … Các yêu cầu cơ bản cần đạt và được phân định thành các mức độ phù hợp với từng lớp học, môn hoặc, giai đoạn học ở cấp TH. Đội ngũ giáo viên tiểu học Theo Thông tư 28/2020/TT-BGDĐT Ban hành Điều lệ trường TH quy định: GV làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục học sinh trong trường TH và cơ 12 sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục phổ thông cấp TH.