Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học. Chương 2: Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học tỉnh Lạng Sơn từ năm 2007 đến năm 2010. Chương 3: Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học tỉnh Lạng Sơn trong giai đoạn hiện nay. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU HỌC 1.
Sơ lƣợc lịch sử nghiên cứu vấn đề về phát triển đội ngũ giáo viên Hiện nay, theo đánh giá của kế hoạch chiến lược phát triển giáo dục từ năm 2001 đến 2010, giáo dục Việt Nam đang đương đầu với nhiều thách thức, yếu kém đó là: Chất lượng giáo dục thấp, không bắt kịp tiến bộ của khu vực và thế giới, không đáp ứng được yêu cầu của cuộc sống, của xã hội; hiệu quả giáo dục không cao; mất cân bằng, không tương xứng giữa các cấp độ và vùng miền trong giáo dục; đội ngũ giáo viên yếu kém và chất lượng thấp; cơ sở hạ tầng cho trường học gặp nhiều khó khăn; chương trình học, thiết bị dạy học chậm đổi mới và lạc hậu; quản lý giáo dục kém hiệu quả. Để vượt qua những thách thức này, vấn đề đặt ra với giáo dục Việt Nam cần: Đổi mới tư duy về quản lý giáo dục, đổi mới nội dung và phương pháp giáo dục, thực hiện phổ cập công nghệ thông tin, hiện đại hoá giáo dục, xác định học tập là nhiệm vụ thường xuyên và suốt đời. Cải cách giáo dục, phát triển giáo dục nên bắt đầu bằng phát triển, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên bởi đội ngũ giáo viên là điều kiện cơ bản nhất quyết định sự phát triển của giáo dục. Ông cha ta đã khuyên: “Muốn sang thì bắc cầu kiều, muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy”, “Muốn khôn thì phải có thầy, không thầy dạy dỗ đố mày làm nên” có thể nói nghề dạy học luôn được dân tộc ta tôn vinh; vai trò, vị trí của người thầy luôn luôn được coi trọng.
Ngày nay đội ngũ giáo viên là lực lượng nòng cốt trong sự nghiệp giáo dục, người thầy giáo là chiến sỹ cách mạng trên mặt trận tư tưởng văn hoá. Đó là những người truyền thụ cho thế hệ trẻ lý tưởng và đạo đức cách mạng, dạy cho các em tri thức và kỹ năng lao động nghề nghiệp, tạo nên lớp người có ích cho đất nước. Bác Hồ đã nói: “Người thầy giáo tốt - thầy giáo xứng đáng là thầy giáo - là người vẻ vang nhất. Dù tên tuổi không đăng trên báo, không được thưởng huân chương, song những người thầy giáo tốt là những người anh hùng vô danh”.
6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII đã khẳng định: “Đội ngũ giáo viên giữ vai trò quyết định chất lượng giáo dục và được xã hội tôn vinh”.38] Tỉnh uỷ Lạng Sơn đã có Quyết định số 281-QĐ/TU, ngày 15 tháng 3 năm 2007 triển khai Đề án số 09 về nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2006-2010 xác định mục tiêu là: “Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục theo hướng chuẩn hoá, nâng cao chất lượng, đảm bảo về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, lương tâm và trình độ chuyên môn của nhà giáo đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Tạo chuyển biến cơ bản và toàn diện về chất lượng theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá; gắn việc nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ với công tác rèn luyện phẩm chất, đạo đức, nhân cách, xây dựng hình ảnh tốt đẹp của nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Coi trọng công tác đào tạo và bồi dưỡng; kết hợp giữa sử dụng và đãi ngộ; đánh giá và có giải pháp xử lý, tạo động lực để nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục toàn tâm, toàn ý với nghề” [15, tr. Trong giai đoạn vừa qua, nhiều giải pháp nhằm phát triển đội ngũ giáo viên các cấp, bậc học đã được nghiên cứu và áp dụng rộng rãi.
Đặc biệt từ khi có chủ trương của Đảng và Nghị quyết của Quốc hội về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông một số dự án, công trình nghiên cứu khoa học có liên quan đến đội ngũ giáo viên ở tất cả các cấp học đã được thực hiện. Nhiều công trình nghiên cứu về vai trò, kỹ năng sư phạm, đổi mới công tác đào tạo bồi dưỡng giáo viên đã đóng góp về mặt lý luận và thực tiễn của việc bồi dưỡng và phát triển đội ngũ giáo viên. Đó là Nguyễn Văn Lê với cuốn “ Nghề Thầy giáo”, Tôn Thân với bài báo “Vai trò người giáo viên trong quá trình dạy học.Nghiên cứu về quản lý, bồi dưỡng giáo viên nói chung và đội ngũ giáo viên tiểu học nói riêng cũng đã được đề cập: Đề tài "Các giải pháp bồi 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dưỡng để nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học đồng bằng sông Cửu Long" cấp Bộ trọng điểm (mã số B2006. Nguyễn Thị Quy làm chủ nhiệm và Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục Phổ thông thực hiện đã được bảo vệ trước Hội đồng nghiệm thu cấp Bộ; Thạc sỹ Lương Thị Thanh Phượng nghiên cứu các giải pháp bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Yên Bình, Yên Bái; Phạm Mạnh Tuân với “Phát triển đội ngũ giáo viên huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định đáp ứng chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học”; Nguyễn Hồng Sơn nghiên cứu “Các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên tiểu học ở huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục tiểu học trong giai đoạn hiện nay.
Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học tỉnh Lạng Sơn một tỉnh miền núi có nhiều đặc thù trong giai đoạn hiện nay.Vì vậy, vấn đề này cần được quan tâm toàn diện, chúng tôi đặt ra ở luận văn này là tìm hiểu thực trạng nhằm đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học tỉnh Lạng Sơn phù hợp với tình hình phát triển kinh tế xã hội của địa phương trong giai đoạn hiện nay. Một số khái niệm cơ bản về công tác phát triển đội ngũ giáo viên 1. Khái niệm về quản lý Sự tiến hoá của các tư tưởng quản lý từ thời tiền sử cho đến khi loài người bước vào một xã hội công nghiệp đã hình thành nên các lý thuyết về khoa học quản lý cổ điển. Các học thuyết quản lý cổ điển hiện nay vẫn đang tồn tại với ý nghĩa lý luận và giá trị thực tiễn rất lớn.
Đó là thuyết quản lý khoa học của Frederick Winslow TayLor “ cha đẻ của thuyết quản lý khoa học” xây dựng một khoa học về quản lý dựa trên bốn nguyên tắc quản lý. Việc vận dụng được thể hiện trong việc hợp lý hoá lao động được áp dụng rộng rãi, mang lại hiệu quả cao, việc bồi dưỡng trình độ chuyên môn nghiệp vụ giúp thuộc cấp hoàn thành nhiệm vụ của họ, việc tuyển chọn và huấn luyện đội ngũ là yếu tố quyết định thành công trong quản lý. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đó là thuyết quản lý tổng quát hay thuyết quản trị của Henry Fayo l (1841-1925) với định nghĩa “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra” đây là học thuyết quản lý có những đóng góp to lớn vào sự phát triển của lý luận quản lý. Quản lý bàn giấy là một hệ thống dựa trên các quy tắc, luật lệ, các thứ bậc, sự phân công lao động rõ ràng và các thủ tục khắt khe; lợi ích khi vận dụng thuyết này vào thực tiễn quản lý là tính hiệu quả và tính nhất quán chặt chẽ.
Thập kỷ 20-30 của thế kỷ XX, một trào lưu, một học thuyết quản lý đã ra đời đó là quan điểm hành vi. Người đại diện cho thuyết hành vi là Mary Parker Follett. Thuyết quản lý hành vi giúp cho người quản lý ứng xử có hiệu quả khi giải quyết những vấn đề nảy sinh trong tổ chức, hướng người quản lý xây dựng mối quan hệ làm việc tốt đẹp với người thuộc cấp.Koontz ( Người Mỹ): “ Quản lý là hoạt động đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được mục đích của tổ chức trong một môi trường và đối với những điều kiện nguồn lực cụ thể” Theo quan điểm của TS Đặng Quốc Bảo: Quản lý được hiểu một cách đơn giản trên cơ sở chiết tự các thành tố cấu thành khái niệm này. Cụ thể: “Quản” là sự coi sóc giữ gìn duy trì hệ ở trạng thái ổn định, “lý” là sự sửa sang sắp xếp đổi mới.
Quản lý là duy trì ổn định và đổi mới. Đặc biệt, luôn có sự thống nhất biện chứng giữa quản và lý: trong quản (giữ) có lý (chỉnh sửa), trong lý (chỉnh sửa) có quản (giữ) [26, tr.1] Theo Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc giới thiệu định nghĩa kinh điển nhất về quản lý là: “ Hoạt động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [39, tr 1 ] 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Từ những ý chung của các khái niệm và xét quản lý với tư cách là một hoạt động có thể lấy định nghĩa quản lý mà hai tác giả Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc giới thiệu làm căn cứ nghiên cứu: "Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động(chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra” [39, tr.1] Hoạt động quản lý được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội do đó hoạt động quản lý là những tác động phối hợp nỗ lực của mỗi cá nhân để nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức; Quản lý là sự tác động mang tính chủ quan nhưng phải phù hợp với quy luật khách quan. Chức năng quản lý Quản lý phải thực hiện các chức năng khác nhau, mỗi chức năng có tính độc lập tương đối nhưng chúng được liên kết hữu cơ trong một hệ thống nhất.