Chương 1: Cơ sở lý luận phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Trung tâm GDTX. Chương 2: Thực trạng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Trung tâm GDTX tại thành phố Hải Phòng. Chương 3: Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Trung tâm GDTX tại thành phố Hải Phòng. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƢỜNG XUYÊN 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề Giáo dục là một lĩnh vực mà ở bất kỳ thời đại nào, quốc gia nào cũng dành được nhiều sự quan tâm của toàn xã hội. Ngày nay, tất cả các nước trên thế giới đều nhận thức được tầm quan trọng đặc biệt của giáo dục đối với sự phát triển của quốc gia nên giáo dục được đặt ở vị trí trung tâm trong các chiến lược phát triển đất nước. Để phát triển giáo dục cần nhiều yếu tố, trong đó yếu tố quan trọng là đội ngũ cán bộ quản lý. Vấn đề phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục là một vấn đề quan trọng, thu hút sự nghiệp nghiên cứu của nhiều cơ quan và nhà khoa học.
Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu và có những thành tựu quan trọng về vấn đề này. Với góc độ lý luận quản lý giáo dục, các nhà khoa học Việt Nam đã tiếp cận quản lý trường học chủ yếu dựa trên nền tảng lý luận giáo dục học. Phần lớn các cuốn giáo dục học của các tác giả Việt Nam có đề cập tới chất lượng và phương thức nâng cao chất lượng cán bộ quản lý trường học thông qua việc phân tích thành tố lực lượng giáo dục, cụ thể như cuốn Phương pháp luận khoa học giáo dục của Phạm Minh Hạc - Tổng chủ biên - 1981 - Viện Khoa học giáo dục ấn hành; Quá trình sư phạm - Bản chất, cấu trúc và tính quy luật của tác giả Hà Thế Ngữ; Giáo dục học đại cương của các tác giả Sinh Huy và Nguyễn Văn Lê; Tuyển tập Giáo dục học - Một số vấn đề lý luận thực tiễn của tác giả Hà Thế Ngữ; Kiểm định chất lượng giáo dục đại học của tác giả Nguyễn Đức Chính (chủ biên); các công trình như: “Đại cương về quản lý”, “Quản lý đội ngũ” của các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc. Một số luận văn Thạc sĩ Quản lý giáo dục cũng đã nghiên cứu về vấn đề phát triển đội ngũ CBQL giáo dục như đề tài: “Các giải pháp quản lý của Phòng Giáo dục nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học” của tác giả Nguyễn Văn Toàn, năm 2006; đề tài: “Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ở các trường trung học cơ sở của huyện Mỹ Lộc tỉnh Nam Định trong giai đoạn hiện nay” của tác giả Nguyễn Thị Phương Lan, năm 2008; đề tài : “Quản lý phát triển đội ngũ giám đốc trung tâm Giáo dục thường xuyên cấp huyện tỉnh Vĩnh Phúc” của tác giả Nguyễn Quý Trọng, năm 2009; đề tài : Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Nam Định trong giai đoạn hiện nay” của tác giả Nguyễn Quý Cao, năm 2010; đề tài : “Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định trong giai đoạn hiện nay” của tác giả Trần Hải Bằng, năm 2010.
Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý (bao gồm Giám đốc và Phó giám đốc) Trung tâm GDTX trên địa bàn cả nước nói chung và tại thành phố Hải Phòng nói riêng. Đó là nội dung chính mà đề tài tiếp tục nghiên cứu và phát triển. Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường 1.
Quản lý Khái niệm “quản lý” đã hình thành rất lâu và ngay từ khi xã hội loài người xuất hiện thì nhu cầu quản lý cũng được hình thành. Mọi hoạt động của xã hội không thể thiếu quản lý. Quản lý vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật trong việc điều khiển một hệ thống xã hội ở cả tầm vĩ mô và vi mô; vì thế trình độ tổ chức, điều hành cũng được nâng lên và phát triển. Có nhiều định nghĩa khác nhau về khoa học quản lý tuỳ theo các quan điểm tiếp cận khác nhau.
Thuật ngữ quản lý (từ Hán Việt) thể hiện bản chất của hoạt động này trong thực tiễn. Nó gồm hai mặt tích hợp vào nhau, quá trình “quản” gồm sự coi sóc, giữ gìn, duy trì ở trạng thái ổn định; quá trình “lý” gồm sửa sang sắp xếp, đưa hệ vào thế “phát triển”.Taylor (1856 – 1915), “Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng chính xác cái gì cần làm và làm cái đó thế nào bằng phương pháp tốt nhất và rẻ nhất” [19, tr. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo Henry Fayon (1841 – 1925), “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động: kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra”. Tác giả còn khẳng định “Khi con người lao động hợp tác thì điều tối quan trọng là họ cần phải xác định rõ công việc mà họ phải hoàn thành và các nhiệm vụ của mỗi cá nhân phải làm là mắt lưới dệt nên mục tiêu của tổ chức”.
Koontz, “Quản lý là hoạt động đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được mục đích của tổ chức trong một môi trường và đối với những điều kiện nguồn lực cụ thể” [28, tr. Theo Mary Parker Pollett, “Quản lý là nghệ thuật hoàn thành công việc thông qua người khác”. Theo từ điển Bách khoa về Giáo dục học, khái niệm quản lý nhà nước về giáo dục được giải nghĩa là việc “Thực hiện công quyền để quản lý các hoạt động giáo dục trong phạm vi toàn xã hội”. Các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc đưa ra định nghĩa kinh điển nhất về quản lý là: Quá trình tác động có chủ hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể (đối tượng quản lý) - trong một tổ chức - nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của mình [11, tr.
Bản chất của hoạt động quản lý là sự tác động có mục đích của người quản lý đến tập thể người bị quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý. Trong giáo dục nhà trường đó là tác động của người quản lý đến tập thể giáo viên và các lực lượng khác nhằm thực hiện hệ thống các mục tiêu giáo dục. Các chức năng cơ bản của quản lý: Theo các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Nguyễn Quốc Chí : quản lý là hệ thống gồm bốn chức năng cơ bản: Kế hoạch hoá (planning); tổ chức (organizing); lãnh đạo/chỉ đạo (Leading) và kiểm tra (controlling). 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Kế hoạch hóa Kiểm tra Thông Tổ chức tin Chỉ đạo Sơ đồ 1.1: Các chức năng quản lý trong chu trình quản lý Trong bốn chức năng quản lý, chức năng kế hoạch hóa là nền tảng của quản lý.
Bởi vì đó là việc xây dựng các định hướng và đưa ra quyết định tổ chức thực hiện trong thời gian nhất định của tổ chức. Chức năng kế hoạch hóa bao gồm việc xác định sứ mệnh, dự báo tương lai của tổ chức trên cơ sở thu thập thông tin về thực trạng của tổ chức từ đó xác định mục tiêu dựa trên việc tính toán các nguồn lực, các giải pháp. Mục đích của việc lập kế hoạch là lựa chọn một đường lối hành động mà một tổ chức nào đó và mọi bộ phận của nó phải tuân theo nhằm hoàn thành các mục tiêu của tổ chức đã đề ra. Chức năng tổ chức là việc sắp xếp, tuyển chọn xác định một cơ cấu định trước về các vai trò của từng con người đảm đương trong một cơ sở thông qua việc phân tích công việc, đề ra nhiệm vụ để lựa chọn người vào việc và cả việc tính toán phân bổ nguồn lực khác để xây dựng cơ chế làm việc thích hợp.
Như vậy tổ chức là một công cụ của quản lý. Để tổ chức cơ sở hoạt động có hiệu quả, người quản lý cần thực hiện chức năng chỉ đạo. Đây là quá trình tác động điều khiển con người làm cho họ nhiệt tình, tự giác nỗ lực phấn đấu đạt được các mục tiêu của tổ chức. Người quản lý phải ra quyết định, có thông báo, hướng dẫn để động viên mọi thành viên trong tập thể hăng hái làm việc.
Chức năng kiểm tra là việc đánh giá và điều chỉnh các hoạt động nhằm đạt tới các mục tiêu của tổ chức đã đề ra. Kiểm tra là đánh giá kết quả của việc 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thực hiện các mục tiêu của tổ chức nhằm tìm ra những mặt ưu điểm, hạn chế để điều chỉnh việc lập kế hoạch, tổ chức và chỉ đạo. Để công tác kiểm tra đánh giá chính xác, sử dụng kết quả đánh giá sao cho có lợi cần xây dựng các tiêu chí (chuẩn) để thực hiện kiểm tra đánh giá, sử dụng các phương pháp phù hợp, thu thập thông tin đầy đủ, sau đó phân tích thông tin để đánh giá. Các chức năng quản lý tạo thành một chu trình quản lý và có mối quan hệ biện chứng, tạo sự kết nối giữa các chu trình theo hướng phát triển.
Trong đó thông tin luôn là yếu tố xuyên suốt không thể thiếu trong việc thực hiện các chức năng quản lý và là cơ sở cho việc ra quyết định trong quản lý. Từ những khái niệm trên, ta có thể rút ra kết luận chung về quản lý như sau: Quản lý là quá trình đạt tới mục tiêu trên cơ sở thực hiện các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo/lãnh đạo hoặc quản lý là quá trình tác động có định hướng, có mục đích, có tổ chức, có lựa chọn của chủ thể quản lý đến đối tượng (khách thể) quản lý nhằm giữ cho sự vận hành của tổ chức được ổn định và làm cho nó phát triển tới mục tiêu đã đề ra với hiệu quả cao nhất. Quản lý giáo dục Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt, bản chất của giáo dục là sự truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử - xã hội của các thế hệ loài người, nhờ có giáo dục mà các thế hệ nối tiếp nhau phát triển, tinh hoa văn hóa dân tộc, nhân loại được kế thừa, bổ sung và trên cơ sở đó không ngừng tiến lên.