Luận văn về phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp hoàn thiện một số chính sách cơ bản nhằm phát triển dnvvn ở việt nam, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp cụ thể

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Phát Triển Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại Việt Nam: Chính Sách Và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh tế
• 1.1.1. Quan niệm về doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN)
• 1.1.2. Đặc điểm và tính chất của doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.1.3. Tạo thêm công ăn việc làm
• 1.1.4. Đáng gặp về xuất khẩu

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam

Doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Theo thống kê, DNVVN chiếm khoảng 65,9% tổng số doanh nghiệp trong nước và đóng góp 24-25% GDP. Sự phát triển của DNVVN không chỉ tạo ra việc làm mà còn thúc đẩy sự đổi mới và sáng tạo trong nền kinh tế. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần có những chính sách hỗ trợ hiệu quả từ chính phủ.

1.1. Định nghĩa và vai trò của doanh nghiệp vừa và nhỏ

DNVVN được định nghĩa là những doanh nghiệp có quy mô nhỏ, với số lượng lao động và doanh thu nhất định. Vai trò của DNVVN không chỉ nằm ở việc tạo ra việc làm mà còn trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương và tăng cường khả năng cạnh tranh.

1.2. Tình hình hiện tại của doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam

Hiện nay, DNVVN đang chiếm khoảng 33,6% tổng số doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Sự phát triển này cho thấy tiềm năng lớn của DNVVN trong việc thu hút đầu tư và phát triển kinh tế.

II. Thách thức trong phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam

Mặc dù DNVVN có vai trò quan trọng, nhưng vẫn gặp nhiều thách thức trong quá trình phát triển. Các vấn đề như thiếu vốn, khó khăn trong tiếp cận thị trường và công nghệ, cũng như sự cạnh tranh khốc liệt từ các doanh nghiệp lớn là những rào cản lớn. Đặc biệt, chính sách hỗ trợ chưa thực sự hiệu quả trong việc giải quyết những vấn đề này.

2.1. Thiếu vốn và khó khăn trong tiếp cận tài chính

Nhiều DNVVN gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn vay từ ngân hàng. Điều này dẫn đến việc họ không thể mở rộng sản xuất hoặc đầu tư vào công nghệ mới.

2.2. Cạnh tranh từ doanh nghiệp lớn và thị trường quốc tế

DNVVN phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ các doanh nghiệp lớn và hàng hóa nhập khẩu. Điều này khiến cho việc duy trì và phát triển thị phần trở nên khó khăn hơn.

III. Chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam

Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách nhằm hỗ trợ DNVVN, bao gồm các chương trình tín dụng ưu đãi, hỗ trợ đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Tuy nhiên, việc thực thi các chính sách này còn nhiều hạn chế, cần có sự cải cách để nâng cao hiệu quả.

3.1. Các chương trình tín dụng ưu đãi cho doanh nghiệp vừa và nhỏ

Chính phủ đã triển khai nhiều chương trình tín dụng ưu đãi nhằm hỗ trợ DNVVN tiếp cận vốn. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc đáp ứng các yêu cầu vay vốn.

3.2. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cho doanh nghiệp

Đào tạo nguồn nhân lực là một trong những chính sách quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của DNVVN. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

IV. Giải pháp phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam

Để phát triển bền vững DNVVN, cần có những giải pháp đồng bộ từ chính phủ và các tổ chức liên quan. Các giải pháp này bao gồm cải cách chính sách, tăng cường hỗ trợ tài chính và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

4.1. Cải cách chính sách hỗ trợ doanh nghiệp

Cần có sự cải cách mạnh mẽ trong các chính sách hỗ trợ DNVVN, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong việc tiếp cận nguồn lực và thị trường.

4.2. Tăng cường hỗ trợ tài chính và đầu tư

Chính phủ cần tăng cường các chương trình hỗ trợ tài chính cho DNVVN, bao gồm việc giảm lãi suất vay và tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động vốn.

V. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về doanh nghiệp vừa và nhỏ

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng DNVVN có khả năng tạo ra việc làm và đóng góp vào sự phát triển kinh tế. Các mô hình kinh doanh sáng tạo từ DNVVN đã chứng minh được hiệu quả trong việc nâng cao giá trị sản phẩm và dịch vụ.

5.1. Mô hình kinh doanh thành công từ doanh nghiệp vừa và nhỏ

Nhiều DNVVN đã áp dụng các mô hình kinh doanh sáng tạo, giúp tăng cường khả năng cạnh tranh và mở rộng thị trường. Những mô hình này cần được nhân rộng và phát triển.

5.2. Kết quả nghiên cứu về tác động của doanh nghiệp vừa và nhỏ

Các nghiên cứu cho thấy DNVVN đóng góp đáng kể vào GDP và tạo ra hàng triệu việc làm. Điều này khẳng định vai trò quan trọng của DNVVN trong nền kinh tế.

VI. Kết luận và tương lai của doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam

DNVVN sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của Việt Nam. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần có những chính sách hỗ trợ hiệu quả và sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan.

6.1. Tương lai của doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam

Với sự phát triển của công nghệ và thị trường, DNVVN có cơ hội lớn để phát triển. Tuy nhiên, cần phải chuẩn bị tốt để đối mặt với những thách thức mới.

6.2. Vai trò của chính phủ trong việc hỗ trợ doanh nghiệp

Chính phủ cần tiếp tục cải cách và hoàn thiện các chính sách hỗ trợ DNVVN, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ giữ vị trí xung kích đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế quốc dân khi chiếm tới 65,9% tổng số doanh nghiệp nhà nước và 33,6% số lượng doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Khối doanh nghiệp này đóng góp từ 24% đến 25% tổng sản phẩm quốc nội (GDP), chiếm 31% giá trị sản xuất công nghiệp, đồng thời đảm nhận 78% tổng mức bán lẻ thương nghiệp và 64% khối lượng vận chuyển hàng hóa, hành khách trên toàn quốc.

Sau hơn 10 năm đổi mới, đặc biệt là dấu mốc ban hành Luật Doanh nghiệp năm 1999, khu vực dân doanh đã có bước chuyển biến vượt bậc nhưng vẫn vấp phải nhiều rào cản nghiêm trọng về thể chế, tiếp cận nguồn vốn, công nghệ và mặt bằng sản xuất. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá toàn diện thực trạng phát triển, làm rõ các nhân tố ảnh hưởng và vai trò can thiệp của Chính phủ, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp hoàn thiện các chính sách cơ bản nhằm tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu trên địa bàn 61 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong giai đoạn 1991 đến tháng 7 năm 2003, với trọng tâm phân tích sâu giai đoạn 2000 đến 2003. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc luận giải các giải pháp chính sách nhằm gia tăng tỷ trọng vốn đầu tư từ khu vực dân cư và doanh nghiệp tư nhân trong tổng đầu tư toàn xã hội từ mức 20% năm 2000 lên gần 27% năm 2003, đồng thời giải quyết sức ép việc làm cho khoảng 1,2 đến 1,4 triệu lao động mới gia nhập thị trường hàng năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của hai nền tảng lý thuyết kinh tế và quản trị cốt lõi: Lý thuyết quản trị tổ chức trực tuyến của Henri Fayol và Lý thuyết về vai trò can thiệp của Chính phủ trong nền kinh tế hỗn hợp. Theo nguyên tắc quản trị của Henri Fayol, mô hình quản trị trực tuyến thiết lập đường thẳng chỉ huy xuyên suốt từ cấp lãnh đạo xuống đốc công và tổ trưởng, đảm bảo sự tập trung quyền lực và thống nhất mệnh lệnh. Mô hình này rất phù hợp với đặc thù quy mô vừa và nhỏ, giúp tối ưu hóa khả năng phản ứng linh hoạt trước các biến động thương trường nhưng cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực quản trị tổng hợp cho người đứng đầu.

Bên cạnh đó, luận văn ứng dụng lý thuyết kinh tế phúc lợi và thất bại thị trường nhằm luận giải sự cần thiết của quản lý nhà nước qua bốn chức năng then chốt: phân bổ nguồn lực kinh tế, phân phối lại thu nhập công bằng, ổn định kinh tế vĩ mô và đại diện quốc gia trên trường quốc tế. Ba khái niệm trung tâm được chuẩn hóa xuyên suốt nghiên cứu bao gồm: Doanh nghiệp vừa và nhỏ (xác định qua tiêu chí lao động thường xuyên và vốn sản xuất), Môi trường pháp lý (tổng hòa hệ thống văn bản quy phạm và hiệu lực thực thi pháp luật trên thực tế), và Quản trị doanh nghiệp (tổng thể giải pháp điều hành nhằm tối đa hóa lợi nhuận gắn liền với bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng thực chứng kết hợp thống kê mô tả và phân tích so sánh liên ngành. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp chính thống từ Tổng cục Thống kê, Tổng cục Thuế, Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, Cục Phát triển Doanh nghiệp vừa và nhỏ thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng báo cáo đánh giá của Ủy ban nhân dân các địa phương trong giai đoạn 1991 - 2003.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 71.459 doanh nghiệp đăng ký mới từ năm 2000 đến tháng 7 năm 2003, kết hợp khảo sát chọn mẫu phân tầng chuyên sâu tại 1.650 doanh nghiệp có biến động hoạt động trên các địa bàn trọng điểm như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hưng Yên, Nam Định, Quảng Ninh và Cần Thơ. Phương pháp chọn mẫu phân tầng theo vùng kinh tế và nhóm ngành sản xuất - dịch vụ được lựa chọn nhằm phản ánh chân thực sự phân hóa mức độ thụ hưởng chính sách. Việc áp dụng phương pháp so sánh định lượng giúp lượng hóa chính xác hiệu ứng lan tỏa của khung khổ pháp lý mới, đảm bảo tính khách quan và cung cấp cơ sở tin cậy cho việc điều chỉnh chính sách vĩ mô.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, số lượng doanh nghiệp thành lập mới ghi nhận mức tăng trưởng kỷ lục cùng sự dịch chuyển cơ cấu loại hình tiến bộ. Từ năm 2000 đến tháng 7 năm 2003, cả nước có 71.459 doanh nghiệp đăng ký mới, nâng tổng số doanh nghiệp tư nhân lên khoảng 120.000 đơn vị, đạt tốc độ đăng ký bình quân năm gấp 3,75 lần so với thời kỳ 1991-1999. Tỷ trọng doanh nghiệp tư nhân giảm từ 64% xuống 34%, trong khi công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần tăng vọt từ 36% lên 66%. Đáng chú ý, số lượng công ty cổ phần đạt khoảng 7.000 doanh nghiệp, gấp gần 10 lần giai đoạn 9 năm trước đó.

Thứ hai, khả năng huy động vốn nhàn rỗi và hiệu quả tạo việc làm của khối dân doanh đạt kết quả vượt trội. Tổng vốn đăng ký mới và bổ sung đạt hơn 144.000 tỷ đồng (tương đương 9,5 tỷ USD), vượt mức vốn đầu tư nước ngoài đăng ký trong cùng kỳ. Vốn đăng ký bình quân trên mỗi doanh nghiệp tăng mạnh từ 0,57 tỷ đồng thời kỳ 1991-1999 lên 2,12 tỷ đồng vào 7 tháng đầu năm 2003. Khối doanh nghiệp dân doanh đã tạo ra khoảng 1,6 đến 2 triệu chỗ làm việc mới, nâng tổng số lao động trực tiếp trong khu vực tư nhân và hộ cá thể lên hơn 6 triệu người (chiếm trên 16% lực lượng lao động xã hội). Suất đầu tư để tạo một chỗ làm việc trong doanh nghiệp tư nhân chỉ dao động từ 70 đến 100 triệu đồng, tiết kiệm chi phí gấp 3 lần so với mức 210 đến 280 triệu đồng của khu vực doanh nghiệp nhà nước.

Thứ ba, đóng góp vào giá trị sản xuất công nghiệp và nguồn thu ngân sách gia tăng nhanh chóng. Tốc độ tăng trưởng sản xuất công nghiệp khu vực dân doanh duy trì mức cao liên tục: 18,3% năm 2000, 20,3% năm 2001 và đạt 26,5% tổng giá trị công nghiệp toàn quốc vào năm 2003. Về ngân sách, số thu từ thuế công thương nghiệp ngoài quốc doanh năm 2002 đạt 103,6% kế hoạch, chiếm tỷ trọng lớn tại nhiều địa phương như Bình Định (33%), Tiền Giang (24%) và Quảng Nam (22%).

Thứ tư, nghiên cứu phát hiện các rào cản nghiêm trọng về mặt bằng sản xuất và vốn tín dụng. Tại Hà Nội, giai đoạn 1994-2002 chỉ có 376 doanh nghiệp dân doanh tiếp cận được đất thuê của Nhà nước. Có tới 66,7% doanh nghiệp phản ánh gặp quá nhiều trở ngại trong việc tìm kiếm mặt bằng và 44,4% mất từ 1,5 đến 5 năm để hoàn tất thủ tục giao đất.

Thảo luận kết quả

Sự bùng nổ của khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ bắt nguồn trực tiếp từ việc chuyển đổi phương thức quản lý nhà nước từ chế độ "tiền kiểm" nặng nề sang "hậu kiểm" thông thoáng theo Luật Doanh nghiệp năm 1999. Tỷ lệ doanh nghiệp không còn hoạt động sau đăng ký chỉ chiếm khoảng 2,3% (1.650 doanh nghiệp), thấp hơn rất nhiều so với tỷ lệ giải thể 10% trong năm đầu tại Hoa Kỳ và 20% đến 40% trong 2 năm đầu tại các nước thuộc khối OECD. Điều này chứng minh năng lực thích ứng linh hoạt và sức chịu đựng của doanh nhân trong nước.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh trực quan qua bảng so sánh hiệu quả chi phí tạo việc làm (70-100 triệu đồng ở khu vực tư nhân so với 210-280 triệu đồng ở khu vực nhà nước) và biểu đồ tăng trưởng vốn đăng ký bình quân qua các năm (tăng liên tục từ 0,57 tỷ lên 0,96 tỷ; 1,3 tỷ; 1,8 tỷ và 2,12 tỷ đồng). Tuy nhiên, mức độ tác động của chính sách còn thiếu đồng đều giữa các khu vực địa lý. Trong khi các tỉnh miền núi phía Bắc ghi nhận mức tăng trưởng đăng ký doanh nghiệp mới gấp 4 đến 8 lần thì 16 tỉnh đồng bằng Sông Cửu Long và Nam Trung Bộ có số đăng ký thấp hơn thời kỳ trước (Trà Vinh chỉ bằng 21%, Bến Tre 36%). Nguyên nhân chủ yếu do sự lúng túng của chính quyền địa phương trong quy hoạch, tâm lý can thiệp hành chính trái thẩm quyền và thiếu các định chế bảo lãnh tín dụng trung và dài hạn.

Đề xuất và khuyến nghị

Thực hiện quy hoạch mặt bằng và xây dựng cụm công nghiệp chuyên biệt: Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cần chủ động đầu tư xây dựng từ 5 đến 10 cụm công nghiệp vừa và nhỏ trên mỗi địa bàn trong giai đoạn 2004 - 2006. Áp dụng phương thức tạo quỹ đất sạch trực tiếp để hạ giá thành cho thuê, rút ngắn quy trình phê duyệt hồ sơ thuê đất xuống dưới 45 ngày nhằm giải quyết bài toán mặt bằng cho hơn 60% doanh nghiệp đang có nhu cầu mở rộng quy mô.

Mở rộng cơ chế cấp tín dụng và thành lập Quỹ bảo lãnh tín dụng: Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các ngân hàng thương mại nâng tỷ trọng dư nợ tín dụng trung - dài hạn cho khối doanh nghiệp vừa và nhỏ từ mức dưới 15% lên tối thiểu 30% tổng dư nợ đến năm 2005. Cho phép đa dạng hóa hình thức bảo đảm tiền vay thông qua thế chấp tài sản hình thành từ vốn vay, quyền sử dụng đất thuê và hợp đồng kinh tế khả thi.

Triển khai đồng bộ các chương trình hỗ trợ theo Nghị định 90/2001/NĐ-CP: Cục Phát triển Doanh nghiệp vừa và nhỏ phối hợp cùng Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam triển khai các khóa đào tạo nâng cao năng lực quản trị cho 50.000 lượt chủ doanh nghiệp và hỗ trợ đổi mới thiết bị công nghệ cho 30% cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp đến hết năm 2006.

Hiện đại hóa quản lý nhà nước và duy trì đối thoại công - tư định kỳ: Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu kết nối mạng thông tin đăng ký kinh doanh đến 100% sở, ngành và Ủy ban nhân dân cấp huyện trước quý IV năm 2004. Lãnh đạo các địa phương duy trì đối thoại trực tiếp với cộng đồng doanh nghiệp tối thiểu 2 lần mỗi năm nhằm giải quyết dứt điểm 100% các vướng mắc phát sinh về thuế, thủ tục hải quan và mặt bằng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Cán bộ quản lý nhà nước và chuyên viên hoạch định chính sách tại Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Cục Phát triển Doanh nghiệp và Ủy ban nhân dân các cấp: Khai thác khung phân tích thể chế và 4 nhóm giải pháp thực tiễn để hoàn thiện quy hoạch cụm công nghiệp, bãi bỏ các rào cản hành chính và thiết kế các gói kích cầu phát triển kinh tế tư nhân.

Chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa, các nhà khởi nghiệp và hộ kinh doanh cá thể: Ứng dụng mô hình quản trị trực tuyến tinh gọn theo nguyên tắc Fayol, tham khảo bài toán tối ưu hóa suất đầu tư 70-100 triệu đồng/lao động và nắm bắt các quy chuẩn pháp lý để chuyển đổi thành công từ hộ cá thể lên mô hình công ty cổ phần.

Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Quản lý kinh tế và Kinh tế phát triển: Sử dụng kho dữ liệu thực chứng 71.459 doanh nghiệp giai đoạn 2000-2003 làm nguồn tài liệu tham khảo giá trị cho các công trình nghiên cứu về kinh tế chuyển đổi và thể chế kinh doanh.

Chuyên viên thẩm định tín dụng ngân hàng và các tổ chức tài chính phát triển: Tiếp cận bức tranh toàn cảnh về cơ cấu vốn, tỷ suất sinh lời và chu kỳ phát triển của khối dân doanh để xây dựng các sản phẩm cho vay tín chấp và bảo lãnh tín dụng phù hợp với đặc thù doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp vừa và nhỏ đóng góp như thế nào vào giải quyết việc làm tại Việt Nam? Khu vực này đóng vai trò là nguồn cung việc làm chủ đạo khi tạo ra 1,6 đến 2 triệu chỗ làm việc mới giai đoạn 2000-2003, nâng tổng số lao động khối dân doanh lên hơn 6 triệu người (chiếm trên 16% lực lượng lao động xã hội). Suất đầu tư tạo việc làm chỉ từ 70 đến 100 triệu đồng, thấp hơn 3 lần so với doanh nghiệp nhà nước.

Tác động mang tính bước ngoặt của Luật Doanh nghiệp năm 1999 là gì? Luật Doanh nghiệp đã giải phóng sức sản xuất xã hội khi xóa bỏ hàng trăm giấy phép con, chuyển đổi cơ chế quản lý từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm". Kết quả là số doanh nghiệp thành lập mới trong 4 năm (2000-2003) đạt 71.459 đơn vị, huy động hơn 144.000 tỷ đồng vốn dân cư, cao hơn toàn bộ vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài cùng kỳ.

Rào cản lớn nhất đối với việc mở rộng quy mô của doanh nghiệp vừa và nhỏ là gì? Trở ngại nghiêm trọng nhất là tiếp cận đất đai làm mặt bằng sản xuất khi 66,7% doanh nghiệp gặp khó khăn và thời gian làm thủ tục kéo dài từ 1,5 đến 5 năm. Tại Hà Nội, giai đoạn 1994-2002 chỉ có 376 doanh nghiệp thuê được đất công, buộc đa số phải tự xoay xở mua lại với chi phí cao nhưng không thể thế chấp ngân hàng.

Mô hình quản trị trực tuyến có ưu điểm và hạn chế gì đối với doanh nghiệp nhỏ? Mô hình trực tuyến của Henri Fayol đảm bảo tính thống nhất mệnh lệnh chỉ huy từ trên xuống dưới, giúp ra quyết định nhanh và tiết giảm chi phí bộ máy. Tuy nhiên, nhược điểm là đòi hỏi người lãnh đạo phải có trình độ tổng hợp cao do thiếu vắng đội ngũ chuyên gia tham mưu chuyên sâu.

Đóng góp của khối kinh tế dân doanh vào sản xuất công nghiệp và ngân sách ra sao? Khối dân doanh đóng góp 26,5% tổng giá trị sản xuất công nghiệp toàn quốc năm 2003, chiếm 50% ngành chế biến thủy sản. Về ngân sách, số thu quý I/2003 tăng 28,7% so với cùng kỳ, đóng góp từ 15% đến 33% tổng thu ngân sách tại nhiều địa phương trọng điểm như Bình Định, Tiền Giang và Quảng Nam.

Kết luận

• Khẳng định doanh nghiệp vừa và nhỏ là động lực tăng trưởng kinh tế then chốt, đóng góp 24-25% GDP và 26,5% giá trị sản xuất công nghiệp toàn quốc.
• Luật Doanh nghiệp năm 1999 đã mở đường cho làn sóng khởi nghiệp mạnh mẽ với 71.459 doanh nghiệp thành lập mới và huy động hơn 144.000 tỷ đồng vốn xã hội trong giai đoạn 2000-2003.
• Hiệu quả xã hội vượt trội được chứng minh qua việc tạo ra 1,6 đến 2 triệu việc làm mới với suất đầu tư chỉ 70-100 triệu đồng/lao động, tối ưu gấp 3 lần khu vực kinh tế nhà nước.
• Nhận diện chính xác hai điểm nghẽn cốt lõi cần khơi thông là thủ tục tiếp cận đất đai mặt bằng sản xuất (66,7% doanh nghiệp vướng mắc) và cơ chế cấp vốn tín dụng trung - dài hạn.
• Xác lập hệ thống 4 nhóm khuyến nghị chính sách đồng bộ giai đoạn 2004-2006, tập trung phát triển cụm công nghiệp tập trung, mở rộng quỹ bảo lãnh tín dụng và chuyển đổi số mạng lưới quản lý nhà nước.

Luận văn đóng góp hệ thống luận cứ khoa học và giải pháp thực tiễn có giá trị cao cho quá trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam. Các cơ quan quản lý, hiệp hội ngành nghề và cộng đồng doanh nhân hãy tham khảo chi tiết toàn văn công trình để triển khai đồng bộ các giải pháp, thúc đẩy khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ bứt phá vững chắc trong giai đoạn hội nhập mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

lêi më ®Çu Trong lÞch sö ph¸t triÓn kinh tÕ cña c¸c níc, c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá (DNVVN) lu«n lu«n cã vai trß vµ t¸c dông rÊt quan träng. GÇn ®©y, chÝnh trong thêi ®iÓm c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ tiÕn triÓn rÊt m¹nh mÏ, xu thÕ toµn cÇu ho¸ kinh tÕ diÔn ra kh¸ s«i næi, thùc tiÔn qu¶n lý kinh tÕ vµ qu¶n lý doanh nghiÖp cã nh÷ng chuyÓn biÕn s©u s¾c, th× c¸c DNVVN l¹i cµng ®îc chó träng ë kh¾p c¶ níc. §iÒu ®ã cã thÓ thÊy râ qua khèi lîng c¸c tµi liÖu vÒ chuyªn ®Ò nµy rÊt dåi dµo, ®a d¹ng, ®îc c«ng bè thêng xuyªn, tõ c¸c luËt lÖ cña c¸c chÝnh phñ, c¸c chiÕn lîc, ch¬ng tr×nh ph¸t triÓn dnvvn cña c¸c quèc gia, ®Õn c¸c s¸ch híng dÉn, c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu vµ c¸c bµi b¸o vÒ DNVVN. ë níc ta, DNVVN còng cã vai trß quan träng nh vËy, do sù ph¸t triÓn cßn thÊp cña nÒn kinh tÕ quèc d©n, do tiÒm n¨ng cßn rÊt lín cña néi lùc d©n téc, do yªu cÇu ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc.

Cµng ngµy, DNVVN cµng ®îc coi träng: §Çu n¨m 2001, b¸o c¸o chÝnh trÞ cña ban chÊp hµnh trung ¬ng t¹i ®¹i héi IX cña ®¶ng mét lÇn n÷a v¹ch râ : “ Chó träng ph¸t triÓn c¸c dnvvn…”. ChiÕn lîc ph¸t triÓn kinh tÕ- x· héi 10 n¨m 2001-2010 nhÊn m¹nh “ Ph¸t triÓn c¬ së s¶n xuÊt c«ng nghiÖp nhá vµ võa v¬Ý nghµnh ,nghÒ ®a d¹ng”. Nh÷ng n¨m qua, ®Æc biÖt sau h¬n 10 n¨m ®æi míi,vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn ®· kh¼ng ®Þnh : Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp khãa 42 1 Ph¸t triÓn DNVVN lµ phï hîp víi kh¶ n¨ng vÒ vèn, trang thiÕt bÞ, c«ng nghÖ, kinh nghiÖm Kinh doanh vµ qu¶n lý cña níc ta. DNVVN cã tÝnh linh ho¹t cao, dÔ thÝch øng víi mäi biÕn ®éng cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng.

DNVVN cã vai trß, vÞ trÝ rÊt quan träng trong nÒn kinh tÕ quèc d©n ®îc coi lµ “chiÕc ®Öm gi¶m sãc cña thÞ trêng” lµ ®¬n vÞ t¸c chiÕn: “®¸nh nhanh, th¾ng nhanh vµ chuyÓn híng nhanh”. HiÖn nay ë níc ta doanh nghiÖp võa vµ nhá chiÕm 65,9% so víi tæng sè doanh nghiÖp nhµ níc ( DNNN) vµ chiÕm 33,6% so víi doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi; chiÕm kho¶ng 26% lùc lîng lao ®éng, ®ãng gãp 24-25% GDP vµ 31% gi¸ trÞ s¶n suÊt c«ng nghiÖp; chiÕm 78% møc b¸n lÎ cña nghµnh th¬ng nghiÖp, 64% khèi lîng vËn chuyÓn hµnh kh¸ch vµ hµng ho¸. Trong nhiÒu nghµnh s¶n suÊt vµ dÞch vô kh¸c, c¸c DNVVN còng chiÕm mét tØ träng ®¸ng kÓ. NhiÒu chñ doanh nghiÖp võa vµ nhá ®· gãp phÇn lµm giµu cho ®Êt níc vµ cho b¶n th©n, ®ång thêi tù hoµn thiÖn tµi n¨ng, ý chÝ vµ quyÕt t©m cña m×nh, kh¼ng ®Þnh chç ®øng v÷ng vµng trong x· héi.

Bªn c¹nh ®ã kh«ng Ýt nhµ doanh nghiÖp trÎ, do thiÕu ®iÒu kiÖn tiÕp xóc, trao ®æi nªn ®· gÆp nhiÒu khã kh¨n trong ®iÒu hµnh vµ qu¶n lý DNVVN. Tõ thùc tiÔn kh¸ch quan ®ã, em chän ®Ò tµi cho chuyªn ®Ò cña m×nh lµ “ Hoµn thiÖn mét sè chÝnh s¸ch c¬ b¶n nh»m ph¸t triÓn DNVVN ë ViÖt Nam”. Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp khãa 42 2 Ch¬ngI Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vÒ doanh nghiÖp võa vµ nhá vµ vai trß cña chÝnh phñ ®èi víi sù ph¸t triÓn cña c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp khãa 42 3 I. Doanh nghiÖp võa vµ nhá trong nÒn kinh tÕ.

Quan niÖm vÒ doanh nghiÖp võa vµ nhá (DNVVN) LuËt doanh nghiÖp nhµ níc, luËt hîp t¸c x· vµ luËt doanh nghiÖp níc ta ®· cã quy ®Þnh râ vÒ doanh nghiÖp nhµ níc, doanh nghiÖp t nh©n, c¸c lo¹i c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, c«ng ty cæ phÇn, c«ng ty hîp doanh vµ hîp t¸c x·. nhng cha cã mét ®Þnh nghÜa chÝnh x¸c hay hÖ thèng nh÷ng chØ tiªu ®Ó ph©n lo¹i nh thÕ nµo lµ c¸c DNVVN. Trªn thùc tÕ, DNVVN tån t¹i c¶ trong khu vùc kinh tÕ quèc doanh vµ khu vùc kinh tÕ ngoµi quèc doanh. Trong khu vùc kinh tÕ quèc doanh, sè c¸c doanh nghiÖp lín rÊt Ýt vµ trong khu vùc kinh tÕ ngoµi quèc doanh th× c¸c DNVVN chiÕm ®¹i ®a sè.

Trong mét sè dù ¸n nghiªn cøu vÒ DNVVN cña ViÖt Nam gÇn ®©y, ngêi ta còng thêng sö dông hai tiªu thøc vÒ sè lao ®éng thêng xuyªn vµ vèn s¶n xuÊt. §©y lµ hai tiªu thøc ®îc sö dông réng r·i v× tÊt c¶ c¸c doanh nghiÖp ®Òu cã thÓ x¸c ®Þnh hai tiªu thøc nµy ë mäi cÊp (toµn bé nÒn kinh tÕ, toµn ngµnh hay toµn doanh nghiÖp). Cã thÓ chÊp nhËn kh¸i niÖm DNVVN nh sau: “DNVVN lµ nh÷ng c¬ së s¶n xuÊt – kinh doanh cã t c¸ch ph¸p nh©n, víi môc ®Ých chÝnh lµ t×m kiÕm lîi nhuËn, cã quy m« doanh nghiÖp (tÝnh theo c¸c tiªu thøc kh¸c nhau ) trong giíi h¹n nhÊt ®Þnh ®èi víi tõng thêi k× cô thÓ”. Qua kh¸i niÖm nµy cÇn ph©n tÝch vµ x¸c ®Þnh râ 4 vÊn ®Ò cña doanh nghiÖp võa vµ nhá: Lµ mét ®¬n vÞ tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh cña nÒn kinh tÕ Cã ®Þa vÞ ph¸p lý Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp khãa 42 4 NhiÖm vô: s¶n xuÊt cung øng, trao ®æi hµng ho¸ vµ dÞch vô trªn thÞ trêng - Môc tiªu: Tèi ®a ho¸ lîi nhuËn cho chñ së h÷u tµi s¶n cña doanh nghiÖp th«ng qua tèi ®a ho¸ lîi Ých ngêi tiªu dïng Qu¶n trÞ doanh nghiÖp võa vµ nhá lµ hÖ thèng c¸c gi¶i ph¸t vµ ph¬ng ph¸p qu¶n lý t¸c ®éng vµo ®èi tîng qu¶n lý nh»m duy trr× tæ chøc vµ c¸c chøc n¨ng qu¶n lý nh»m thùc hiÖn c¸c môc tiªu qu¶n lý th«ng qua ®ã thùc hiÖn ®îc môc tiªu kinh doanh cña doanh nghiÖp võa vµ nhá.

§Æc ®iÓm vµ tÝnh chÊt cña doanh nghiÖp vµ vµ nhá. * §Æc ®iÓm: - Sè lîng doanh nghiÖp KÓ tõ n¨m 2000 sè lîng doanh nghiÖp míi ®¨ng ký liªn tôc t¨ng nhanh víi tèc ®é cha tõng thÊy. Cho ®Õn hÕt th¸ng 7/2003 ®· cã 71459 doanh nghiÖp míi ®¨ng ký (trong 9 n¨m 1991-1999 cã 45.000 doanh nghiÖp ®¨ng ký); ®a tæng sè doanh nghiÖp ®¨ng ký cña khu vùc t nh©n ë níc ta lªn kho¶ng 120 ngµn doanh nghiÖp. Sè doanh nghiÖp ®¨ng ký trung b×nh hµng n¨m hiÖn nay b»ng 3,75 lÇn so víi trung b×nh hµng n¨m cña thêi kú 1991-1999.

Sè doanh nghiÖp míi ®¨ng ký trong 4 n¨m (2000- 2003) íc cao gÊp gÇn 2 lÇn so víi 9 n¨m tríc ®©y(1991-1999). VÒ c¬ cÊu lo¹i h×nh doanh nghiÖp ®· cã thay ®æi tÝch cùc. Tû träng doanh nghiÖp t nh©n trong tæng sè doanh nghiÖp ®¨ng ký gi¶m tõ 64% trong giai ®o¹n 1991-1999 xuèng cßn Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp khãa 42 5 34%; trong khi ®ã, tû träng c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n vµ c«ng ty cæ phÇn t¨ng tõ 36% lªn 66%(c«ng ty cæ phÇn:t¨ng tõ 1,1% lªn 10%). §Æc biÖt, trong gÇn 4 n¨m qua ®· cã kho¶ng 7000 c«ng ty cæ phÇn ®¨ng ký, gÊp gÇn 10 lÇn so víi giao ®o¹n 1991- 1999.

Thay ®æi nãi trªn chøng tá c¸c nhµ ®Çu t trong níc ®· ý thøc ®îc nh÷ng ®iÓm lîi vµ bÊt lîi cña tõng lo¹i h×nh doanh nghiÖp; cã xu híng lùa chän lo¹i h×nh doanh nghiÖp hiÖn ®¹i, t¹o c¬ së ®Ó doanh nghiÖp cã thÓ æn ®Þnh, ph¸t triÓn kh«ng h¹n chÕ vÒ quy m« vµ thêi h¹n ho¹t ®éng víi qu¶n trÞ néi bé ngµy cµng chÝnh quy vµ minh b¹ch h¬n. Thùc tÕ nãi trªn phÇn nµo chøng tá c¸c nhµ ®Çu t ®· cã xu híng ®Çu t dµi h¹n h¬n, c«ng khai h¬n vµ quy m« lín h¬n. T¸c ®éng cã tÝnh ®ét ph¸ cña LuËt Doanh nghiÖp ë c¸c ®Þa ph¬ng kh¸c nhau lµ kh«ng gièng nhau. 16 tØnh ë ®ång b»ng S«ng Cöu Longvµ miÒn Nam Trung Bé cã sè doanh nghiÖp ®¨ng ký trong thêi kú 2000-th¸ng 7/2003 thÊp h¬n sè ®¨ng ký trong thêi kú 1991-1999; vÝ dô, Trµ Vinh, b»ng 21% so víi thêi kú 1991-1999, BÕn Tre vµ §ång Th¸p 36%, TiÒn Giang vµ VÜnh Long 39%, Kiªn Giang 41%, B×nh ThuËn 44%, Long An 48%, v.

LuËt Doanh nghiÖp ®· ph¸t huy t¸c dông m¹nh h¬n ë tÊt c¶ c¸c tØnh ë miÒn B¾c, nhÊt lµ c¸c tØnh miÒn nói phÝa b¾c nh VÜnh Phóc, Hoµ B×nh, B¾c K¹n, Lai Ch©u, B¾c Giang, vµ mét sè tØnh kh¸c nh Qu¶ng Ninh, Hng Yªn, Thanh Ho¸, v. ë c¸c tØnh nµy, sè doanh nghiÖp ®¨ng ký míi trong 3 n¨m qua t¨ng tõ 4-8 lÇn so víi thêi kú 1991-1999. Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp khãa 42 6 VÊn ®Ò nhiÒu ngêi quan t©m lµ hiÖn cã bao nhiªu doanh nghiÖp cßn ho¹t ®éng? VÒ vÊn ®Ò nµy, c¸c nguån th«ng tin kh¸c nhau cho c©u tr¶ lêi kh«ng gièng nhau. B¸o c¸o cña Uû ban nh©n d©n c¸c tØnh,thµnh phè trùc thuéc trung ¬ng cho thÊy sè doanh nghiÖp ®ang ho¹t ®éng chiÕm tõ 80% ®Õn 85% sè doanh nghiÖp ®¨ng ký.

Theo b¸o c¸o cña Tæng côc thuÕ, ®Õn hÕt th¸ng 7 n¨m 2003 trªn c¶ n íc cã kho¶ng 1650 doanh nghiÖp ®· ®¨ng ký, nhng kh«ng cßn hiÖn diÖn t¹i n¬i ®¨ng ký,(chiÕm kho¶ng 2,3% tèng sè doanh nghiÖp ®· ®¨ng ký). Tõ n¨m 2002 ®Õn nay, sè doanh nghiÖp ®¨ng ký kinh doanh gÇn b»ng xÊp xØ sè doanh nghiÖp ®¨ng ký m· sè thuÕ. Sè doanh nghiÖp kh«ng ho¹t ®éng do nhiÒu nguyªn nh©n nhng chñ yÕu lµ: mÊt c¬ héi kinh doanh, dù tÝnh sai c¬ héi kinh doanh, tù ý gi¶i thÓ mµ kh«ng b¸o c¸o; chØ cã mét sè Ýt doanh nghiÖp thµnh lËp ®Ó mua b¸n ho¸ ®¬n thuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng; vµ cho ®Õn nay vÒ c¬ b¶n ®· ®îc ng¨n chÆn. Nh vËy, tû lÖ doanh nghiÖp gi¶i thÓ, kh«ng ho¹t ®éng sau ®¨ng ký ë níc ta kh«ng cao h¬n so víi c¸c níc kh¸c.

VÝ dô, ë Hoa kú, 10% sè doanh nghiÖp gi¶i thÓ trong n¨m ®Çu ho¹t ®éng; ë c¸c níc thµnh viªn Tæ chøc Hîp t¸c vµ Ph¸t triÓn Kinh tÕ (OECD) 20%- 40% sè doanh nghiÖp gi¶i thÓ trong 2 n¨m ®Çu ho¹t ®éng. - Sè lîng vèn ®¨ng ký vµ thùc hiÖn Sè vèn huy ®éng ®îc qua ®¨ng ký thµnh lËp míi vµ më réng quy m« kinh doanh tiÕp tôc t¨ng. Trong gÇn 4 n¨m qua sè vèn Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp khãa 42 7 ®¨ng ký (gåm c¶ ®¨ng ký míi vµ ®¨ng ký bæ sung) ®¹t h¬n 144.000 tû ®ång (t¬ng ®¬ng kho¶ng 9.5 tû USD, cao h¬n sè vèn ®Çu t níc ngoµi ®¨ng ký trong cïng thêi kú); trong ®ã n¨m 2000 lµ 1,33 tû USD, n¨m 2001 lµ 2,33 tû USD, vµ n¨m 2002 lµ gÇn 3 tû USD, vµ 7 th¸ng ®Çu n¨m 2003 kho¶ng 2,8 tû USD. Riªng sè vèn míi ®¨ng ký giai ®o¹n 2000-2003 cao gÊp h¬n 4 lÇn so víi 9 n¨m tríc ®©y(1991-1999).

Vèn ®¨ng ký míi ë tÊt c¶ c¸c tØnh, thµnh phè trong thêi kú 2000 ®Õn th¸ng 7 n¨m 2003 ®Òu cao h¬n sè vèn ®¨ng ký thêi kú 1991-1999.