Giáo Trình Quản Trị Doanh Nghiệp - PGS TS Ngô Kim Thanh

Giáo trình quản trị doanh nghiệp của PGS TS Ngô Kim Thanh cung cấp kiến thức chuyên sâu, giúp nâng cao kỹ năng quản lý và phát triển doanh nghiệp.

• Tác giả: PGS. Ngô Kim Thanh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Quản trị doanh nghiệp
• Đề tài: Giáo Trình Quản Trị Doanh Nghiệp
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP
• 1.1. Phân loại doanh nghiệp cần căn cứ vào hình thức sở hữu vốn
• 2. CHƯƠNG 2: CẤP QUẢN TRỊ, CHỨC NĂNG VÀ LĨNH VỰC QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP
• 3. CHƯƠNG 3: CƠ CẤU TỔ CHỨC QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP
• 4. CHƯƠNG 4: GIÁM ĐỐC DOANH NGHIỆP
• 5. CHƯƠNG 5: PHÂN CẤP, PHÂN QUYỀN VÀ ỦY QUYỀN TRONG QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP
• 6. CHƯƠNG 6: THÔNG TIN VÀ QUYẾT ĐỊNH TRONG QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP
• 7. CHƯƠNG 7: HOẠCH ĐỊNH CHƯƠNG TRÌNH QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP
• 8. CHƯƠNG 8: QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP THEO MỤC TIÊU - MBO
• 9. CHƯƠNG 9: QUẢN TRỊ THEO QUÁ TRÌNH
• 10. CHƯƠNG 10: QUẢN TRỊ THEO KẾT QUẢ
• 11. CHƯƠNG 11: QUẢN TRỊ KẾT QUẢ THEO MỤC LỢI THỨC
• 12. CHƯƠNG 12: CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP
• 13. CHƯƠNG 13: CÔNG TÁC KIỂM SOÁT TRONG DOANH NGHIỆP
• 14. CHƯƠNG 14: QUẢN TRỊ NHÂN SỰ TRONG DOANH NGHIỆP
• 15. CHƯƠNG 15: QUẢN TRỊ HÀNH VI
• 16. CHƯƠNG 16: QUẢN TRỊ TRI THỨC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Quản Trị Doanh Nghiệp của PGS TS Ngô Kim Thanh

Giáo trình Quản trị doanh nghiệp của PGS TS Ngô Kim Thanh là một tài liệu quan trọng trong lĩnh vực giáo dục quản lý. Được biên soạn với mục tiêu cung cấp kiến thức cơ bản và chuyên sâu về quản trị doanh nghiệp, giáo trình này đã trở thành tài liệu tham khảo quý giá cho sinh viên và các nhà nghiên cứu. Nội dung giáo trình không chỉ bao gồm lý thuyết mà còn tích hợp các ví dụ thực tiễn, giúp người học dễ dàng áp dụng vào thực tế.

1.1. Mục tiêu và nội dung chính của giáo trình

Giáo trình được thiết kế nhằm trang bị cho sinh viên những kiến thức nền tảng về quản trị doanh nghiệp, bao gồm các khái niệm cơ bản, quy trình quản lý và các chiến lược kinh doanh hiệu quả.

1.2. Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình này phù hợp cho sinh viên các chuyên ngành quản trị kinh doanh, các nhà quản lý và những người làm việc trong lĩnh vực doanh nghiệp, giúp họ nâng cao kỹ năng quản lý và ra quyết định.

II. Những thách thức trong việc áp dụng giáo trình Quản Trị Doanh Nghiệp

Việc áp dụng giáo trình Quản trị doanh nghiệp của PGS TS Ngô Kim Thanh trong thực tiễn gặp phải nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là sự thay đổi nhanh chóng của môi trường kinh doanh, đòi hỏi các nhà quản lý phải liên tục cập nhật kiến thức và kỹ năng mới. Ngoài ra, việc áp dụng lý thuyết vào thực tiễn cũng cần sự linh hoạt và sáng tạo.

2.1. Sự thay đổi của môi trường kinh doanh

Môi trường kinh doanh hiện nay đang thay đổi nhanh chóng với sự phát triển của công nghệ và toàn cầu hóa, điều này tạo ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp trong việc điều chỉnh chiến lược quản lý.

2.2. Khó khăn trong việc áp dụng lý thuyết vào thực tiễn

Nhiều sinh viên và nhà quản lý gặp khó khăn trong việc chuyển đổi các khái niệm lý thuyết thành các hành động cụ thể trong doanh nghiệp, dẫn đến hiệu quả công việc không như mong đợi.

III. Phương pháp giảng dạy hiệu quả trong giáo trình Quản Trị Doanh Nghiệp

PGS TS Ngô Kim Thanh đã áp dụng nhiều phương pháp giảng dạy hiện đại trong giáo trình Quản trị doanh nghiệp. Các phương pháp này không chỉ giúp sinh viên tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả mà còn khuyến khích sự tham gia tích cực của họ trong quá trình học tập.

3.1. Phương pháp học tập chủ động

Giáo trình khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động nhóm, thảo luận và nghiên cứu tình huống thực tế, giúp họ phát triển kỹ năng tư duy phản biện và giải quyết vấn đề.

3.2. Sử dụng công nghệ trong giảng dạy

Việc tích hợp công nghệ thông tin vào giảng dạy giúp sinh viên dễ dàng tiếp cận tài liệu học tập và thực hành các kỹ năng quản lý thông qua các phần mềm mô phỏng doanh nghiệp.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình Quản Trị Doanh Nghiệp

Giáo trình Quản trị doanh nghiệp của PGS TS Ngô Kim Thanh đã được áp dụng rộng rãi trong nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam. Nhiều sinh viên sau khi tốt nghiệp đã trở thành những nhà quản lý thành công, áp dụng các kiến thức từ giáo trình vào thực tiễn công việc của họ.

4.1. Các doanh nghiệp áp dụng giáo trình

Nhiều doanh nghiệp lớn tại Việt Nam đã sử dụng giáo trình này như một tài liệu tham khảo chính trong việc đào tạo nhân viên và phát triển chiến lược kinh doanh.

4.2. Kết quả đạt được từ việc áp dụng giáo trình

Việc áp dụng các kiến thức từ giáo trình đã giúp nhiều doanh nghiệp cải thiện hiệu quả hoạt động, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

V. Kết luận và tương lai của giáo trình Quản Trị Doanh Nghiệp

Giáo trình Quản trị doanh nghiệp của PGS TS Ngô Kim Thanh không chỉ là một tài liệu học tập mà còn là một nguồn tài nguyên quý giá cho các nhà quản lý và doanh nhân. Tương lai của giáo trình này hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển và cập nhật để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Định hướng phát triển giáo trình

Giáo trình sẽ được cập nhật thường xuyên để phản ánh những thay đổi trong lý thuyết và thực tiễn quản trị doanh nghiệp, đảm bảo tính thời sự và ứng dụng cao.

5.2. Vai trò của giáo trình trong giáo dục quản lý

Giáo trình sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo các thế hệ nhà quản lý tương lai, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Quản trị doanh nghiệp (Tái bản lần thứ ba, có chỉnh sửa bổ sung) do PGS. Ngô Kim Thanh chủ biên, cùng tập thể giảng viên Bộ môn Quản trị doanh nghiệp, Khoa Quản trị kinh doanh thuộc Trường Đại học Kinh tế Quốc dân biên soạn, được Nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân ấn hành năm 2012. Trong chương trình đào tạo bậc đại học và sau đại học ngành Quản trị kinh doanh, đây là học phần chuyên môn cốt lõi, cung cấp cơ sở lý luận và nghiệp vụ điều hành tổ chức sản xuất - kinh doanh.

Mục tiêu học tập của giáo trình là trang bị cho người học phương pháp luận khoa học và các kỹ thuật nghiệp vụ quản trị phù hợp với bối cảnh kinh tế thị trường. Giáo trình giúp sinh viên xác định rõ vị trí, quyền hạn và trách nhiệm khi đảm nhận các cấp bậc quản trị khác nhau (cấp cao, cấp trung gian, cấp cơ sở), từ đó vận dụng các công cụ điều hành để duy trì hoạt động kinh doanh tuân thủ pháp luật và thông lệ xã hội.

Cấu trúc giáo trình gồm 16 chương, được phân chia thành 5 phần theo tiến trình quản trị logic:

• Phần I: Giới thiệu chung về quản trị doanh nghiệp (Chương 1 đến Chương 3)
• Phần II: Chỉ huy trong quản trị doanh nghiệp (Chương 4 đến Chương 6)
• Phần III: Điều hành trong quản trị doanh nghiệp (Chương 7 đến Chương 10)
• Phần IV: Quản trị kết quả kinh doanh (Chương 11 đến Chương 13)
• Phần V: Đổi mới trong quản trị doanh nghiệp (Chương 14 đến Chương 16)

Điểm đặc sắc của tài liệu là sự kết hợp giữa hệ thống lý thuyết quản trị kinh điển thế giới với đặc thù kinh tế Việt Nam, đặc biệt chú trọng phân tích cơ chế quản lý các loại hình doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp nhà nước và hệ thống văn bản pháp lý hiện hành như Luật Doanh nghiệp.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung giáo trình vận hành theo logic từ thể chế tổ chức, kỹ năng chỉ huy, phương pháp điều hành tác nghiệp, kiểm soát kết quả đến thích ứng đổi mới:

• Chương 1 - Tổng quan về quản trị doanh nghiệp: Phân tích khái niệm doanh nghiệp (theo Điều 4 Luật Doanh nghiệp 2005), phân loại theo hình thức sở hữu (doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, công ty hợp danh, công ty hợp vốn, công ty TNHH, công ty cổ phần, hợp tác xã) và quy mô. Giới thiệu ba cách tiếp cận: tiếp cận theo quá trình sản xuất - tiêu thụ, tiếp cận hệ thống và tiếp cận phân đoạn thị trường.
• Chương 2 - Cấp quản trị, chức năng và lĩnh vực quản trị doanh nghiệp: Phân định 3 cấp quản trị (cấp cao, cấp trung gian, cấp cơ sở), 10 vai trò quản trị thuộc 3 nhóm (quan hệ con người, thông tin, quyết định) và cơ cấu 3 kỹ năng quản trị tương ứng từng cấp bậc.
• Chương 3 - Cơ cấu tổ chức quản trị doanh nghiệp: Nghiên cứu nguyên tắc thiết lập bộ máy quản lý và các mô hình tổ chức trong doanh nghiệp.
• Chương 4 & Chương 5 - Chỉ huy, phân cấp và ủy quyền: Vai trò của Giám đốc doanh nghiệp; cơ chế phân định thẩm quyền, trách nhiệm và kỹ thuật ủy quyền trong điều hành.
• Chương 6 - Thông tin và quyết định trong quản trị: Xây dựng hệ thống luân chuyển thông tin phục vụ quy trình ra quyết định quản trị.
• Chương 8, 9 & 10 - Các phương thức điều hành hiện đại: Phân tích Quản trị theo mục tiêu (MBO), Quản trị theo quá trình (MBP) và Quản trị theo kết quả (RBM).
• Chương 11, 12 & 13 - Quản trị kết quả và kiểm soát: Quản trị kết quả theo mức lãi thô, chính sách tài chính và công tác kiểm soát nội bộ.
• Chương 14, 15 & 16 - Đổi mới quản trị: Quản trị nhóm, Quản trị hành vi và Quản trị tri thức.

flowchart TD
    A["Phần I: Tổng quan & Cơ cấu tổ chức (Chương 1 - 3)"] --> B["Phần II: Chỉ huy & Quyết định (Chương 4 - 6)"]
    B --> C["Phần III: Điều hành MBO, MBP, RBM (Chương 7 - 10)"]
    C --> D["Phần IV: Kiểm soát & Kết quả kinh doanh (Chương 11 - 13)"]
    D --> E["Phần V: Đổi mới, Hành vi & Tri thức (Chương 14 - 16)"]

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình tổng hợp và hệ thống hóa các trường phái khoa học quản trị từ năm 1911 đến hiện đại:

• Trường phái cổ điển: Lý thuyết quản trị khoa học của F.W. Taylor (Principles of Scientific Management, 1911) tập trung vào định mức lao động; hệ thống tiền thưởng và biểu đồ tiến độ của H.L. Gantt; phương pháp giảm thiểu thao tác thừa của Frank và Lillian Gilbreth. Lý thuyết quản trị hành chính của Henry Fayol (Industrial and General Administration, 1916) với 6 nhóm hoạt động và 14 nguyên tắc quản trị; cấu trúc quyền lực hợp pháp của Max Weber; lý thuyết chấp nhận quyền hành của Chester Barnard (The Functions of the Executive, 1938); mô hình 7 chức năng POSDCORB của Luther Gulick và Lyndall Urwick (1937).
• Trường phái tâm lý - xã hội (Hành vi): Khởi xướng bởi Hugo Munsterberg (1913) và Mary Parker Follet; công trình nghiên cứu thực nghiệm tại nhà máy Hawthorne của Elton Mayo; Thuyết X và Thuyết Y của Douglas McGregor; Tháp 5 bậc nhu cầu của Abraham Maslow (vật chất, an toàn, xã hội, kính trọng, tự hoàn thiện).
• Trường phái định lượng và hệ thống: Ứng dụng mô hình toán học, lý thuyết quyết định và công nghệ xử lý thông tin vào hệ thống khép kín theo nghiên cứu của Kast và Rosenzweig.
• Trường phái quản trị Nhật Bản: Thuyết Z của William Ouchi về việc làm dài hạn, trách nhiệm tập thể và nhóm kiểm tra chất lượng (Quality Circles); triết lý Kaizen của Masaaki Imai nhấn mạnh cải tiến liên tục, chú trọng vào quá trình và con người thay vì mô hình đổi mới gián đoạn phương Tây.
• Khung phân tích thị trường: Mô hình môi trường ngành của Michael Porter, ma trận phân tích danh mục sản phẩm (Portfolio matrix), chuỗi giá trị đánh giá mức độ thỏa mãn khách hàng.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng chuyên môn (Technical skills): Lập biểu đồ Gantt theo dõi tiến độ; tính toán mức lãi thô; phân bổ ngân sách; ứng dụng các công cụ quản trị đương đại như BSC (Thẻ điểm cân bằng), ERP (Hoạch định nguồn lực doanh nghiệp) và KPI (Chỉ số đánh giá hiệu quả công việc).
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích tác động của các nhân tố vĩ mô và vi mô; đối chiếu đặc trưng pháp lý và cơ chế trách nhiệm tài sản giữa các loại hình doanh nghiệp (doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH, công ty cổ phần, hợp tác xã).
• Kỹ năng thực tiễn (Practical competencies): Thực hiện 3 nhóm vai trò quản trị (đại diện, lãnh đạo, liên lạc; thu thập, phổ biến, phát ngôn; doanh nhân, giải quyết xáo trộn, phân phối tài nguyên, đàm phán); kỹ thuật phân cấp, phân quyền và điều phối hành vi nhóm trong tổ chức.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế phục vụ phương pháp giảng dạy kết hợp giữa trang bị lý thuyết hàn lâm và rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề thực tế:

• Phương pháp sư phạm: Kết hợp thuyết giảng khung lý thuyết quản trị với phân tích tình huống thực hành, đối chiếu trực tiếp giữa các trường phái quản trị phương Tây và phương Đông.
• Bài tập và tình huống (Case studies): Cuối mỗi chương đều có hệ thống câu hỏi thảo luận chuyên sâu và bài tập tình huống thực tế. Tiêu biểu tại Chương 1 là chuỗi tình huống pháp lý:
  • Tình huống 1: Hai cá nhân thành lập công ty cổ phần (phân tích điều kiện pháp lý tối thiểu 7 cổ đông sáng lập theo quy định tại thời điểm trích dẫn).
  • Tình huống 2: Lựa chọn loại hình công ty TNHH phù hợp cho trường hợp ba cá nhân thừa kế cửa hàng thương mại trị giá 180 triệu đồng.
  • Tình huống 3: Tính hợp pháp của thỏa thuận phân chia lợi nhuận 75% và chịu lỗ 100% khi liên kết góp vốn 200 triệu đồng.
• Thực hành công cụ: Người học được yêu cầu phân tích các bảng so sánh pháp lý (Bảng 1 và Bảng 1.2), thiết lập ma trận danh mục sản phẩm Portfolio, sơ đồ hóa chuỗi giá trị và phân bổ thời gian bằng sơ đồ Gantt.
• Phương pháp đánh giá: Đánh giá thông qua mức độ tham gia thảo luận 8 chủ đề ôn tập mỗi chương, chất lượng bài tập phân tích tình huống quản trị và bài thi tổng hợp kiểm tra năng lực vận dụng các phương pháp MBO, MBP, RBM.
• Hướng dẫn tự học: Người học tự nghiên cứu theo trình tự từ các khái niệm tổng quan, đối chiếu các đặc trưng phân loại doanh nghiệp, sau đó thực hành giải thích các hiện tượng quản trị thông qua học thuyết tâm lý Maslow, McGregor và mô hình cải tiến Kaizen.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình Quản trị doanh nghiệp có lịch sử biên soạn từ năm 1995, trải qua các lần tái bản vào năm 1997, 2000, 2004 và năm 2008 (bổ sung 5 chương). Ở lần tái bản thứ ba năm 2012, công trình được chỉnh sửa và cập nhật các nội dung học thuật sau:

• Bổ sung 4 chương chuyên đề mới: Mở rộng kết cấu lên 16 chương với các nội dung chuyên sâu về Quản trị theo mục tiêu (MBO - Chương 8), Quản trị theo quá trình (MBP - Chương 9), Quản trị theo kết quả (RBM - Chương 10) và Quản trị tri thức (Knowledge Management - Chương 16).
• Tích hợp các công cụ điều hành đương đại: Đưa vào chương trình các công cụ điều hành doanh nghiệp như Thẻ điểm cân bằng (BSC), Hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) và Chỉ số đo lường hiệu quả công việc (KPI).
• Cập nhật thể chế pháp lý và kinh tế Việt Nam: Khảo sát loại hình doanh nghiệp dựa trên khung khổ Luật Doanh nghiệp 2005; phân tích vị trí của các Tổng công ty nhà nước (mô hình 90-91), vấn đề đổi mới doanh nghiệp nhà nước và nét đặc thù trong quản trị khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam.

Tiêu chí	Các ấn bản trước (1995 - 2004)	Ấn bản tái bản lần thứ 3 (2012)
Quy mô nội dung	11 - 12 chương	16 chương (chia làm 5 phần hoàn chỉnh)
Mô hình quản trị	Quản trị chức năng truyền thống	Tích hợp MBO, MBP, RBM
Công cụ điều hành	Biểu đồ tiến độ, định mức cổ điển	Bổ sung BSC, ERP, KPI, Quản trị tri thức
Căn cứ pháp lý	Luật Công ty, Luật Doanh nghiệp cũ	Luật Doanh nghiệp 2005

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên bậc đại học: Tài liệu học tập bắt buộc cho sinh viên từ năm thứ hai hoặc năm thứ ba thuộc các hệ đào tạo dài hạn chính quy, hệ vừa làm vừa học (tại chức), và hệ văn bằng 2 chuyên ngành Quản trị kinh doanh và các ngành kinh tế thuộc Trường Đại học Kinh tế Quốc dân cũng như các trường đại học khối ngành kinh tế.
• Học viên sau đại học: Tài liệu tham khảo cho học viên hệ Cao học (Thạc sĩ) chuyên ngành Quản trị kinh doanh phục vụ nghiên cứu và hoàn thiện đề cương đề tài quản lý.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần kiến thức cơ sở khối ngành gồm Kinh tế vi mô, Kinh tế vĩ mô, Lý thuyết quản trị học đại cương và Pháp luật đại cương (hoặc Luật Kinh tế).
• Giảng viên và chuyên gia thực hành: Giảng viên sử dụng làm tài liệu giảng dạy chuẩn mực, khai thác hệ thống sơ đồ, bảng phân loại và câu hỏi tình huống để xây dựng bài giảng; các nhà quản lý, giám đốc doanh nghiệp tham khảo để hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền và triển khai các mô hình quản trị MBO, MBP, BSC, KPI.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình phục vụ trực tiếp cho sinh viên đại học các hệ đào tạo, học viên cao học chuyên ngành Quản trị kinh doanh, đồng thời là tài liệu tham khảo chuyên môn cho các nhà nghiên cứu và nhà quản lý doanh nghiệp.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần có kiến thức nền tảng về Kinh tế học vi mô, Kinh tế học vĩ mô, Nguyên lý quản trị học và kiến thức cơ bản về pháp luật doanh nghiệp.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu quản trị học đại cương?

Giáo trình đi sâu vào thực tiễn vận hành doanh nghiệp với 16 chương chuyên biệt, phân tích chi tiết địa vị pháp lý các loại hình doanh nghiệp theo luật định Việt Nam, phân định rõ 3 cấp quản trị kèm vai trò/kỹ năng, tích hợp đồng thời các phương pháp điều hành hiện đại (MBO, MBP, RBM, BSC, ERP, KPI) và các lý thuyết quản trị phương Đông (Kaizen, Thuyết Z).

4. Làm sao để tự học hiệu quả với cuốn giáo trình này?

Người học nên tiếp cận nội dung theo lộ trình 5 phần logic, kết hợp đọc lý thuyết với việc tự giải các câu hỏi thảo luận, bài tập tình huống thực tế ở cuối mỗi chương, và đối chiếu các bảng so sánh pháp lý, bảng đối chiếu trường phái quản trị.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo trong giáo trình?

Giáo trình tích hợp sẵn hệ thống bảng biểu phân biệt pháp lý (Bảng 1, Bảng 1.2), sơ đồ mối quan hệ giữa các cấp quản trị với chức năng/lĩnh vực (Sơ đồ 2.1), ma trận phân loại sản phẩm Portfolio, sơ đồ chuỗi giá trị và hệ thống 8 chủ đề câu hỏi thảo luận ôn tập.

---

Kết luận

Giáo trình Quản trị doanh nghiệp (Chủ biên: PGS. Ngô Kim Thanh) là công trình học thuật chuẩn mực, cung cấp hệ thống tri thức hoàn chỉnh về khoa học quản trị tổ chức kinh doanh. Tài liệu liên kết mạch lạc giữa các học thuyết quản trị kinh điển thế giới với thực tiễn môi trường thể chế và pháp lý tại Việt Nam.

Lộ trình học tập khuyến nghị cho người học là nghiên cứu tuần tự từ việc nhận diện loại hình tổ chức và cơ cấu quản trị (Phần I), thiết lập cơ chế chỉ huy và ra quyết định (Phần II), làm chủ các phương thức điều hành MBO/MBP/RBM (Phần III), tổ chức kiểm soát tài chính và kết quả (Phần IV), đến ứng dụng các phương pháp quản trị hành vi và tri thức (Phần V). Người học có thể mở rộng nghiên cứu thông qua việc đối chiếu với văn bản Luật Doanh nghiệp hiện hành và các công trình quản trị học của F.W. Taylor, H. Fayol, E. Mayo, M. Porter và M. Imai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Môc lôc Tr‡êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n Bé m«n qu¶n trÞ doanh nghiÖp ---------E D--------- Chñ biªn: PGS. Ng« Kim Thanh Gi¸o tr×nh Qu¶n trÞ doanh nghiÖp (T¸i b¶n lÇn thø ba, cã chØnh söa bæ sung) NhÖ xuÊt b¶n ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n N¡M 2012 Trêng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n 1 Gi¸o tr×nh Qu¶n trÞ doanh nghiÖp 2 Trêng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n Lêi nãi ®Çu Lêi nãi ®Çu Tõ hμng ngh×n n¨m nay, thuËt ng÷ qu¶n trÞ ®· ra ®êi vμ ®†îc ¸p dông trong thùc tiÔn c¸c doanh nghiÖp ë tÊt c¶ c¸c n†íc cã chÕ ®é chÝnh trÞ, x· héi kh¸c nhau. Nh†ng qu¶n trÞ doanh nghiÖp chØ xuÊt hiÖn vμ dÇn dÇn trë thμnh mét m«n khoa häc ®éc lËp míi kho¶ng 100 n¨m gÇn ®©y. §Æc biÖt, tõ sau n¨m 1940 ®Õn nay, m«n häc qu¶n trÞ doanh nghiÖp míi ®†îc ph¸t triÓn m¹nh vμ ®†îc gi¶ng d¹y trong hÇu hÕt c¸c tr†êng kinh tÕ, qu¶n trÞ kinh doanh trªn thÕ giíi.

Qu̫n tr͓ doanh nghi͏p là môn h͕c v˱ͫt thͥi gian và mang tính nhân b̫n - nhân b̫n vì chính con ng˱ͥi làm qu̫n tr͓. M͕i thành t͹u cͯa doanh nghi͏p là thành t͹u cͯa nhà qu̫n tr͓. M͕i th̭t b̩i cͯa qu̫n tr͓ doanh nghi͏p là th̭t b̩i cͯa nhà qu̫n tr͓. T̯m nhìn, s͹ t̵n tâm, và tính chính tr͹c cͯa nhà qu̫n tr͓ sͅ quy͇t ÿ͓nh qu̫n tr͓ doanh nghi͏p ÿúng hay sai.

Trong bèi c¶nh kinh doanh lu«n biÕn ®éng nh† hiÖn nay, qu¶n trÞ doanh nghiÖp ®· cã nhiÒu thay ®æi, ®ßi hái c¸c nhμ qu¶n trÞ ph¶i thùc sù n¨ng ®éng vμ cã kü n¨ng giái, mang tÝnh chuyªn nghiÖp. Thùc hiÖn chñ tr†¬ng ®æi míi môc tiªu ®μo t¹o, néi dung ch†¬ng tr×nh, gi¸o tr×nh cña Bé Gi¸o dôc vμ §μo t¹o vμ cña Tr†êng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n, Bé m«n qu¶n trÞ doanh nghiÖp ®· tËp trung biªn so¹n l¹i vμ cho t¸i b¶n gi¸o tr×nh m«n häc Qu¶n trÞ doanh nghiÖp. Gi¸o tr×nh Qu¶n trÞ doanh nghiÖp t¸i b¶n lÇn nμy nh»m phôc vô cho viÖc häc tËp, nghiªn cøu cña sinh viªn c¸c hÖ dμi h¹n, t¹i chøc, b»ng ®¹i häc thø 2 thuéc chuyªn ngμnh qu¶n trÞ kinh doanh cña Tr†êng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n. §©y còng lμ tμi liÖu tham kh¶o cã gi¸ trÞ kh«ng chØ cho häc viªn hÖ Cao häc thuéc chuyªn ngμnh cña Khoa mμ cßn cho nh÷ng nhμ nghiªn cøu, nh÷ng ng†êi lμm c«ng t¸c thùc tiÔn kinh doanh vμ nh÷ng ai quan t©m ®Õn lÜnh vùc qu¶n trÞ doanh nghiÖp hiÖn ®¹i.

Gi¸o tr×nh nh»m trang bÞ cho sinh viªn nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ ph†¬ng ph¸p luËn vμ nghiÖp vô qu¶n trÞ doanh nghiÖp phï hîp víi ®iÒu kiÖn vμ bèi c¶nh kinh doanh hiÖn nay vμ trong giai ®o¹n tíi. Trêng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n 3 Gi¸o tr×nh Qu¶n trÞ doanh nghiÖp Qua nghiªn cøu m«n häc nμy, sinh viªn thÊy ®†îc t†¬ng lai khi tèt nghiÖp ra tr†êng sÏ trë thμnh nhμ qu¶n trÞ ë cÊp nμo (cÊp cao, trung gian, c¬ së), hä ph¶i lμm g× ë vÞ trÝ cña hä ®Ó qu¶n trÞ doanh nghiÖp mét c¸ch cã hiÖu qu¶ trong ®iÒu kiÖn c¹nh tranh gay g¾t trªn th†¬ng tr†êng trong n†íc vμ quèc tÕ. Gi¸o tr×nh Qu¶n trÞ doanh nghiÖp b¾t ®Çu ®†îc biªn so¹n n¨m 1995 vμ t¸i b¶n vμo n¨m 1997 vμ 2000, 2004. §Õn 2008, Gi¸o tr×nh qu¶n trÞ doanh nghiÖp ®· ®†îc ®æi míi vμ bæ sung thªm 5 ch†¬ng, do PGS.

Ng« Kim Thanh ®ång chñ biªn. Trong qu¸ tr×nh biªn so¹n l¹i gi¸o tr×nh lÇn nμy, chóng t«i ®· cè g¾ng qu¸n triÖt quan ®iÓm tiÕp cËn víi nh÷ng kiÕn thøc míi trong lÜnh vùc qu¶n trÞ doanh nghiÖp cña thÕ giíi, nhÊt lμ cña c¸c n†íc kinh tÕ ph¸t triÓn. MÆt kh¸c, chóng t«i còng cè g¾ng ch¾t läc nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n nhÊt, phï hîp nhÊt víi ®iÒu kiÖn qu¶n lý kinh tÕ ë ViÖt Nam hiÖn nay. Gi¸o tr×nh còng nhÊn m¹nh nÐt ®Æc thï trong qu¶n trÞ doanh nghiÖp ®èi víi c¸c doanh nghiÖp ë ViÖt Nam, nh÷ng doanh nghiÖp cã quy m« võa vμ nhá.

Gi¸o tr×nh t¸i b¶n lÇn nμy cã bæ sung thªm 4 ch†¬ng míi vμ ®Ò cËp ®Õn qu¶n trÞ doanh nghiÖp theo môc tiªu - MBO, qu¶n trÞ theo qu¸ tr×nh - MBP vμ qu¶n trÞ theo kÕt qu¶ -RBM cïng víi c¸c c«ng cô hiÖn ®¹i sö dông trong ®iÒu hμnh doanh nghiÖp nh† BSC, ERP vμ KPI, qu¶n trÞ tri thøc, ®ång thêi hoμn thiÖn mét sè néi dung cña c¸c ch†¬ng. KÕt cÊu cña gi¸o tr×nh còng cã mét sè ®iÒu chØnh cho hîp lý vμ cËp nhËt h¬n. Néi dung gi¸o tr×nh gåm 16 ch†¬ng chia lμm 5 phÇn: PhÇn I: Giíi thiÖu chung vÒ qu¶n trÞ doanh nghiÖp, gåm 3 ch†¬ng: Ch†¬ng 1: §¹i c†¬ng vÒ qu¶n trÞ doanh nghiÖp; Ch†¬ng 2: CÊp qu¶n trÞ, chøc n¨ng vμ lÜnh vùc qu¶n trÞ doanh nghiÖp; Ch†¬ng 3: C¬ cÊu tæ chøc qu¶n trÞ doanh nghiÖp. PhÇn II: ChØ huy trong qu¶n trÞ doanh nghiÖp, gåm 3 ch†¬ng: Ch†¬ng 4: Gi¸m ®èc doanh nghiÖp; Ch†¬ng 5: Ph©n cÊp, ph©n quyÒn vμ uû 4 Trêng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n Lêi nãi ®Çu quyÒn trong qu¶n trÞ doanh nghiÖp; Ch†¬ng 6: Th«ng tin vμ quyÕt ®Þnh trong qu¶n trÞ doanh nghiÖp.

PhÇn III: §iÒu hμnh trong qu¶n trÞ doanh nghiÖp, gåm 4 ch†¬ng: Ch†¬ng 7: Ho¹ch ®Þnh ch†¬ng tr×nh qu¶n trÞ doanh nghiÖp; Ch†¬ng 8: Qu¶n trÞ doanh nghiÖp theo môc tiªu - MBO; Ch†¬ng 9: Qu¶n trÞ theo qu¸ tr×nh vμ Ch†¬ng 10: Qu¶n trÞ theo kÕt qu¶. PhÇn IV: Qu¶n trÞ kÕt qu¶ kinh doanh, gåm 3 ch†¬ng: Ch†¬ng 1: Qu¶n trÞ kÕt qu¶ theo møc l·i th«; Ch†¬ng 12: ChÝnh s¸ch tμi chÝnh cña doanh nghiÖp; Ch†¬ng 13: C«ng t¸c kiÓm so¸t trong doanh nghiÖp. PhÇn V: §æi míi trong qu¶n trÞ doanh nghiÖp, bao gåm 3 ch†¬ng. Ch†¬ng 14 Qu¶n trÞ nhãm trong doanh nghiÖp.

Ch†¬ng 15: Qu¶n trÞ hμnh vi, Ch†¬ng 16 Qu¶n trÞ tri thøc. PhÇn 5 gîi më cho nhiÒu néi dung sÏ ®†îc cËp nhËt vμo dÞp t¸i b¶n tiÕp theo. Gi¸o tr×nh Qu¶n trÞ doanh nghiÖp ®†îc hoμn thμnh do kÕt qu¶ lao ®éng khoa häc, nghiªm tóc cña tËp thÓ gi¸o viªn gi¶ng m«n Qu¶n trÞ doanh nghiÖp cña Khoa Qu¶n trÞ kinh doanh. C¸c t¸c gi¶ trùc tiÕp biªn so¹n gåm: PGS.

Ng« Kim Thanh, biªn so¹n ch†¬ng 1,3, 6, 8, 9, 10, 13, 15, 16 TS. NguyÔn Hoμi Dung, biªn so¹n ch†¬ng 4. Hoμng Thanh H†¬ng, biªn so¹n ch†¬ng 12 Ths. Vò Hoμng Nam, biªn so¹n ch†¬ng 11 Ths.

NguyÔn Ngäc §iÖp, biªn so¹n ch†¬ng 2 NCS. TrÇn Ph†¬ng HiÒn, biªn so¹n ch†¬ng 5 Ths. L†¬ng Thu Hμ, biªn so¹n ch†¬ng 7, 9 Ths. §Æng Kim Thoa, biªn so¹n ch†¬ng 14 NCS.

Hμ S¬n Tïng, biªn so¹n ch†¬ng 13 NCS. §oμn Xu©n HËu, biªn so¹n ch†¬ng 6 Trêng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n 5 Gi¸o tr×nh Qu¶n trÞ doanh nghiÖp LÇn t¸i b¶n nμy chóng t«i ®· cè g¾ng bæ sung, hoμn chØnh vÒ c¬ b¶n ®Ó gi¸o tr×nh ®¸p øng ®†îc tèt h¬n yªu cÇu cña ng†êi häc vμ ng†êi tham kh¶o theo sù gãp ý cña Héi ®ång thÈm ®Þnh gi¸o tr×nh nhμ tr†êng song kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt, chóng t«i rÊt mong nhËn ®†îc ý kiÕn ®ãng gãp cña c¸c ®ång nghiÖp, c¸c nhμ nghiªn cøu vμ anh chÞ em häc viªn. Xin ch©n thμnh c¶m ¬n. Bé m«n qu¶n trÞ doanh nghiÖp Khoa qu¶n trÞ kinh doanh Tr‡êng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n 6 Trêng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n Ch‡¬ng 1: Tæng quan vÒ qu¶n trÞ doanh nghiÖp PhÇn I Giíi thiÖu chung vÒ qu¶n trÞ doanh nghiÖp Ch¬ng 1 Tæng quan vÒ qu¶n trÞ doanh nghiÖp Doanh nghiÖp muèn c¹nh tranh thμnh c«ng th× ph¶i ho¹t ®éng hiÖu qu¶, ®iÒu nμy tïy thuéc nhiÒu vμo viÖc qu¶n trÞ doanh nghiÖp.

Qu¶n trÞ doanh nghiÖp lμ mét qu¸ tr×nh t¸c ®éng liªn tôc, cã tæ chøc, cã h†íng ®Ých cña chñ doanh nghiÖp, sö dông mét c¸ch tèt nhÊt tiÒm n¨ng vμ c¬ héi ®Ó thùc hiÖn nh÷ng ho¹t ®éng s¶n xuÊt - kinh doanh cña doanh nghiÖp nh»m ®¹t ®†îc môc tiªu ®Ò ra theo ®óng luËt ®Þnh vμ th«ng lÖ x· héi. Nh»m gióp cho ng†êi ®äc cã c¸ch nh×n toμn diÖn vÒ qu¶n trÞ doanh nghiÖp, ch†¬ng nμy sÏ giíi thiÖu nh÷ng vÊn ®Ò tæng qu¸t vÒ doanh nghiÖp vμ qu¶n trÞ doanh nghiÖp vμ c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn cña khoa häc qu¶n trÞ doanh nghiÖp; nh÷ng quan ®iÓm tiÕp cËn vμ c¸c tr†êng ph¸i øng dông trong qu¶n trÞ doanh nghiÖp. doanh nghiÖp vÖ c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp Nh† chóng ta ®Òu biÕt, ngμy nay doanh nghiÖp ®ãng vai trß cùc kú quan träng trong nÒn kinh tÕ ®Êt n†íc. ChÝnh v× vËy, cã thÓ nãi x· héi hiÖn ®¹i lμ x· héi doanh nghiÖp.

Doanh nghiÖp t¹o ra mäi lo¹i cña c¶i v« tËn ®¸p øng mäi nhu cÇu ®a d¹ng cña x· héi, t¹o ra viÖc lμm, thu nhËp cña hμng triÖu ng†êi. Doanh nghiÖp còng lμ n¬i trùc tiÕp biÕn c¸c thμnh qu¶ cña nghiªn cøu vμ triÓn khai thμnh hiÖn thùc. Sù t¨ng tr†ëng vμ ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ ®Êt n†íc phô thuéc rÊt lín vμ sù lín m¹nh cña hÖ thèng c¸c doanh nghiÖp. V× Trêng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n 7 Gi¸o tr×nh Qu¶n trÞ doanh nghiÖp vËy ë tÇm vÜ m«, nhμ n†íc cã chiÕn l†îc ®Þnh h†íng cho sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng cho c¶ hÖ thèng c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp.

Nh»m ®Þnh h†íng chÝnh x¸c cho sù ph¸t triÓn, nh»m qu¶n lý cã hiÖu qu¶ hÖ thèng doanh nghiÖp nãi chung vμ trong néi bé tõng doanh nghiÖp nãi riªng, chóng ta cÇn ®i s©u nghiªn cøu tõng lo¹i h×nh doanh nghiÖp. Theo quan ®iÓm cña c¸c nhμ kinh tÕ häc ph†¬ng T©y, chØ cã hai h×nh thøc së h÷u trong ho¹t ®éng kinh doanh lμ së h÷u c«ng céng vμ së h÷u t† nh©n. Së h÷u t† nh©n ®†îc biÓu hiÖn d†íi nhiÒu h×nh thøc. ë ViÖt Nam, phÇn ®«ng c¸c nhμ kinh tÕ ®Òu cho r»ng cã ba h×nh thøc së h÷u trong ho¹t ®éng kinh doanh lμ: së h÷u c«ng céng, së h÷u tËp thÓ, së h÷u t† nh©n, ngoμi ra cßn rÊt nhiÒu h×nh thøc kÕt hîp, ®an xen lÉn nhau gi÷a c¸c h×nh thøc së h÷u nãi trªn d†íi tªn gäi së h÷u hçn hîp t¹o nªn bøc tranh ®a d¹ng vÒ c¸c lo¹i së h÷u trong nÒn kinh tÕ n†íc ta hiÖn nay.

Trªn c¬ së c¸c h×nh thøc së h÷u nμy, c¸c doanh nghiÖp ®†îc h×nh thμnh vμ ®†îc hÖ thèng ph¸p luËt cña ViÖt Nam thõa nhËn. Kh¸i niÖm doanh nghiÖp Doanh nghiÖp lμ mét tæ chøc kinh tÕ ®†îc thμnh lËp ®Ó thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng kinh doanh, thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng s¶n xuÊt, mua b¸n hμng ho¸ hoÆc lμm dÞch vô, nh»m tho¶ m·n nhu cÇu con ng†êi vμ x· héi, vμ th«ng qua ho¹t ®éng h÷u Ých ®ã mμ kiÕm lêi. Dùa trªn ®iÒu 4 cña LuËt Doanh nghiÖp (29/11/2005) th× doanh nghiÖp lμ mét tæ chøc kinh tÕ cã tªn, cã tμi s¶n, cã trô së giao dÞch æn ®Þnh, ®†îc ®¨ng ký kinh doanh theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt nh»m môc ®Ých thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng kinh doanh.