Môc lôc Trêng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n Bé m«n qu¶n trÞ doanh nghiÖp ---------E D--------- Chñ biªn: PGS. Ng« Kim Thanh Gi¸o tr×nh Qu¶n trÞ doanh nghiÖp (T¸i b¶n lÇn thø ba, cã chØnh söa bæ sung) NhÖ xuÊt b¶n ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n N¡M 2012 Trêng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n 1 Gi¸o tr×nh Qu¶n trÞ doanh nghiÖp 2 Trêng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n Lêi nãi ®Çu Lêi nãi ®Çu Tõ hμng ngh×n n¨m nay, thuËt ng÷ qu¶n trÞ ®· ra ®êi vμ ®îc ¸p dông trong thùc tiÔn c¸c doanh nghiÖp ë tÊt c¶ c¸c níc cã chÕ ®é chÝnh trÞ, x· héi kh¸c nhau. Nhng qu¶n trÞ doanh nghiÖp chØ xuÊt hiÖn vμ dÇn dÇn trë thμnh mét m«n khoa häc ®éc lËp míi kho¶ng 100 n¨m gÇn ®©y. §Æc biÖt, tõ sau n¨m 1940 ®Õn nay, m«n häc qu¶n trÞ doanh nghiÖp míi ®îc ph¸t triÓn m¹nh vμ ®îc gi¶ng d¹y trong hÇu hÕt c¸c trêng kinh tÕ, qu¶n trÞ kinh doanh trªn thÕ giíi.
Qu̫n tr͓ doanh nghi͏p là môn h͕c v˱ͫt thͥi gian và mang tính nhân b̫n - nhân b̫n vì chính con ng˱ͥi làm qu̫n tr͓. M͕i thành tu cͯa doanh nghi͏p là thành tu cͯa nhà qu̫n tr͓. M͕i th̭t b̩i cͯa qu̫n tr͓ doanh nghi͏p là th̭t b̩i cͯa nhà qu̫n tr͓. T̯m nhìn, s t̵n tâm, và tính chính trc cͯa nhà qu̫n tr͓ sͅ quy͇t ÿ͓nh qu̫n tr͓ doanh nghi͏p ÿúng hay sai.
Trong bèi c¶nh kinh doanh lu«n biÕn ®éng nh hiÖn nay, qu¶n trÞ doanh nghiÖp ®· cã nhiÒu thay ®æi, ®ßi hái c¸c nhμ qu¶n trÞ ph¶i thùc sù n¨ng ®éng vμ cã kü n¨ng giái, mang tÝnh chuyªn nghiÖp. Thùc hiÖn chñ tr¬ng ®æi míi môc tiªu ®μo t¹o, néi dung ch¬ng tr×nh, gi¸o tr×nh cña Bé Gi¸o dôc vμ §μo t¹o vμ cña Trêng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n, Bé m«n qu¶n trÞ doanh nghiÖp ®· tËp trung biªn so¹n l¹i vμ cho t¸i b¶n gi¸o tr×nh m«n häc Qu¶n trÞ doanh nghiÖp. Gi¸o tr×nh Qu¶n trÞ doanh nghiÖp t¸i b¶n lÇn nμy nh»m phôc vô cho viÖc häc tËp, nghiªn cøu cña sinh viªn c¸c hÖ dμi h¹n, t¹i chøc, b»ng ®¹i häc thø 2 thuéc chuyªn ngμnh qu¶n trÞ kinh doanh cña Trêng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n. §©y còng lμ tμi liÖu tham kh¶o cã gi¸ trÞ kh«ng chØ cho häc viªn hÖ Cao häc thuéc chuyªn ngμnh cña Khoa mμ cßn cho nh÷ng nhμ nghiªn cøu, nh÷ng ngêi lμm c«ng t¸c thùc tiÔn kinh doanh vμ nh÷ng ai quan t©m ®Õn lÜnh vùc qu¶n trÞ doanh nghiÖp hiÖn ®¹i.
Gi¸o tr×nh nh»m trang bÞ cho sinh viªn nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ ph¬ng ph¸p luËn vμ nghiÖp vô qu¶n trÞ doanh nghiÖp phï hîp víi ®iÒu kiÖn vμ bèi c¶nh kinh doanh hiÖn nay vμ trong giai ®o¹n tíi. Trêng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n 3 Gi¸o tr×nh Qu¶n trÞ doanh nghiÖp Qua nghiªn cøu m«n häc nμy, sinh viªn thÊy ®îc t¬ng lai khi tèt nghiÖp ra trêng sÏ trë thμnh nhμ qu¶n trÞ ë cÊp nμo (cÊp cao, trung gian, c¬ së), hä ph¶i lμm g× ë vÞ trÝ cña hä ®Ó qu¶n trÞ doanh nghiÖp mét c¸ch cã hiÖu qu¶ trong ®iÒu kiÖn c¹nh tranh gay g¾t trªn th¬ng trêng trong níc vμ quèc tÕ. Gi¸o tr×nh Qu¶n trÞ doanh nghiÖp b¾t ®Çu ®îc biªn so¹n n¨m 1995 vμ t¸i b¶n vμo n¨m 1997 vμ 2000, 2004. §Õn 2008, Gi¸o tr×nh qu¶n trÞ doanh nghiÖp ®· ®îc ®æi míi vμ bæ sung thªm 5 ch¬ng, do PGS.
Ng« Kim Thanh ®ång chñ biªn. Trong qu¸ tr×nh biªn so¹n l¹i gi¸o tr×nh lÇn nμy, chóng t«i ®· cè g¾ng qu¸n triÖt quan ®iÓm tiÕp cËn víi nh÷ng kiÕn thøc míi trong lÜnh vùc qu¶n trÞ doanh nghiÖp cña thÕ giíi, nhÊt lμ cña c¸c níc kinh tÕ ph¸t triÓn. MÆt kh¸c, chóng t«i còng cè g¾ng ch¾t läc nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n nhÊt, phï hîp nhÊt víi ®iÒu kiÖn qu¶n lý kinh tÕ ë ViÖt Nam hiÖn nay. Gi¸o tr×nh còng nhÊn m¹nh nÐt ®Æc thï trong qu¶n trÞ doanh nghiÖp ®èi víi c¸c doanh nghiÖp ë ViÖt Nam, nh÷ng doanh nghiÖp cã quy m« võa vμ nhá.
Gi¸o tr×nh t¸i b¶n lÇn nμy cã bæ sung thªm 4 ch¬ng míi vμ ®Ò cËp ®Õn qu¶n trÞ doanh nghiÖp theo môc tiªu - MBO, qu¶n trÞ theo qu¸ tr×nh - MBP vμ qu¶n trÞ theo kÕt qu¶ -RBM cïng víi c¸c c«ng cô hiÖn ®¹i sö dông trong ®iÒu hμnh doanh nghiÖp nh BSC, ERP vμ KPI, qu¶n trÞ tri thøc, ®ång thêi hoμn thiÖn mét sè néi dung cña c¸c ch¬ng. KÕt cÊu cña gi¸o tr×nh còng cã mét sè ®iÒu chØnh cho hîp lý vμ cËp nhËt h¬n. Néi dung gi¸o tr×nh gåm 16 ch¬ng chia lμm 5 phÇn: PhÇn I: Giíi thiÖu chung vÒ qu¶n trÞ doanh nghiÖp, gåm 3 ch¬ng: Ch¬ng 1: §¹i c¬ng vÒ qu¶n trÞ doanh nghiÖp; Ch¬ng 2: CÊp qu¶n trÞ, chøc n¨ng vμ lÜnh vùc qu¶n trÞ doanh nghiÖp; Ch¬ng 3: C¬ cÊu tæ chøc qu¶n trÞ doanh nghiÖp. PhÇn II: ChØ huy trong qu¶n trÞ doanh nghiÖp, gåm 3 ch¬ng: Ch¬ng 4: Gi¸m ®èc doanh nghiÖp; Ch¬ng 5: Ph©n cÊp, ph©n quyÒn vμ uû 4 Trêng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n Lêi nãi ®Çu quyÒn trong qu¶n trÞ doanh nghiÖp; Ch¬ng 6: Th«ng tin vμ quyÕt ®Þnh trong qu¶n trÞ doanh nghiÖp.
PhÇn III: §iÒu hμnh trong qu¶n trÞ doanh nghiÖp, gåm 4 ch¬ng: Ch¬ng 7: Ho¹ch ®Þnh ch¬ng tr×nh qu¶n trÞ doanh nghiÖp; Ch¬ng 8: Qu¶n trÞ doanh nghiÖp theo môc tiªu - MBO; Ch¬ng 9: Qu¶n trÞ theo qu¸ tr×nh vμ Ch¬ng 10: Qu¶n trÞ theo kÕt qu¶. PhÇn IV: Qu¶n trÞ kÕt qu¶ kinh doanh, gåm 3 ch¬ng: Ch¬ng 1: Qu¶n trÞ kÕt qu¶ theo møc l·i th«; Ch¬ng 12: ChÝnh s¸ch tμi chÝnh cña doanh nghiÖp; Ch¬ng 13: C«ng t¸c kiÓm so¸t trong doanh nghiÖp. PhÇn V: §æi míi trong qu¶n trÞ doanh nghiÖp, bao gåm 3 ch¬ng. Ch¬ng 14 Qu¶n trÞ nhãm trong doanh nghiÖp.
Ch¬ng 15: Qu¶n trÞ hμnh vi, Ch¬ng 16 Qu¶n trÞ tri thøc. PhÇn 5 gîi më cho nhiÒu néi dung sÏ ®îc cËp nhËt vμo dÞp t¸i b¶n tiÕp theo. Gi¸o tr×nh Qu¶n trÞ doanh nghiÖp ®îc hoμn thμnh do kÕt qu¶ lao ®éng khoa häc, nghiªm tóc cña tËp thÓ gi¸o viªn gi¶ng m«n Qu¶n trÞ doanh nghiÖp cña Khoa Qu¶n trÞ kinh doanh. C¸c t¸c gi¶ trùc tiÕp biªn so¹n gåm: PGS.
Ng« Kim Thanh, biªn so¹n ch¬ng 1,3, 6, 8, 9, 10, 13, 15, 16 TS. NguyÔn Hoμi Dung, biªn so¹n ch¬ng 4. Hoμng Thanh H¬ng, biªn so¹n ch¬ng 12 Ths. Vò Hoμng Nam, biªn so¹n ch¬ng 11 Ths.
NguyÔn Ngäc §iÖp, biªn so¹n ch¬ng 2 NCS. TrÇn Ph¬ng HiÒn, biªn so¹n ch¬ng 5 Ths. L¬ng Thu Hμ, biªn so¹n ch¬ng 7, 9 Ths. §Æng Kim Thoa, biªn so¹n ch¬ng 14 NCS.
Hμ S¬n Tïng, biªn so¹n ch¬ng 13 NCS. §oμn Xu©n HËu, biªn so¹n ch¬ng 6 Trêng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n 5 Gi¸o tr×nh Qu¶n trÞ doanh nghiÖp LÇn t¸i b¶n nμy chóng t«i ®· cè g¾ng bæ sung, hoμn chØnh vÒ c¬ b¶n ®Ó gi¸o tr×nh ®¸p øng ®îc tèt h¬n yªu cÇu cña ngêi häc vμ ngêi tham kh¶o theo sù gãp ý cña Héi ®ång thÈm ®Þnh gi¸o tr×nh nhμ trêng song kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt, chóng t«i rÊt mong nhËn ®îc ý kiÕn ®ãng gãp cña c¸c ®ång nghiÖp, c¸c nhμ nghiªn cøu vμ anh chÞ em häc viªn. Xin ch©n thμnh c¶m ¬n. Bé m«n qu¶n trÞ doanh nghiÖp Khoa qu¶n trÞ kinh doanh Trêng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n 6 Trêng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n Ch¬ng 1: Tæng quan vÒ qu¶n trÞ doanh nghiÖp PhÇn I Giíi thiÖu chung vÒ qu¶n trÞ doanh nghiÖp Ch¬ng 1 Tæng quan vÒ qu¶n trÞ doanh nghiÖp Doanh nghiÖp muèn c¹nh tranh thμnh c«ng th× ph¶i ho¹t ®éng hiÖu qu¶, ®iÒu nμy tïy thuéc nhiÒu vμo viÖc qu¶n trÞ doanh nghiÖp.
Qu¶n trÞ doanh nghiÖp lμ mét qu¸ tr×nh t¸c ®éng liªn tôc, cã tæ chøc, cã híng ®Ých cña chñ doanh nghiÖp, sö dông mét c¸ch tèt nhÊt tiÒm n¨ng vμ c¬ héi ®Ó thùc hiÖn nh÷ng ho¹t ®éng s¶n xuÊt - kinh doanh cña doanh nghiÖp nh»m ®¹t ®îc môc tiªu ®Ò ra theo ®óng luËt ®Þnh vμ th«ng lÖ x· héi. Nh»m gióp cho ngêi ®äc cã c¸ch nh×n toμn diÖn vÒ qu¶n trÞ doanh nghiÖp, ch¬ng nμy sÏ giíi thiÖu nh÷ng vÊn ®Ò tæng qu¸t vÒ doanh nghiÖp vμ qu¶n trÞ doanh nghiÖp vμ c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn cña khoa häc qu¶n trÞ doanh nghiÖp; nh÷ng quan ®iÓm tiÕp cËn vμ c¸c trêng ph¸i øng dông trong qu¶n trÞ doanh nghiÖp. doanh nghiÖp vÖ c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp Nh chóng ta ®Òu biÕt, ngμy nay doanh nghiÖp ®ãng vai trß cùc kú quan träng trong nÒn kinh tÕ ®Êt níc. ChÝnh v× vËy, cã thÓ nãi x· héi hiÖn ®¹i lμ x· héi doanh nghiÖp.
Doanh nghiÖp t¹o ra mäi lo¹i cña c¶i v« tËn ®¸p øng mäi nhu cÇu ®a d¹ng cña x· héi, t¹o ra viÖc lμm, thu nhËp cña hμng triÖu ngêi. Doanh nghiÖp còng lμ n¬i trùc tiÕp biÕn c¸c thμnh qu¶ cña nghiªn cøu vμ triÓn khai thμnh hiÖn thùc. Sù t¨ng trëng vμ ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ ®Êt níc phô thuéc rÊt lín vμ sù lín m¹nh cña hÖ thèng c¸c doanh nghiÖp. V× Trêng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n 7 Gi¸o tr×nh Qu¶n trÞ doanh nghiÖp vËy ë tÇm vÜ m«, nhμ níc cã chiÕn lîc ®Þnh híng cho sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng cho c¶ hÖ thèng c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp.
Nh»m ®Þnh híng chÝnh x¸c cho sù ph¸t triÓn, nh»m qu¶n lý cã hiÖu qu¶ hÖ thèng doanh nghiÖp nãi chung vμ trong néi bé tõng doanh nghiÖp nãi riªng, chóng ta cÇn ®i s©u nghiªn cøu tõng lo¹i h×nh doanh nghiÖp. Theo quan ®iÓm cña c¸c nhμ kinh tÕ häc ph¬ng T©y, chØ cã hai h×nh thøc së h÷u trong ho¹t ®éng kinh doanh lμ së h÷u c«ng céng vμ së h÷u t nh©n. Së h÷u t nh©n ®îc biÓu hiÖn díi nhiÒu h×nh thøc. ë ViÖt Nam, phÇn ®«ng c¸c nhμ kinh tÕ ®Òu cho r»ng cã ba h×nh thøc së h÷u trong ho¹t ®éng kinh doanh lμ: së h÷u c«ng céng, së h÷u tËp thÓ, së h÷u t nh©n, ngoμi ra cßn rÊt nhiÒu h×nh thøc kÕt hîp, ®an xen lÉn nhau gi÷a c¸c h×nh thøc së h÷u nãi trªn díi tªn gäi së h÷u hçn hîp t¹o nªn bøc tranh ®a d¹ng vÒ c¸c lo¹i së h÷u trong nÒn kinh tÕ níc ta hiÖn nay.
Trªn c¬ së c¸c h×nh thøc së h÷u nμy, c¸c doanh nghiÖp ®îc h×nh thμnh vμ ®îc hÖ thèng ph¸p luËt cña ViÖt Nam thõa nhËn. Kh¸i niÖm doanh nghiÖp Doanh nghiÖp lμ mét tæ chøc kinh tÕ ®îc thμnh lËp ®Ó thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng kinh doanh, thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng s¶n xuÊt, mua b¸n hμng ho¸ hoÆc lμm dÞch vô, nh»m tho¶ m·n nhu cÇu con ngêi vμ x· héi, vμ th«ng qua ho¹t ®éng h÷u Ých ®ã mμ kiÕm lêi. Dùa trªn ®iÒu 4 cña LuËt Doanh nghiÖp (29/11/2005) th× doanh nghiÖp lμ mét tæ chøc kinh tÕ cã tªn, cã tμi s¶n, cã trô së giao dÞch æn ®Þnh, ®îc ®¨ng ký kinh doanh theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt nh»m môc ®Ých thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng kinh doanh.