Chương 1 MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TRIỂN KHAI CHIẾN LƯỢC KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 1.CÁC KHÁI NIỆM CÓ LIÊN QUAN 1.Khái niệm chiến lược và các yếu tố cấu thành Khái niệm chiến lược Chiến lược là thuật ngữ được bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp (Strategos) dùng trong quân sự. Ở thập kỷ 60 của thế kỷ XX, chiến lược được ứng dụng vào lĩnh vực kinh doanh và từ đó thuật ngữ chiến lược kinh doanh được ra đời. Theo Alfred Chandler(1962) “Chiến lược bao hàm việc ấn định các mục tiêu cơ bản,dài hạn của DN, đồng thời áp dụng một chuỗi các hành động cũng như sự phân bổ các nguồn lực cần thiết để thực hiện các mục tiêu này”. Theo Johnson&Scholes (1999) “Chiến lược là định hướng và phạm vi của một tổ chức về dài hạn nhằm giành lợi thế cạnh tranh cho tổ chức thông qua việc định dạng các nguồn lực của nó trong môi trường thay đổi,để đáp ứng nhu cầu thị trường và thỏa mãn mong đợi của các bên liên quan”.
Như vậy,theo hai cách tiếp cận trên nói đến chiến lược của DN: Là gắn với mục tiêu được xác định rõ trong khoảng thời gian (ngày,tháng ,năm).Mục tiêu mà DN cần đạt đến trong tương lai là gì?Lợi nhuận,doanh thu, hay mở rộng thị trường hoạt động, lĩnh vực kinh doanh,…chiến lược sẽ giúp định hướng hoạt động cho doanh nghiệp. Để đạt được các mục tiêu đó ,doanh nghiệp chịu ảnh hưởng của rất nhiều nhân tố từ môi trường bên ngoài, tiềm lực bên trong của doanh nghiệp, chiến lược sẽ giúp cho doanh nghiệp xác định rõ mình sẽ đạt được các mục tiêu đặt ra trong tương lai trong những điều kiện cụ thể như thế nào với những chính sách kinh doanh ra sao, biện pháp cụ thể. Chiến lược đúng đắn sẽ chỉ rõ cho doanh nghiệp cách thức phân bổ các nguồn lực hiện có để thực hiện mục tiêu đó như thế nào? Huy động, phân bổ các nguồn lực đó theo thứ tự thời gian, định mức cho lĩnh vực nào, bước đi, cách đi ra sao. Như vậy, nói đến chiến lượccủa doanh nghiệp là nói đến phương hướng, định hướng mục tiêu trong tương lai của doanh nghiệp, được xác định trong một khoảng thời gian cụ thể và đặt ra phương hướng để thực hiện mục tiêu đó.
Các yếu tố cấu thành chiến lược Thông thường chiến lược của doanh nghiệp bao gồm 6 yếu tố: 7 Luan van Chiến lược đề cập đến định hướng chiến lược trong dài hạn của doanh nghiệp Chiến lược liên quan đến việc xác định phạm vi hoạt động của doanh nghiệp Chiến lược có mục tiêu hướng tới việc mang lại lợi thế cạnh tranh hay “tính khác biệt” Chiến lược phải cho phép xác lập được vị thế của doanh nghiệp trong mối quan hệ thích ứng với môi trường và thị trường Chiến lược được hình thành từ các nguồn lực và năng lực bên trong của doanh nghiệp Cuối cùng thực thực chiến lược đòi hỏi phải có phương thức phân bổ các nguồn lực. Các cấp chiến lược Các cấp chiến lược của doanh nghiệp Chiến lược cấp doanh nghiệp :Chiến lược cấp doanh nghiệp liên quan đến mục tiêu tổng thể và quy mô của doanh nghiệp để đáp ứng được những kỳ vọng của các cổ đông. Chiến lược cấp doanh nghiệp là một lời công bố về mục tiêu dài hạn, các định hướng phát triển của tổ chức. Công ty đã và đang và sẽ hoạt động trong ngành kinh doanh hoặc những ngành kinh doanh nào? Các loại hình chiến lược cấp công ty: Chiến lược đa dạng hóa,chiến lược tích hợp,chiến lược thị trường(chiến lược thâm nhập thị trường, chiến lược phát triển sản phẩm,chiến lược phát triển thị trường), chiến lược đầu tư.
Chiến lược cấp kinh doanh : Chiến lược kinh doanh liên quan tới việc làm thế nào một doanh nghiệp có thể cạnh tranh thành công trên một thị trường (đoạn thị trường) cụ thể. Chiến lược kinh doanh phải chỉ ra được cách thức doanh nghiệp cạnh tranh trong các ngành kinh doanh khác nhau, xác định vị trí cạnh tranh cho các SBU và làm thế nào để phân bổ các nguồn lực hiệu quả. Các loại hình chiến lược cấp kinh doanh:Chiến lược dẫn đạo về chi phí, chiến lược dựa trên sự khác biệt hóa,chiến lược tập trung hóa. Chiến lược cấp chức năng : Chiến lược chức năng liên quan tới việc từng bộ phận chức năng trong tổ chức (R&D, Hậu cần, Sản xuất, Marketing, Tài chính, …) được tổ chức như thế nào để thực hiện được phương hướng chiến lược ở cấp độ doanh nghiệp và từng SBU trong doanh nghiệp.
Chiến lược chức năng là một lời công bố chi tiết về các mục tiêu và phương thức hành động ngắn hạn được các lĩnh vực chức năng sử dụng nhằm đạt được các mục tiêu ngắn hạn của các SBU và mục tiêu dài hạn của tổ chức. Chiến lược chức năng giải quyết hai vấn đề có liên quan đến lĩnh vực chức năng. Thứ nhất là đáp ứng của lĩnh vực chức năng đối với môi trường tác nghiệp. Thứ hai, là việc phối hợp với các chính sách chức năng khác nhau.Khái niệm triển khai chiến lược kinh doanh Khái niệm triển khai chiến lược kinh doanh.
Triển khai chiến lược là một giai đoạn của quá trình quản trị chiến lược tại doanh nghiệp. Nó là quá trình chuyển từ ý tưởng chiến lược đã được hoạch định thành các hành động cụ thể, đi từ bao quát đến cụ thể, từ tầm nhìn chung rộng lớn cho đến ngân sách cụ thể hàng năm. Vậy triển khai chiến lược kinh doanh là việc cụ thể hóa hay chia nhỏ các mục tiêu dài hạn của doanh nghiệp thành những mục tiêu ngắn hạn, kết hợp với phân bổ nguồn lực hợp lý, thiết lập chính sách nhằm đạt mục tiêu của tổ chức. Triển khai chiến lược kinh doanh có ảnh hưởng quan trọng đến phòng ban chức năng, các hoạt động của doanh nghiệp.
Đối với thực thi chiến lược thì kỹ năng của mỗi cá nhân là rất cần thiết. Triển khai chiến lược có những đặc điểm khác biệt với hoạch định chiến lược, cụ thể như sau: Bảng 1. Sự khác biệt giữa Hoạch định & Triển khai CL Hoạch định chiến lược Triển khai chiến lược Định vị các lực lượng trước khi hành Quản lí các lực lượng khi hành động động Quá trình tư duy Quá trình tác nghiệp Đòi hỏi trực giác và kĩ năng phân tích Đòi hỏi những khích lệ và kỹ năng tôt lãnh đạo đặc biệt Đòi hỏi phối hợp 1 vài cá nhân Đòi hỏi phối hợp nhiều cá nhân, nhiều bộ phận mới có thể đạt được mục tiêu chung Các khái niệm, công cụ của hoạch Triển khai chiến lược có sự khác biệt định chiến lược tương đối giống nhau giữa nhau rất lớn giữa các quy mô và loại hình các tổ chức, doanh nghiệp có quy mô và hoạt động của tổ chức. loại hình hoạt động khác nhau (Nguồn: tác giả) Nhìn vào bảng so sánh trên ngoài sự khác biệt giữa hoạch định chiến lược và triển khai chiến lược.
Ta có thể nhận thấy: - Thực chất của việc triển khai chiến lược kinh doanh là giai đoạn hành động để biến những chiến lược được hoạch định thành hành động cụ thể.Ba công việc chính của triển khai chiến lược là:thiết lập các mục tiêu thường niên,các chính sách cho các bộ phận,và phân bổ nguồn lực. 9 Luan van - Và một số hoạt động khác như: điều chỉnh cơ cấu tổ chức cho phù hợp với chiến lược,môi trường văn hóa trong doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn đến chất lượng thực hiện công việc của mỗi cá nhân cũng như sự thành công của việc triển khai chiến lược. Vị trí của triển khai chiến lược kinh doanh Triển khai chiến lược có vị trí quan trong trong hoạt động quản trị chiến lược của công ty. Là hoạt động đi sau hoạch định chiến lược cho phép công ty triển khai, thực thi được các kế hoạch đã đặt ra trong hoạch định chiến lược.
Triển khai chiến lược là bước thực hiện các kế hoạch, mục tiêu mà doanh nghiệp đã đề ra trước đó. Là một giai đoạn có ý nghĩa quan trọng đảm bảo sự thành công của toàn bộ quá trình quản trị chiến lược. Nội dung của triển khai chiến lựợc kinh doanh Triển khai chiến lược là quá trình hiện thực hóa các mục tiêu của chiến lược, là việc chuyển ý tưởng, kế hoạch sang hành động cụ thể bằng việc thực hiện các nội dung sau: -Thiết lập mục tiêu hàng năm: các mục tiêu ngắn hạn có tính cụ thể và kết quả đưa rõ ràng. -Xây dựng các chính sách: là công việc đưa ra những khuôn khổ, những điều khoản, những quy định chung để định hướng.
-Phân bổ các nguồn lực: phân bổ tài lực, vật lực để sử dụng một cách có hiệu quả nhất tránh tình trạng lãng phí và phân bổ sai làm cản trở quá trình hoạt động-kinh doanh. -Thay đổi cấu trúc tổ chức: là xây dựng cơ cấu tổ chức để phù hợp với mục tiêu, quy mô, công nghệ, tình hình thực tế sản xuất kinh doanh để đảm bảo quản lý tốt tất cả các nguồn lực của công ty. -Phát triển lãnh đạo chiến lược: là hệ thống các hoạt động hiện tại(chỉ dẫn, điều chỉnh,ra quyết định,động viên,điều chỉnh…)để thực hiện hóa tương lai. -Phát huy văn hóa doanh nghiệp:văn hóa hình thành và ảnh hưởng tới thái độ của con người trong tổ chức,văn hóa có ảnh hưởng đến khả năng lãnh đạo của doanh nghiệp.
Nhà lãnh đạo chú tâm hướng tới xây dựng một nền văn hóa muốn thế phải có một tầm nhìn rộng lớn, tham vọng lâu dài, xây dựng một nếp văn hóa có bản sắc riêng. Chính sách trong triển khai chiến lựợc kinh doanh Khái niệm -Theo từ điển Tiếng Việt: “Chính sách là sách lược, kế hoạch chi tiết cụ thể nhằm đạt được mục đích và tình hình thực tế mà chính sách đề ra”. 10 Luan van -Theo James Anderson-2003: “Chính sách là một quá trình hành động có mục đích mà một cá nhân hay một nhóm theo đuổi một cách kiên định trong việc giải quyết vấn đề”. -Theo cách tiếp cận của quản trị chiến lược: “Chính sách là một hệ thống các chỉ dẫn, dẫn dắt doanh nghiệp trong quá trình đưa ra và thực hiện các quyết định chiến lược”.
Vai trò -Chính sách có vai trò như là một phương tiện nh m đạt được các mục tiêu của doanh nghiệp -Chính sách nhằm chỉ ra những giới hạn về cách thức đạt tới mục tiêu chiến lược -Các chính sách được lập ra để hỗ trợ và củng cố tối đa cho các mục tiêu dài hạn đã đ t ra từ trước. Các chính sách cần phải cụ thể và ổn định vì nhiệm vụ của chúng là làm giảm nh ng bất trắc trong hoạt động chung và tạo ra s thống nhất, nhịp nhàng trong công việc của các nhóm và cá nhân.