CHƯƠNG 1 TONG QUAN VE DAU THAU VA QUAN LÝ HỢP DONG 1.1 Lịch sử phát triển công tác đầu thầu và hợp đồng xây dựng trên thé giới và Việt Nam LLL Lịch sử phát triễn công tic đấu thầu và hợp đồng xây dựng trên thé giái thầu” đãxuất hiện trong thực tế xã hội từ xa xưa. Đắu tha lu được giải do công khai, sĩ nhận làm, a nhận bản với điều kiện tốt nhất thì được giao cho làm hoặc được bán hang (một phương thức giao công trình hoặc mua hàng). vây bản chất của đầu thầu đã được xã hội thừa nhận như một sự ganh đua (cạnh tranh) để thực hiện một việc gì đó, một yêu cầu nào đó. Trên thực tế đã tồn tại một số định nnghia về thuật ngữ đắn thiu trong các văn bản khác nhau.
Tuy nhiễn ban chất của thuật ngữ đấu thầu dù dưới dạng Quy chế hay Luật định cũng đều sử dụng một thuật ngữ có. xuất sử từ tiếng Anh là “Procurement” (nghĩa là mua sắm). Như vậy Quy chế đầu thầu hoặc Luật đấu thầu đồng nghĩa với Quy chế mua sắm (Procurement Regulation) hoặc. Luật mua sắm (Law on Procurement).
[1] Đấu thầu là một trong những phương thức mua sắm hing hoá, dich vụ trong đời sống xã hội loài người. Nó ra đời và phát triển cùng với phương thức sản xuất phát triển dựa trên chế độ tư hữu về tư liệu sản xuấ “Cùng với sự phát triển của khoa học - kỹ thuật, sự cạnh tranh gay gắt và các cuộc khủng hoàng đã dẫn đến sự ra đời của Chủ nghĩa tư fa tư bản nhà nước vào cuối thể ky 19, đầu thể ky 20. Độc “quyển ra đời từ tự do cạnh tranh, sau đó đổi lập với tự do cạnh tranh, nhưng không thủ tiêu tự do cạnh tranh mã làm cho cạnh tranh ngày cảng gay git hơn. Nhà nước tư bản via là người đại điệ, người bảo vệ cho gai cấp tư sản và vừa là người điều tết quả trình sản xuất, vừa là người cung cấp vốn để nghiên cứu, ứng dụng các thành tựu Khoa học — kỹ thuật.
Nhà nước di sác chương trình, các mục tiêu phát trién kinh tế thông, ‘qua hệ thống luật pháp, các chính sách kinh tế. Ngoài ra, nhà nước còn bỏ vốn xây dựng cơ sở bạ ting, các công trình công cộng, phát tiễn các ngành kinh tế cin thiết cho xã hội, nhưng lại có hiệu quả kinh tế thấp, lầu hoàn vốn. những mua sắm chỉ tiêu của Chinh phủ đã trở thành mục tiêu cạnh tranh gay gắt giữa các tổ chứ kinh tế tai chính. vây, để điều chỉnh hoạt động nồi tên ở hầu hết các nước tr bản đều có những luật mua sắm công đưới nhiều hình thức khác nhau.
Hoạt động đấu thầu đã xuất hiện rất sớm nhưng luật liên quan đến đâu thầu ra đòi muộn hơn và đã xuất hiện đầu tiên ở Anh, Khi Hiệp hội kỹ sư tư van quốc tế (FIDIC) thành lập thì quy trình đấu thầu ngày cảng được hoàn thiện dần. Ngày nay chúng ta có thể tim thấy các quy định về đấu thầu ở các tổ chức quốc tế và ở các quốc gia khắp trên thé giới 112 ịch sử phát triễn công tic đấu thầu và hợp đồng xây dựng ở Việt Nam “Thuật ngữ "đầu thằu” đã trở nên quen thuộc trong những năm gần đây ở Việt Nam mặc dù nó đã được xuất hiện từ lâu trên thé giới. Trước đây khi nền kinh tế Việt Nam còn ở trong chế độ bao cấp, người bin chỉ sản xuất và bán những gì minh có và không quan im đến nhu cầu của người mua, do đó người mua không có quyền lựa chọn cho minh những hàng hoá phù hợp. Chi đến khi nền ảnh t Việt Nam chuyển dẫn sang hướng thị trường thì tinh cạnh tranh xuất hiện, khái niệm về đâu thầu cũng din din được hình thành và được chấp nhận như một điều tắt yêu.
6 Việt Nam thi sự bình thành của quy chế đầu thầu trong hoạt động xây dựng bắt đầu từ năm 1990 với quy chế đấu thầu trong xây dựng do Bộ xây dựng ban hành. [Nam 1995, trong từ diễn Bách khoa Việt Nam dinh nghia: Diu thầu là phương thức giao dich đặc biệt, người muốn xây dựng công trình (người gọi thầu) công bé trước các yeu sầu và điều kiện để xây dựng công trình (người dự thần) công bổ giá mà mình muỗn "Người gợi thầu sẽ lựa chọn người dự thấu nào phi hợp với điều kiện của minh với giá thấp hơn Năm 1998, trong từ điển tiếng Việt định nghĩa: Đầu thầu là đọ công khai ai nhận làm, nhận bán với điều kiện tốt nhất thi được giao cho lam hoặc bản Quy chế đấu thầu ban hành kèm theo ND 85/2009/NĐ-CP ngày 15/10/2009 của Chính phủ hướng dẫn thi hình Luật Đầu thầu và lựa chọn nhà xây dựng theo Luật Xây cdựng [2] định nghỉ như sau Đấu thấu là quá tình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của Bên mii thầu ở đây bên mua côn gợi là Bên mồi thầu, bên ban côn gợi là các nhà thấu. Bên mua sẽ cung cấp cho bên bắn những yêu cầu (ong HSMT). Sau một thi gian cụ thể, bên bản phải tr lời người mua, bên bán phải nộp cho người mua bản chào hàng.
Tắt cả những diều đó được thể hiện trong HSDT hay là đề xuất dự thầu. = Ngudn vin là cơ sở để thực hiện đầu thằu. Đó có th là nguồn vốn của nhà nước hoặc do nhà nước quản lý. Đối với doanh nghiệp tư nhân, tuỷ chủ đi tư quyết định, còn đối với doanh nghiệp nhà nước một phần nào đó phải thực hiện theo quy định.
Hoạt động dau thầu này mang tính bắt buộc tuỳ theo tính chất của nguồn vốn và phụ thuộc vào môi trường luật pháp. Theo Luật đấu thầu số 43/2013/QH13 ngày 26/11/2013 [3] thi Đầu thầu được định nghĩa là quả trình lựa chọn nhà thấu để ky kết và thục hiện hợp đồng cung cấp dich vụ tư vin, dich vụ phi tư vẫn, mua sắm hing hóa, xây lắp: lựa chọn nhà đầu tư để ký kết vả thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sử dụng đắt trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Tir định nghĩa chính thức trên thi có thể đưa ra được các nội dung chính của đầu thầu hà ~ Đắu thầu là một quá trình lựa chọn nhà thầu ~ Mục đích của đầu thầ là ý kết vì thực hiện hợp đồng với các nhà thầu ~ Đẫu thầu cần bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bach và hiệu quả kinh tế ‘Qua 28 năm xây dựng và phát triển, công tác đấu thầu tại Việt Nam (1990 - 2018), hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về đầu thầu đang ngày cảng hoàn thiện vi đồng bộ, sóp phần thiết lập môi trường minh bạch, cạnh tranh cho hoạt động đấu thầu, tạo cơ sở cho việc lựa chọn nhã thầu có đủ năng lực, kinh nghiệm thực hign cúc g6i thu sử dựng vốn nhà nước, đem đến hiệu quả cao hon trong đầu tư công, phòng chống tham những. :m không nhỏ cho ngân sách nhà nước.
Song song với vi "hoàn thiện khung pháp lý, công tác kiểm ta, giám sắt về đâu thầu cũng được triển khai hiệu qua 1. Những thành công và hạn chế vé lựa chon nhà thầu, quản lý hợp đồng cùng với những thay di về hệ thống pháp luật ở Việt Nam 1. Những thành công và hạn chế 12.1 Thành công Trong quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá ở Việt Nam hiện nay, do cở sở vật chất — kỹ thuật còn yếu kém nên các công trình XDCB cảng có vai trỏ quan trọng v lạ tiễn 48 vật chất kỹ thuật cho sự phát triển kinh té ~ xã hội. Các công trình XDCB hiện nay ở Việt Nam bao gồm các trục đường giao thông, các cầu cảng, các nhà máy điện và hệ thống đường dây tải điện, các công trình thủy lợi.
không những góp phần nâng cao. kha năng sản xuất của các ngành chủ quản mà còn kích thích sự phát triển của các ngành khác tạo động lực cho nề kinh tế phát triển nhanh và bên vững. Tei Việt Nam thời gian qua, hoạt động dau thiu đã từng bước khẳng định vai trò quan trọng đối với nâng cao hiệu quả hoạt động chỉ tiêu công. Báo cáo của các địa phương cho thấy, thông qua công tác đấu thâu, nhất là hình thức đấu thầu rộng rãi, đã góp phần tiếtiệm một phần ngân sich không nhỏ cho quốc gia, địa phương.
Đặc biệt một số quan điểm còn cho rằng, nếu Việt Nam triển khai đấu thầu qua mạng cho 100% gói thầu thì còn tiết kiệm thêm cho ngân sách hàng tỷ USD. Trong những năm qua nén kinh «nude ta đang chuyển từ nén kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nên kính tế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Trong nên kinh tế thị trường xuất hiện nhiều thành phần kính tế tham gia, lĩnh vực đầu tư xây dựng có nhiều vin dé mới này sinh cần được nghiên cứu giải quyết Theo cơ chế quản lý c trong xây đụng cơ bản chi yếu quản lý bằng phương pháp giao thầu, nhận thầu theo ké hoạch nên khó tránh khỏi việ thất thoát hàng ngàn tỷ đồng và chất lượng công trình cũng không được dim bảo. Trong bối cảnh đó việc đổi mới phương thức quân lý đầu tư và xây dựng là điều rắt cần thiết và đầu thầu xuất hiện là một tất yêu.
Dau thâu là một phương thức kinh doanh dựa vao tinh chất cạnh tranh trên. thị trường. Kinh nghiệm cho thấy đầu thầu néu được thực hiện đúng, có thể tt kiệm hay làm lợi đáng kể một số kinh phí so với các phương pháp đã thực hiện trước đây. Đầu thầu có nhiễu hình thức khác nhau nhưng trong đỏ đầu thầu rộng rãi là loại hoàn chỉnh nhất ì nô mang lại nhiều hiệu quả cho các công tình xây đựng.
Hình thức này đang rất phổb én và Việt Nam đang áp dụng nó trong hầu hết các công trình xây dựng. Tuy nhiên việc thực hiện công tác đấu thầu trong những năm qua là quá trình. "vừa làm vita rút kinh nghiệm để hoàn thiện, nên còn bộc lộ nhiều hạn chế, vướng mắc va những bắt cập.2 Hạn chế: Cie công tinh XDCB có thể chia ra làm ba loại theo nguồn gốc của là: công tinh vn Nhà nước, công trình vốn liên doanh nước ngoài và công trình vẫn tư nhân. Điều dễ nhận thấy là công trình vốn liên doanh nước ngoài vì ông trình vn tư nhân thường, đạt chất lượng hơn và thủ tục rõ rằng hơn.