Luận văn thạc sĩ vnu ued phát huy năng lực hợp tác cho học sinh thông qua dạy học chương trình hiđrocacbon không no phần hóa học hữu cơ 11 thpt

Luận văn thạc sĩ VNU UED nghiên cứu phát huy năng lực hợp tác cho học sinh qua dạy học chương trình hiđrocacbon không no lớp 11 THPT.

• Tác giả: Đặng Thị Huyền
• Người hướng dẫn: Ts. Vũ Anh Tuấn
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý Luận Và Phương Pháp Dạy Học Bộ Môn Hóa Học
• Đề tài: Phát Huy Năng Lực Hợp Tác Cho Học Sinh Thông Qua Dạy Học Chương Hiđrocacbon Không No Phần Hóa Học Hữu Cơ 11- Trung Học Phổ Thông
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC PHÁT HUY NĂNG LỰC HỢP TÁC CHO HỌC SINH THPT
• 1.1. Định hướng đổi mới giáo dục phổ thông sau năm 2015 ở Việt Nam
• 1.2. Đổi mới mục tiêu
• 1.3. Đổi mới hoạt động dạy học của GV
• 1.4. Đổi mới hoạt động học tập của HS
• 1.5. Năng lực và vấn đề phát triển năng lực cho học sinh THPT
• 1.5.1. Khái niệm về năng lực
• 1.5.2. Một số năng lực cụ thể
• 1.5.3. Phát triển năng lực
• 1.5.4. Đánh giá năng lực
• 1.6. Năng lực hợp tác
• 1.6.1. Năng lực hợp tác của HS THPT
• 1.6.2. Biểu hiện năng lực hợp tác của HS THPT
• 1.6.3. Quy trình phát triển năng lực hợp tác trong dạy học
• 1.6.4. Ý nghĩa của sự hợp tác và phát triển năng lực hợp tác cho HS THPT trong xã hội hiện nay
• 1.6.5. Đánh giá năng lực hợp tác
• 1.7. Một số phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực
• 1.7.1. Dạy học giải quyết vấn đề
• 1.7.2. Dạy học theo dự án
• 1.7.3. Dạy học hợp tác theo nhóm
• 1.7.4. Phương pháp hướng dẫn học sinh tự học và hợp tác trong học tập
• 1.7.5. Kỹ thuật học tập tích cực
• 1.8. Bài tập Hóa học
• 1.8.1. Khái niệm bài tập Hóa học
• 1.8.2. Vai trò của bài tập Hóa học trong dạy học
• 1.9. Thực trạng tổ chức dạy học môn Hóa học theo phương pháp dạy học hợp tác cho học sinh THPT hiện nay ở một số trường THPT trên địa bàn TP Hà Nội
• 1.9.1. Mục đích điều tra
• 1.9.2. Đối tượng điều tra
• 1.9.3. Nội dung điều tra
• 1.9.4. Kết quả điều tra
• 1.10. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁT HUY NĂNG LỰC HỢP TÁC CHO HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC CHƯƠNG HIĐROCACBON KHÔNG NO PHẦN HÓA HỌC HỮU CƠ 11- THPT
• 2.1. Phân tích chương Hidrocacbon không no phần Hóa học hữu cơ lớp 11 THPT
• 2.2. Phân tích mục tiêu, nội dung, cấu trúc của chương Hidrocacbon không no phần Hóa học hữu cơ lớp 11 THPT
• 2.3. Xác định những mối quan hệ của kiến thức chương Hidrocacbon không no phần Hóa học hữu cơ lớp 11 THPT giữa các bài với nhau
• 2.4. Các nội dung khó cần lưu ý khi dạy học chương Hidrocacbon không no phần Hóa học hữu cơ lớp 11 THPT
• 2.5. Nguyên tắc tuyển chọn và qui trình xây dựng bài tập hóa học chương Hidrocacbon không no nhằm phát triển năng lực hợp tác cho HS THPT
• 2.6. Hệ thống bài tập hóa học chương Hidrocacbon không no nhằm phát triển năng lực hợp tác cho HS THPT
• 2.6.1. Hệ thống bài tập Anken
• 2.6.2. Hệ thống bài tập Ankadien
• 2.6.3. Hệ thống bài tập Ankin
• 2.6.4. Hệ thống bài tập tổng hợp Anken, Ankadien, Ankin
• 2.7. Một số biện pháp phát huy năng lực hợp tác cho HS khi dạy học chương Hidrocacbon không no phần Hóa học hữu cơ 11-THPT
• 2.7.1. Sử dụng PPDH theo nhóm nhằm phát huy năng lực hợp tác cho học sinh
• 2.7.2. Sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề
• 2.7.3. Sử dụng phương pháp dạy học theo dự án
• 2.8. Xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực hợp tác
• 2.8.1. Tiêu chí đánh giá năng lực hợp tác
• 2.8.2. Công cụ đánh giá năng lực hợp tác
• 2.9. Một số phương pháp kiểm tra đánh giá dạy học theo phương pháp dạy học hợp tác
• 2.10. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích, nhiệm vụ thực nghiệm
• 3.1.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 3.1.2. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Phương pháp, nội dung và đối tượng thực nghiệm sư phạm
• 3.2.1. Phương pháp thực nghiệm
• 3.2.2. Nội dung thực nghiệm
• 3.3. Tiến hành thực nghiệm. Phân tích, đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.3.1. Phân tích định lượng kết quả thực nghiệm
• 3.3.2. Phân tích định tính kết quả thực nghiệm
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát huy năng lực hợp tác trong dạy học hiđrocacbon không no

Phát huy năng lực hợp tác cho học sinh là một trong những mục tiêu quan trọng trong giáo dục hiện đại. Đặc biệt, trong dạy học chương hiđrocacbon không no, việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực giúp học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng làm việc nhóm. Năng lực hợp tác không chỉ giúp học sinh học hỏi lẫn nhau mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện.

1.1. Khái niệm về năng lực hợp tác trong học tập

Năng lực hợp tác được hiểu là khả năng làm việc cùng nhau để đạt được mục tiêu chung. Trong bối cảnh giáo dục, năng lực này bao gồm khả năng giao tiếp, lắng nghe, chia sẻ ý tưởng và giải quyết vấn đề cùng nhau. Việc phát triển năng lực hợp tác cho học sinh không chỉ giúp các em học tốt hơn mà còn chuẩn bị cho các em những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống.

1.2. Tầm quan trọng của dạy học hiđrocacbon không no

Chương hiđrocacbon không no trong chương trình hóa học lớp 11 không chỉ cung cấp kiến thức về cấu trúc và tính chất của các hợp chất hữu cơ mà còn là cơ hội để học sinh thực hành các kỹ năng hợp tác. Việc học tập thông qua các hoạt động nhóm giúp học sinh hiểu rõ hơn về các khái niệm hóa học phức tạp và phát triển khả năng làm việc nhóm.

II. Thách thức trong việc phát huy năng lực hợp tác cho học sinh

Mặc dù việc phát huy năng lực hợp tác cho học sinh qua dạy học hiđrocacbon không no mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng gặp phải không ít thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về phương pháp dạy học tích cực và sự chưa đồng bộ trong việc áp dụng các phương pháp này trong thực tế.

2.1. Khó khăn trong việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực

Nhiều giáo viên vẫn còn quen với phương pháp dạy học truyền thống, dẫn đến việc khó khăn trong việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Điều này ảnh hưởng đến khả năng hợp tác của học sinh, khi mà các em không được khuyến khích tham gia vào các hoạt động nhóm.

2.2. Thiếu sự hỗ trợ từ phía nhà trường

Nhiều trường học chưa có đủ nguồn lực và cơ sở vật chất để triển khai các hoạt động dạy học hợp tác. Sự thiếu hụt này làm giảm hiệu quả của việc phát huy năng lực hợp tác cho học sinh, khi mà các em không có đủ điều kiện để thực hành và trải nghiệm.

III. Phương pháp dạy học tích cực để phát huy năng lực hợp tác

Để phát huy năng lực hợp tác cho học sinh trong dạy học hiđrocacbon không no, cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực như dạy học theo dự án, dạy học giải quyết vấn đề và dạy học hợp tác theo nhóm. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm.

3.1. Dạy học theo dự án

Dạy học theo dự án là một phương pháp hiệu quả giúp học sinh làm việc cùng nhau để hoàn thành một nhiệm vụ cụ thể. Qua đó, học sinh không chỉ học được kiến thức mà còn phát triển kỹ năng hợp tác và giải quyết vấn đề.

3.2. Dạy học giải quyết vấn đề

Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề khuyến khích học sinh làm việc nhóm để tìm ra giải pháp cho các tình huống thực tế. Điều này giúp các em phát triển tư duy phản biện và khả năng hợp tác trong quá trình học tập.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực trong chương hiđrocacbon không no đã cho thấy những kết quả tích cực. Học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức tốt hơn mà còn phát triển được năng lực hợp tác, kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm.

4.1. Kết quả từ thực nghiệm sư phạm

Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy rằng học sinh tham gia vào các hoạt động dạy học hợp tác có kết quả học tập cao hơn so với các em học theo phương pháp truyền thống. Điều này chứng tỏ rằng việc phát huy năng lực hợp tác là rất cần thiết.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh cho thấy các em cảm thấy hứng thú hơn với môn học khi được tham gia vào các hoạt động nhóm. Giáo viên cũng nhận thấy sự tiến bộ rõ rệt trong khả năng hợp tác và giao tiếp của học sinh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai

Phát huy năng lực hợp tác cho học sinh qua dạy học hiđrocacbon không no là một hướng đi đúng đắn trong giáo dục hiện đại. Việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn chuẩn bị cho các em những kỹ năng cần thiết cho tương lai.

5.1. Tương lai của dạy học hợp tác

Trong tương lai, việc phát huy năng lực hợp tác sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn trong giáo dục. Các trường học cần tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học để đáp ứng nhu cầu của xã hội.

5.2. Khuyến nghị cho giáo viên và nhà trường

Giáo viên cần được đào tạo và hỗ trợ trong việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Nhà trường cũng cần tạo điều kiện thuận lợi để triển khai các hoạt động dạy học hợp tác, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC PHÁT TRI N NĂNG LỰC HỢP TÁC CHO HỌC SINH THPT 1. Định hướng đổi mới giáo dục phổ thông sau năm 2015 ở Việt Nam [ 3], [ 10] 1. Đổi mới mục tiêu. Chương trình giáo dục phổ thông nhằm phát triển năng lực và phẩm chất, hài hoà đức, trí, thể, mỹ của học sinh.

Mục tiêu chương trình giáo dục phổ thông xác định rõ mục tiêu, yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực, kiến thức, kỹ năng, thái độ của học sinh từng cấp học, môn học Chương trình giáo dục phổ thông nhằm tạo ra những con người Việt Nam phát triển hài hoà về thể chất và tinh thần, có những phẩm chất cao đẹp, có các năng lực chung và phát huy tiềm năng của bản thân, làm cơ sở cho việc lựa chọn nghề nghiệp và học tập suốt đời. Đổi mới hoạt động dạy học của GV. Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; vận dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học một cách linh hoạt, sáng tạo, hợp lý, phù hợp với mục tiêu, nội dung giáo dục, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh; tập trung dạy cách học và rèn luyện năng lực tự học, tạo cơ sở để học tập suốt đời. Phát triển năng lực toàn diện cho HS 1.

Đổi mới hoạt động học tập của HS. - Chú ý đến hứng thú của người học, tính tự lực cao: học sinh được trực tiếp tham gia chọn đề tài, nội dung học tập phù hợp khả năng và hứng thú của cá nhân, khuyến khích tính tích cực, tự lực, tính trách nhiệm, sự sáng tạo của người học. - Người học được cộng tác làm việc, lựa chọn nhiệm vụ phù hợp: Các dự án được thực hiện theo nhóm, có sự cộng tác và phân công công việc giữa các thành viên trong nhóm, rèn luyện tính sẵn sàng và kĩ năng cộng tác làm việc giữa các thành viên tham gia. Đổi mới việc kiểm tra - đánh giá.

Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá chất lượng giáo dục, bảo đảm trung thực, khách quan, góp phần hướng dẫn, điều chỉnh cách học và cách dạy. Phối hợp sử dụng kết quả đánh giá trong quá trình học với 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đánh giá cuối kỳ, cuối năm học; đánh giá của người dạy với tự đánh giá của người học; đánh giá của nhà trường với đánh giá của gia đình và của xã hội; thực hiện đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông ở cấp độ quốc gia, địa phương và tham gia các kỳ đánh giá quốc tế để làm căn cứ đề xuất chính sách, giải pháp cải thiện chất lượng giáo dục phổ thông. Năng lực và vấn đề phát triển năng lực cho học sinh THPT [ 3], [ 10], [ 13]. Khái niệm về năng lực.

Từ điển tiếng việt do tác giả Hoàng Phê chủ biên (Nhà xuất bản Đà Nẵng. 1998) có giải thích: Năng lực là: “Khả năng, điều kiện chủ quan hoặc tự nhiên sẵn có để thực hiện một hoạt động nào đó. Phẩm chất tâm lí và sinh lí tạo cho con người khả năng hoàn thành một loại hoạt động nào đó với chất lượng cao”. Trong tài liệu tập huấn việc dạy học và kiểm tra, đánh giá theo theo định hướng phát triển năng lực của học sinh do Bộ giáo dục và Đào tạo phát hành năm 2014 thì “Năng lực được quan niệm là sự kết hợp một cách linh hoạt và có tổ chức kiến thức, kỹ năng với thái độ, tình cảm, giá trị, động cơ cá nhân,… nhằm đáp ứng hiệu quả một yêu cầu phức hợp của hoạt động trong bối cảnh nhất định Có thể hiểu một cách ngắn gọn năng lực là khả năng vận dụng tất cả những yếu tố chủ quan (mà bản thân có sẵn hoặc được hình thành qua học tập) để giải quyết các vấn đề trong học tập, công tác và cuộc sống.

Định hướng chương trình giáo dục phổ thông sau năm 2015 đã xác định các nhóm năng lực cốt lõi mà HS cần phải có như sau: – Năng lực làm chủ và phát triển bản thân, bao gồm: Năng lực tự học; Năng lực giải quyết vấn đề; Năng lực sáng tạo;Năng lực quản lí bản thân. – Năng lực xã hội, bao gồm: Năng lực giao tiếp; Năng lực hợp tác. – Năng lực công cụ, bao gồm: Năng lực tính toán; Năng lực sử dụng ngôn ngữ; Năng lực ứng dụng công nghệ thông tin(ICT). Một số năng lực cụ thể Theo Dự thảo chương trình giáo dục phổ thông tổng thể vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2015 công bố có 8 năng lực gồm: Năng lực tự học, Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, Năng lực thẩm mỹ, Năng lực thể chất, Năng lực giao tiếp, Năng lực hợp tác, Năng lực tính toán, Năng lực công nghệ thông tin và truyền thông 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Phát triển năng lực Theo từ điển Xã hội học: Phát triển là sự biến đổi hợp quy luật theo phương hướng không thể đảo ngược, được đặc trưng bởi sự chuyển biến chất lượng, bởi sự chuyển biến sang một trình độ mới. Phát triển là đặc điểm cơ bản của vật chất, là nguyên tắc giải thích về sự tồn tại và hoạt động của các hệ thống bất cân bằng, lưu động, biến đổi. Trong môn Hóa học bao gồm 6 năng lực đặc thù: Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học Qua các bài học, học sinh sẽ nghe và hiểu được nội dung các thuật ngữ hóa học, danh pháp hóa học và các biểu tượng hóa học (kí hiệu, hình vẽ, mô hình cấu trúc các phân tử các chất, các liên kết hóa học) Các em sẽ viết và biểu diễn đúng công thức hóa học của các hợp chất vô cơ và các hợp chất hữu cơ các dạng công thức, đồng đẳng, đồng phân. Ngoài ra, các em còn nhận biết và rút ra được các quy tắc đọc tên và đọc đúng tên theo các danh pháp khác nhau đối với các hợp chất hữu cơ.

Trình bày và vận dụng được các thuật ngữ hóa học, danh pháp hóa học và hiểu được ý nghĩa của chúng. Năng lực thực hành hóa học Năng lực này bao gồm các năng lực tiến hành thí nghiệm, sử dụng và vận dụng thí nghiệm; năng lực quan sát, mô tả, giải thích các hiện tượng tự nhiên. Học sinh được yêu cầu mô tả và giải thích được các hiện tượng thí nghiệm và rút ra những kết luận về tính chất của chất. Năng lực tính toán Thông qua các bài tập hóa học sẽ hình thành năng lực tính toán cho học sinh.

Các em sẽ có thể vận dụng thành thạo phương pháp bảo toàn (bảo toàn khối lượng, bảo toàn điện tích, bảo toàn electron.) trong việc tính toàn giải các bài toán hóa học. Năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề thông qua môn Hóa học Qua quá trình học tập trên lớp, học sinh sẽ phân tích được tình huống, phát hiện và nêu được tình huống có vấn đề trong học tập, trong cuộc sống. Các em sẽ thu thập và làm rõ các thông tin có liên quan đến vấn đề. Đề xuất và phân tích được một số giải pháp giải quyết vấn đề, lựa chọn được giải pháp phù hợp.

8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống Quá trình học tập sẽ giúp học sinh có năng lực hệ thống hóa kiến thức, phân loại kiến thức hóa học, hiểu rõ đặc điểm, nội dung, thuộc tính của loại kiến thức hóa học đó. Học sinh sẽ định hướng được các kiến thức hóa học một cách tổng hợp và khi vận dụng kiến thức hóa học phải ý thức rõ ràng về loại kiến thức hóa học đó được ứng dụng trong các lĩnh vực gì, ngành nghề gì trong cuộc sống. Các em sẽ phát hiện và hiểu rõ được các ứng dụng của hóa học trong các vấn đề thực phẩm, sinh hoạt, y học, sức khỏe, khoa học thường thức, sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và môi trường. Năng lực sáng tạo Môn Hóa học sẽ giúp học sinh đề xuất được câu hỏi nghiên cứu cho một vấn đề hay chủ đề học tập cụ thể; đề xuất giả thuyết nghiên cứu phù hợp với câu hỏi nghiên cứu một cách khoa học, sáng tạo.

Học sinh sẽ đề xuất phương án thực nghiệm tìm tòi để kiểm chứng giả thuyết nghiên cứu, thực hiện phương án thực nghiệm. Sau đó, các em sẽ xây dựng báo cáo kết quả nghiên cứu và trình bày kết quả nghiên cứu một cách khoa học, sáng tạo 1. Đánh giá năng lực Theo quan điểm phát triển năng lực, việc đánh giá kết quả học tập không lấy việc kiểm tra khả năng tái hiện kiến thức đã học làm trung tâm của việc đánh giá. Đánh giá kết quả học tập theo năng lực cần chú trọng khả năng vận dụng sáng tạo tri thức trong những tình huống ứng dụng khác nhau.

Đánh giá kết quả học tập đối với các môn học và hoạt động giáo dục ở mỗi lớp và sau cấp học là biện pháp chủ yếu nhằm xác định mức độ thực hiện mục tiêu dạy học, có vai trò quan trọng trong việc cải thiện kết quả học tập của HS. Hay đánh giá theo năng lực là đánh giá kiến thức, kỹ năng và thái độ trong bối cảnh có ý nghĩa. Đánh giá năng lực được coi là sự tổng hợp cả đánh giá về kiến thức, kỹ năng, về mức độ nhận thức của HS (Biết, Hiểu, Vận dụng , Vận dụng cao…) và thái độ vận dụng kiến thức, kỹ năng đó trong cuộc sống 1. Năng lực hợp tác [5 ], [ 13], [ 15], [ 20], [ 22], [26] 1.

Năng lực hợp tác của HS THPT Trên cơ sở phân tích các khái niệm năng lực, năng lực học tập và học tập hợp 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tác chúng tôi cho rằng: Năng lực học tập hợp tác là khả năng thực hiện những hành động, kỹ thuật học tập một cách đúng đắn, linh hoạt, mềm dẻo, có hiệu quả trên cơ sở vận dụng những tri thức, kinh nghiệm học tập hợp tác với GV và bạn học trong môi trường nhóm nhằm thực hiện mục tiêu học tập đề ra. Người có NLHT phải có tri thức về học tập hợp tác như: mục đích, yêu cầu, nguyên tắc, cách thức tiến hành, những điều kiện, phương tiện môi trường cần thiết cho học tập hợp tác và phải biết vận dụng trong thực tiễn học tập một cách đúng đắn, linh hoạt, mềm dẻo và có hiệu quả.