Luận văn thạc sĩ ussh phân tích vai trò của nhà nước trong việc thực hiện cơ chế tự chủ tự chịu trách nhiệm của các tổ chức khcn công lập tại hải dương

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh phân tích vai trò của nhà nước trong việc thực hiện cơ chế tự chủ tự chịu trách nhiệm của các, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Phạm Thị Thanh Vân
• Người hướng dẫn: PGS.TS Vũ Cao Đàm
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Quản Lý Khoa Học và Công Nghệ
• Đề tài: Phân Tích Vai Trò Của Nhà Nước Trong Việc Thực Hiện Cơ Chế, Tự Chủ, Tự Chịu Trách Nhiệm Của Các Tổ Chức KH&CN Công Lập Tại Hải Dương (Nghiên Cứu Trường Hợp Của Trung Tâm Thông Tin KHCN & Tin Học Hải Dương)
• Loại tài liệu: Luận văn
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Lịch sử nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.4. Phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Khách thể nghiên cứu và mẫu khảo sát
• 0.6. Vấn đề nghiên cứu
• 0.7. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.8. Luận cứ và phương pháp nghiên cứu
• 0.9. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THỰC HIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ, TỰ CHỊU TRÁCH NHIỆM, VỀ HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN CỦA CÁC TỔ CHỨC KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ
• 1.1. Lý luận về tự chủ, tự chịu trách nhiệm
• 1.1.1. Các khái niệm liên quan
• 1.1.2. Ý nghĩa của vấn đề tự chủ, tự chịu trách nhiệm
• 1.1.3. Vấn đề tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các tổ chức NC&PT theo một số đánh giá, kinh nghiệm của nước ngoài
• 1.1.4. Vấn đề tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các tổ chức KH & CN tại Việt Nam
• 1.1.5. Những thuận lợi khi thực hiện chuyển đổi theo Nghị định 115
• 1.2. Hoạt động thông tin
• 1.2.1. Khái quát về hoạt động thông tin
• 1.2.2. Các hoạt động thông tin
• 1.2.3. Việc thực hiện cơ chế tự chủ tự chịu trách nhiệm trong các đơn vị có hoạt động dịch vụ thông tin
• 1.3. Hiện trạng của hệ thống thông tin KH&CN tại Việt Nam
• 1.3.1. Một số nhiệm vụ và phương hướng phát triển hoạt động thông tin KHCN
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN KHOA HỌC CÔNG NGHỆ & TIN HỌC HẢI DƯƠNG
• 2.1. Thực trạng hoạt động
• 2.2. Về tổ chức bộ máy
• 2.3. Về cơ sở vật chất, kinh phí hoạt động
• 2.4. Về tình hình tài chính, tài sản
• 2.5. Tiến độ thực hiện chuyển đổi
• 2.6. Chức năng, nhiệm vụ
• 2.7. Một số hoạt động của Trung tâm có thể chuyển đổi theo NĐ 115/CP
• 2.8. Các hoạt động của Trung tâm chưa thực hiện chế độ tự chủ
• 2.9. Những khó khăn của đơn vị trong quá trình thực hiện chuyển đổi
• 3. CHƯƠNG 3: VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC TRONG VIỆC THỰC HIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ, TỰ CHỊU TRÁCH NHIỆM CỦA CÁC TỔ CHỨC KH&CN CÔNG LẬP
• 3.1. Chính sách của Nhà nước đối với các đơn vị KH & CN thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm
• 3.2. Nhà nước tăng cường tuyên truyền, phổ biến mục đích chuyển đổi để thay đổi tư duy cho lãnh đạo, cán bộ công nhân viên
• 3.3. Nhà nước có sự phân cấp quản lý rõ ràng để tạo sự tự chủ thực sự cho các tổ chức KH&CN
• 3.4. Chính sách con người trong các tổ chức KH&CN
• 3.5. Chính sách hỗ trợ kinh phí thực hiện các nhiệm vụ KH&CN, vốn sản xuất kinh doanh và đầu tư cơ sở vật chất cho các tổ chức KH&CN
• 3.6. Ban hành đồng bộ, kịp thời các văn bản, chế độ
• 3.7. Chính sách phát triển thị trường, tuyên truyền quảng bá sản phẩm
• 3.8. Nhà nước cần quan tâm tạo điều kiện cho các tổ chức KH&CN được dự bình xét thi đua và được Bộ khen thưởng công bằng như các tổ chức khác
• 3.9. Chính sách của Nhà nước đối với hoạt động chưa thực hiện cơ chế tự chủ
• 3.10. Chính sách của Nhà nước đối với các hoạt động thông tin
• 3.11. Đối với các hoạt động có thể tự chủ theo Nghị Định 115
• 3.12. Đối với các hoạt động chưa tự chủ theo Nghị định 115 vẫn được Nhà nước cấp kinh phí qua hình thức giao nhiệm vụ thường xuyên
• 3.13. Một số đề xuất đối với công tác quản lý
• KHUYẾN NGHỊ ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vai Trò Của Nhà Nước Trong Cơ Chế Tự Chủ Tại Hải Dương

Cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các tổ chức khoa học và công nghệ (KH&CN) công lập tại Hải Dương đã trở thành một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Nhà nước đóng vai trò quyết định trong việc thiết lập và thực hiện các chính sách nhằm hỗ trợ các tổ chức này. Việc phân tích vai trò của Nhà nước không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cơ chế tự chủ mà còn chỉ ra những thách thức mà các tổ chức KH&CN đang phải đối mặt.

1.1. Khái Niệm Cơ Chế Tự Chủ Trong Tổ Chức KH CN

Cơ chế tự chủ trong tổ chức KH&CN được hiểu là quyền tự quyết định về nhiệm vụ, tài chính và tổ chức của các đơn vị này. Điều này giúp các tổ chức có thể chủ động hơn trong việc thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển công nghệ.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nhà Nước Trong Cơ Chế Tự Chủ

Nhà nước không chỉ là người ban hành chính sách mà còn là người giám sát và hỗ trợ các tổ chức KH&CN trong quá trình thực hiện cơ chế tự chủ. Sự hỗ trợ này bao gồm cả mặt pháp lý và tài chính.

II. Những Thách Thức Trong Việc Thực Hiện Cơ Chế Tự Chủ Tại Hải Dương

Mặc dù cơ chế tự chủ mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc thực hiện nó tại Hải Dương vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các tổ chức KH&CN thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn và thực hiện các thủ tục pháp lý cần thiết.

2.1. Khó Khăn Về Tài Chính Trong Các Tổ Chức KH CN

Nhiều tổ chức KH&CN không có đủ nguồn lực tài chính để thực hiện các hoạt động nghiên cứu và phát triển. Điều này dẫn đến việc họ không thể tự chủ trong việc quản lý tài chính của mình.

2.2. Vấn Đề Thủ Tục Pháp Lý Khi Chuyển Đổi Sang Tự Chủ

Thủ tục cấp Giấy phép đăng ký kinh doanh cho các tổ chức KH&CN vẫn còn nhiều vướng mắc. Điều này gây khó khăn cho các tổ chức trong việc thực hiện quyền tự chủ của mình.

III. Chính Sách Của Nhà Nước Đối Với Cơ Chế Tự Chủ Tại Hải Dương

Chính sách của Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các tổ chức KH&CN thực hiện cơ chế tự chủ. Các chính sách này cần được ban hành đồng bộ và kịp thời để tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức.

3.1. Chính Sách Tài Chính Hỗ Trợ Các Tổ Chức KH CN

Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ tài chính cho các tổ chức KH&CN, giúp họ có đủ nguồn lực để thực hiện các hoạt động nghiên cứu và phát triển.

3.2. Chính Sách Pháp Lý Để Tạo Điều Kiện Tự Chủ

Cần có các văn bản pháp lý rõ ràng để hướng dẫn các tổ chức KH&CN trong việc thực hiện cơ chế tự chủ, từ đó giúp họ dễ dàng hơn trong việc thực hiện các quyền lợi của mình.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Cơ Chế Tự Chủ Tại Trung Tâm Thông Tin KH CN Hải Dương

Trung tâm thông tin KH&CN Hải Dương là một trong những đơn vị điển hình trong việc thực hiện cơ chế tự chủ. Việc áp dụng cơ chế này đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho trung tâm.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Tại Trung Tâm

Trung tâm đã thực hiện nhiều nghiên cứu có giá trị, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức KH&CN tại địa phương.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ Trung Tâm

Việc thực hiện cơ chế tự chủ tại Trung tâm đã chỉ ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu cho các tổ chức KH&CN khác trong việc áp dụng cơ chế này.

V. Kết Luận Về Vai Trò Của Nhà Nước Trong Cơ Chế Tự Chủ Tại Hải Dương

Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện cơ chế tự chủ tại Hải Dương. Sự hỗ trợ từ Nhà nước không chỉ giúp các tổ chức KH&CN vượt qua khó khăn mà còn tạo điều kiện cho họ phát triển bền vững.

5.1. Tương Lai Của Cơ Chế Tự Chủ Tại Hải Dương

Cơ chế tự chủ cần được tiếp tục phát triển và hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu thực tiễn của các tổ chức KH&CN tại Hải Dương.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Từ Nhà Nước

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể từ Nhà nước để giúp các tổ chức KH&CN thực hiện tốt hơn cơ chế tự chủ, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động của họ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lời mở đầu Chƣơng 1 : Những vấn đề lý luận chung về thực hiện cơ chế tự chủ tự chịu trách nhiệm, về hoạt động thông tin của các tổ chức khoa học & công nghệ 1. Lý luận về tự chủ, tự chịu trách nhiệm 1. Lý luận chung về hoạt động thông tin. Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động tại Trung tâm thông tin KHCN & Tin học Hải Dƣơng 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Thực trạng hoạt động về chức năng nhiệm vụ , cơ cấu tổ chức, tình hình tài chính, biên chế của đơn vị 2. Các hoạt động của đơn vị có thể chuyển đổi theo Nghị định 115 2. Các hoạt động của đơn vị chƣa thực hiện chế độ tự chủ 2. Những khó khăn của đơn vị trong quá trình thực hiện chuyển đổi.

Chƣơng 3 : Vai trò của Nhà nƣớc và một số đề xuất đối với việc chuyển đổi sang cơ chế tự chủ tự chịu trách nhiệm theo Nghị định 115/CP của các tổ chức khoa học & công nghệ 3. Chính sách của Nhà nƣớc đối với các đơn vị KH&CN khi thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm. Chính sách của Nhà nƣớc đối với các hoạt động thông tin. Một số đề xuất đối với công tác quản lý.

Kết luận Khuyến nghị 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PHẦN NỘI DUNG CHƢƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THỰC HIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ, TỰ CHỊU TRÁCH NHIỆM, VỀ HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN CỦA CÁC TỔ CHỨC KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 1. Lý luận về tự chủ, tự chịu trách nhiệm : 1. Các khái niệm liên quan: a.Tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong các tổ chức khoa học và công nghệ - Tự chủ, tự chịu trách nhiệm : là quyền đƣợc chủ động, sáng tạo về nhiệm vụ, tài chính và tài sản, tổ chức và biên chế và trách nhiệm với các vấn đề trên của thủ trƣởng các tổ chức khoa học và công nghệ công lập.

- Tổ chức khoa học và công nghệ: là các tổ chức nghiên cứu khoa học, tổ chức nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, tổ chức dịch vụ khoa học và công nghệ có tƣ cách pháp nhân, có con dấu riêng, do cơ quan quản lý Nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định thành lập. Thông tin khoa học công nghệ - Thông tin khoa học và công nghệ là các dữ liệu, số liệu, dữ kiện, tin tức, tri thức khoa học và công nghệ (bao gồm khoa học tự nhiên, khoa học công nghệ, khoa học xã hội và nhân văn) được tạo lập, quản lý và sử dụng nhằm mục đích cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước hoặc đáp ứng nhu cầu của tổ chức, cá nhân trong xã hội. - Hoạt động thông tin khoa học và công nghệ là hoạt động nghiệp vụ về tìm kiếm, thu thập, xử lý, lưu trữ, phổ biến thông tin khoa học và công nghệ; các hoạt động khác có liên quan trực tiếp và phục vụ cho hoạt động nghiệp vụ thông tin khoa học và công nghệ. - Tài liệu là dạng vật chất ghi nhận những thông tin dưới dạng văn bản, âm thanh, đồ hoạ, hình ảnh, phim, video nhằm mục đích bảo quản, phổ biến và sử dụng.

- Vật mang tin là phương tiện vật chất dùng để lưu giữ thông tin gồm giấy, phim, băng từ, đĩa từ, đĩa quang và các vật mang tin khác. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Nguồn tin khoc học và công nghệ bao gồm sách, báo, tạp chí, cơ sở dữ liệu, tài liệu hội nghị, hội thảo khoa học, báo cáo kết quả thực hiện các nhiệm vụ khoa học khoa học công nghệ, tài liệu sở hữu trí tuệ, tài liệu về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng, luận văn, luận án sau đại học và các nguồn tin khác được tổ chức, cá nhân thu thập. - Tổ chức dịch vụ thông tin khoa học và công nghệ là dơn vị sự nghiệp thực hiện chức năng cung cấp dịch vụ thông tin khoa học và công nghệ do cơ quan nhà nước hoặc tổ chức, cá nhân thành lập theo quy định của pháp luật. Ý nghĩa của vấn đề tự chủ, tự chịu trách nhiệm : Một trong những đặc điểm nổi bật của xu hƣớng mới trong KH&CN hiện nay có ảnh hƣởng tới tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các tổ chức Kh&CN là mối liên kết giữa nghiên cứu, phát triển công nghệ, sản xuất kinh doanh ngày càng phát triển.

Quá trình từ phát minh khoa học đến sáng chế, phát triển công nghệ và đƣa vào sử dụng trong sản xuất ngày càng rút ngắn. Gắn bó chặt chẽ giữa hoạt động KH&CN với hoạt động sản xuất đòi hỏi các tổ chức nghiên cứu nói chung phải chủ động 1mở rộng quan hệ với doanh nghiệp, phải năng động trƣớc các diễn biến của đời sống kinh tế và điều đó chỉ có thể thực hiện đƣợc đúng với việc tăng cƣờng quyền tự chủ, thái độ tự chịu trách nhiệm của các tổ chức KH&CN. Ngoài việc tăng cƣờng quyền tự do, tự chủ trong nghiên cứu KH&CN và phát huy các kết quả nghiên cứu KH&CN, ý nghĩa khác của tự chủ, tự chịu trách nhiệm còn là nâng cao đời sống của các nhà KH&CN. Cần nhấn mạnh đến đời sống của nhà KH&CN là bởi vì mức thu nhập quá thấp đang khiến cho nhiều cán bộ nghiên cứu không muốn gắn bó với công việc của mình với tổ chức KH&CN.

Đời sống cũng là nguyên nhân chính làm cho các đơn vị KH&CN không thu hút đƣợc ngƣời giỏi vào làm việc. Thực ra, đảm bảo lợi ích của nhà KH&CN là vấn đề từng đợc công khai đề cập tới từ lâu, chẳng hạn, trên Tạp chí hoạt động Khoa học số 7/1988, các tác giả Nguyễn Điền và Ngô Vi Khoát (Viện công cụ cơ giới hóa nông nghiệp, nay là Viện cơ điện 1 Điều 2 Nghị định số 159/2004/NĐ-CP về hoạt động thông tin khoa học và công nghệ. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nông nghiệp) đã xác định rõ hai mục tiêu của viện nghiên cứu là: “. Mục tiêu hàng đầu là mỗi hoạt khoa học kỹ thuật của viện nghiên cứu phải xuất phát và nhằm phục vụ cho yêu cầu của sản xuất, thúc đẩy khoa häc kỹ thuật đi vào sản xuất, làm lợi cho sản xuất; mục tiêu thứ hai là làm lợi cho người lao động khoa học kỹ thuật, bao gồm cả cá nhân và tập thể đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật được bồi dưỡng và đầu tư theo chiều sâu để lao động chất xám sáng tạo không ngừng”.

Sở dĩ sau nhiều năm mục tiêu nâng cao đời sống của các nhà KH&CN tiếp tục được nhấn mạnh là do mức sống và các chính sách có liên quan tới lợi ích của họ vẫn chưa có những thay đổi đáng kể2. Có thể nói tự chủ sẽ buộc các tổ chức tự chịu trách nhiệm về khả năng hoạt động của mình. Đồng thời, sau một thời gian thiết lập tràn lan các tổ chức KH&CN thuộc Nhà nƣớc, lúc này cần rà soát lại xem những đơn vị nào cần giữ lại thuộc Nhà nƣớc và những đơn vị có thể chuyển sang thành phần kinh tế khác. Qua những phân tích trên, có thể rút ra một số định hƣớng quan trọng cho nghiên cứu nội dung tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các tổ chức KH&CN: - Tự chủ tự chịu trách nhiệm của các tổ chức là nhằm vào các mục tiêu cụ thể về : giải quyết mối quan hệ giữa quyền sở hữu và quyền sử dụng, đáp ứng những thay đổi trong chính sách KH&CN, đáp ứng xu hƣớng phát triển mới của KH&CN.

- Tự chủ, tự chịu trách nhiệm là một tất yếu khách quan, nhƣng cũng là những tình huống phụ thuộc vào hoàn cảnh (không gian và thời gian) nhất định. Tự chủ tự chịu trách nhiệm không phải là một chế độ đƣợc xác lập theo tính chất "từ không đến có" và nhất thành bất biến, mà chủ yếu là các động thái biến đổi, từ ít đến nhiều, từ hẹp đến rộng. - Nhìn chung các tổ chức KH&CN cần tăng cƣờng tự chủ trên cả 2 mặt : giảm những loại tổ chức KH&CN mang tính phụ thuộc cao, đồng thời tăng mức độ 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tự chủ ở mọi loại hình tổ chức KH&CN. Nói một cách khác là tăng tự chủ ở mọi loại và tăng loại có khả năng tự chủ cao.

Vấn đề tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các tổ chức NC&PT nhà nước theo một số đánh giá, kinh nghiệm của nước ngoài : Hoạt động của các tổ chức NC&PT có liên quan đến nhiều mặt về hoạt động KH&CN, tài chính, quản lý nhân sự, quan hệ quốc tế. Tự chủ, tự chịu trách nhiệm diễn ra trên tất cả các mặt đó; tự chủ trong các hoạt động thuộc khuôn khổ Nhà nƣớc (nhiệm vụ của Nhà nƣớc giao, kinh phí nhà nƣớc cấp.), tự chủ trong hoạt động ngoài khuôn khổ nhà nƣớc, quan hệ giữa tự chủ (quyền) và tự chịu trách nhiệm (nghĩa vụ), cách thức giải quyết những mâu thuẫn đặt ra. Về nhiệm vụ KH&CN: Liên quan tới tự chủ của các tổ chức NC&PT nhà nƣớc có thể chia thành 3 loại nhiệm vụ. Loại nhiệm vụ thứ nhất là những công việc đƣợc Nhà nƣớc giao cụ thể và trực tiếp.

Ví dụ nhƣ một số vấn đề cấp bách đã đƣợc xác định rõ về đối tƣợng nghiên cứu trong quốc phòng, phòng chống thiên tai, phát triển kinh tế-xã hội.Với loại nhiệm vụ này, tổ chức NC&PT chỉ là ngƣời lĩnh hội và thực hiện nhiệm vụ trên giao. Loại nhiệm vụ thứ hai là các chủ đề nghiên cứu trong chức năng hoạt động của tổ chức (đã đƣợc Nhà nƣớc quy định). Trong một phạm vi khá rộng, việc nghiên cứu có quyền và phải tự chịu trách nhiệm lựa chọn ra các vấn đề làm nhiệm vụ khoa học và công nghệ cụ thể. Đối với một số nhiệm vụ đƣợc Nhà nƣớc giao trực tiếp nhƣng chỉ có tính chất định hƣớng, viện nghiên cứu cũng phải tự cụ thể hoá, xác định rõ các vấn đề cần tập trung giải quyết.

Nhìn chung, mức độ tự chủ của loại nhiệm vụ thứ hai cao hơn nhiệm vụ thứ nhất, nhƣng giới hạn về tự chủ ở loại này cũng rất rõ ràng, Ngoài giới hạn lĩnh vực, phạm vi xác định đề tài theo chức năng và theo nhiệm vụ định hƣớng do Nhà nƣớc giao trực tiếp, thông thƣờng các kế hoạch nghiên cứu của đơn vị còn phải đƣợc Nhà nƣớc xét duyệt một cách chặt chẽ.vn/Nguyễn Điền & Ngô Vi Khoát, Tạp ch í hoạt động khoa học tháng 7.1998 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Loại nhiệm vụ thứ ba là các hợp đồng mà tổ chức NC&PT ký kết thực hiện với bên ngoài .