CHƯƠNG I: LICH SỬ VẤN DE NGHIÊN CỨU Vấn để vẻ nhẩm chất và năng lực của người giáo viên không phải là vấn để mới để xướng, mà đó là nỗi trăn trở từ bấy lâu nay của những ai quan tim đến sự nghiện giáo dục, sự phát triển và tổn vong của xã hôi. Nếu không có nhà giáo dục với những phim chất và năng lực cẩn thiết thì không có một nên giáo dục toàn điện. Do đó, vấn để về phẩm chất và năng lực của người giáo viên trở thành một vấn để cấp bách của moi thời đại mọi quốc gia, được rất nhiễu nhà nghiên cứu quan tâm tim hiểu. Qua tìm hiểu người nghiên cứu được biết có nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu vấn để này dưới nhiều hình thức, nhiều khía cạnh da dạng phong phú, nhưng tựu trung lại là nghiên cứu ở hai mặt lý luận và thực tiễn.
Thử nhất : Về lý luận. Từ lúc con người xuất hiện trên trái đất đẳng thời giáo dục cũng xuất hiện với một chức năng đặc biét quan trọng thi vấn để về phẩm chất - năng lực của người thấy giáo cũng được con người đặc biệt quan tâm đến, Sự quan tâm ấy chứa đựng trong các tư tưởng, quan điểm của các nhà triết học, giáo dục học cổ xưa và cả những nhà giáo dục hiện đại. Điển hình là: Socrate là đại biểu đại điện cho trường phái duy tâm khách quan đã xác định vai trò của người thấy giáo là những người đỡ đẻ tinh thắn : “ Nhà giáo phải giúp phá vỡ lớp hiểu biết giả tạo nơi học trò, phải làm cho học trò của mình ý thức về sự đốt nát của ho, để chân lý có thể soi sáng tâm trí họ” (12;15]. Để làm được điều này ông yêu cầu người thay giáo phải có đức hạnh cao cả, đó là tinh yêu chan lý và sự can dam nói lên chan lý ấy.
SVTH-NGUYEN THỊ BẢO NGÂN Trang 9 LUAN VẤN TOT NGHIỆP GVHD-Th.S BUI HỒNG HA Không riêng gì Socrate, Khổng Tử - được tôn xưng là vạn thế sư biểu - người đại điện cho nên giáo dục phong kiến Trung Hoa cũng rất dé cao vai trò của người thấy giáo. Những cấp bậc quan trọng trong xã hội đó là : Quân - sư - phụ( vụa - thay rồi mới đến cha). người giáo viên theo Khổng Tử thì đứng vị trí trên moi người chỉ dưới một người - đó là một vị trí rất cao cả. Cùng với mục đích đào tao ra những con người thống trị, những mẫu người * quân tử” - Khổng Tử đã để cập đến nhân cách của người thay bằng một chữ “ Đức” - thay giáo phải luôn "trau đổi đạo đức để luôn là tấm gương sáng cho học trò noi theo”.
Muốn vậy thì thấy phải “dạy không biết mỏi để trò học không biết chán và tình cảm thầy trò như tình cha con” [11,63], Đến thời kỳ tích lũy tư bản cũng đã có rất nhiều tư tưởng nổi tiếng để cao vai trò của giáo dục và người thấy giáo. Tiêu biểu là : JA, Comenxki, ông đã đánh giá rất cao vai trò của giáo duc và của người thầy, con người không nhận đựơc sự giáo dục sẽ không thành người, ông coi nghề day học là nghề quang vinh nhất nhưng cũng đặt ra cho người thấy giáo những yêu cẩu rất cao về lòng nhân ái : “ Không thể trở thành một người thấy nếu không phải là một người cha” { I !;88]. Cùng với Comenxki là John Locke, một nhà giáo dục tư sản nổi tiếng người Anh, ông chủ trương mục đích giáo dục là tạo ra mẫu người phong nhã có tài năng đức đô hoạt bát linh lợi lịch thiệp hào hoa và để dat dude mẫu người đó ông luôn nêu cao khẩu hiệu : Giáo viên cẩn phải “ dịu dàng ôn hòa và tin tưởng nơi học sinh” và ông đặc biệt nhấn mạnh đến tấm gương của người dạy “ Không có gì thấm sâu vào tâm trí của con người một cách nhẹ nhàng và sâu sắc bằng sự gương mẫu của người thay”. SVTH:NGUYEN THỊ BAO NGAN Trang 10 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GVHD:Th.S BUI HONG HÀ J.J Rousseau - Một nhà giáo dục người Pháp đi từ luận dé nối tiếng goi là " Giáo dục tự nhiên và tư do” để làm xuất phát điểm cho công tác giáo dục của mình và cũng từ đó ông đúc kết được kinh nghiệm dạy học cho một người thay giáo thông qua chính bản thân ông, đó là phải kiên nhẫn và bình tĩnh.
Theo ông đây là một trong những phẩm chất quan trọng nhất giúp người giáo viên thành công trong công tác giáo dục. Ở phương Tây, cũng đã ghi nhận một số tác phẩm của Xinét( Mỹ) Bukerd( Anh). Tômadi(Ytalia) đặc biệt là các tác phẩm của Raixcơ(Mỹ) đã phản ánh một số kết quả nghiên cứu đặc điểm nhân cách của người giáo viên ảnh hưởng đến sự hình thành nhân cách của học sinh. Bên cạnh đó, có một số tác phẩm viết dưới dạng kinh nghiệm trong giảng dạy như tác phẩm của Gibert Highet.
Trong cuốn nghệ thuật giáo dục : Gibert Highet đã nêu lên một số phẩm chất cần thiết của một giảng viên đại học như : Người thay phải hiểu biết căn kẻ vé môn học mà mình giảng dạy đồng thời phải thật sư yêu thích môn học đó, phải biết yêu thích học sinh của mình, có kiến thức rộng về nhiều lĩnh vực, cân có tính kiên nhẫn, quyết đoán tử tế, chân thật hoà đồng và hiểu học trò của mình : hiểu rõ những cá nhân đặc biệt trong lớp và đặc biệt quan trọng là người thay phải có một dau óc khôi hài.Makarenko - Nhà giáo dục xô-viết nổi tiếng suốt đời theo đuổi mục đích lớn : “ Con người chỉ có một chuyên môn, một chuyên môn độc nhất là trở nên cao quý, trở nên một con người chân chính”, Đó là mục đích sống của một đời người, đồng thời là mục đích giáo dục của mỗi nhà giáo đối với học trò mình. Từ mục đích này Makarenko đã để ra yêu cẩu rất cao vé phẩm chất - nang lực người làm công tác giáo dục. Ông đòi hỏi mọi người giáo viên phải * yêu nghé, yêu trẻ, sống say xưa, vui vẻ, phải mẫu mực trong mọi lời nói. ăn mặc, cử chỉ, có lý tưởng hoài bão SVTH:-NGUYEN THỊ BẢO NGAN Trang 1) LUẬN VAN TỐT NGHIỆP GVHD:Th.S BUI HONG HA ước mơ sống lạc quan * (11;272|.
Va diéu quan trong bậc nhất là “lòng trung thực, công bằng, làm việc hết mình vì lợi ích chung của toàn xã hội” [L1;273]. Để thật sư là một nhà giáo dục Makarenko yêu cau phải rèn luyện, học tập không chỉ về phẩm chất tư cách mà về tri thức, năng lực, nghệ thuật giáo dục, dạy học. Ông nói * Tôi di đến một niém tin sâu sắc là không có nhà giáo dục nào cả còn tốt hơn là có những nhà giáo dục tự rèn luyện kém” {11:272| Tự rèn luyện để làm việc một cách có ý thức và tích cực, coi trọng nghề nghiệp, sáng tạo nhạy cảm và mạo hiểm trong hoạt động sư phạm. Gonôbôlin với tác phẩm những phẩm chất tâm lý của người giáo viên ông đã đưa ra những kết luận được đúc kết từ những công trình quan sát lâu năm về công tác sư phạm của người giáo viên.
Qua tác phẩm này ông đòi hỏi một người giáo viên phải có thế giới quan tích cực xã hội, khả nang tự giáo dục, động cơ hoạt động giáo dục, thái độ đối với trẻ, tình cảm đạo đức và thẩm mỹ. Đặc biệt ông rất để cao tinh than rèn luyện ở các nhà giáo, ông cho rằng người ta thường tìm thấy chí hướng của mình qua công tác sư phạm. Ông nói * công tác sư phạm là một trong những nghề lạc quan nhất. Còn ai làm nghề này mà không thấy thích thú thì cần phải hoặc là rèn luyện bản thân nhiễu hơn nữa hoặc là phải từ bỏ hoạt động sư phạm nay” (4; 162] A.
Petrovski — là một nhà tâm lý học người Nga, ông rất dé cao vai trò của người giáo viên. Theo ông người giáo viên giữ vai trò chủ đạo trong nhà trường. thực hiện nhiệm vụ vẻ vang và nặng nề của nhà nước về dạy học và giáo dục công sản chủ nghĩa cho thế hệ trẻ. Vì thế qua những phân tích của mình ông cho rằng để thành công trong công tác dạy học và giáo dục thì người giáo viên cần phải có những kỹ nang và kỹ xảo sư phạm như kỹ nãng và kỹ xảo thông tin, kỹ năng và kỹ xảo động viên, kỹ năng và kỹ xảo phát triển, kỹ năng và kỹ xảo định hướng, bên canh đó SVTH-NGUYÊN THỊ BẢO NGÂN Trang 12 LUẬN VAN TOT NGHIỆP GVHD:Th.S BUI HONG HA cin có xu hướng sư phạm, năng lực sư pham( năng lực day hoc, năng lực thiết kế, năng lực ti giác, nang lực truyền dat, nang lực giao tiếp, nang lực tổ chức, thái độ đổi xử khéo léo sư phạm.A Cruchexki qua những nghiên cứu của mình và dựa trên quan điểm của Pectrovski ông đã đúc kết và viết quyển “ Những cơ sở của tâm lý học sư phạm” trong đó ông đã khái quát lên những nét nhân cách cần thiết của người giáo viên xã hội chủ nghĩa.
Về phẩm chất ông cho rằng người giáo viên phải có thế giới quan duy vật biện chứng xu hướng cộng sản chủ nghĩa, có lòng yêu trẻ, yêu lao động sư phạm, chân thật giản dị và các phẩm chất ý chí như tính mục dich, tính kién trì khiêm tốn, v,v,. Về năng lực ông chia ra thành các năng lực dạy học, năng lực khoa học, năng lực nhận biết, năng lực ngôn ngữ, năng lực xây dựng uy tín, năng lực giao tiếp. năng lực tưởng tượng sư phạm (định hướng mục tiêu) và năng lực phân phối chủ yếu. Nói chung ông cũng đã đưa ra một hệ thống tương đối đẩy đủ về phẩm chất năng lực của người giáo viên.
Lê-nin - Một vị lãnh tụ thiên tài của giai cấp vô sản đồng thời cũng là người góp phan sáng lập nên lý luận giáo dục của giai cấp vô sản. Người đã đánh giá rất cao vai trò của người thay giáo xã hội chủ nghĩa trong sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ, cũng như trong cuộc cách mạng văn hóa khoa học kỹ thuật. Vì thế Người luôn kêu gọi thấy cô giáo không nên chỉ hạn chế trong công tic nhà trường đơn thuần, Người khẳng định người giáo viên “ có nhiệm vụ truyền bá giáo dục to lớn, trước hết phải trở thành đội quân chủ yếu của sự nghiệp giáo dục xã hội chủ nghĩa, phải giải phóng cuộc sống trí thức khỏi sự phụ thuộc của giai cấp tư sản, khỏi sự đô hộ của giai cấp bóc lột”.