Luận án nghiên cứu văn bản kham dư hán nôm tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm

Nghiên cứu văn bản Kham dư Hán Nôm tại Việt Nam là một lĩnh vực quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy… 254 trang · Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.

• Trường học: Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
• Chuyên ngành: Hán Nôm
• Đề tài: Nghiên Cứu Văn Bản Kham Dư Hán Nôm Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU
• 1.1. Nguồn gốc, khái niệm Kham dư
• 1.2. Khái lược quá trình du nhập và phát triển của Kham dư Việt Nam
• 1.3. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.4. Một số nhận xét về các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.5. Định hướng những vấn đề cần nghiên cứu tiếp theo trong luận án
• 1.6. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: KHẢO SÁT VĂN BẢN KHAM DƯ HÁN NÔM VIỆT NAM TẠI VIỆN NGHIÊN CỨU HÁN NÔM
• 2.1. Mô tả văn bản Kham dư Hán Nôm Việt Nam tại VNCHN
• 2.2. Đặc điểm văn bản Kham dư Hán Nôm Việt Nam
• 2.3. Những nội dung cơ bản của tác phẩm Kham dư Hán Nôm Việt Nam
• 2.3.1. Nội dung về Âm Dương - Ngũ hành
• 2.3.2. Nội dung về la bàn
• 2.3.3. Nội dung về long mạch
• 2.3.4. Nội dung về huyệt
• 2.3.5. Nội dung về Dương trạch
• 2.3.6. Nội dung về Âm trạch
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NGHIÊN CỨU MỘT SỐ TÁC GIA KHAM DƯ HÁN NÔM VIỆT NAM
• 3.1. Tác giả Chu Văn An
• 3.1.1. Thân thế và sự nghiệp
• 3.1.2. Trước tác về Kham dư
• 3.2. Tác giả Nguyễn Đức Huyên
• 3.2.1. Hoàn cảnh xuất thân
• 3.2.2. Trước tác về Kham dư
• 3.3. Tác giả Lê Hoàng
• 3.3.1. Hoàn cảnh xuất thân
• 3.3.2. Trước tác về Kham dư
• 3.4. Tác giả Trịnh Tùng
• 3.4.1. Thân thế và sự nghiệp
• 3.4.2. Luận bàn về Kham dư
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: NGHIÊN CỨU GIÁ TRỊ NỘI DUNG CỦA TÁC PHẨM KHAM DƯ HÁN NÔM VIỆT NAM
• 4.1. Giá trị nội dung của tác phẩm
• 4.2. Tinh thần hòa đồng tư tưởng Nho, Phật, Đạo
• 4.3. Văn hóa tín ngưỡng bản địa
• 4.4. Tinh thần đạo hiếu của Nho gia
• 4.5. Những mạch đất phát về khoa cử
• 4.6. Con người hòa hợp với cảnh quan môi trường
• 4.7. Ứng dụng một số nội dung Kham dư trong đời sống văn hóa tâm linh của người Việt Nam
• 4.8. Quan niệm cát hung trong Dương trạch
• 4.9. Quan niệm cát hung trong Âm trạch
• 4.10. Tiểu kết chương 4
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LUẬN ÁN CÓ LIÊN QUAN TỚI ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài và định hướng nghiên cứu

Nghiên cứu văn bản Kham dư Hán Nôm tại Việt Nam là một lĩnh vực quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa. Kham dư không chỉ là một môn khoa học về môi trường mà còn phản ánh những giá trị văn hóa, tín ngưỡng của người Việt. Nguồn gốc của Kham dư có thể truy ngược về thời kỳ nguyên thủy, khi con người đã biết lựa chọn nơi cư trú dựa trên các yếu tố tự nhiên. Từ đó, Kham dư đã phát triển thành một hệ thống tư tưởng độc đáo, kết hợp giữa triết lý âm dương và ngũ hành. Việc nghiên cứu các văn bản Hán Nôm liên quan đến Kham dư không chỉ giúp hiểu rõ hơn về lịch sử và văn hóa Việt Nam mà còn góp phần vào việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Những công trình nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng Kham dư có vai trò quan trọng trong việc định hình không gian sống của người Việt, từ việc chọn đất xây nhà đến các nghi lễ tâm linh. Định hướng nghiên cứu trong luận án này sẽ tập trung vào việc hệ thống hóa các văn bản Kham dư Hán Nôm hiện có, từ đó đề xuất các biện pháp bảo tồn và phát huy giá trị của chúng trong đời sống hiện đại.

1.1 Nguồn gốc và khái niệm Kham dư

Khái niệm Kham dư xuất phát từ nền văn hóa Trung Quốc cổ đại, nơi mà nó được coi là một môn khoa học về môi trường và kiến trúc. Kham dư không chỉ đơn thuần là phong thủy mà còn bao hàm nhiều yếu tố khác như địa lý, tâm lý học và kiến trúc học. Theo các tài liệu cổ, Kham dư được định nghĩa là sự kết hợp giữa trời và đất, phản ánh mối quan hệ giữa con người và tự nhiên. Việc nghiên cứu Kham dư tại Việt Nam không chỉ giúp hiểu rõ hơn về các giá trị văn hóa mà còn góp phần vào việc bảo tồn các di sản văn hóa Hán Nôm. Các tác phẩm Kham dư Hán Nôm Việt Nam đã ghi lại những tri thức quý báu về cách chọn đất, xây dựng nhà cửa và các nghi lễ tâm linh, từ đó tạo nên một hệ thống kiến thức phong phú cho thế hệ sau.

1.2 Tình hình nghiên cứu Kham dư tại Việt Nam

Tình hình nghiên cứu Kham dư tại Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong những năm gần đây. Nhiều công trình nghiên cứu đã được thực hiện nhằm làm rõ hơn về nguồn gốc, quá trình phát triển và các giá trị của Kham dư trong văn hóa Việt Nam. Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng Kham dư không chỉ ảnh hưởng đến kiến trúc mà còn tác động đến tâm linh và đời sống xã hội của người Việt. Những công trình này đã góp phần làm phong phú thêm kho tàng tri thức về Kham dư, đồng thời mở ra hướng nghiên cứu mới cho các thế hệ sau. Việc hệ thống hóa các văn bản Hán Nôm liên quan đến Kham dư sẽ giúp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời tạo điều kiện cho việc nghiên cứu sâu hơn về các khía cạnh khác nhau của Kham dư trong bối cảnh hiện đại.

II. Khảo sát văn bản Kham dư Hán Nôm Việt Nam tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm

Khảo sát các văn bản Kham dư Hán Nôm tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm (VNCHN) là một phần quan trọng trong nghiên cứu này. Các văn bản này không chỉ chứa đựng tri thức về Kham dư mà còn phản ánh những giá trị văn hóa, lịch sử của dân tộc. Việc mô tả và phân tích các văn bản này sẽ giúp làm rõ hơn về đặc điểm và nội dung của Kham dư tại Việt Nam. Các văn bản Hán Nôm hiện lưu trữ tại VNCHN bao gồm nhiều tác phẩm quý giá, từ đó có thể rút ra những nhận xét về sự phát triển của Kham dư trong bối cảnh văn hóa Việt Nam. Nội dung của các tác phẩm này thường đề cập đến các yếu tố như âm dương, ngũ hành, long mạch và huyệt đạo, từ đó tạo nên một hệ thống kiến thức phong phú về Kham dư. Việc nghiên cứu và phân tích các văn bản này không chỉ giúp bảo tồn di sản văn hóa mà còn tạo điều kiện cho việc phát triển các ứng dụng thực tiễn trong đời sống hiện đại.

2.1 Đặc điểm văn bản Kham dư Hán Nôm Việt Nam

Các văn bản Kham dư Hán Nôm tại VNCHN có những đặc điểm riêng biệt, phản ánh sự giao thoa giữa văn hóa Việt Nam và Trung Quốc. Những văn bản này thường được viết bằng chữ Hán và chữ Nôm, thể hiện sự phong phú trong ngôn ngữ và hình thức biểu đạt. Nội dung của các văn bản này thường đề cập đến các khái niệm như âm dương, ngũ hành, long mạch và huyệt đạo, từ đó tạo nên một hệ thống kiến thức phong phú về Kham dư. Việc phân tích các văn bản này sẽ giúp làm rõ hơn về cách thức mà người Việt đã tiếp thu và phát triển các tri thức Kham dư từ nền văn hóa Trung Quốc. Đồng thời, việc nghiên cứu các văn bản này cũng góp phần vào việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

2.2 Nội dung cơ bản của tác phẩm Kham dư Hán Nôm Việt Nam

Nội dung của các tác phẩm Kham dư Hán Nôm Việt Nam thường rất đa dạng, bao gồm nhiều khía cạnh khác nhau của Kham dư. Các tác phẩm này không chỉ đề cập đến các yếu tố như âm dương, ngũ hành mà còn chứa đựng những tri thức về long mạch, huyệt đạo và các yếu tố khác liên quan đến phong thủy. Những nội dung này không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong đời sống hàng ngày của người Việt. Việc nghiên cứu và phân tích các nội dung này sẽ giúp làm rõ hơn về vai trò của Kham dư trong văn hóa và đời sống tâm linh của người Việt, từ đó góp phần vào việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Văn bản học Hán Nôm về đề tài Kham dư (hay Phong thủy) là một bộ phận chuyên biệt trong khối di sản thư tịch cổ Việt Nam. Luận án tiến sĩ chuyên ngành Hán Nôm với đề tài "Nghiên cứu văn bản kham dư Hán Nôm Việt Nam tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm" đã giải quyết khoảng trống trong việc tổng kiểm kê, khảo sát văn bản học và minh giải giá trị của hệ thống tư liệu này.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Kham dư 堪輿 là bộ môn văn hóa truyền thống về môi trường và kiến trúc có nguồn gốc từ Trung Quốc cổ đại, vận dụng lý thuyết Âm Dương - Ngũ hành để nghiên cứu mối quan hệ giữa con người và cảnh quan tự nhiên. Trong tiến trình lịch sử, tri thức Kham dư đã du nhập vào Việt Nam qua nhiều con đường (hoạt động của quan lại đô hộ thời Bắc thuộc, các sứ thần đi sứ, người Việt sang học tập, các dòng họ di cư lánh nạn, và sự truyền bá của các nhà sư). Tại Việt Nam, hệ thống tri thức này đã được bản địa hóa và ghi chép trong nhiều văn bản chữ Hán và chữ Nôm.

Trước khi luận án thực hiện, nguồn tư liệu Kham dư Hán Nôm lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm (VNCHN) chưa từng được thống kê định lượng đầy đủ, chưa được phân loại, giám định văn bản học hay xác định thiện bản một cách có hệ thống. Các nghiên cứu trước đây chủ yếu tiếp cận dưới dạng dịch thuật phổ thông ứng dụng, khảo sát cục bộ một tác giả/tác phẩm riêng lẻ, hoặc chỉ dừng lại ở các mục ghi ngắn gọn trong thư mục đề yếu. Do đó, việc nghiên cứu toàn diện văn bản Kham dư Hán Nôm tại VNCHN là một yêu cầu khoa học nhằm khai thác, bảo tồn và đánh giá khách quan mảng di sản văn hóa thành văn này.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là hệ thống hóa toàn bộ văn bản, tác phẩm Kham dư Hán Nôm Việt Nam lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm; khai thác, nghiên cứu và chứng minh giá trị khoa học cũng như ý nghĩa thực tiễn được phản ánh trong các tác phẩm; từ đó đề xuất các biện pháp bảo tồn và phát huy giá trị nguồn di sản văn hóa truyền thống này.

Nhiệm vụ nghiên cứu được xác định theo 3 nội dung cụ thể:

1. Thống kê định lượng và hệ thống hóa văn bản Kham dư Hán Nôm hiện đang lưu trữ tại VNCHN, phân tích đặc điểm văn bản và xác định thiện bản để nghiên cứu.
2. Giới thiệu thân thế, sự nghiệp và trước tác Kham dư của một số tác giả tiêu biểu có tác phẩm lưu giữ tại VNCHN.
3. Nghiên cứu, khai thác các giá trị tư tưởng, văn hóa và thực tiễn của Kham dư trong đời sống xã hội truyền thống và đương đại của người Việt Nam.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Toàn bộ các văn bản Kham dư Hán Nôm hiện đang lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (tổng cộng 46 tác phẩm tương ứng với 60 văn bản/ký hiệu thư viện). Ngoài ra, luận án có tham khảo đối sánh với văn bản ngoài viện như Thiên Nam địa lý cách ngôn toàn tập (ký hiệu R.2221 tại Thư viện Quốc gia Việt Nam).
• Phạm vi không gian và thời gian: Phạm vi tư liệu tập trung vào kho sách Hán Nôm tại VNCHN, khảo sát các văn bản có niên đại trải dài từ thời Trần (với tác phẩm của Chu Văn An ghi niên đại 1340) đến đầu thế kỷ XX (thời Nguyễn - Khải Định). Phạm vi nội dung giới hạn ở các phương diện văn bản học, tác gia học, khảo sát hệ thống long mạch - huyệt đạo và các giá trị văn hóa, môi trường, xã hội học thuật.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước đây

Tác giả luận án đã phân loại và điểm lại các công trình nghiên cứu liên quan theo 3 nhóm chính:

1. Nghiên cứu về Kham dư tại Trung Quốc:

   • Các trước tác cổ điển: Thôi quan thiên của Lại Văn Tuấn (thời Tống), Kham dư biện hoặc của Từ Bột (thời Minh), Táng kinh chú của Ngô Nguyên Âm (thời Thanh).
   • Các công trình hiện đại: Đàm Dưỡng Ngô (1923, 1924) với Đại tam nguyên huyền không phong thủy; Bạch Hạc Minh (1983) với Phong thủy tùy bút; Lưu Tường Quang với Sự phát triển mở rộng của văn hóa Phong thủy đời Tống; Vương Kỳ Hanh (1992, Đại học Thiên Tân) chủ biên cuốn Nghiên cứu lý luận Phong thủy; Thiệu Vĩ Hoa (2004) với Phong thủy toàn thư Trung Quốc; Cao Hữu Khiêm với Văn hóa Phong thủy Trung Quốc; Hồ Triệu Đài (2015) với Phong thủy Dương trạch chỉ nam.

2. Các công trình biên dịch nước ngoài tại Việt Nam:

   • Biên dịch từ tiếng Trung: Vương Ngọc Đức (1996, Trương Huyền dịch), Ngô Bạch (1997), Hồ Kinh Quốc (2001), Lưu Bá Ôn (Địa lý toàn thư, Lê Khánh Trường và Lê Việt Anh dịch, 2001; Phong thủy đại sư, Anh Vũ và Kim Đồng dịch, 2002), Tống Thiều Quang (2002, Nguyễn Văn Đức dịch), Du Khổng Kiên (2005), Thạch Sơn Thủy (2008), Lý Đức Hùng (2010), Vu Dũng và Vu Hy Hiền (2010), Vương Quân Vinh (2011), Triệu Ngọc Tài (2013, Thu Hiền dịch).
   • Biên dịch từ các ngôn ngữ khác: Terah Kathryn Collins (2001), Gill Hale (2006, Vũ Tài Hoa dịch), Lillian Too (2008, 2012, Nguyễn Mạnh Thảo dịch), Raymond Lo (2008, Phạm Gia Minh dịch), Ingrid Zhang (2010), Kimhactv (2012), Cheryl Grace (2014).

3. Nghiên cứu, biên soạn và dịch thuật văn bản Hán Nôm tại Việt Nam:

   • Thư tịch cổ: Tang thương ngẫu lục (Phạm Đình Hổ, Nguyễn Án), Lịch triều hiến chương loại chí - Văn tịch chí (Phan Huy Chú), Tự Đức thánh chế tự học giải nghĩa ca (1897), Nam hải dị nhân và Việt Nam phong tục (Phan Kế Bính).
   • Các công trình học thuật thế kỷ XX - XXI: Hoàng Xuân Hãn (1952) với La Sơn Phu Tử; Trần Văn Giáp (1984) trong Tìm hiểu kho sách Hán Nôm (tập 1, mục Sơn xuyên lý lộ); Trần Nghĩa và François Gros (1993) đồng chủ biên Di sản Hán Nôm Việt Nam - Thư mục đề yếu; Cao Trung (1969, 1974, 1975, 1998) dịch các tác phẩm địa lý Tả Ao; Thọ Nhân (2001, Tạp chí Hán Nôm); Nguyễn Quốc Khánh (2015, Luận văn Thạc sĩ tại Học viện Khoa học xã hội về Tả Ao chân truyền địa lý; cùng các bài báo khoa học các năm 2016, 2017); Trần Trọng Dương (Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển).

Khoảng trống luận án giải quyết

Luận án chỉ ra rằng phần lớn các ấn bản lưu hành trên thị trường mang tính thực hành ứng dụng hoặc sao lục tản mạn, thiếu sự khảo chứng văn bản học nghiêm ngặt. Việc nghiên cứu thư tịch Hán Nôm về Kham dư trước đây chưa xử lý toàn bộ kho tài liệu tại VNCHN, chưa đính chính những sai sót trong biên mục của Di sản Hán Nôm Việt Nam - Thư mục đề yếu, chưa xác lập hệ thống thiện bản và chưa phân tích các trước tác của các danh nhân lịch sử như Chu Văn An, Lê Hoàng, Trịnh Tùng dưới góc độ văn bản học.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án vận dụng các lý thuyết và khái niệm nền tảng của học thuật Đông phương và chuyên ngành Hán Nôm:

• Cơ sở học thuật Kham dư: Vận dụng lý luận của hai trường phái chính:
  • Phái Hình thế (phái Loan đầu): Bắt nguồn từ Giang Tây (Dương Quân Tùng, Tăng Văn Thuyên, Lại Đại Hữu, Tạ Tử Nghĩa), chú trọng khảo sát loan đầu, long mạch, sa, thủy, huyệt vị, thế núi dòng sông thông qua "phép xem núi nếm nước" (khán sơn thưởng thủy pháp) và "phép sơn hoàn thủy bão".
  • Phái Lý khí: Vận dụng Dịch lý, Âm Dương, Ngũ hành, Hà Đồ, Lạc Thư, Bát quái (Tiên thiên, Hậu thiên), Cửu tinh, Thập nhị Địa chi, Thần sát, Nạp âm; chú trọng phương vị la bàn và các phân phái (Tam nguyên, Tam hợp, Thiên tinh, Bát trạch, Huyền không phi tinh).
• Khung phân tích văn bản học và văn hóa học: Dựa trên quan điểm bảo tồn di sản văn hóa thành văn, kết hợp phương pháp luận ngữ văn Hán Nôm, văn hiến học và lịch sử tư tưởng.

Phương pháp nghiên cứu

1. Phương pháp văn bản học: Thống kê định lượng toàn bộ văn bản; đối chiếu, phân loại tình trạng vật lý (bản in, bản chép tay, kích thước, số trang, con dấu cú đậu, hình vẽ); khảo sát niên đại và nguồn gốc truyền bản; đính chính tên sách và lỗi biên mục; xác định thiện bản để phục vụ khảo cứu và phiên dịch.
2. Phương pháp thông diễn học (thuyên thích học): Giải nghĩa, phiên âm, dịch nghĩa hệ thống thuật ngữ chuyên môn, văn tự cổ và các đồ hình Kham dư phức tạp trong văn bản.
3. Phương pháp phân tích - so sánh: So sánh liên văn bản giữa các dị bản cùng tên; đối sánh các yếu tố địa lý - phong thủy nguyên gốc từ Trung Quốc với quá trình khúc xạ, bản địa hóa trên địa hình và phong tục Việt Nam.
4. Phương pháp nghiên cứu liên ngành: Kết hợp tri thức ngữ văn Hán Nôm với địa lý học lịch sử, kiến trúc truyền thống, văn hóa học và xã hội học tôn giáo.

Nguồn tư liệu

Nguồn tư liệu cốt lõi là 46 tác phẩm (gồm 60 văn bản/ký hiệu) hiện lưu trữ tại Thư viện Viện Nghiên cứu Hán Nôm, kết hợp các tài liệu chính sử như Đại Việt sử ký toàn thư, Khâm định Việt sử thông giám cương mục, Đại Nam thực lục, văn bia và các tác phẩm tham chiếu tại Thư viện Quốc gia.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài và định hướng nghiên cứu

Chương này làm rõ lịch sử hình thành khái niệm, quá trình du nhập, phát triển và lịch sử nghiên cứu bộ môn Kham dư:

• Khái niệm và nguồn gốc: Thuật ngữ Kham dư 堪輿 ban đầu là tên một vị thần sáng tạo đồ trạch thư hoặc chỉ 12 vị thần chiêm bốc. Theo Hứa Thận thời Đông Hán: "Kham là đạo trời, Dư là đạo đất". Từ thời Tùy - Đường trở đi, Kham dư đồng nghĩa với thuật tướng trạch (Dương trạch) và tướng mộ (Âm trạch), hay còn gọi là Phong thủy, Địa lý, Thanh ô thuật.
• Tiến trình du nhập và phát triển tại Việt Nam:
  • Thời Bắc thuộc: Gắn liền với các nhân vật như Sĩ Nhiếp, Mã Viện và đặc biệt là Cao Biền (Giao Châu Đô hộ sứ 865–875), người được giao nhiệm vụ vẽ bản đồ, khảo sát các huyệt đạo ở miền Bắc và biên soạn các sách như An Nam cửu long kinh, An Nam cửu long ca, An Nam địa cảo lục, Cao Biền di cảo.
  • Thời Đinh - Lý: Vua Đinh Tiên Hoàng sai Trần Quốc Kiệt soạn Thiên Nam hình thắng ca và chú giải sách của Cao Biền. Vua Lý Thái Tổ ban chiếu Thiên đô chiếu (1010) thể hiện tầm nhìn địa lý phong thủy khi chọn Đại La (Thăng Long) làm kinh đô ("ở giữa khu vực trời đất, được thế rồng chầu hổ phục, tiện nghi núi sông sau trước"). Mâu Du Đô soạn Dã đàm.
  • Thời Trần: Năm 1248 (Mậu Thân), triều đình cử các nhà Kham dư đi trấn yểm các nơi có vượng khí đế vương (như đào sông Bà Lễ, đục núi Chiêu Bạc ở Thanh Hóa). Xuất hiện trước tác của danh nho Chu Văn An.
  • Thời Lê sơ - Mạc - Lê Trung hưng - Tây Sơn: Tinh thần Nho giáo hòa quyện với phong thủy, coi trọng việc mồ mả tổ tiên báo hiếu để phát tích khoa cử. Sự kiện chúa Nguyễn Hoàng dựng chùa Thiên Mụ (1601) trên gò Hà Khê; chúa Trịnh Cương dời phủ đệ về đất Cổ Bi (phủ Kim Thành). Các tác gia tiêu biểu: Tả Ao (Hoàng Chiêm), Đặng Tán, Trần Phỉ, Lê Hoàng (Hòa Chính), Lê Bá Thư.
  • Thời Nguyễn: Triều đình chú trọng phong thủy trong quy hoạch kiến trúc (Nguyễn Hoàng viết tựa Ngự đề danh thắng đồ hội thi tập; triều đình cử quan khảo sát sông Vĩnh Điện, sông Ái Nghĩa, dời tỉnh thành Quảng Nam về Mỹ Khê).

Chương 2: Khảo sát văn bản Kham dư Hán Nôm Việt Nam tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm

Chương này thực hiện việc thống kê, mô tả thư mục học chi tiết và phân tích đặc điểm văn bản học của 46 tác phẩm (60 văn bản):

Tiêu chí phân loại	Số lượng	Tỷ lệ (%)	Ghi chú cụ thể
Hình thức văn bản
- Bản chép tay	47 bản (41 tác phẩm)	78,3%	Viết chữ chân phương, có dấu cú đậu son, kèm hình đồ
- Bản in khắc gỗ	13 bản (5 tác phẩm)	21,7%	In tại các hiệu: Thành Lợi, Nghĩa Lợi, Liễu Văn Đường
Ghi nhận niên đại
- Có ghi niên đại (soạn/in/chép)	20 bản (11 tác phẩm)	33,33%	Soạn sớm nhất: 1340 (Chu thị di thư), 1678 (Trùng đính thiên Nam danh địa)
- Không ghi niên đại	40 bản (35 tác phẩm)	66,67%	Truyền bản dân gian qua nhiều thế hệ
Ghi nhận tác giả
- Có ghi tên tác giả	38 bản (32 tác phẩm)	63,33%	Tác giả Việt Nam và Trung Quốc (Cao Biền, Hoàng Phúc)
- Có ghi người sao chép	5 bản (3 tác phẩm)	8,33%	Ví dụ: Phạm Xuân Lộc chép Quách thị địa lý tiết yếu (1916)
- Khuyết danh hoàn toàn	17 bản (11 tác phẩm)	28,34%	Khuyết tên người soạn lẫn người sao

Chương 2 mô tả tường tận từng văn bản về kích thước, số trang, thủ bút, dị bản và nội dung cốt lõi:

• Đính chính Thư mục đề yếu (TMĐY): Chỉ rõ 04 trường hợp TMĐY chua thêm tên sai lệch hoặc gây nhầm lẫn:
  1. Bản Địa lý gia truyền (VHb.76) bị TMĐY chua thêm tên Tả Ao địa lý.
  2. Bản Địa lý tâm ấn bí chỉ thiên (VHv.596) bị TMĐY nhầm lẫn ghi thêm tên Lĩnh Nam Nguyễn thị tâm ấn bí chỉ thiên.
  3. Bản Địa lý đồ chí (A.1511) bị TMĐY ghi thêm Địa lý cảo và Địa lý Hoàng Phúc cảo.
  4. Bản An Nam cửu long ca (VHv.482) bị TMĐY ghi nhầm thành An Nam cửu long kinh.
• Các khối nội dung cơ bản trong văn bản: Hệ thống hóa các nội dung về nguyên lý Âm Dương - Ngũ hành; cấu tạo và cách sử dụng la bàn (phân kim 24 sơn); phương pháp tầm long tróc mạch (tam đại cán long Việt Nam); phân loại huyệt đạo (huyệt chính, huyệt bàng, huyệt phát đế vương, công hầu, văn võ quan, quý phi, phú quý); các nguyên tắc quy hoạch Dương trạch (nhà ở, đình, chùa) và táng pháp Âm trạch.

Chương 3: Nghiên cứu một số tác gia Kham dư Hán Nôm Việt Nam

Chương này tập trung khảo cứu tiểu sử, hành trạng và giám định trước tác của 4 tác gia tiêu biểu:

1. Tác gia Chu Văn An: Đại danh nho thời Trần. Luận án khảo sát tác phẩm Thanh trì Quang Liệt Chu thị di thư (gồm 3 bản: A.843, VHv.2711, VHv.2712). Tác phẩm gồm 28 chương lý luận địa đạo, 96 cách xem hình thế huyệt, 10 chương xem thiên văn (chiêm tinh học) và 7 bài thuốc Nam chữa bệnh.
2. Tác gia Nguyễn Đức Huyên: Khảo cứu hoàn cảnh xuất thân, dòng họ và các trước tác Kham dư mang tính gia truyền lưu giữ tại VNCHN.
3. Tác gia Lê Hoàng (hiệu Hòa Chính Tử): Người xã Thanh Cương, huyện Sơn Minh (hoặc xã La Tòng, Kim Bảng; quê ngoại Nông Cống, Thanh Hóa), xưng hiệu "Phong thủy chân nhân" thời Mạc. Trước tác gồm: Hòa Chính địa lý (A.2153), Lưu Xá Hòa Chính bí truyền địa pháp (A.1405), Thiên Nam địa lý cách ngôn toàn tập (R.2221).
4. Tác gia Trịnh Tùng (Bình An Vương): Khảo sát văn bản Trịnh Tùng vấn phong thủy sách văn (A.2265), ghi lại các câu hỏi về phong thủy trị quốc của chúa Trịnh Tùng và 4 bài phụng đối trả lời của Hòa Chính.

Chương 4: Nghiên cứu giá trị nội dung của tác phẩm Kham dư Hán Nôm Việt Nam

Chương 4 đúc kết các giá trị tư tưởng, văn hóa và thực tiễn của kho tàng trước tác Kham dư Hán Nôm:

• Sự hòa đồng tư tưởng Tam giáo và tín ngưỡng bản địa: Tinh thần dung hợp Nho - Phật - Đạo thể hiện rõ trong quan niệm luân hồi, 3 hồn 7 vía (nam) / 9 vía (nữ), sự tích tụ linh khí non sông. Yếu tố tín ngưỡng thể hiện qua tục thờ thần thủ huyệt và các bài văn khấn khi hạ huyệt.
• Đạo hiếu Nho gia: Việc tìm đất táng mộ tổ tiên được xem là sự tiếp nối của lòng hiếu thảo, với quan niệm xương cốt tiền nhân khi chưa tan thành đất thì vong hồn luôn bảo hộ và truyền phúc ấm cho con cháu.
• Tư tưởng khuyến học và mạch đất khoa cử: Văn bản ghi chép chi tiết các thế đất kết phát quan văn, đỗ đạt Trạng nguyên, Tiến sĩ (gắn với các danh nhân như Nguyễn Trực, Vũ Duệ, Nguyễn Quang Bật, Nguyễn Giản Thanh...).
• Con người hòa hợp với cảnh quan môi trường: Thể hiện tư tưởng sinh thái nhân văn qua việc lựa chọn địa điểm lập đô, dựng chùa, lập làng, xây nhà hướng Nam, dựa núi nhìn sông, tránh gió hại, đón khí lành.
• Ứng dụng cát hung trong đời sống: Phân tích quy chuẩn chọn hướng cửa, phòng ngủ, nhà bếp, giếng nước trong Dương trạch và cách điểm huyệt, phân kim, hóa giải sát khí trong Âm trạch.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt khoa học và lý luận

1. Tổng kiểm kê và phân loại văn bản học: Luận án là công trình đầu tiên thống kê toàn diện, phân loại định lượng và đối chiếu văn bản học toàn bộ 46 tác phẩm (60 văn bản) Kham dư Hán Nôm hiện có tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm.
2. Giám định và đính chính thư mục: Xác định chính xác tình trạng văn bản (chép tay/in, niên đại, tác giả, người sao chép), phát hiện và đính chính các sai sót trong Di sản Hán Nôm Việt Nam - Thư mục đề yếu đối với 04 tác phẩm quan trọng (VHb.76, VHv.596, A.1511, VHv.482).
3. Thống kê định lượng huyệt mạch: Cung cấp số liệu thống kê cụ thể về các đại cán long, huyệt mạch chính, huyệt mạch bàng, các kiểu đất phát văn võ, công hầu, quý phi và phú quý được ghi chép trong thư tịch.
4. Phục dựng chân dung tác gia: Khảo chứng thân thế, hành trạng và trước tác của các tác giả Kham dư người Việt như Chu Văn An, Nguyễn Đức Huyên, Lê Hoàng (Hòa Chính) và Trịnh Tùng.
5. Cung cấp công cụ tra cứu chuyên ngành: Xây dựng Bảng thuật ngữ Kham dư Hán Nôm Việt Nam và thực hiện tuyển dịch trọn vẹn văn bản chữ Hán An Nam phong thủy (ký hiệu A.693).

Ý nghĩa thực tiễn và kiến nghị

• Bảo tồn di sản: Đề xuất giải pháp số hóa, bảo quản đặc biệt đối với các văn bản chép tay quý hiếm và xây dựng cơ sở dữ liệu tra cứu Hán Nôm chuyên ngành.
• Ứng dụng quy hoạch và kiến trúc: Cung cấp tư liệu khoa học giúp các nhà nghiên cứu kiến trúc truyền thống và quy hoạch cảnh quan tiếp thu kinh nghiệm chọn đất, xử lý môi trường vi khí hậu của tiền nhân.
• Định hướng văn hóa: Giúp phân biệt rõ giữa giá trị tri thức khoa học môi trường cổ truyền với các yếu tố mê tín dị đoan trong hoạt động phong thủy dân gian.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Phạm vi khảo sát tư liệu: Luận án tập trung chủ yếu vào khối văn bản lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm. Mặc dù có tham chiếu tài liệu tại Thư viện Quốc gia, luận án chưa thể bao quát hết toàn bộ nguồn tư liệu Kham dư còn tản mát trong các dòng họ, đền chùa hoặc các tủ sách gia đình ngoài dân gian.
• Tính chất phân tán của truyền bản: Nhiều văn bản Hán Nôm về Kham dư là bản chép tay qua nhiều đời, khuyết danh hoặc khuyết niên đại biên soạn gốc, gây khó khăn cho việc xác định tuyệt đối thời điểm ra đời của nguyên tác.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

1. Mở rộng sưu tầm, kiểm kê các văn bản Kham dư Hán Nôm còn lưu giữ trong các thư viện quốc tế và nguồn tư liệu điền dã trong dân gian.
2. Phiên dịch và chú giải toàn bộ các tác phẩm Kham dư Hán Nôm tiêu biểu của Việt Nam để xuất bản phục vụ nghiên cứu liên ngành.
3. Nghiên cứu so sánh sâu hơn về sự khác biệt trong hệ thống thuật ngữ và phương pháp phân kim điểm huyệt giữa Kham dư Việt Nam và Kham dư Trung Hoa.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng học thuật và ứng dụng sau:

• Nghiên cứu sinh, giảng viên chuyên ngành Hán Nôm và Văn bản học: Sử dụng phương pháp giám định văn bản, cách xử lý dị bản và hệ thống thư mục 46 tác phẩm Kham dư tại VNCHN làm mẫu hình nghiên cứu thư tịch chuyên ngành.
• Nhà nghiên cứu Lịch sử tư tưởng, Văn hóa học và Tôn giáo học: Tham khảo Chương 3 và Chương 4 để khai thác tư liệu về sự dung hợp Tam giáo, đạo hiếu Nho gia, tín ngưỡng thờ thần thủ huyệt và mối quan hệ giữa phong thủy với truyền thống khoa cử Việt Nam.
• Kiến trúc sư và nhà nghiên cứu Cảnh quan môi trường: Tham khảo các nguyên lý quy hoạch Dương trạch cổ truyền, cách chọn hướng nhà, bố cục không gian vi khí hậu nhằm ứng dụng có chọn lọc vào thiết kế kiến trúc hiện đại.
• Cán bộ quản lý di sản và thư viện: Sử dụng các đính chính biên mục của luận án để hoàn thiện hệ thống thông tin thư mục và quản lý tư liệu Hán Nôm.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án đã khảo sát bao nhiêu tác phẩm và văn bản Kham dư Hán Nôm tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm?

Luận án đã thống kê và khảo sát toàn diện 46 tác phẩm tương ứng với 60 văn bản (ký hiệu thư viện). Trong đó, có 47 bản chép tay (chiếm 78,3%) và 13 bản in khắc gỗ (chiếm 21,7%).

2. Luận án đã đính chính những thông tin sai lệch nào trong bộ "Di sản Hán Nôm Việt Nam - Thư mục đề yếu"?

Luận án chỉ ra và đính chính 04 trường hợp ghi sai hoặc chua thêm tên không chính xác trong Thư mục đề yếu:

• Bản ký hiệu VHb.76 có tên đúng là Địa lý gia truyền (TMĐY chua thêm Tả Ao địa lý).
• Bản ký hiệu VHv.596 có tên đúng là Địa lý tâm ấn bí chỉ thiên (TMĐY nhầm lẫn ghi thêm Lĩnh Nam Nguyễn thị tâm ấn bí chỉ thiên).
• Bản ký hiệu A.1511 có tên đúng là Địa lý đồ chí (TMĐY ghi thêm Địa lý cảo và Địa lý Hoàng Phúc cảo).
• Bản ký hiệu VHv.482 có tiêu đề chính xác ở trang đầu là An Nam cửu long ca (TMĐY ghi thành An Nam cửu long kinh).

3. Tác phẩm Kham dư Hán Nôm nào có niên đại biên soạn sớm nhất được ghi nhận trong luận án?

Tác phẩm có niên đại biên soạn sớm nhất được xác định là Thanh trì Quang Liệt Chu氏 di thư (ký hiệu A.843, VHv.2711, VHv.2712) do danh nho Chu Văn An biên soạn vào năm Khai Hựu thứ 12 (1340) đời nhà Trần, và được Lê Xuân Cát chép lại vào năm Tự Đức thứ 3 (1850).

4. Bốn tác gia Kham dư Hán Nôm tiêu biểu được luận án nghiên cứu chuyên sâu trong Chương 3 là những ai?

Bốn tác gia được nghiên cứu chuyên sâu về thân thế, sự nghiệp và trước tác gồm:

1. Chu Văn An (thời Trần) với tác phẩm Thanh trì Quang Liệt Chu thị di thư.
2. Nguyễn Đức Huyên với các tác phẩm địa lý gia truyền.
3. Lê Hoàng (hiệu Hòa Chính Tử, xưng "Phong thủy chân nhân" thời Mạc) với Hòa Chính địa lý và Lưu Xá Hòa Chính bí truyền địa pháp.
4. Trịnh Tùng (Bình An Vương thời Lê Trung hưng) với văn bản Trịnh Tùng vấn phong thủy sách văn.

5. Văn bản chữ Hán nào được tác giả lựa chọn để tuyển dịch hoàn chỉnh đính kèm luận án?

Tác giả luận án đã tuyển chọn và dịch trọn vẹn tác phẩm An Nam phong thủy (ký hiệu thư viện A.693), gồm 5 quyển chép tay vào năm Gia Khánh thứ 23 (Mậu Dần - 1818) theo bản in Thanh Hoa.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ "Nghiên cứu văn bản kham dư Hán Nôm Việt Nam tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm" là công trình nghiên cứu văn bản học chuyên sâu, hệ thống hóa toàn diện 46 tác phẩm (60 văn bản) Kham dư Hán Nôm đang lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm. Luận án đã giám định chính xác các đặc điểm hình thức, niên đại, tác gia, đính chính các sai sót trong thư mục đề yếu trước đây, đồng thời xác lập hệ thống thiện bản tin cậy. Thông qua việc phân tích trước tác của các danh nhân lịch sử và làm rõ các giá trị tư tưởng Nho - Phật - Đạo, đạo hiếu gia đình cùng tri thức sinh thái môi trường bản địa, công trình đã khẳng định vị trí của mảng thư tịch Kham dư trong kho tàng di sản văn hóa dân tộc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Trạch - mệnh tương phối; Chương 2: Cửa chính lành dữ; Chương 3: Nhà bếp lành dữ; Chương 4: Nhà vệ sinh lành dữ; Chương 5: Sự cát hung của phòng ngủ; Chương 6: Sự cát hung về giường ngủ; Chương 7: Phòng ngủ của trẻ em; Chương 8: Sự cát hung về phòng đọc; và phần phục lục: Năm điều nên về phòng ngủ và giường ngủ; Mười điều kiêng về phòng ngủ và giường ngủ. - Năm 2005, Trung tâm Biên soạn Dịch thuật sách Sài Gòn xuất bản cuốn Phong thủy cảnh quan của tác giả Du Khổng Kiên (Nxb. Đà Nẵng), giới thiệu về mô hình Phong thủy lý tưởng, mô hình đất thần cảnh tiên trong tâm hồn người Trung Quốc, những con chuột đào hang đến RoBinSon bản năng chọn nơi cư trú, mô hình cư trú như ý của loài người nguyên thủy Trung Quốc, mô hình Phong thủy được thể hiện trong văn hóa canh nông Trung Quốc, hệ thống giải thích về địa điểm tốt xấu theo thuyết Phong thủy, v. - Năm 2008, Ban biên dịch tiếng Trung Quốc, Công ty TNHH Nhân Trí Việt dịch cuốn Gia Cát Khổng Minh bàn về phong thuỷ của Thạch Sơn Thủy (Nxb.

Tổng hợp Tp.Hồ Chí Minh), phân tích cảnh quan môi trường là yếu tố quan trọng hàng đầu trong phong thuỷ và chia làm hai loại cơ bản, là: cảnh quan tự nhiên môi trường nhân văn; cảnh quan tự nhiên hình thể, phương hướng, vị trí của núi và dòng chảy của sông suối. 7 宋韶光 (1993), 家居好風水,中州古籍出版社. 18 - Năm 2010, Vương Tuyển dịch cuốn Phong thủy thực vật của Lý Đức Hùng (Nxb. Thời Đại), là cuốn từ điển bách khoa về các loài thực vật với đầy đủ các thuộc tính, ứng dụng của chúng cũng như mối tương quan giữa thực vật với những đối tượng cụ thể.

Tiếp đến, Ban biên dịch tiếng Trung Quốc, Công ty TNHH Nhân Trí Việt dịch cuốn Phong thủy cổ đại Trung Quốc - Lý luận và thực tiễn của Vu Dũng và Vu Hy Hiền (Nxb. Tổng hợp Tp.Hồ Chí Minh), giới thiệu nguồn gốc của Phong thủy dựa trên những phát hiện khảo cổ, trình bày nền tảng lý luận của văn hóa kiến trúc Phong thủy, mối quan hệ giữa Phong thủy với Kinh Dịch, Bát quái, lịch pháp, với quan niệm “thiên nhân hợp nhất”, “Ngũ hành tuần hoàn”, v.v… Có thể xem đây là công trình nghiên cứu hoàn chỉnh nhất về lý luận và thực tiễn của Phong thủy Trung Quốc. - Năm 2011, Cổ Đồ Thư và Minh Đường dịch cuốn Dương trạch thập thư - cổ kim đồ thư tập thành (kinh điển truyền thế về văn hóa phong thủy Dương trạch) của Vương Quân Vinh (Nxb. Thời Đại), tập hợp đầy đủ các yếu tố từ văn hóa môi trường cho đến phương pháp chọn hình dáng bên trong nhà ở.

Nguyễn Văn Mậu dịch cuốn Chu dịch với dự đoán học của Thiệu Vĩ Hoa (Nxb. Cuốn sách giải thích về lời quẻ (quẻ từ) và lời hào (hào từ) của 64 quẻ trong Chu Dịch. Thích Minh Nghiêm dịch cuốn Tự xem phong thủy của Thiệu Vĩ Hoa (Nxb. Thời Đại), giới thiệu hệ thống những tri thức phong thủy cơ bản có giá trị thực hành, tìm hiểu tổng quan về môi trường sống và trú trạch thuộc vấn đề cơ bản của phong thủy Dương trạch, thế đất, cổng nhà, thuật trạch cát, linh vật phong thủy, v.v… Tiếp lại dịch cuốn Địa lý toàn thư của Vương Quân Vinh, Thiệu Vĩ Hoa (Nxb.

Thời Đại), gồm 9 chương, trong đó ở chương 1: Nhập môn phong thủy; Chương 2: Loại hình nhà ở và cát hung trong phong thủy; Chương 3: Loại hình nhà ở và hướng cửa theo phong thủy; Chương 6: Phong thủy phòng bếp - an khang thịnh vượng; Chương 7: Phòng vệ sinh - bài trí không gian ảnh hưởng tới vận thế; Chương 8: Phong thủy trong kinh doanh; Chương 9: Phong thủy âm phần. 19 Hạo Nhiên dịch cuốn Dụng thần bát tự trong ngũ hành số mệnh học của Lý Cư Minh (Nxb. Thời đại), trình bày hệ thống làm 5 thành phần “mạng Mộc, mạng Hỏa, mạng Thổ, mạng Kim, mạng Thủy”, giải thích các Nhật Nguyên (tức 10 Nhật Can phối hợp với 12 Nguyệt Lệnh địa chi). Cổ Đồ Thư và Minh Đường dịch cuốn Ma y thần tướng của Ma Y (Nxb.

Thời Đại), là một tác phẩm có ý nghĩa vạch mốc thời đại, ra đời vào thời điểm tướng thuật phát triển đến đỉnh cao. Có thể nói, đây là cuốn sách có lý luận hoàn chỉnh, hệ thống chặt chẽ, bao hàm trong nó những tinh hoa của tướng học thuở xưa và có ảnh hưởng lớn tới tướng thuật đời sau. - Năm 2013, Thu Hiền dịch cuốn Địa lý ngũ quyết của Triệu Ngọc Tài (Nxb. Văn hóa Thông tin), giới thiệu phép dùng long, sa, huyệt, thuỷ, hướng làm 5 nguyên tắc chính của Kham dư học.

Đây là cuốn sách tổng kết tri thức của các nhà Kham dư xưa được người đời sau coi là tài liệu kham dư điển hình nhất. Tiếp đến, Từ Linh dịch cuốn sách Trạch cát dân gian toàn thư của Thiệu Vĩ Hoa (Nxb. Văn hóa Thông tin), giới thiệu phương pháp lấy thiên can, địa chi và lịch pháp làm cơ sở, kết hợp với Bát quái, Cửu tinh, Nhị thập bát tú, Mười hai trực, Lục diệu, Ngũ hành, căn cứ theo các thần sát của giờ, ngày, tháng, năm để chọn ra ngày, giờ tốt lành, may mắn. Những công trình biên dịch từ các ngôn ngữ khác Đối với nhiều nước trên thế giới, Kham dư không phải là đề tài mới mẻ, mà bản thân họ đã sớm định rõ tầm quan trọng, nên đã sớm tìm hiểu, nghiên cứu.

Bởi vậy, lượng sách xuất bản cũng không phải là ít, nhưng luận án chỉ điểm một số sách tiêu biểu mà gần đây đã được chuyển ngữ sang tiếng Việt như sau: - Năm 2001, Thành Khang và Tiến Thành dịch cuốn Cẩm nang phong thủy phương Tây của Terah Kathryn Collins (Nxb. Cuốn sách đưa một số ý tưởng để áp dụng vào cuộc sống tăng sự thịnh vượng, cải thiện sức khỏe và tăng cường sự sáng tạo. Tác giả bố trí mỗi một phòng, một khu vực trong ngôi nhà - bao gồm văn phòng tại nhà, phòng khách, phòng ăn, phòng ngủ, phòng tắm, phòng bếp, phòng sinh hoạt chung, phòng chơi của trẻ, nhà kho, cầu thang, v.v… - Năm 2006, Vũ Tài Hoa dịch cuốn Phong thủy toàn tập - Nghệ thuật bài trí nhà cửa theo khoa học phương Đông của Gill Hale (Nxb. Trẻ), giới thiệu một số cách ứng 20 dụng của thuyết Phong thủy vào đời sống hiện đại, đồng thời kết hợp với hơn 600 hình ảnh minh họa về những khái niệm và kiến thức cơ bản của Phong thủy phương Đông.

Sách gồm 3 mục chính: ứng dụng Phong thủy cho nhà cửa, khu vườn phong thủy, phong thủy trong văn phòng. - Năm 2008, Nguyễn Mạnh Thảo dịch cuốn Khoa học phong thuỷ trong cuộc sống của Lillian Too (Nxb. Trẻ), phân tích cách hoà hợp với các dạng năng lượng và môi trường sống xung quanh. Sách gồm 4 phần, Phần 1: Nhập môn phong thuỷ; Phần 2: Các nguyên lý phong thủy; Phần 3: Thực hành phong thuỷ; Phần 4: Những ứng dụng khác của phong thuỷ.

Tiếp đến, Phạm Gia Minh dịch cuốn Nhà quản lý ứng dụng phong thuỷ và số mệnh của Raymond Lo (Nxb. Tri thức), đưa ra giải quyết các lĩnh vực về kinh doanh thời hiện đại, như: Đầu tư vào thời điểm nào là tốt nhất? Chọn ngành nghề kinh doanh phù hợp. Chọn bạn làm ăn như thế nào? Hướng dẫn cách tuyển dụng và quản lý nhân viên. Dự báo sự phát đạt trên thị trường chứng khoán.

Tác dụng của Phong thuỷ đối với các lĩnh vực kinh doanh. Kỹ thuật phong thuỷ cơ bản cho các nhà quản lý. - Năm 2010, Vũ Như Lê dịch cuốn Chiêm tinh học và mật mã thành công của Ingrid Zhang (Nxb. Văn hóa Thông tin), phân tích mật mã thành công của 12 chòm sao tương ứng với sự thành công của con người trong cuộc sống.

- Năm 2012, Nguyễn Mạnh Thảo dịch cuốn Bí ẩn biểu tượng Phong thủy của Lillian Too (Nxb. Trẻ), là công trình nghiên cứu với đầy đủ hình ảnh minh họa và những giải thích chuyên sâu về những bí ẩn, ý nghĩa của các biểu tượng trong Phong thủy và tác dụng năng lượng của chúng đối với cuộc sống con người. Tiếp đến, Quang Minh dịch cuốn Phong thủy âm dương hội của Kimhactv (Nxb. Thời Đại), gồm 5 chương, Chương 1: Thiên địa tạo sơn thủy phú; Chương 2: Tam thần sinh ngũ hành; Chương 3: Âm dương Âm trạch phong thủy luận; Chương 4: Thiên tập; Chương 5: Địa tập.

- Năm 2013, Khánh Toàn và Hồng Hạnh dịch cuốn Phong thủy huyền không phi tinh - Cách tiếp cận phong thủy của người phương tây (Nxb. Lao động), đưa ra một cái nhìn tổng quan về Phong thủy, lý giải thời gian và không gian ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe, tài lộc và các mối quan hệ của con người. Đồng thời đưa ra kiểm chứng những lời tiên đoán về vận mệnh của những nhân vật nổi tiếng thế giới, như: 21 vợ chồng cựu Tổng thống Mỹ Bill và Hillary Clinton; Công nương Dianna, Thái tử Charles và Hoàng tử William của Vương quốc Anh, v.v… - Năm 2014, Tiến Thành dịch cuốn Phong thủy thật đơn giản của Cheryl Grace (Nxb. Thanh Hóa), hướng dẫn cách sử dụng kết hợp với các công cụ như biểu tượng Âm Dương, Ngũ hành, Bát quái đồ với nhau một cách chính xác, sẽ tạo ra một môi trường sống và làm việc không chỉ đẹp mà còn đầy cảm hứng, tạo nền tảng hưng thịnh dẫn đến một cuộc sống sung túc.

Những công trình dịch thuật, biên soạn, nghiên cứu Kham dư Hán Nôm Việt Nam 1. Những công trình dịch thuật Kham dư Hán Nôm Việt Nam - Năm 1969, Cao Trung dịch cuốn Địa lý Tả Ao địa đạo diễn ca, (Nxb. Sài Gòn), giới thiệu thuyết Âm Dương, Ngũ hành với sự quan sát cách thế, hình thành của các mạch đất cùng lối đi của sông ngòi, suối, lạch mà tìm ra nơi có chứa tụ khí của đất, dùng nơi đó làm đất kết. - Năm 1974, Cao Trung dịch cuốn Dã đàm Tả Ao (Nxb.

Sài Gòn), giới thiệu các phép tầm long tìm huyệt của Tả Ao. Sách gồm 4 chương, Chương 1: Điều kiện cần thiết để học khoa địa lý; Chương 2: Tầm long mạch; Chương 3: Huyệt trường; Chương 4: Chứng ứng cần thiết. - Năm 1975, Cao Trung dịch cuốn Địa lý gia truyền bí thư đại toàn (Nxb. Sách gồm 14 chương bàn về tầm long tróc mạch, điểm huyệt, minh đường thủy pháp, chu tước pháp, long hổ pháp, diệu tinh pháp, phương vị quý tiện luận và các cục pháp, v.v… - Năm 1998, Cao Trung dịch cuốn Địa lý trị soạn phú (Nxb.

Sài Gòn), mô tả những công thức, những cách cục tốt, xấu của các cuộc đất. Cũng như trong Tử Vi có các câu phú mô tả các cách cục xấu tốt của lá số tử vi.