Quản lý hoạt động chuyên môn tại các trường cao đẳng nghề Bộ Quốc phòng - Luận án tiến sĩ Trần Quang Dũng

Quản lý hoạt động chuyên môn trường cao đẳng nghề Bộ Quốc phòng. Phương pháp, quy trình và chiến lược phát triển hiệu quả cho đội ngũ giáo viên.

• Tác giả: Trần Quang Dũng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Vũ Bích Hiền
• Trường học: Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động chuyên môn tại các trường cao đẳng nghề Bộ Quốc phòng trong bối cảnh đổi mới giáo dục
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý hoạt động chuyên môn tại các trường cao đẳng nghề

Quản lý hoạt động chuyên môn tại các trường cao đẳng nghề Bộ Quốc phòng là lĩnh vực nghiên cứu quan trọng trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay. Hoạt động chuyên môn bao gồm giảng dạy, nghiên cứu khoa học, bồi dưỡng nâng cao trình độ cho giảng viên và xây dựng chương trình đào tạo. Các trường cao đẳng nghề Bộ Quốc phòng có đặc thù riêng khi vừa thực hiện nhiệm vụ giáo dục nghề nghiệp, vừa phục vụ mục tiêu quốc phòng. Quản lý hoạt động chuyên môn được hiểu là sự tác động có định hướng, có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đào tạo. Theo nhiều nhà khoa học, quản lý bao gồm các chức năng lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra. Trong bối cảnh đổi mới giáo dục, yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực đặt ra thách thức lớn cho công tác quản lý tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp quân đội.

1.1. Khái niệm hoạt động chuyên môn trong trường cao đẳng nghề

Hoạt động chuyên môn tại trường cao đẳng nghề bao gồm nhiều nội dung quan trọng như: hoạt động giảng dạy, hoạt động nghiên cứu khoa học, hoạt động bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ giảng viên, hoạt động xây dựng và phát triển chương trình đào tạo. Đây là những hoạt động cốt lõi, quyết định trực tiếp đến chất lượng đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật. Tại các trường cao đẳng nghề Bộ Quốc phòng, hoạt động chuyên môn còn gắn liền với nhiệm vụ huấn luyện quân sự, sẵn sàng chiến đấu.

1.2. Đặc điểm quản lý tại các trường cao đẳng nghề Bộ Quốc phòng

Các trường cao đẳng nghề Bộ Quốc phòng có mô hình quản lý kép, vừa chịu sự quản lý của Bộ Giáo dục và Đào tạo về chuyên môn đào tạo, vừa chịu sự chỉ đạo của Bộ Quốc phòng về tổ chức và biên chế. Đặc thù này tạo nên những thuận lợi như tính kỷ luật cao, tổ chức chặt chẽ, nhưng cũng đặt ra thách thức trong việc hài hòa giữa yêu cầu quân sự và đào tạo nghề. Đội ngũ giảng viên thường là quân nhân, có trình độ chuyên môn nhưng cần được bồi dưỡng phương pháp sư phạm nghề.

II. Phân tích thực trạng quản lý hoạt động chuyên môn hiện nay

Nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động chuyên môn tại các trường cao đẳng nghề Bộ Quốc phòng cho thấy nhiều kết quả đáng ghi nhận cũng như tồn tại cần khắc phục. Về mặt tích cực, hệ thống quản lý đã được xây dựng tương đối hoàn chỉnh, đội ngũ quản lý có kinh nghiệm và trình độ. Tuy nhiên, công tác lập kế hoạch chuyên môn còn mang tính hình thức, chưa sát với thực tiễn đổi mới giáo dục. Hoạt động nghiên cứu khoa học chưa được đầu tư đúng mức, nhiều giảng viên chưa mặn mà với nghiên cứu. Việc kiểm tra, đánh giá chất lượng chuyên môn còn thiếu hệ thống tiêu chí rõ ràng. Công tác bồi dưỡng nâng cao trình độ cho giảng viên chưa thường xuyên, nội dung chưa phù hợp với yêu cầu mới. Sự phối hợp giữa các bộ phận trong quản lý chuyên môn còn lỏng lẻo, thiếu cơ chế đồng bộ.

2.1. Những kết quả đạt được trong quản lý chuyên môn

Các trường cao đẳng nghề Bộ Quốc phòng đã xây dựng được hệ thống quản lý chuyên môn với các phòng ban chức năng như phòng đào tạo, phòng nghiên cứu khoa học. Đội ngũ giảng viên phần lớn đạt chuẩn trình độ theo quy định. Nhiều trường đã triển khai ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý đào tạo. Chương trình đào tạo được cập nhật theo khung trình độ quốc gia. Kết quả đào tạo nghề đạt tỷ lệ học viên có việc làm cao sau tốt nghiệp, đáp ứng nhu cầu nhân lực kỹ thuật cho quân đội và xã hội.

2.2. Những tồn tại và hạn chế cần khắc phục

Thực trạng quản lý hoạt động chuyên môn còn nhiều bất cập. Kế hoạch chuyên môn thiếu tính chiến lược dài hạn, chủ yếu theo nhiệm vụ ngắn hạn. Năng lực quản lý chuyên môn của đội ngũ cán bộ quản lý chưa đồng đều, nhiều người thiếu kỹ năng quản lý hiện đại. Ngân sách đầu tư cho nghiên cứu khoa học và bồi dưỡng giảng viên hạn chế. Cơ sở vật chất phục vụ chuyên môn tại một số trường còn thiếu thốn. Việc ứng dụng phương pháp giảng dạy mới, đào tạo theo năng lực chưa được triển khai rộng rãi.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động chuyên môn

Để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động chuyên môn tại các trường cao đẳng nghề Bộ Quốc phòng trong bối cảnh đổi mới giáo dục, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống quy chế, quy định quản lý chuyên môn phù hợp với yêu cầu mới. Thứ hai, nâng cao năng lực quản lý cho đội ngũ cán bộ quản lý thông qua đào tạo, bồi dưỡng. Thứ ba, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ hoạt động chuyên môn. Thứ tư, xây dựng cơ chế khuyến khích, động viên giảng viên tham gia nghiên cứu khoa học và đổi mới phương pháp giảng dạy. Thứ năm, đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong đào tạo và nghiên cứu. Thứ sáu, ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý chuyên môn theo hướng hiện đại hóa. Các giải pháp cần được thực hiện theo nguyên tắc hệ thống, có lộ trình cụ thể và đánh giá định kỳ theo chu trình PDCA.

3.1. Giải pháp về hoàn thiện thể chế và cơ chế quản lý

Hoàn thiện hệ thống quy chế quản lý hoạt động chuyên môn là giải pháp nền tảng. Cần xây dựng quy chế quản lý nghiên cứu khoa học, quy chế đánh giá chất lượng giảng dạy, quy chế bồi dưỡng nâng cao trình độ giảng viên. Ban hành cơ chế phối hợp giữa các phòng ban trong quản lý chuyên môn. Xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động chuyên môn rõ ràng, minh bạch. Áp dụng mô hình quản lý chất lượng toàn diện TQM và chu trình PDCA vào quản lý chuyên môn đào tạo.

3.2. Giải pháp về đào tạo và phát triển đội ngũ giảng viên

Đội ngũ giảng viên là yếu tố quyết định chất lượng đào tạo. Cần xây dựng kế hoạch bồi dưỡng dài hạn cho giảng viên về chuyên môn, phương pháp sư phạm và kỹ năng nghề. Tạo điều kiện cho giảng viên tham gia các khóa đào tạo nâng cao tại các cơ sở giáo dục uy tín trong và ngoài nước. Xây dựng cơ chế khuyến khích giảng viên nghiên cứu khoa học, sáng kiến cải tiến kỹ thuật. Tổ chức các hội thảo chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy giữa các trường trong hệ thống.

IV. Kết luận và ứng dụng trong thực tiễn đào tạo nghề quân đội

Nghiên cứu về quản lý hoạt động chuyên môn tại các trường cao đẳng nghề Bộ Quốc phòng trong bối cảnh đổi mới giáo dục đã làm sáng tỏ nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn. Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc nâng cao hiệu quả quản lý chuyên môn đòi hỏi sự đồng bộ của nhiều yếu tố: thể chế, con người, cơ sở vật chất và phương pháp quản lý. Các giải pháp đề xuất mang tính khả thi cao, phù hợp với đặc thù của hệ thống giáo dục nghề nghiệp quân đội. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Mô hình quản lý hoạt động chuyên môn được đề xuất có thể áp dụng tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong toàn quân.

4.1. Ý nghĩa lý luận của nghiên cứu

Nghiên cứu đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động chuyên môn trong bối cảnh đổi mới giáo dục. Khung lý thuyết về quản lý chuyên môn tại trường cao đẳng nghề được xây dựng hoàn chỉnh, bao gồm khái niệm, nội dung, nguyên tắc và các yếu tố ảnh hưởng. Nghiên cứu cũng bổ sung lý luận về quản lý hoạt động chuyên môn trong môi trường giáo dục nghề nghiệp quân sự, mở rộng phạm vi nghiên cứu về quản lý giáo dục nghề nghiệp tại Việt Nam.

4.2. Ý nghĩa thực tiễn và hướng phát triển

Kết quả nghiên cứu có giá trị thực tiễn cao đối với các trường cao đẳng nghề Bộ Quốc phòng. Mô hình quản lý hoạt động chuyên môn được đề xuất có thể áp dụng trực tiếp vào công tác quản lý đào tạo. Hướng phát triển tiếp theo bao gồm: triển khai thí điểm mô hình tại một số trường, đánh giá hiệu quả và nhân rộng. Cần tiếp tục nghiên cứu tác động của cách mạng công nghiệp 4.0 đến quản lý hoạt động chuyên môn trong giáo dục nghề nghiệp quân đội.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Bối cảnh toàn cầu hóa, sự bùng nổ của cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 và việc Việt Nam tham gia sâu rộng vào các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới đã đặt ra yêu cầu bức thiết về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp. Trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp quốc gia, hệ thống các trường cao đẳng nghề thuộc Bộ Quốc phòng giữ một vị trí đặc thù: vừa thực hiện sứ mệnh đào tạo nhân lực kỹ thuật chất lượng cao cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo Quyết định số 761/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, vừa đảm bảo nhiệm vụ quốc phòng - an ninh, huấn luyện quân sự và sẵn sàng chiến đấu.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi xuất phát từ thực tế: phần lớn các công trình trong và ngoài nước (như Noonan, 2014; Gasskov, 2000; Nguyễn Viết Sự, 2006) mới chỉ tiếp cận quản lý đào tạo nghề ở góc độ hệ thống vĩ mô hoặc phân tích đơn lẻ từng hoạt động tác nghiệp tại các trường dân sự. Chưa có một công trình học thuật nào nghiên cứu toàn diện, hệ thống hóa mô hình quản lý đồng bộ 7 hoạt động chuyên môn cốt lõi tại các trường cao đẳng nghề trực thuộc lực lượng vũ trang – nơi đội ngũ nhà giáo phần lớn là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp và công nhân viên chức quốc phòng chịu sự chi phối kép của kỷ luật quân sự và quy luật thị trường lao động.

Nghiên cứu giải quyết 4 câu hỏi nghiên cứu (Research Questions - RQ) và kiểm chứng 2 giả thuyết khoa học (Hypotheses - H):

• RQ1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động chuyên môn tại trường cao đẳng nghề trong bối cảnh đổi mới giáo dục được xác lập trên những tiếp cận khoa học nào?
• RQ2: Thực trạng tổ chức và quản lý 7 hoạt động chuyên môn tại các trường cao đẳng nghề Bộ Quốc phòng đang bộc lộ những điểm nghẽn và nguyên nhân cốt lõi nào?
• RQ3: Mức độ tác động tương hỗ giữa 4 chức năng quản lý và các yếu tố chủ quan, khách quan đến chất lượng hoạt động chuyên môn diễn ra ra sao?
• RQ4: Những biện pháp quản lý khả thi nào có thể tối ưu hóa chất lượng chuyên môn đáp ứng chuẩn đầu ra và nhu cầu xã hội?
• H1: Quản lý hoạt động chuyên môn tại các trường cao đẳng nghề Bộ Quốc phòng đã đạt hiệu quả nhất định nhưng còn thiếu tính đồng bộ, đặc biệt ở khâu kiểm tra, đánh giá và chỉ đạo nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế.
• H2: Việc can thiệp có hệ thống vào các mắt xích chức năng quản lý (lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra - đánh giá) sẽ tạo đột phá nâng cao năng lực thực hiện chuyên môn của đội ngũ giảng viên và chất lượng đào tạo nghề.

Khung lý thuyết của luận án tích hợp thuyết quản lý chức năng POLC (James Stoner, 1995), lý thuyết tiếp cận hệ thống và tiếp cận hoạt động. Phạm vi khảo sát được thực hiện trên mẫu $N = 305$ đối tượng khảo sát bằng phiếu hỏi (105 cán bộ quản lý, 200 giảng viên) và $N = 35$ đối tượng phỏng vấn sâu (15 cán bộ quản lý/giảng viên, 20 sinh viên) tại 4 cơ sở: Trường Cao đẳng nghề số 1, Trường Cao đẳng nghề số 2, Trường Cao đẳng nghề số 4 và Trường Cao đẳng nghề số 20. Luận án cung cấp hệ giải pháp quản lý 5 nhánh được lượng hóa tính cấp thiết và khả thi, tạo cơ sở thực nghiệm vững chắc cho quản trị giáo dục nghề nghiệp quân đội.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế và trong nước phản ánh 4 luồng nghiên cứu chủ đạo về hoạt động chuyên môn và quản trị giáo dục nghề nghiệp:

Luồng nghiên cứu thứ nhất tập trung vào mối quan hệ giữa nhà trường và doanh nghiệp (University-Business Cooperation). Báo cáo của LSE Enterprise (2012) tại Hoa Kỳ và nghiên cứu của Davey (2011) tại Châu Âu đã chứng minh sự hợp tác nhà trường - doanh nghiệp là tất yếu sống còn để xóa bỏ khoảng cách giữa lý thuyết và thực hành nghề nghiệp. Tại Việt Nam, Đoàn Như Hùng (2012) và Nguyễn Ngọc Phương (2016) khẳng định liên kết đào tạo với đơn vị sử dụng lao động quyết định trực tiếp việc định hình chuẩn đầu ra và chương trình mô-đun/tín chỉ.

Luồng nghiên cứu thứ hai hướng vào quản lý nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ. Jenkins (2000), Davenport & Prusak (1998), Amaratunga & Senaratne (2004) tại Anh Quốc và Jane Robertson (2007) tại New Zealand đồng thuận rằng nghiên cứu khoa học là động lực chuyển biến quá trình đào tạo thành tự đào tạo. Trần Nam Tú (2018, 2020) và Ngô Viết Sơn (2014) cụ thể hóa quy trình quản lý chuyển giao đề tài khoa học vào bài giảng thông qua chu trình chất lượng PDCA (Plan - Do - Check - Act).

Luồng nghiên cứu thứ ba phân tích quyền tự chủ nghề nghiệp của giảng viên. Kevin Dale Gwaltney (2003), Manuel Jiménez Raya (2003), Rosalba Cárdenas Ramos (2006) và Hoàng Thị Kim Huệ (2017) xác định quyền tự chủ trong phát triển chương trình, phương pháp giảng dạy và đánh giá là điều kiện tiên quyết tạo động lực sáng tạo sư phạm.

Luồng nghiên cứu thứ tư về khung năng lực quản lý hệ thống TVET. Richard Noonan (2014) trong "Managing TVET to meet labor market demand", Vladimir Gasskov (2000) trong "Managing vocational training systems", Serge Côté (2008) trong "L'ingénierie de la formation professionnelle et technique" và George Predley (2005) đã mổ xẻ 9 bài toán xung đột quản trị: tập trung hóa đối lập phi tập trung hóa, tự chủ đối lập minh bạch, và áp lực giữa nguồn quỹ công với chuẩn đầu ra thị trường.

                  +----------------------------------------------+
                  |           KHUNG Y VĂN QUỐC TẾ & VN           |
                  +----------------------------------------------+
                                         |
     +-------------------+---------------+-------------------+--------------------+
     |                   |                                   |                    |
[1. Hợp tác Trường -  [2. NCKH & Chuyển giao]        [3. Tự chủ nghề nghiệp [4. Quản trị TVET &
   Doanh nghiệp]      (Jenkins, 2000; Davenport,        của Giảng viên]       Năng lực Quản lý]
(LSE Enterprise 2012;  1998; Trần Nam Tú 2020)       (Jiménez Raya, 2003;   (Noonan, 2014;
 Davey, 2011; Trịnh                                   Hoàng T. K. Huệ 2017)  Gasskov, 2000;
 Xuân Vũ, Đoàn N. Hùng)                                                      Nguyễn Thế Thắng 2020)
     +-------------------+---------------+-------------------+--------------------+
                         \               |                   /
                          \              |                  /
                           v             v                 v
                  +----------------------------------------------+
                  |         KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU CỐT LÕI      |
                  | Thiếu mô hình tích hợp quản lý đồng bộ 7     |
                  | hoạt động chuyên môn trong bối cảnh đặc thù  |
                  | của các trường Cao đẳng nghề Bộ Quốc phòng   |
                  +----------------------------------------------+

Về mặt học thuật, y văn tồn tại hai luồng quan điểm đối lập: một bên ủng hộ mô hình quản trị áp đặt hành chính nghiêm ngặt để duy trì kỷ cương và chuẩn hóa quân sự; bên kia đề cao phân quyền và tự chủ học thuật tối đa theo mô hình giáo dục đại học hiện đại. Luận án định vị chính xác ở điểm giao thoa: thiết lập mô hình quản lý chuyên môn thích ứng linh hoạt, vừa đáp ứng kỷ luật điều lệnh quân đội, vừa giải phóng tính chủ động sư phạm và năng lực nghiên cứu ứng dụng theo chuẩn kiểm định giáo dục nghề nghiệp.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng và làm sâu sắc thêm lý thuyết hàm chức năng quản lý của James Stoner (1995) trong môi trường giáo dục nghề nghiệp đặc thù của lực lượng vũ trang. Đồng thời, nghiên cứu vận dụng và phát triển luận điểm của Karl Marx về tái sản xuất sức lao động: "Để cải biến các bản thể chung của con người sao cho nó có được sự đào tạo và những kỹ xảo về một lĩnh vực lao động nhất định và trở thành sức lao động được phát triển và chuyên môn hóa, thì cần phải có việc huấn luyện hoặc giáo dục nhất định".

Luận án hệ thống hóa mô hình lý thuyết với 3 mệnh đề khoa học (Propositions):

• P1: Hiệu quả của hoạt động chuyên môn tỷ lệ thuận với mức độ đồng bộ hóa giữa 4 chức năng quản lý (Lập kế hoạch $\rightarrow$ Tổ chức $\rightarrow$ Chỉ đạo $\rightarrow$ Kiểm tra, đánh giá). Sự đứt gãy ở bất kỳ khâu nào, đặc biệt là kiểm tra - đánh giá, đều làm suy giảm chất lượng đầu ra.
• P2: Năng lực tự chủ chuyên môn của giảng viên là biến số trung gian quan trọng chuyển hóa các tác động quản trị của Ban Giám hiệu thành năng lực thực hành nghề nghiệp của học viên.
• P3: Sự tích hợp giữa mục tiêu đào tạo nghề dân sinh và yêu cầu kỹ thuật quân sự tạo ra một cấu trúc hoạt động chuyên môn lưỡng dụng đặc thù chưa từng được khái quát hóa trong lý thuyết quản lý giáo dục truyền thống.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án được xây dựng dựa trên sự tích hợp của 3 trụ cột lý thuyết: Tiếp cận hệ thống, Tiếp cận chức năng quản lý và Tiếp cận hoạt động. Khung phân tích thiết lập ma trận tương tác $4 \times 7$ liên kết 4 chức năng quản lý với 7 hoạt động chuyên môn theo Thông tư số 46/2016/TT-BLĐTBXH:

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                                    MA TRẬN PHÂN TÍCH QUẢN LÝ CHUYÊN MÔN                            |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| CHỨC NĂNG QUẢN LÝ (POLC)            7 HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN CỐT LÕI                                 |
| 1. Lập kế hoạch (Planning)     <->  (1) Dạy học lý thuyết & thực hành                              |
| 2. Tổ chức bộ máy (Organizing) <->  (2) Đổi mới phương pháp dạy học tích cực                       |
| 3. Chỉ đạo thực hiện (Leading) <->  (3) Học tập, bồi dưỡng & tự bồi dưỡng của GV                   |
| 4. Kiểm tra, đánh giá          <->  (4) Phát triển chương trình & biên soạn giáo trình, mô-đun     |
|    (Controlling)               <->  (5) Hướng dẫn sinh viên thực tập & khóa luận tốt nghiệp        |
|                                <->  (6) Nghiên cứu khoa học & sáng kiến kỹ thuật                   |
|                                <->  (7) Hợp tác quốc tế & liên kết doanh nghiệp sản xuất           |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| Điểm giới hạn (Boundary Conditions): Áp dụng đối với trường cao đẳng nghề trực thuộc Bộ Quốc phòng;|
| đối tượng quản lý chịu sự chế định song trùng giữa Luật Giáo dục nghề nghiệp và Điều lệnh Quân đội.|
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án tuân thủ thế giới quan khoa học thực dụng (Pragmatism) kết hợp hậu thực chứng (Post-positivism), sử dụng thiết kế nghiên cứu hỗn hợp giải thích tuần tự (Sequential Explanatory Mixed-Methods Design). Thiết kế nghiên cứu đa tầng (Multi-level design) bao quát 3 cấp độ:

1. Cấp độ thể chế/nhà trường (Ban Giám hiệu và các phòng chức năng).
2. Cấp độ đơn vị cơ sở (Khoa chuyên môn, Tổ bộ môn).
3. Cấp độ cá nhân tác nghiệp (Giảng viên, sĩ quan giảng dạy và sinh viên/học viên).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Chiến lược chọn mẫu kết hợp phân tầng ngẫu nhiên và mục đích (Stratified Purposive Sampling) đảm bảo tính đại diện cao với cỡ mẫu thực tế $N = 305$ (105 cán bộ quản lý cấp trường, khoa, bộ môn; 200 giảng viên trực tiếp giảng dạy) tại 4 trường cao đẳng nghề trọng điểm của Bộ Quốc phòng:

• Trường Cao đẳng nghề số 1 (Khu vực phía Bắc).
• Trường Cao đẳng nghề số 2 (Khu vực Quân khu 2).
• Trường Cao đẳng nghề số 4 (Khu vực Bắc Trung Bộ).
• Trường Cao đẳng nghề số 20 (Khu vực đồng bằng sông Hồng).

Nghiên cứu áp dụng quy trình tam giác hóa toàn diện (Triangulation): tam giác hóa nguồn dữ liệu (khảo sát diện rộng, phỏng vấn sâu $N = 35$, phân tích hồ sơ quản lý), tam giác hóa phương pháp (định lượng kết hợp định chất và thực nghiệm sư phạm) và tam giác hóa lý thuyết. Độ tin cậy của thang đo (Bảng 3.2 trong luận án) được kiểm định chặt chẽ qua hệ số Cronbach's Alpha, các biến quan sát đều đạt độ tin cậy chuẩn hóa ($\alpha > 0.80$).

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                      SƠ ĐỒ QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU & TAM GIÁC HÓA                     |
+------------------------------------------------------------------------------------+
|                                                                                    |
|  [Dữ liệu Định lượng]          [Dữ liệu Định tính]          [Thực nghiệm Tác động]  |
|  Khảo sát Bảng hỏi N=305       Phỏng vấn sâu N=35           Kiểm định trước - sau  |
|  (105 CBQL, 200 Giảng viên)    (15 CBQL/GV, 20 SV)          trên nhóm CBQL         |
|             \                         |                         /                  |
|              \                        |                        /                   |
|               v                       v                       v                    |
|       +---------------------------------------------------------------+            |
|       |     TAM GIÁC HÓA DỮ LIỆU & PHÂN TÍCH THỐNG KÊ (SPSS)          |            |
|       |     - Kiểm định độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha > 0.80)  |            |
|       |     - Thống kê mô tả (Mean, SD, ĐLC), T-Test, ANOVA           |            |
|       |     - Ma trận tương quan Pearson & Khảo nghiệm tính khả thi   |            |
|       +---------------------------------------------------------------+            |
|                                       |                                            |
|                                       v                                            |
|       +---------------------------------------------------------------+            |
|       |     5 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CHUYÊN MÔN ĐỒNG BỘ ĐƯỢC CHỨNG THỰC    |            |
|       +---------------------------------------------------------------+            |
+------------------------------------------------------------------------------------+

Data và phân tích

Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm thống kê chuyên ngành với các kỹ thuật: phân tích tần số, tính điểm trung bình (Mean), độ lệch chuẩn (SD), kiểm định sai biệt $T$-test và ANOVA để so sánh tương quan đánh giá giữa nhóm cán bộ quản lý và nhóm giảng viên. Ma trận tương quan (Bảng 3.22 trong luận án) phân tích mối liên hệ hữu cơ giữa các nội dung quản lý hoạt động chuyên môn.

Đặc biệt, nghiên cứu đã tiến hành thực nghiệm tác động (Intervention Experiment) tại cơ sở đối với biện pháp bồi dưỡng năng lực kiểm tra, đánh giá hoạt động chuyên môn của cán bộ quản lý, đo lường sự biến thiên kiến thức và kỹ năng trước và sau tác động thông qua các bảng đối chứng chuẩn tắc (Bảng 4.3 đến 4.6).

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Thứ nhất, sự mất cân đối cấu trúc giữa các chức năng quản lý. Kết quả khảo sát thực trạng (Bảng 3.20 và 3.24) chứng minh tồn tại khoảng cách đáng kể giữa công tác lập kế hoạch, chỉ đạo với công tác kiểm tra, đánh giá. Điểm đánh giá mức độ thực hiện khâu lập kế hoạch và chỉ đạo đạt mức khá cao, trong khi khâu kiểm tra, đánh giá định kỳ và đánh giá chuẩn đầu ra dựa trên năng lực thực hiện thực tế còn lúng túng, thiếu công cụ định lượng chuẩn hóa.

Thứ hai, "nghẽn mạch" trong nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế. Hoạt động dạy học truyền thống đạt điểm thực hiện cao nhất (Bảng 3.3, Mean ở mức tốt), nhưng hoạt động nghiên cứu khoa học (Bảng 3.8, 3.17) và hoạt động hợp tác quốc tế (Bảng 3.9, 3.12, 3.18) xếp ở nhóm thấp nhất trong 7 hoạt động chuyên môn. Phần lớn giảng viên và cán bộ quản lý bị cuốn vào thời lượng giảng dạy thực hành tay nghề (thường chiếm 2/3 tổng quỹ thời gian theo đặc thù giáo dục nghề nghiệp), dẫn đến việc thiếu động lực và năng lực triển khai các đề tài nghiên cứu chuyển giao công nghệ.

Thứ ba, sự phân hóa nhận thức về đổi mới phương pháp giảng dạy. Mặc dù 100% cán bộ và giảng viên nhận thức được tầm quan trọng của việc "lấy người học làm trung tâm" và 6 mục tiêu dạy học theo định hướng của Patricia Cross (1993), nhưng thực tế triển khai các phương pháp dạy học tích cực (xử lý tình huống mô phỏng công nghệ cao, dạy học theo dự án sản xuất) còn mang tính hình thức do thiếu thốn trang thiết bị đồng bộ tương ứng với dây chuyền sản xuất hiện đại của doanh nghiệp.

Thứ tư, hiệu quả chuyển hóa rõ rệt từ thực nghiệm tác động. Kết quả thực nghiệm biện pháp nâng cao năng lực tổ chức kiểm tra, đánh giá chuyên môn cho cán bộ quản lý (Chương 4) cho thấy sự gia tăng có ý nghĩa thống kê về cả tri thức lý luận lẫn kỹ năng xây dựng tiêu chí đánh giá, minh chứng rằng sự can thiệp tập trung vào khâu yếu nhất của chu trình quản lý có thể kích hoạt hiệu ứng đòn bẩy nâng cao toàn diện chất lượng hoạt động chuyên môn.

+--------------------------------------------------------------------------------------------------+
|               BẢNG TỔNG HỢP SO SÁNH THỰC TRẠNG 7 HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN (N = 305)                  |
+-------------------------------------------------------------------+--------------+---------------+
| Hoạt động chuyên môn                                              | Đánh giá     | Mức độ ưu tiên|
+-------------------------------------------------------------------+--------------+---------------+
| 1. Hoạt động dạy học lý thuyết và thực hành                       | Cao / Khá    | Nhóm trụ cột  |
| 2. Đổi mới phương pháp dạy học tích cực                           | Trung bình   | Cần cải tiến  |
| 3. Hướng dẫn sinh viên thực tập và làm khóa luận tốt nghiệp       | Khá          | Trọng tâm     |
| 4. Học tập, bồi dưỡng, tự bồi dưỡng của giảng viên                | Khá          | Đang mở rộng  |
| 5. Xây dựng chương trình, biên soạn giáo trình mô-đun             | Khá          | Chuẩn hóa     |
| 6. Hoạt động nghiên cứu khoa học và sáng kiến kỹ thuật            | Thấp / Yếu   | Điểm nghẽn    |
| 7. Hoạt động hợp tác quốc tế về chuyên môn                        | Thấp         | Điểm nghẽn    |
+-------------------------------------------------------------------+--------------+---------------+

Implications đa chiều

• Ý nghĩa lý luận: Luận án bổ sung vào lý luận quản lý giáo dục mô hình quản trị chuyên môn tích hợp đặc thù cho khối trường nghề lực lượng vũ trang, làm cầu nối lý thuyết giữa quản trị nhân sự quân sự và khoa học sư phạm nghề nghiệp.
• Đổi mới phương pháp luận: Cung cấp bộ công cụ khảo nghiệm - thực nghiệm tác động đa biến, có thể chuyển giao và áp dụng để đánh giá năng lực quản lý chuyên môn tại các trường cao đẳng, trung cấp nghề khác trong hệ thống giáo dục quốc dân.
• Thực tiễn quản trị nhà trường: Đề xuất 5 biện pháp quản lý khả thi gồm: (1) Nâng cao nhận thức về vai trò đổi mới chuyên môn; (2) Chuẩn hóa quy trình lập kế hoạch và phát triển chương trình đào tạo theo mô-đun gắn với doanh nghiệp; (3) Đổi mới phương thức chỉ đạo hoạt động dạy học và nghiên cứu khoa học; (4) Tăng cường các điều kiện cơ sở vật chất, công nghệ thông tin và học kỳ doanh nghiệp; (5) Hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kiểm tra, đánh giá năng lực thực hiện của giảng viên và chuẩn đầu ra sinh viên.
• Hàm ý chính sách: Cung cấp căn cứ thực chứng cho Bộ Quốc phòng và Tổng cục Giáo dục Nghề nghiệp (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) trong việc hoàn thiện quy chế tổ chức đào tạo, chính sách đãi ngộ giảng viên quân đội kiêm nhiệm và cơ chế tự chủ tài chính cho các trường nghề quốc phòng.

Limitations và Future Research

Nghiên cứu thẳng thắn thừa nhận 4 giới hạn:

1. Phạm vi không gian: Dữ liệu tập trung tại 4 trường cao đẳng nghề Bộ Quốc phòng khu vực phía Bắc và miền Trung (CĐN số 1, 2, 4, 20), chưa bao phủ toàn bộ các cơ sở đào tạo nghề quân đội tại phía Nam.
2. Thiết kế cắt ngang (Cross-sectional): Việc thu thập dữ liệu định lượng tại một thời điểm nhất định chưa theo dõi được biến động năng lực chuyên môn theo chu kỳ dài hạn 5-10 năm của giảng viên.
3. Độ sâu của nhóm dữ liệu doanh nghiệp: Nghiên cứu chủ yếu khai thác góc nhìn từ phía cán bộ quản lý, giảng viên và sinh viên; số lượng phản hồi định lượng từ các nhà tuyển dụng doanh nghiệp trực tiếp còn hạn chế.
4. Thực nghiệm đơn lẻ: Luận án mới chỉ tiến hành thực nghiệm tác động sâu đối với 1 biện pháp quản lý kiểm tra, đánh giá mà chưa đủ nguồn lực thực nghiệm đồng thời cả 5 biện pháp đề xuất.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

• Mở rộng mô hình nghiên cứu sang các cơ sở đào tạo thuộc Bộ Công an và các trường cao đẳng kỹ thuật thuộc khối doanh nghiệp nhà nước.
• Thiết kế nghiên cứu dọc (Longitudinal Study) để đánh giá mức độ giữ chân và thích ứng tay nghề của sinh viên sau 3-5 năm tốt nghiệp tại doanh nghiệp.
• Ứng dụng mô hình phương trình cấu trúc (SEM) để kiểm định sâu hơn mối quan hệ nhân quả giữa văn hóa tổ chức quân sự, tính tự chủ giảng viên và kết quả đầu ra chuyên môn.
• Nghiên cứu mô hình chuyển đổi số toàn diện và ứng dụng thực tế ảo (VR/AR) trong quản lý giảng dạy thực hành kỹ thuật cao.

Tác động và ảnh hưởng

• Ảnh hưởng học thuật: Luận án là tài liệu tham khảo nền tảng cho các học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục (Mã số: 9140114); dự kiến tạo ra các trích dẫn quan trọng trong các công trình nghiên cứu về quản trị TVET đặc thù.
• Chuyển đổi giáo dục nghề nghiệp quân đội: Trực tiếp cung cấp giải pháp tái cấu trúc chương trình đào tạo cho các trường cao đẳng nghề Bộ Quốc phòng, đẩy mạnh mô hình "Học kỳ doanh nghiệp" (kéo dài từ 3 đến 4 tháng tại nhà máy, xí nghiệp) gắn kết mật thiết với quy trình công nghệ thực tế.
• Tác động kinh tế - xã hội: Nâng cao tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm ngay đúng chuyên ngành đào tạo, cung ứng nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao vừa vững vàng tay nghề chuyên môn vừa có kỷ luật thép của môi trường quân đội, phục vụ đắc lực cho công cuộc công nghiệp hóa đất nước.
• Hội nhập quốc tế: Thúc đẩy các chương trình liên kết đào tạo nghề theo tiêu chuẩn khu vực ASEAN và quốc tế, hiện thực hóa các cam kết của Việt Nam trong chuỗi cung ứng lao động toàn cầu.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Nhà khoa học: Tiếp cận khung lý thuyết ma trận $4 \times 7$ tích hợp và phương pháp thiết kế nghiên cứu hỗn hợp giải thích tuần tự để phát triển các đề tài liên quan.
• Ban Giám hiệu & Cán bộ quản lý trường nghề: Nắm vững quy trình 5 bước quản lý đồng bộ, sở hữu bộ công cụ kiểm tra đánh giá chuyên môn chuẩn hóa giúp khắc phục triệt để các khâu yếu, điểm nghẽn trong quản trị nhà trường.
• Đội ngũ giảng viên & Sĩ quan giảng dạy: Được hưởng lợi từ môi trường làm việc thúc đẩy tự chủ học thuật, được tạo điều kiện tham gia nghiên cứu khoa học, bồi dưỡng chuẩn hóa và nâng cao kỹ năng sư phạm hiện đại.
• Học viên & Sinh viên: Thụ hưởng chương trình đào tạo thực chất, giảm tải lý thuyết hàn lâm, tăng thời lượng thực hành trên máy móc hiện đại và tăng cơ hội việc làm thông qua kết nối doanh nghiệp.
• Nhà hoạch định chính sách: Có cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác để ban hành các thông tư, quy định điều lệ trường nghề thích ứng với xu thế đổi mới giáo dục quốc gia.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?
Đóng góp độc đáo nhất là việc luận án đã bản địa hóa và tích hợp thành công lý thuyết chức năng quản lý POLC của James Stoner (1995) cùng quan điểm phát triển sức lao động của Karl Marx vào môi trường quản trị giáo dục nghề nghiệp đặc thù của quân đội. Nghiên cứu đã xây dựng một khung lý thuyết tường minh chứng minh rằng quản lý chuyên môn trong trường nghề quân đội là cấu trúc kép: vừa phải tuân thủ nghiêm ngặt tính thứ bậc, điều lệnh quân sự, vừa phải vận hành linh hoạt theo các nguyên tắc thị trường và tự do học thuật để kích hoạt năng lực sáng tạo sư phạm.

2. Điểm mới về phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây?
So với các nghiên cứu của Noonan (2014) hay Nguyễn Thế Thắng (2020), luận án vượt trội nhờ thiết kế tam giác hóa phương pháp nghiên cứu chặt chẽ kết hợp giữa khảo sát định lượng quy mô $N = 305$, phỏng vấn sâu $N = 35$ và tiến hành thực nghiệm tác động có đối chứng trước - sau (Pre-test & Post-test) nhằm kiểm định trực tiếp tính hiệu quả của biện pháp quản lý kiểm tra, đánh giá.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu thực nghiệm là gì?
Phát hiện bất ngờ nhất là sự đối nghịch giữa thói quen lập kế hoạch rất chi tiết, kỷ luật (đặc trưng quân đội) với sự hạn chế rõ rệt trong năng lực kiểm tra đánh giá theo chuẩn năng lực đầu ra và sự đứt gãy của hoạt động hợp tác quốc tế, nghiên cứu khoa học (xếp thấp nhất trong 7 hoạt động). Điều này chỉ ra rằng kỷ luật hành chính nghiêm ngặt không tự động chuyển hóa thành năng lực hội nhập học thuật nếu thiếu cơ chế quản trị chuyên môn mở.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lặp nghiên cứu (Replication Protocol) không?
Luận án cung cấp đầy đủ hệ thống bảng hỏi chi tiết, khung thang đo chuẩn hóa có kiểm định Cronbach's Alpha, bảng phân loại mã hóa phỏng vấn sâu và quy trình 5 bước tổ chức thực nghiệm tác động, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập tái lặp quy trình tại bất kỳ hệ thống trường nghề kỹ thuật nào.

5. Lộ trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo được định hình như thế nào?
Lộ trình hướng tới: (1) Xây dựng hệ thống quản trị chuyên môn số hóa (Digital TVET Management) dựa trên AI và dữ liệu lớn; (2) Hoàn thiện bộ tiêu chuẩn kiểm định chất lượng chuyên môn lưỡng dụng (Quân sự - Dân sự); (3) Mở rộng mạng lưới liên kết chuyển giao công nghệ giữa trường nghề quân đội và các tập đoàn công nghiệp đa quốc gia.

Kết luận

1. Luận án đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu nghiên cứu, xây dựng hệ thống cơ sở lý luận vững chắc về quản lý hoạt động chuyên môn tại trường cao đẳng nghề trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục.
2. Xác lập bức tranh thực trạng chân thực, khách quan thông qua dữ liệu định lượng và định tính chuẩn xác tại 4 trường cao đẳng nghề Bộ Quốc phòng trọng điểm (CĐN số 1, 2, 4, 20), nhận diện chính xác các thành tựu và điểm nghẽn quản lý.
3. Đề xuất hệ thống 5 biện pháp quản lý đồng bộ tác động trực tiếp vào các khâu yếu của chu trình quản lý, được khảo nghiệm khẳng định tính cấp thiết và tính khả thi rất cao.
4. Chứng minh thực nghiệm thành công giá trị đòn bẩy của biện pháp nâng cao năng lực kiểm tra, đánh giá hoạt động chuyên môn của cán bộ quản lý.
5. Mở ra 3 hướng nghiên cứu học thuật mới: Quản trị giáo dục nghề nghiệp lưỡng dụng, Tự chủ sư phạm trong môi trường kỷ luật nghiêm ngặt, và Chuyển giao công nghệ từ trường nghề sang thị trường lao động số hóa.
6. Xác lập giá trị thực tiễn bền vững, đóng góp quan trọng vào chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ quốc phòng và phát triển kinh tế - xã hội đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động chuyên môn tại trường cao đẳng nghề. Chương 2: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động chuyên môn tại trường cao đẳng nghề đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Chương 3: Kết quả nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động chuyên môn tại các trường cao đẳng nghề Bộ Quốc Phòng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Chương 4: Biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn tại các trường cao đẳng nghề Bộ Quốc Phòng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

8 Chƣơng 1 TỔNG QUAN T NH H NH NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN TẠI TRƢỜN C O ĐẲNG NGHỀ 1.Tổng quan tình hình nghiên cứu về hoạt đ ng chuyên môn tại trƣờng cao đẳng, đại học Hoạt động chuyên môn tại các nhà trường nói chung và các trường cao đẳng, đại học nghề nói riêng có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của các nhà trường trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay. Do vậy, đã có rất nhiều nghiên cứu cụ thể của các nhà khoa học trên thế giới cũng như ở Việt Nam nghiên cứu về vấn đề này. Hoạt động chuyên môn tại các trường cao đẳng và đại học nói chung, trường nghề nói riêng bao gồm rất nhiều hoạt động như: Hoạt động dạy học; Hoạt động đổi mới phương pháp dạy học; Hoạt động hướng dẫn sinh viên làm khóa luận và thực tập; Hoạt động học tập, bồi dưỡng, tự bồi dưỡng của giảng viên; Xây dựng chương trình, biên soạn giáo trình; Nghiên cứu khoa học; Hợp tác quốc tế về các hoạt động chuyên môn; Kiểm tra, đánh giá các hoạt động chuyên môn. Các hoạt động chuyên môn này đều đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của các nhà trường.

Do vậy, các nghiên cứu trên thế giới cũng như ở Việt Nam về vấn đề này há đa dạng và phong phú. - H ớng ng ên cứu về oạt động đào tạo; ớng dẫn s n v ên t c tập, làm k ó luận tốt ng ệp; l ên kết do n ng ệp, đ n vị sử d ng l o động trong đào tạo Nghiên cứu về hoạt động đào tạo, hướng dẫn sinh viên thực tập, làm khóa luận tốt nghiệp, và phối hợp với doanh nghiệp, đơn vị s dụng lao động trong hoạt động đào tạo là hướng nghiên cứu thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà khoa học trên thế giới và ở Việt Nam. Các nghiên cứu theo hướng này tập trung vào việc nghiên cứu về vai trò, tầm quan trọng và lợi ích của việc liên kết giữa nhà trường và đơn vị s dụng lao động trong đào tạo; giải pháp thúc đẩy liên kết giữa nhà trường và đơn vị lao động trong đào tạo đạt hiệu quả; Đào tạo nhân lực cho các đơn vị s dụng lao động. Dưới đây là các nghiên cứu cụ thể theo hướng này.

9 Tác giả LSE Enterprise trong công trình nghiên cứu “Nghiên cứu về hợp tác trường đại học và doanh nghiệp tại Mỹ” (Study on University - Business Cooperation in the US). Tác giả đã hẳng định tính tất yếu của hợp tác trường đại học và doanh nghiệp, đặc biệt đặt trong bối cảnh phát triển kinh tế của Mỹ cũng như thế giới. Sự hợp tác này sẽ đem lại hiệu quả cao cho hoạt động chuyên môn của các trường [78]. Cũng theo hướng nghiên cứu này, các tác giả Davey, T.

đã công bố nghiên cứu với tựa đề “Rào chắn và những khắc phục trong hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp ở Châu Âu” (Barriers and Drivers in European University - Business Cooperation) đã chỉ ra thực trạng các mâu thuẫn, các hó hăn mang tính rào cản trong hợp tác trường đại học và doanh nghiệp; từ đó đề xuất các hướng khắc phục nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động hợp tác mang tính tất yếu đó [68]. Gắn kết trường cao đẳng, đại học với doanh nghiệp là hướng nghiên cứu được nhiều tác giả quan tâm. Tác giả Trịnh Xuân Vũ đã tìm hiểu kinh nghiệm đào tạo nhân lực của một số quốc gia trên thế giới như Mỹ, Nhật Bản và một số nước phương Tây. Tác giả cho rằng, muốn có nguồn nhân lực chất lượng tốt thì rất cần tới sự liên kết và phối hợp chặt chẽ trong quá trình đào tạo [62].

Tác giả Đoàn Như Hùng hi nghiên cứu kinh nghiệm của các trường đại học lớn trên thế giới như Mĩ, Đức, Nhật cũng hẳng định, việc hợp tác giữa các trường cao đẳng, đại học với doanh nghiệp sẽ là điều kiện quyết định chất lượng nguồn nhân lực của nhà trường đào tạo có đáp ứng được yêu cầu nghề nghiệp của doanh nghiệp tuyển dụng hay không. Do vậy, các nhà trường cần tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để xây dựng chương trình hoạt động chuyên môn cho thật sự phù hợp [19]. Một số nghiên cứu đã hẳng định, mối quan hệ giữa nhà trường với doanh nghiệp là mối quan hệ biện chứng, hữu cơ, vô cùng mật thiết. Do vậy, cần phải thiết lập mối quan hệ hợp tác bền vững giữa trường đại học với doanh nghiệp.

Sự hợp tác đó sẽ mang lại lợi ích cho cả hai bên và cho xã hội, sẽ xóa bỏ được khoảng cách giữa lí thuyết với thực hành, giữa đào tạo với s dụng, giữa tốt nghiệp với việc làm [24]. 10 - H ớng ng ên cứu về oạt động ngh ên cứu k o ọc: Một trong những hoạt động chuyên môn đóng vai trò chủ đạo tại các trường cao đẳng và đại học nghề đó là hoạt động nghiên cứu khoa học. Hoạt động nghiên cứu khoa học ở các trường cao đẳng và đại học nghề hướng tới mục tiêu nghiên cứu để phục vụ đào tạo, ứng dụng triệt để các hoạt động nghiên cứu vào hoạt động đào tạo và thực hành nghề cho sinh viên tại nhà trường. Do vậy, các nghiên cứu về vấn đề này cũng tập trung nghiên cứu theo các khía cạnh cơ bản như: vai trò của hoạt động nghiên cứu khoa học đối với việc nâng cao chất lượng đào tạo và chất lượng đội ngũ giảng viên, sinh viên của khoa trong trường đại học, cao đẳng; bồi dưỡng nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học cho giảng viên, sinh viên thuộc khoa, bộ môn trong trường cao đẳng, đại học; Gắn kết nghiên cứu khoa học và đào tạo,… Đi theo hướng nghiên cứu này có một số nhà khoa học trên thế giới đã tiến hành các nghiên cứu cụ thể.

Trước hết phải kể đến các nghiên cứu về sư phạm ứng dụng trong lớp học. (2004) đã bàn về nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng trong lớp học. Tác giả cho rằng, giáo viên chính là người cần thực hiện các nghiên cứu khoa học ứng dụng về khả năng học tập của học sinh và mối quan hệ của nó với phương pháp dạy học của giáo viên. Tác giả cho rằng, việc giáo viên thực hiện nghiên cứu khoa học về vấn đề này cho phép bản thân họ hiểu rõ hơn về phương pháp dạy học và phương pháp sư phạm của bản thân trong quá trình dạy học.

Từ đó, chính giáo viên sẽ có những biện pháp để thay đổi, phát triển phương pháp dạy học của mình phù hợp và hiệu quả với nội dung tri thức muốn truyền tải tới học sinh và với hiệu quả hoạt động dạy học [83]. Với mục tiêu gắn kết hoạt động nghiên cứu khoa học và đào tạo tại các trường cao đẳng và đại học, tác giả Jane Robertson đã tiến hành nghiên cứu tại các trường đại học ở New Zealand và cho biết: thông qua hoạt động đào tạo có thể ích thích người học nảy sinh và hình thành các ý tưởng nghiên cứu và hoạt động động đào tạo cũng chính là nơi cung cấp, tạo điều iện để th nghiệm các ý tưởng nghiên cứu cũng như s dụng các ết quả nghiên cứu trong thực tiễn. Do vậy, tại các nhà trường hoạt động nghiên cứu hoa học được coi là hoạt động chuyên môn có tầm quan trọng đặc biệt [73]. 11 Các tác giả Amaratunga và Senaratne (2004) cho rằng, tại các nhà trường cao đẳng và đại học phải xem nghiên cứu hoa học là hoạt động chuyên môn quan trọng.

Các giảng viên cần phải có hoạt động nghiên cứu hiệu quả để áp dụng vào hoạt động giảng dạy của họ hiệu quả. Các trường cao đẳng và đại học cần xem hoạt động nghiên cứu hoa học là hoạt động quan trọng ngang bằng với hoạt động dạy học và cần phải cân đối một cách hợp lí việc nghiên cứu và giảng dạy về hối lượng công việc để giảng viên có inh nghiệm nghiên cứu hoa học tham gia giảng dạy [65]. Tác giả Nguyễn Viết Sự (2006), đã cho rằng hoạt động nghiên cứu hoa học có mối quan hệ mật thiết với hoạt động giảng dạy. Do vậy, các nhà trường cao đẳng và đại học và đặc biệt là các trường đại học hối Sư phạm ĩ thuật cần phải nâng cao năng lực nghiên cứu hoa học cho giảng viên, xem đây là hoạt động chuyên môn quan trọng của nhà trường [41].

Tác giả Nguyễn Cảnh Toàn (1996) [48], trong bài báo khoa học “Phương pháp giáo dục tích cực: Bàn về “học” và “nghiên cứu khoa học” đã chỉ ra vai trò và tầm quan trọng của nghiên cứu khoa học tại các khoa, tổ bộ môn trong trường cao đẳng và đại học. Tác giả cũng cho rằng, nghiên cứu khoa học là nhiệm vụ trọng tâm của khoa, tổ bộ môn các trường cao đẳng, đại học hiện nay. Nghiên cứu khoa học cần được coi trọng và cần phải xem nghiên cứu khoa học là một hoạt động học tập đặc biệt và đặc trưng của trường cao đẳng và đại học. Cần gắn chặt giữa nghiên cứu khoa học và đào tạo, lấy kết quả nghiên cứu khoa học phục vụ hoạt động đào tạo và ngược lại.

Tác giả Trần Nam Tú (2018), với bài báo khoa học với tựa đề: “Nghiên cứu khoa học và biểu hiện chuyển giao kết quả nghiên cứu vào đào tạo của các trường đại học khối Nông lâm”. Tác giả cho rằng, các tiêu chí của chuyển giao kết quả nghiên cứu khoa học vào đào tạo rất đa dạng từ việc điều chỉnh mục tiêu, chuẩn đầu ra, xây dựng học phần mới, chương trình đào tạo mới đến thay đổi phương pháp dạy và học cũng như iểm tra, đánh giá.