Luận án: Nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của đương sự trong tố tụng dân sự Việt Nam - PGS.TS Phan Thanh Tùng

Nghiên cứu luận án phân tích nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của đương sự trong tố tụng dân sự Việt Nam. Luận văn đánh giá thực tiễn áp dụng và đề xuất

• Tác giả: Phan Thanh Tùng
• Trường học: Viện Hàn Lâm Khoa Học Xã Hội Việt Nam
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của đương sự trong tố tụng dân sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của đương sự trong tố tụng dân sự Việt Nam

Nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của đương sự trong tố tụng dân sự là một trong những nguyên tắc hiến định quan trọng. Nguyên tắc này xuất phát từ quyền bình đẳng cơ bản của con người. Điều 7 Tuyên ngôn nhân quyền thế giới khẳng định mọi người đều bình đẳng trước pháp luật. Trong tố tụng dân sự, nguyên tắc này bảo đảm các đương sự có quyền và nghĩa vụ ngang nhau khi tham gia tố tụng. Tòa án phải đối xử công bằng với mọi đương sự không phân biệt giới tính, dân tộc, tôn giáo, thành phần xã hội hay nghề nghiệp. Nguyên tắc này được ghi nhận trong Hiến pháp và Bộ luật Tố tụng dân sự. Vai trò của nguyên tắc này là bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên. Ý nghĩa của nguyên tắc thể hiện tinh thần thượng tôn pháp luật. Đây là nền tảng xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

1.1. Khái niệm nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của đương sự

Nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của đương sự trong tố tụng dân sự được hiểu là nguyên tắc bảo đảm mọi đương sự đều có địa vị pháp lý ngang nhau. Các đương sự đều bình đẳng về quyền và nghĩa vụ tố tụng khi tham gia quá trình giải quyết vụ án dân sự. Tòa án không được phân biệt đối xử dựa trên bất kỳ yếu tố nào như giới tính, dân tộc, tôn giáo hay địa vị xã hội. Khái niệm này gắn liền với quyền con người được Hiến pháp ghi nhận. Nguyên tắc này là cơ sở để bảo đảm tính công bằng trong toàn bộ quá trình tố tụng dân sự từ khi thụ lý đến khi xét xử.

1.2. Vai trò và ý nghĩa của nguyên tắc bình đẳng trong tố tụng dân sự

Nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật đóng vai trò nền tảng trong hệ thống tố tụng dân sự. Nguyên tắc này bảo đảm tính công bằng, minh bạch cho mọi đương sự khi tham gia tố tụng. Vai trò thứ nhất là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tranh chấp. Vai trò thứ hai là hạn chế tình trạng lạm quyền, thiên vị trong quá trình xét xử. Ý nghĩa của nguyên tắc thể hiện tinh thần dân chủ, thượng tôn pháp luật. Nguyên tắc này góp phần xây dựng niềm tin của nhân dân vào hệ thống tư pháp. Đây là tiêu chí đánh giá sự phát triển của Nhà nước pháp quyền.

II. Phân tích nội dung nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của đương sự trong tố tụng dân sự

Nội dung nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của đương sự bao gồm nhiều khía cạnh quan trọng. Thứ nhất là bình đẳng về quyền và nghĩa vụ tố tụng. Mọi đương sự đều có quyền khởi kiện, yêu cầu, cung cấp chứng cứ và tự bào chữa. Thứ hai là bình đẳng về giới tính. Pháp luật không cho phép phân biệt đối xử giữa nam và nữ trong tố tụng dân sự. Thứ ba là bình đẳng về thành phần xã hội và nghề nghiệp. Công dân thuộc mọi tầng lớp đều được đối xử công bằng trước tòa. Thứ tư là bình đẳng về trình độ văn hóa. Tòa án không được dựa vào trình độ học vấn để phân biệt đương sự. Các yếu tố bảo đảm nguyên tắc bao gồm hệ thống pháp luật hoàn thiện, năng lực thẩm phán và cơ chế giám sát hiệu quả. Nguyên tắc này được cụ thể hóa qua từng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

2.1. Bình đẳng về quyền và nghĩa vụ tố tụng của đương sự

Bình đẳng về quyền và nghĩa vụ tố tụng là nội dung cốt lõi của nguyên tắc. Mọi đương sự đều có quyền ngang nhau trong việc cung cấp chứng cứ, tranh luận tại phiên tòa. Nguyên đơn và bị đơn đều có quyền yêu cầu tòa án thu thập chứng cứ. Cả hai bên đều có quyền kháng cáo bản án sơ thẩm. Về nghĩa vụ, đương sự phải tuân thủ trình tự tố tụng và nộp án phí theo quy định. Tòa án phải tạo điều kiện bình đẳng để các bên thực hiện quyền và nghĩa vụ. Quy định này bảo đảm không bên nào bị thiệt thòi trong quá trình tố tụng.

2.2. Bình đẳng về giới tính thành phần xã hội và trình độ văn hóa

Bình đẳng về giới tính là nguyên tắc được pháp luật Việt Nam đặc biệt coi trọng. Nam và nữ đều có quyền và nghĩa vụ tố tụng ngang nhau. Giới tính không ảnh hưởng đến phán quyết của tòa án. Bình đẳng về thành phần xã hội cho phép mọi công dân tham gia tố tụng không phân biệt xuất thân. Công nhân, nông dân, trí thức đều được đối xử công bằng. Bình đẳng về trình độ văn hóa bảo đảm người ít học vẫn được bảo vệ quyền lợi. Tòa án phải giải thích rõ ràng để mọi đương sự hiểu quyền lợi của mình. Các quy định này thể hiện tính nhân văn sâu sắc của pháp luật tố tụng dân sự.

III. Giải pháp hoàn thiện nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của đương sự trong tố tụng dân sự

Hoàn thiện nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật đòi hỏi nhiều giải pháp đồng bộ. Giải pháp thứ nhất là sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật tố tụng dân sự. Cần luật hóa rõ ràng hơn các quyền và nghĩa vụ của đương sự. Giải pháp thứ hai là nâng cao năng lực, phẩm chất của đội ngũ thẩm phán. Thẩm phán phải được đào tạo bài bản về nguyên tắc bình đẳng và đạo đức nghề nghiệp. Giải pháp thứ ba là tăng cường cơ chế giám sát hoạt động xét xử. Viện kiểm sát nhân dân cần phát huy vai trò giám sát hiệu quả hơn. Giải pháp thứ tư là đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho nhân dân. Khi người dân hiểu rõ quyền lợi, nguyên tắc bình đẳng được thực hiện tốt hơn. Kinh nghiệm quốc tế từ các nước phát triển cũng cần được nghiên cứu, áp dụng phù hợp với điều kiện Việt Nam.

3.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật tố tụng dân sự

Hoàn thiện hệ thống pháp luật là giải pháp cơ bản để bảo đảm nguyên tắc bình đẳng. Cần sửa đổi các quy định chưa rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của đương sự. Pháp luật phải quy định cụ thể hơn về quyền tiếp cận thông tin tố tụng. Cần bổ sung quy định về hỗ trợ pháp lý cho đương sự yếu thế. Cơ chế bồi thường thiệt hại do vi phạm nguyên tắc bình đẳng cần được hoàn thiện. Các quy định về miễn, giảm án phí cần được rà soát để bảo đảm công bằng. Việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế giúp Việt Nam xây dựng hệ thống pháp luật tiến bộ hơn.

3.2. Nâng cao năng lực đội ngũ thẩm phán và cơ chế giám sát

Nâng cao năng lực thẩm phán là yếu tố quyết định thực hiện nguyên tắc bình đẳng. Thẩm phán phải được đào tạo chuyên sâu về pháp luật tố tụng dân sự. Chương trình đào tạo cần nhấn mạnh nguyên tắc đối xử công bằng với mọi đương sự. Cơ chế giám sát cần được tăng cường qua nhiều kênh khác nhau. Viện kiểm sát nhân dân phải giám sát chặt chẽ quá trình xét xử. Báo chí và nhân dân cũng cần được tạo điều kiện giám sát hoạt động tư pháp. Xử lý nghiêm minh các trường hợp vi phạm nguyên tắc bình đẳng. Biện pháp này giúp nâng cao trách nhiệm của thẩm phán trong thực thi công vụ.

IV. Kết luận và ứng dụng nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật trong tố tụng dân sự

Nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của đương sự trong tố tụng dân sự Việt Nam có ý nghĩa to lớn. Nguyên tắc này là nền tảng bảo vệ quyền con người theo Hiến pháp. Thực tiễn áp dụng cho thấy nguyên tắc đã phát huy hiệu quả nhất định. Tuy nhiên vẫn còn những bất cập, hạn chế cần khắc phục. Việc hoàn thiện nguyên tắc đòi hỏi sự nỗ lực từ nhiều phía. Hệ thống pháp luật cần tiếp tục được sửa đổi, bổ sung cho phù hợp. Đội ngũ thẩm phán phải không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp. Cơ chế giám sát cần được tăng cường để ngăn chặn vi phạm. Ứng dụng nguyên tắc này trong thực tiễn giúp bảo đảm công bằng xã hội. Kết quả nghiên cứu từ luận án tiến sĩ cung cấp cơ sở khoa học cho quá trình hoàn thiện. Đây là đóng góp quan trọng cho sự phát triển pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam.

4.1. Đánh giá thực trạng áp dụng nguyên tắc bình đẳng tại tòa án

Thực trạng áp dụng nguyên tắc bình đẳng tại tòa án nhân dân có nhiều điểm đáng ghi nhận. Phần lớn thẩm phán tuân thủ nguyên tắc đối xử công bằng với đương sự. Các quyền tố tụng của đương sự được bảo đảm trong hầu hết vụ án. Tuy nhiên vẫn tồn tại một số trường hợp vi phạm nguyên tắc. Tình trạng đương sự thiếu hiểu biết pháp luật dẫn đến bất lợi trong tố tụng. Một số thẩm phán chưa thực sự tạo điều kiện bình đẳng cho các bên. Án phí và chi phí tố tụng đôi khi tạo rào cản cho người nghèo. Những hạn chế này cần được khắc phục trong thời gian tới.

4.2. Định hướng phát triển nguyên tắc bình đẳng trong tố tụng dân sự

Định hướng phát triển nguyên tắc bình đẳng cần bám sát mục tiêu xây dựng Nhà nước pháp quyền. Pháp luật tố tụng dân sự phải tiếp tục được hoàn thiện theo hướng hiện đại hóa. Cần tăng cường áp dụng công nghệ thông tin trong tố tụng để minh bạch hóa quá trình xét xử. Hỗ trợ pháp lý miễn phí cho đương sự thuộc diện chính sách cần được mở rộng. Đào tạo thẩm phán phải gắn liền với thực tiễn và chuẩn mực quốc tế. Hội nhập quốc tế đòi hỏi nguyên tắc bình đẳng phải đạt tiêu chuẩn chung. Việt Nam cần học hỏi kinh nghiệm từ các nước có nền tư pháp phát triển. Đây là quá trình lâu dài nhưng cần thiết cho sự tiến bộ của nền tư pháp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHAN THANH TÙNG NGUYÊN TẮC BÌNH ĐẲNG TRƢỚC PHÁP LUẬT CỦA ĐƢƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ VỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan Luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Số liệu, kết quả nghiên cứu đề cập trong Luận án là trung thực, có nguồn gốc trích dẫn rõ ràng. Tác giả luận án Phan Thanh Tùng DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Từ gốc BLTTDS Bộ luật Tố tụng dân sự BLDS Bộ luật Dân sự LSĐBSBLDS Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Dân sự BLLĐ Bộ luật Lao động PLTTGQCVADS Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án dân sự PLTTGQCVAKT Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế PLTTGQCVALĐ Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án lao động HĐXX Hội đồng xét xử TAND Tòa án nhân dân VKSND Viện kiểm sát nhân dân MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 Chương 1 . TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 10 1. Những công trình nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam có liên quan 10 đến đề tài 1. Đánh giá tình hình nghiên cứu 20 Chương 2. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGUYÊN TẮC BÌNH ĐẲNG TRƢỚC PHÁP LUẬT CỦA ĐƢƠNG SỰ 25 TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM 2. Khái niệm, vai trò và ý nghĩa của nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật 25 của đương sự trong tố tụng dân sự 2. Nội dung của nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của đương sự trong 42 tố tụng dân sự 2.3 Các yếu tố bảo đảm nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của đương 64 sự trong tố tụng dân sự Chương 3. THỰC TRẠNG ÁP DỤNG NGUYÊN TẮC BÌNH 73 ĐẲNG TRƢỚC PHÁP LUẬT CỦA ĐƢƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ 3. Nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của đương sự trong tố tụng dân 73 sự trước khi có Bộ luật tố tụng dân sự 3. Nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của đương sự trong tố tụng dân 81 sự từ khi có Bộ luật tố tụng dân sự đến nay 3.3 Thực trạng áp dụng nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của đương 91 sự trong tố tụng dân sự tại Tòa án nhân dân 3.4 Nhận xét về nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của đương sự trong 106 tố tụng dân sự Việt Nam Chương 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN 119 NGUYÊN TẮC BÌNH ĐẲNG TRƢỚC PHÁP LUẬT CỦA ĐƢƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ Ở VIỆT NAM 4.1 Quan điểm hoàn thiện nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của đương 119 sự trong tố tụng dân sự ở Việt Nam 4.2 Các giải pháp hoàn thiện nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của 128 đương sự trong tố tụng dân sự ở Việt Nam KẾT LUẬN 147 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Bình đẳng là một trong những quyền tự nhiên cơ bản của con người, gắn bó mật thiết với con người trong hoạt động xã hội. Nhân loại đã trải qua nhiều đấu tranh, hy sinh để bảo vệ quyền bình đẳng. Vì vậy, bảo đảm quyền bình đẳng là một trong những nhiệm vụ quan trọng của các nhà nước văn minh. Trong số các quyền thì bình đẳng trước Tòa án, bình đẳng trước pháp luật là những quyền quan trọng được thế giới ghi nhận: “Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật và được pháp luật bảo vệ, không có bất kỳ sự phân biệt nào”(Điều 7-Tuyên ngôn thế giới về Nhân quyền). “Mọi người đều được hưởng quyền bình đẳng, được xem xét công bằng và công khai bởi một tòa án độc lập và không thiên vị trong việc quyết định các quyền và nghĩa vụ của họ cũng như về bất cứ sự buộc tội nào đối với họ” (Điều 10-Tuyên ngôn thế giới về Nhân quyền). Quyền bình đẳng trước pháp luật được thể hiện trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt là trong các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa – xã hội và đặc biệt quan trọng là bình đẳng trong lĩnh vực pháp lý, tư pháp, tố tụng. Tiêu chí của một đất nước văn minh hiện nay là luật pháp phải được thượng tôn, bất kể vị thế giữa người vi phạm và người bị xâm phạm. Quyền và nghĩa vụ của công dân không bị phân biệt bởi giới tính, dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, giàu nghèo, thành phần xã hội, địa vị xã hội… Trong cùng một điều kiện như nhau, công dân phải được hưởng quyền và nghĩa vụ như nhau, có cùng tư cách pháp lý như nhau. Tuy nhiên, mức độ sử dụng các quyền và nghĩa vụ đó đến đâu thì còn phụ thuộc nhiều vào khả năng, điều kiện và hoàn cảnh của mỗi người. Nhà nước phải có vai trò quan trọng trong việc bảo đảm cho công dân thực hiện quyền và nghĩa vụ một cách bình đẳng; công dân cần thực hiện tốt các nghĩa vụ được Hiến pháp và các Đạo luật xác định, đó chính là điều kiện để sử dụng quyền của mình một cách tốt nhất. 1 Quyền bình đẳng trước pháp luật cũng là một trong những nguyên tắc pháp lý cơ bản ở nhiều quốc gia. Hiến pháp Việt Nam quy định rằng mọi công dân Việt Nam đều bình đẳng về quyền và nghĩa vụ; công dân, không phân biệt dân tộc, nam nữ, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo, trình độ văn hóa, nghề nghiệp, có thời hạn cư trú từ đủ 18 tuổi trở lên đều có quyền bầu cử và từ đủ 21 tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân theo quy định của pháp luật. Hiến pháp Việt Nam còn xác định quyền bình đẳng của phụ nữ và nam giới về mọi mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và gia đình. Xây dựng và bảo vệ sự bình đẳng của đương sự là một giá trị xã hội và là mục tiêu phấn đấu của xã hội loài người. Bình đẳng không phải là vấn đề có tính chất cá nhân mà nó có mối liên hệ giữa cá nhân với cá nhân, cá nhân với tổ chức, giữa các tổ chức với nhau. Đảm bảo quyền bình đẳng của đương sự trong TTDS là chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ta trong việc tạo ra tính bền vững, sự ổn định và phát triển của hệ thống pháp luật Việt Nam. Điều đó đã được thể hiện qua các văn kiện Đại hội Đảng, các Nghị quyết của Bộ Chính trị nhằm hướng tới “Xây dựng nền tư pháp trong sạch, vững mạnh, dân chủ nghiêm minh, bảo vệ công lý, từng bước hiện đại, phục vụ nhân dân, phụng sự Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, hoạt động tư pháp mà trọng tâm là hoạt động xét xử được tiến hành có hiệu quả và có hiệu lực cao” (Nghị quyết số 49/NQ-TW ngày 02/06/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020). Kế thừa và phát huy những giá trị của các văn bản pháp luật về TTDS được ban hành trước đó, BLTTDS đã thể chế hóa quan điểm của Đảng và Nhà nước về công cuộc cải cách tư pháp, quy định quy trình tố tụng khoa học, đảm bảo đẩy mạnh dân chủ và là công cụ pháp lý quan trọng để các cá nhân, tổ chức bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trước Tòa án. Điều 8 của Bộ luật tố tụng dân sự sửa đổi, bổ sung năm 2011 và Điều 8 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 (có hiệu lực kể từ ngày 01/07/2016) đã quy định về sự bình đẳng về 2 quyền và nghĩa vụ trong tố tụng dân sự như sau: “1/Trong tố tụng Dân sự mọi người đều bình đẳng trước pháp luật, không phân biệt dân tộc, giới tính, tín ngưỡng, tôn giáo, thành phần xã hội, trình độ văn hóa, nghề nghiệp, địa vị xã hội. Mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân đều bình đẳng trong việc thực hiện quyền và nghĩa vụ tố tụng trước Tòa án. 2/Tòa án có trách nhiệm bảo đảm nguyên tắc bình đẳng trong việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong tố tụng dân sự”. Bộ luật tố tụng dân sự đầu tiên của Việt Nam ra đời vào năm 2004. Đến năm 2011, BLTTDS năm 2004 được sửa đổi, bổ sung theo luật sửa đổi bổ sung BLTTDS. Năm 2015, BLTTDS mới ra đời, có hiệu lực kể từ ngày 01/07/2016, là BLTTDS hiện hành. Trải qua 03 BLTTDS, điều khoản quy định về nguyên tắc bình đẳng về quyền và nghĩa vụ trong tố tụng dân sự đều được quy định tại Điều 8. Trong quá trình thực hiện, nguyên tắc bình đẳng về quyền và nghĩa vụ trong tố tụng dân sự đã bộc lộ nhiều điểm bất cập và hạn chế. Điều này đã làm ảnh hưởng tới hiệu quả giải quyết các vụ việc dân sự của Tòa án và việc bảo về quyền lợi ích hợp pháp của các chủ thể tại Tòa án. Một trong những vấn đề còn tồn tại đó là những quy định về nguyên tắc bình đẳng của đương sự trong TTDS. Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập nêu trên thì có nhiều, trong đó có cả sự nhận thức và áp dụng không thống nhất về nguyên tắc bình đẳng của đương sự trong TTDS. BLTTDS năm 2015 có hiệu lực kể từ ngày 01/07/2016 có tổng số 517 điều, chia thành 42 chương. So với BLTTDS sửa đổi, bổ sung năm 2011 thì BLTTDS năm 2015 đã sửa đổi, bổ sung 350 điều; bổ sung mới 104 điều. Riêng Điều 8 của BLTTDS năm 2015 quy định nguyên tắc bình đẳng về quyền và nghĩa vụ trong tố tụng dân sự so với Điều 8 của BLTTDS sửa đổi, bổ sung năm 2011 về cơ bản thì không có sự thay đổi lớn. Nếu không có những quy định, giải pháp đột phá nhằm khắc phục những bất cập và hạn chế của nguyên tắc này, rất có thể sẽ cản trở việc thực hiện các quy định tiến bộ của BLTTDS năm 2015 như “thực hiện mô hình tố tụng xét hỏi kết hợp 3 với tranh tụng”; “khuyến khích việc giải quyết tranh chấp thông qua thương lượng, hòa giải”; “Tòa án không được từ chối yêu cầu giải quyết vụ-việc dân sự vì lý do chưa có điều luật để áp dụng”.