Nghiên cứu tình hình ung thư thân tử cung và các yếu tố liên quan tại một số tỉnh Việt Nam

Nghiên cứu tình hình ung thư thân tử cung và các yếu tố liên quan tại một số tỉnh Việt Nam, cung cấp thông tin hữu ích cho cộng đồng.

• Tác giả: Trịnh Thị Hào
• Người hướng dẫn: PGS. Trịnh Hữu Vách
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên
• Chuyên ngành: Sinh học
• Đề tài: Nghiên cứu tình hình ung thư thân tử cung và các yếu tố liên quan tại một số tỉnh Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ UNG THƯ THÂN TỬ CUNG
• 1.1.1. Khái niệm về thân tử cung
• 1.1.2. Ung thư thân tử cung
• 1.1.3. Ung thư nội mạc tử cung
• 1.1.4. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của ung thư thân tử cung
• 1.2. TÌNH HÌNH MẮC UNG THƯ THÂN TỬ CUNG
• 1.2.1. Ung thư thân tử cung trên thế giới
• 1.2.2. Ung thư thân tử cung ở Việt Nam
• 1.3. CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN UNG THƯ THÂN TỬ CUNG
• 1.3.1. Yếu tố môi trường liên quan đến ung thư thân tử cung
• 1.3.2. Một số yếu tố xã hội liên quan đến ung thư thân tử cung
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 1.4.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.1.2. Địa điểm nghiên cứu
• 1.4.1.3. Thời gian nghiên cứu
• 1.4.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.4.2.1. Thiết kế nghiên cứu. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 1.4.2.2. Tiêu chuẩn chẩn đoán, kỹ thuật áp dụng trong nghiên cứu
• 1.4.2.3. Công cụ thu thập số liệu và tổ chức nghiên cứu
• 1.4.2.4. Các biện pháp khống chế sai số
• 1.4.2.5. Xử lý số liệu
• 1.4.2.6. Khía cạnh đạo đức trong nghiên cứu
• 1.5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 1.5.1. PHÂN LOẠI VÀ PHÂN BỐ UNG THƯ THÂN TỬ CUNG
• 1.5.2. Số lượng các ca bệnh được sàng lọc và phân tích
• 1.5.3. Phân bố bệnh nhân ung thư TTC theo các tỉnh
• 1.5.4. ĐẶC ĐIỂM CỦA PHỤ NỮ UNG THƯ THÂN TỬ CUNG
• 1.5.4.1. Độ tuổi của phụ nữ ung thư TTC
• 1.5.4.2. Trình độ học vấn của phụ nữ ung thư TTC
• 1.5.4.3. Nghề nghiệp của bệnh ung thư TTC
• 1.5.4.4. Tình trạng hôn nhân và việc làm
• 1.5.4.5. Số con trung bình
• 1.5.5. CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN TỚI UNG THƯ CỔ TỬ CUNG
• 1.5.5.1. Liên quan giữa một số yếu tố kinh tế, xã hội với ung thư thân tử cung
• 1.5.5.2. Liên quan giữa tiền sử sinh sản với ung thư cổ tử cung
• 1.5.5.3. Liên quan giữa tình trạng kinh nguyệt với ung thư TTC
• 1.5.5.4. Liên quan giữa việc nạo hút thai, sử dụng các biện pháp tránh thai với ung thư thân tử cung
• 1.5.5.5. Liên quan giữa một số yếu tố khác với ung thư thân tử cung
• 1.5.6. Phân loại và phân bố ung thư thân tử cung
• 1.5.7. Đặc điểm của phụ nữ ung thư TTC
• 1.5.8. Các yếu tố liên quan tới ung thư TTC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu ung thư thân tử cung tại Việt Nam

Nghiên cứu ung thư thân tử cung (TTC) tại Việt Nam đang trở thành một vấn đề cấp bách trong bối cảnh gia tăng tỷ lệ mắc bệnh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, ung thư là nguyên nhân chính gây tử vong ở phụ nữ, trong đó ung thư TTC chiếm tỷ lệ đáng kể. Nghiên cứu này nhằm cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình ung thư TTC và các yếu tố liên quan tại một số tỉnh Việt Nam.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của ung thư thân tử cung

Ung thư TTC chủ yếu phát triển từ lớp nội mạc tử cung, với hai loại chính là ung thư nội mạc tử cung và ung thư cơ tử cung. Đặc điểm lâm sàng của ung thư TTC thường không rõ ràng, dẫn đến việc phát hiện muộn và ảnh hưởng đến tiên lượng điều trị.

1.2. Tình hình mắc ung thư thân tử cung tại Việt Nam

Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc ung thư TTC đang gia tăng, đặc biệt ở phụ nữ từ 50-70 tuổi. Nghiên cứu cho thấy rằng có khoảng 100.000 ca mắc mới ung thư mỗi năm, trong đó ung thư TTC chiếm một phần không nhỏ. Các yếu tố như môi trường và xã hội có thể ảnh hưởng đến tình hình này.

II. Các yếu tố nguy cơ liên quan đến ung thư thân tử cung

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều yếu tố nguy cơ liên quan đến ung thư TTC, bao gồm yếu tố môi trường, di truyền và lối sống. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp nâng cao nhận thức và phòng ngừa bệnh hiệu quả hơn.

2.1. Yếu tố môi trường và ung thư thân tử cung

Yếu tố môi trường như ô nhiễm không khí, hóa chất độc hại có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư TTC. Nghiên cứu cho thấy rằng phụ nữ sống trong khu vực ô nhiễm có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn so với những người sống ở khu vực trong lành.

2.2. Di truyền và ung thư thân tử cung

Di truyền cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển ung thư TTC. Những phụ nữ có tiền sử gia đình mắc ung thư có nguy cơ cao hơn. Việc xác định các gen liên quan có thể giúp phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

2.3. Lối sống và thói quen sinh hoạt

Lối sống không lành mạnh như chế độ ăn uống kém, thiếu vận động và thói quen hút thuốc lá có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư TTC. Việc thay đổi lối sống có thể giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh.

III. Phương pháp nghiên cứu ung thư thân tử cung tại Việt Nam

Nghiên cứu ung thư TTC tại Việt Nam thường sử dụng các phương pháp định lượng và định tính để thu thập dữ liệu. Các phương pháp này giúp xác định tỷ lệ mắc bệnh và các yếu tố liên quan một cách chính xác.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và cỡ mẫu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp cắt ngang, với cỡ mẫu đủ lớn để đảm bảo tính đại diện. Việc chọn mẫu được thực hiện ngẫu nhiên từ các tỉnh khác nhau để có cái nhìn tổng quát về tình hình ung thư TTC.

3.2. Công cụ thu thập dữ liệu

Các công cụ thu thập dữ liệu bao gồm bảng hỏi và phỏng vấn trực tiếp. Những công cụ này giúp thu thập thông tin về tiền sử bệnh, lối sống và các yếu tố nguy cơ khác liên quan đến ung thư TTC.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc ung thư TTC có sự khác biệt giữa các tỉnh, với nhiều yếu tố nguy cơ được xác định. Những phát hiện này có thể được ứng dụng trong việc xây dựng các chương trình phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

4.1. Tỷ lệ mắc ung thư thân tử cung theo tỉnh

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc ung thư TTC khác nhau giữa các tỉnh, với một số tỉnh có tỷ lệ cao hơn do ảnh hưởng của yếu tố môi trường và xã hội. Việc phân tích này giúp xác định các khu vực cần tập trung nguồn lực.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu trong y tế

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chương trình giáo dục sức khỏe, nâng cao nhận thức về ung thư TTC và các yếu tố nguy cơ. Điều này sẽ giúp giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh trong cộng đồng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu ung thư thân tử cung

Nghiên cứu ung thư TTC tại Việt Nam cần được tiếp tục để hiểu rõ hơn về tình hình và các yếu tố liên quan. Việc đầu tư vào nghiên cứu sẽ giúp cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe cho phụ nữ và giảm thiểu gánh nặng bệnh tật.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc xác định các yếu tố nguy cơ mới và phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả hơn. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân ung thư TTC.

5.2. Hướng đi mới trong phòng ngừa ung thư thân tử cung

Các chương trình phòng ngừa cần được triển khai rộng rãi, bao gồm giáo dục sức khỏe và sàng lọc định kỳ. Việc này sẽ giúp phát hiện sớm và điều trị kịp thời, từ đó giảm thiểu tỷ lệ tử vong do ung thư TTC.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Theo dự báo của Tổ chức Y tế Thế giới về mô hình bệnh tật thế kỷ 21 thì bệnh không nhiễm trùng nói chung và bệnh ung thư nói riêng là nhóm bệnh chủ yếu đe dọa sức khỏe con người. Bệnh ung thư đã và đang tạo ra gánh nặng bệnh tật trong cộng đồng. Ung thư là nguyên nhân của 12% trong số 56 triệu trường hợp tử vong hàng năm trên thế giới do nhiều nguyên nhân khác nhau [45]. Tại Việt Nam, ước tính hàng năm có tới 100.000 trường hợp mắc mới ung thư và khoảng 70.000 người chết vì căn bệnh này [15].

Ung thư thân tử cung (TTC) phần lớn là ung thư nội mạc tử cung (NMTC) (95%) và ung thư cơ tử cung (1-3%). So với các ung thư ở phụ nữ thì ung thư nội mạc tử cung đứng thứ tư sau ung thư vú, ung thư đại tràng và ung thư phổi.300 trường hợp, Pháp tần số mắc bệnh là 25/100. Tần suất ung thư khác nhau ở các châu lục, các nước trong châu Á tần suất thường gặp thấp hơn so với châu Âu 4-5 lần [15]. Ung thư cơ tử cung ít gặp hơn so với ung thư nội mạc tử cung chỉ chiếm khoảng 1-3% các trường hợp ung thư thân tử cung.

Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm, tái phát cao ngay cả khi bệnh ở giai đoạn đầu. Tuy tỷ lệ phát hiện bệnh ung thư cơ tử cung ít nhưng có tới 15% các trường hợp tử vong do loại ung thư này [7] [15]. Ở Việt Nam, phụ nữ hiện vẫn là lực lượng quan trọng trong cơ cấu lực lượng lao động, nhất là trong lao động nông nghiệp, chăn nuôi trồng trọt, dệt, thủ công nghiệp,… Đa số điều kiện lao động các ngành nghề này chịu nhiều tác động bất lợi do ngành nghề lao động nặng nhọc. Bên cạnh đó phải kể đến việc có một tỷ lệ lớn phụ nữ hiện sử dụng các biện pháp kế hoạch hoá gia đình như dùng thuốc tránh thai, triệt sản bằng thắt vòi trứng và bằng thuốc Quinacrine đặt vào buồng tử cung.

Một câu hỏi lớn đặt ra hiện nay là liệu các yếu tố môi trường và xã hội có tác động đến sự gia tăng tỷ lệ mắc ung thư thân tử cung ở phụ nữ Việt Nam hay không. Tuy nhiên, vẫn chưa có nghiên cứu nào đi sâu phân tích tình hình ung thư thân tử cung ở phụ nữ Việt Nam và các yếu tố liên quan. Mới chỉ có một số ít nghiên cứu 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tập trung vào việc ghi nhận ung thư thân tử cung tại các bệnh viện hay tiến hành nghiên cứu sàng lọc tiền ung thư thân tử cung ở cộng đồng trong địa bàn nhỏ. Vì vậy, nghiên cứu bệnh ung thư phụ khoa nói chung, ung thư thân tử cung nói riêng và những yếu tố liên quan đến nó nhằm tìm ra các giải pháp khả thi để hạn chế các yếu tố nguy cơ gây ung thư, phát hiện sớm và điều trị kịp thời kéo dài tuổi thọ cho người bệnh.

Để góp phần có được cơ sở khoa học giải quyết những vấn đề nêu trên, chúng tôi tiến hành đề tài: “Nghiên cứu tình hình ung thư thân tử cung và các yếu tố liên quan tại một số tỉnh Việt Nam”. Kết quả nghiên cứu của đề tài được mong đợi giúp ngành Y tế có được các phát hiện mới về mối liên quan với ung thư thân tử cung của một số yếu tố trước đây chưa được nghiên cứu hoặc nghiên cứu chưa đầy đủ ở Việt Nam. Địa bàn nghiên cứu gồm 12 tỉnh là một yếu tố đảm bảo các phát hiện của đề tài có tính đại diện vùng miền cao, là cơ sở khoa học góp phần cho các nhà hoạch định các chính sách xây dựng các giải pháp can thiệp phù hợp, nâng cao chất lượng chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho người dân nói chung, phụ nữ nói riêng ở nước ta. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.

Xác định sự phân bố và một số đặc điểm phụ nữ ung thư thân tử cung tại 12 tỉnh ở Việt Nam, giai đoạn 2001-2010. Xác định các yếu tố liên quan đến ung thư thân tử cung ở phụ nữ trên địa bàn nghiên cứu. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ UNG THƢ THÂN TỬ CUNG 1.

Khái niệm về thân tử cung (TTC) Tử cung là cơ quan sinh dục nữ nằm giữa chậu hông bé, sau bàng quang, trước trực tràng, trên âm đạo, dưới các quai ruột non và có hình quả lê. Đây là nơi làm tổ và phát triển của trứng đã thụ tinh cho tới khi thai trưởng thành. Khối lượng tử cung thay đổi tuỳ theo giai đoạn phát triển của người phụ nữ, theo chu kỳ kinh nguyệt và tình trạng thai nghén. Tử cung của phụ nữ chưa sinh đẻ có kích thước vào khoảng 7,5cm x 5cm x 2,5cm [5].

Tính từ trên xuống, tử cung gồm ba phần: thân, eo và cổ. TTC có dạng hình thang, phần rộng ở trên gọi là đáy tử cung, hai góc bên là chỗ ống dẫn trứng thông với buồng tử cung. Đây là nơi bám của hai dây chằng tròn và dây chằng tử cung - buồng trứng gọi là sừng tử cung. Thân tử cung dài khoảng 4cm, rộng khoảng 4,5cm, trọng lượng trung bình 50 gam (ở những người đẻ nhiều kích thước tử cung có thể lớn hơn một chút) [4].

Cấu tạo mô học TTC: thành TTC được cấu tạo từ ngoài vào trong gồm ba lớp: thanh mạc, cơ và nội mạc. Lớp thanh mạc là lớp phúc mạc phủ các mặt của tử cung, lách xuống tận thành bên chậu hông và tạo nên dây chằng rộng [5]. Lớp cơ gồm ba tầng: lớp ngoài gồm những sợi cơ dọc; Lớp giữa dày nhất, gồm những sợi cơ đan chéo bao quanh các mạch máu. Sau khi đẻ, các sợi cơ này co rút lại, chèn ép vào các mạch máu làm cho máu tự cầm; Lớp trong là cơ vòng.

Các lớp cơ thân tử cung tạo thành một hệ thống có tính chất vừa giãn vừa co. Trong cùng là nội mạc tử cung, đó là lớp biểu mô tuyến gồm hai lớp: lớp đáy mỏng, ít thay đổi theo chu kỳ kinh nguyệt, lớp nông thay đổi theo chu kỳ kinh nguyệt và bong ra khi hành kinh [4]. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cấu tạo giải phẫu TTC 1.

Ung thƣ thân tử cung Ung thư TTC phát triển từ phần thân tử cung phổ biến gồm ung thư nội mạc tử cung (NMTC), phát triển từ lớp nội mạc tử cung và hiếm hơn là ung thư cơ tử cung. Trong nghiên cứu này chúng tôi đề cập 2 loại bao gồm ung thư nội mạc tử cung và cơ tử cung. Ung thư NMTC là bệnh ác tính đường sinh dục hay gặp nhất ở các nước phát triển, hay gặp ở những phụ nữ từ 50 – 70 tuổi đã mãn kinh. Tuy nhiên, cũng có tới 15 – 25% các trường hợp ung thư NMTC gặp ở phụ nữ trong thời kỳ tiền mãn kinh, tiên lượng thường tốt nếu được phát hiện sớm và điều trị sớm.

Với triệu chứng diễn ra một cách âm thầm nhưng có khoảng 10% có cảm giác khó chịu ở vùng bụng dưới và có thể đau do cổ tử cung bị xâm nhiễm, chít hẹp khiến tử cung bị giãn căng ra. Nếu các chất hoại tử trong tử cung bị nhiễm trùng và áp xe thì thậm chí bệnh nhân có thể bị nhiễm trùng huyết. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ung thư nội mạc tử cung Phân giai đoạn lâm sàng ung thư NMTC của FIGO (Federation International de Genecologie et Obstetrique - Liên hiệp Quốc tế phụ khoa và sản khoa) năm 1988 (36).

Giai đoạn Ia: Ung thư chỉ tại nội mạc tử cung Ib: Khối u xâm lấn dưới 1/2 lớp cơ tủ cung Ic:Khối u xâm lấn trên ½ lớp cơ tử cung Giai đoạn II: Ung thư lan tràn khắp thân và cổ tử cung IIa: Chỉ xâm nhiễm tuyến cổ trong ống cổ tử cung IIb: Xâm lấn mô đệm cổ tử cung Giai đoạn III: Ung thư lan tràn ra ngoài tử cung nhưng chưa vào tiểu khung IIIa: Lan ra thanh mạc hoặc phần phụ (lan trực tiếp hoặc di căn hoặc tế bào học màng bụng dương tính) IIIb: Lan xuống âm đạo (lan trực tiếp hoặc di căn) IIIc: Di căn vùng chậu hoặc di căn đến hạch cạnh động mạch chủ Giai đoạn IV: Ung thư lan tràn ra ngoài tiểu khung hoặc lan tràn đến bàng quang, trực tràng 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] IVa: Ung thư xâm lấn niêm mạc ruột, niêm mạc bàng quang IVb: Ung thư di căn xa Trong khi đó ung thư cơ tử cung thường gặp ở những phụ nữ trẻ hơn, ở tuổi tiền mãn kinh khoảng sau 40 tuổi, nhưng vẫn gặp ở cả phụ nữ trẻ 20 – 30 tuổi. Các triệu chứng lâm sàng thường rất rầm rộ, nhanh chóng và khá điển hình, đó là ra máu bất thường ở âm đạo (khoảng 60% các trường hợp), bụng to nhanh lên vì kích thước của tử cung tăng lên nhanh tạo thành một khối ở vùng tiểu khung, kết quả là bệnh nhân thấy đau vùng bụng dưới do dãn và do chèn ép. Tiên lượng bệnh rất tồi và nguyên nhân cũng không được rõ, nhưng mối liên quan về nguy cơ của bệnh với việc chụp vùng tiểu khung đã được một số nghiên cứu ghi nhân, với nguy cơ tăng đến 5,38 lần với thời gian ủ bệnh tử 10 – 20 năm [21] [32] [46]. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của ung thƣ TTC 1.

Đặc điểm lâm sàng Các dấu hiệu chỉ điểm - Dấu hiệu thường gặp là chảy máu nhưng lượng máu không nhiều, không rõ nguyên nhân, có trường hợp chảy máu khi cố rặn đi tiểu hay đại tiện gây chèn ép vào tử cung. Chỉ cần một dấu hiệu chảy máu sau mãn kinh cũng đủ để báo động vì không hiếm các trường hợp dấu hiệu này mất đi lại tái suất sau vài tuần hay vài tháng, rồi trở nên thường xuyên hơn. - Ra khí hư lẫn mủ: thường do nhiễm khuẩn, mủ lẫn máu tạo thành một chất dịch màu nâu rất nặng mùi, giai đoạn đầu chưa có nhiễm khuẩn có thể ra dịch trong. - Đau: thường xuất hiện muộn khi khối u lan tràn vào các bộ phận trong hố chậu.

Khám lâm sàng Nói chung, thăm khám lâm sàng sờ bụng và thăm âm đạo thấy hoàn toàn bình thường. Đặc biệt, tử cung có thể tích bình thường hoặc có thể tích nhỏ, di động và không đau. Các túi cùng âm đạo tự do, không có tổn thương phần phụ. Khám bằng mỏ vịt, cổ tử cung bình thường, nhưng nếu là đang trong thời kỳ chảy máu, thì 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.