Nghiên Cứu Tối Ưu Hóa Chiết Xuất Và Bào Chế Cao Rau Ngót Giàu Flavonoid

Nghiên cứu tối ưu hóa chiết xuất flavonoid từ rau ngót đang thu hút sự quan tâm lớn trong lĩnh vực dược liệu. 63 trang · Trường Đại Học Dược Hà Nội · 2024.

• Tác giả: Trần Kim Ngân
• Người hướng dẫn: ThS. Phạm Thị Linh Giang
• Trường học: Trường Đại Học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược sĩ
• Đề tài: Nghiên Cứu Tối Ưu Hóa Chiết Xuất Flavonoid Từ Rau Ngót
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về cây Rau ngót (Breynia androgyna (L.
• 1.2. Vị trí phân loại
• 1.3. Đặc điểm thực vật, phân bố, sinh thái
• 1.3.1. Đặc điểm thực vật
• 1.3.2. Phân bố, sinh thái
• 1.4. Thành phần hóa học
• 1.4.1. Các hợp chất khác
• 1.4.2. Một số hoạt tính sinh học của các chất có trong rau ngót
• 1.4.2.1. Tác dụng chống oxy hóa
• 1.4.2.2. Tác dụng kháng khuẩn
• 1.5. Công dụng của Rau ngót trong y học cổ truyền
• 1.6. Các phương pháp định lượng Flavonoid trong Rau ngót
• 1.6.1. Phương pháp 1
• 1.6.2. Phương pháp 2
• 1.7. Tổng quan về tối ưu hóa chiết xuất
• 1.7.1. Phương pháp thay đổi một yếu tố (OFAT)
• 1.7.2. Phương pháp bề mặt đáp ứng (RSM)
• 1.8. Tổng quan về cao đặc
• 1.8.1. Phương pháp bào chế cao đặc
• 2. CHƯƠNG II: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nguyên vật liệu và thiết bị
• 2.1.1. Nguyên liệu nghiên cứu
• 2.1.2. Hóa chất, thiết bị
• 2.1.3. Thuốc thử, dung môi, hóa chất
• 2.1.4. Phương tiện và máy móc
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Xây dựng phương pháp định lượng flavonoid toàn phần trong cao Rau ngót bằng phương pháp quang phổ hấp thụ phân tử UV-Vis
• 2.3.1.1. Khảo sát độ hấp thụ cực đại
• 2.3.1.2. Thẩm định phương pháp phân tích
• 2.3.1.3. Xây dựng quy trình định lượng
• 2.3.2. Tối ưu hóa chiết xuất flavonoid từ dược liệu Rau ngót
• 2.3.2.1. Khảo sát một số yếu tố ảnh hưởng đến quy trình chiết xuất flavonoid từ cây Rau ngót
• 2.3.2.2. Phương pháp tối ưu hóa quy trình chiết xuất flavonoid từ cây Rau ngót
• 2.3.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.3.4. Bào chế cao Rau ngót giàu flavonoid
• 3. CHƯƠNG III: KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Xây dựng phương pháp định lượng flavonoid toàn phần trong cao Rau ngót
• 3.1.1. Khảo sát độ hấp thụ cực đại
• 3.1.2. Thẩm định phương pháp phân tích
• 3.1.3. Xây dựng phương trình hồi quy tuyến tính
• 3.1.4. Tính thích hợp hệ thống
• 3.1.5. Độ lặp lại của phương pháp định lượng
• 3.2. Tối ưu hóa chiết xuất flavonoid từ dược liệu Rau ngót
• 3.2.1. Khảo sát ảnh hưởng của một số yếu tố đến quy trình chiết xuất flavonoid toàn phần từ cây Rau ngót
• 3.2.1.1. Ảnh hưởng của thời gian chiết
• 3.2.1.2. Ảnh hưởng của nồng độ dung môi chiết
• 3.2.1.3. Ảnh hưởng của nhiệt độ chiết
• 3.2.2. Tối ưu hóa quy trình chiết xuất flavonoid từ cây Rau ngót
• 3.2.2.1. Thiết kế thí nghiệm và kết quả thực nghiệm
• 3.2.2.2. Kết quả tối ưu hóa quá trình chiết xuất
• 3.2.2.3. Kết quả lựa chọn điều kiện tối ưu của các biến đầu vào
• 3.3. Bào chế cao đặc Rau ngót giàu flavonoid
• 3.4. Về xây dựng quy trình định lượng flavonoid trong Rau ngót
• 3.5. Về tối ưu hóa chiết xuất flavonoid từ dược liệu Rau ngót
• 3.6. Về nghiên cứu một số yếu tố ảnh hưởng đến quá trình chiết xuất flavonoid từ cây Rau ngót
• 3.7. Về kết quả tối ưu hóa quá trình chiết xuất flavonoid từ cây Rau ngót
• 3.8. Về bào chế cao Rau ngót giàu flavonoid
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• A. DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• B. DANH MỤC CÁC BẢNG
• C. DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ, HÌNH VẼ

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu tối ưu hóa chiết xuất flavonoid từ rau ngót

Nghiên cứu tối ưu hóa chiết xuất flavonoid từ rau ngót đang thu hút sự quan tâm lớn trong lĩnh vực dược liệu. Rau ngót (Breynia androgyna) không chỉ là một loại rau ăn phổ biến mà còn chứa nhiều hợp chất có lợi cho sức khỏe. Flavonoid, một nhóm hợp chất thực vật, đã được chứng minh có nhiều tác dụng sinh học như chống oxy hóa, kháng viêm và kháng khuẩn. Việc tối ưu hóa quy trình chiết xuất sẽ giúp nâng cao hàm lượng flavonoid trong rau ngót, từ đó tạo ra sản phẩm có giá trị dinh dưỡng cao hơn.

1.1. Đặc điểm và lợi ích của rau ngót trong y học

Rau ngót được biết đến với nhiều công dụng trong y học cổ truyền. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng rau ngót có khả năng hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý như sốt rét, tiểu đường và các bệnh viêm nhiễm. Hàm lượng flavonoid trong rau ngót đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả điều trị.

1.2. Tầm quan trọng của flavonoid trong thực phẩm

Flavonoid không chỉ có tác dụng chống oxy hóa mà còn giúp cải thiện sức khỏe tim mạch và giảm nguy cơ mắc bệnh mãn tính. Việc tối ưu hóa chiết xuất flavonoid từ rau ngót sẽ cung cấp nguồn nguyên liệu chất lượng cho các sản phẩm thực phẩm chức năng.

II. Thách thức trong việc tối ưu hóa chiết xuất flavonoid từ rau ngót

Mặc dù rau ngót có nhiều lợi ích, việc chiết xuất flavonoid từ loại rau này vẫn gặp phải một số thách thức. Các yếu tố như thời gian chiết, nồng độ dung môi và nhiệt độ có thể ảnh hưởng đến hiệu suất chiết xuất. Do đó, việc nghiên cứu và tối ưu hóa các yếu tố này là rất cần thiết để đạt được kết quả tốt nhất.

2.1. Ảnh hưởng của thời gian chiết đến hàm lượng flavonoid

Thời gian chiết là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu suất chiết xuất flavonoid. Nghiên cứu cho thấy, thời gian chiết quá ngắn có thể dẫn đến hàm lượng flavonoid thấp, trong khi thời gian quá dài có thể làm giảm chất lượng chiết xuất.

2.2. Nồng độ dung môi chiết và tác động của nó

Nồng độ dung môi chiết cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa chiết xuất flavonoid. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng nồng độ ethanol từ 50% đến 96% có thể ảnh hưởng đến khả năng hòa tan và chiết xuất flavonoid từ rau ngót.

III. Phương pháp tối ưu hóa chiết xuất flavonoid từ rau ngót

Để tối ưu hóa quy trình chiết xuất flavonoid từ rau ngót, có thể áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Hai phương pháp phổ biến là phương pháp thay đổi một yếu tố (OFAT) và phương pháp bề mặt đáp ứng (RSM). Mỗi phương pháp có những ưu điểm và nhược điểm riêng, tùy thuộc vào mục tiêu nghiên cứu.

3.1. Phương pháp thay đổi một yếu tố OFAT

Phương pháp OFAT cho phép nghiên cứu ảnh hưởng của từng yếu tố một cách độc lập. Điều này giúp xác định được yếu tố nào có tác động lớn nhất đến hiệu suất chiết xuất flavonoid từ rau ngót.

3.2. Phương pháp bề mặt đáp ứng RSM

RSM là một phương pháp thống kê giúp tối ưu hóa quy trình chiết xuất bằng cách kết hợp nhiều yếu tố. Phương pháp này cho phép tìm ra điều kiện tối ưu cho quá trình chiết xuất flavonoid từ rau ngót một cách hiệu quả.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc tối ưu hóa quy trình chiết xuất flavonoid từ rau ngót đã mang lại những thành công nhất định. Hàm lượng flavonoid trong dịch chiết đã được nâng cao đáng kể, mở ra cơ hội cho việc phát triển các sản phẩm chăm sóc sức khỏe từ rau ngót.

4.1. Kết quả tối ưu hóa quy trình chiết xuất

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng điều kiện tối ưu cho quy trình chiết xuất flavonoid từ rau ngót là sử dụng ethanol 70% trong thời gian 24 giờ. Kết quả này cho thấy hiệu suất chiết xuất cao và hàm lượng flavonoid đạt yêu cầu.

4.2. Ứng dụng của cao rau ngót giàu flavonoid

Cao rau ngót giàu flavonoid có thể được sử dụng trong sản xuất thực phẩm chức năng, mỹ phẩm và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe khác. Việc này không chỉ nâng cao giá trị dinh dưỡng mà còn giúp bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu tối ưu hóa chiết xuất flavonoid từ rau ngót đã mở ra nhiều cơ hội mới trong lĩnh vực dược liệu. Với những kết quả đạt được, việc phát triển các sản phẩm từ rau ngót sẽ ngày càng trở nên khả thi và có giá trị. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện quy trình chiết xuất và bào chế, nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm.

5.1. Tương lai của nghiên cứu chiết xuất flavonoid

Nghiên cứu chiết xuất flavonoid từ rau ngót sẽ tiếp tục được mở rộng, nhằm tìm ra các phương pháp chiết xuất hiệu quả hơn. Điều này sẽ giúp nâng cao giá trị dinh dưỡng và ứng dụng của rau ngót trong y học và thực phẩm.

5.2. Đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Cần thực hiện các nghiên cứu sâu hơn về các hợp chất khác có trong rau ngót và tác động của chúng đến sức khỏe. Việc này sẽ giúp phát triển các sản phẩm mới, đa dạng hóa ứng dụng của rau ngót trong cuộc sống hàng ngày.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây Rau ngót (Breynia androgyna (L.) Chakrab. & N.P.Balakr., tên đồng danh Sauropus androgynus (L.) Merr.) là loại rau ăn quen thuộc trong đời sống người Việt, phân bố rộng rãi nhờ khả năng thích nghi cao với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng nhiệt đới. Trong y học cổ truyền, Rau ngót được ghi nhận với nhiều công dụng như chữa sót nhau, tưa lưỡi, đái dầm, hóc xương và là thành phần trong bài thuốc cổ truyền "Thần dược cứu mệnh". Dưới góc độ dược lý hiện đại, các nghiên cứu đã chứng minh dịch chiết Rau ngót sở hữu nhiều hoạt tính sinh học giá trị bao gồm chống oxy hóa, kháng khuẩn, kháng viêm, giảm đau, hạ sốt, hạ đường huyết và kháng virus (đặc biệt là tiềm năng ức chế enzym RdRp của SARS-CoV-2).

Flavonoid được xác định là một trong những nhóm hoạt chất chuyển hóa thứ cấp chủ yếu mang lại các tác dụng sinh học nêu trên. Tuy nhiên, việc sử dụng dược liệu tươi hoặc các dạng chiết xuất thô truyền thống bộc lộ nhiều nhược điểm như độ ổn định hoạt chất kém, khó bảo quản, cồng kềnh trong vận chuyển và khó kiểm soát liều lượng đồng nhất giữa các mẻ. Dạng bào chế cao đặc là giải pháp khắc phục hiệu quả những hạn chế này, cho phép chuẩn hóa hàm lượng hoạt chất, thuận tiện cho việc chia liều và dễ dàng phối trộn trong sản xuất các chế phẩm chăm sóc sức khỏe. Để tạo tiền đề cho việc phát triển chế phẩm chất lượng, khóa luận tốt nghiệp Dược sĩ của tác giả Trần Kim Ngân (Trường Đại học Dược Hà Nội, năm 2024) đã thực hiện đề tài "Nghiên cứu tối ưu hóa chiết xuất và bào chế cao Rau ngót giàu flavonoid" nhằm giải quyết ba nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Xây dựng phương pháp định lượng flavonoid trong cao Rau ngót.
2. Tối ưu hóa chiết xuất flavonoid từ dược liệu Rau ngót.
3. Bước đầu bào chế cao đặc Rau ngót giàu flavonoid dựa trên các điều kiện đã khảo sát.

Đối tượng nghiên cứu là bộ phận trên mặt đất của cây Rau ngót (Breynia androgyna (L.) Chakrab. & N.P.Balakr.) được thu hái tại Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng. Nghiên cứu được thực hiện tại Bộ môn Thực vật, Trường Đại học Dược Hà Nội trong giai đoạn hoàn thành năm 2024.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên hệ thống cơ sở lý thuyết về phân loại thực vật học, hóa học hợp chất thiên nhiên, kỹ thuật chiết xuất và tiêu chuẩn chất lượng cao thuốc theo quy định dược điển:

• Khung phân loại và hóa học thực vật: Cây Rau ngót được phân loại theo hệ thống của Armen Takhtajan (thuộc chi Breynia, họ Phyllanthaceae). Thành phần hóa thực vật của cây gồm alkaloid, triterpenoid, saponin, tanin, polyphenol, glycosid, steroid và đặc biệt là nhóm flavonoid với các dẫn chất tiêu biểu đã được phân lập như quercetin, kaempferol, luteolin, apigenin, myricetin và các kaempferol glycosid (như 3-O-β-D-glucosyl-7-O-α-L-rhamnosyl-kaempferol).
• Tiêu chuẩn bào chế cao đặc: Căn cứ theo Dược điển Việt Nam V, cao đặc là chế phẩm có thể chất đặc quánh, lượng dung môi còn lại trong cao không được vượt quá 20%. Quy trình điều chế bao gồm các giai đoạn: xử lý dược liệu, chiết xuất hoạt chất bằng dung môi thích hợp, tinh chế dịch chiết và cô đặc dưới áp suất giảm ở nhiệt độ thích hợp (50–60°C) để bảo tồn hoạt chất nhạy cảm với nhiệt.
• Phương pháp định lượng quang phổ UV-Vis: Dựa trên nguyên lý tạo phức màu giữa nhóm flavonoid và nhôm clorid ($AlCl_3$) trong môi trường đệm natri acetat ($NaOAc$), tham khảo các chuyên luận Betulae folium và Calendulae flos trong Dược điển Châu Âu cũng như nghiên cứu của Chang và cộng sự (2002).
• Phương pháp thẩm định quy trình phân tích: Tuân thủ theo hướng dẫn của AOAC International (2019) đối với các phương pháp kiểm nghiệm thực vật và thực phẩm chức năng, đánh giá các chỉ tiêu: tính thích hợp hệ thống, độ tuyến tính, độ lặp lại và độ đúng (thông qua phương pháp thêm chuẩn).
• Phương pháp tối ưu hóa: Kết hợp phương pháp khảo sát đơn biến (One-Factor-At-A-Time - OFAT) để thu hẹp vùng khảo sát và phương pháp bề mặt đáp ứng (Response Surface Methodology - RSM) với thiết kế Box-Behnken (BBD) 3 yếu tố 3 mức để tìm điểm tối ưu đa mục tiêu.
• Hóa chất và trang thiết bị: Chất chuẩn Quercetin có độ tinh khiết $\ge 98%$ (số lô CFN99272, nhà sản xuất Wuhan Chemfaces Biochemical); thuốc thử nhôm clorid ($AlCl_3.3H_2O$); dung môi ethanol, methanol đạt tiêu chuẩn phân tích. Thiết bị sử dụng gồm bể chiết siêu âm Daihan WUC-D22H, máy cô quay chân không Buchi, máy đo quang phổ hấp thụ phân tử Hitachi, máy đo hàm ẩm AND MF-50, tủ sấy Memmert và cân phân tích Precisa ES225SM-DR.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Tổng quan

Chương I tổng hợp có hệ thống các y văn trong và ngoài nước về dược liệu Rau ngót, kỹ thuật chiết xuất và công nghệ bào chế cao đặc:

• Tổng quan về cây Rau ngót: Trình bày vị trí phân loại của loài Breynia androgyna (L.) Chakrab. & N.P.Balakr. (họ Phyllanthaceae), đặc điểm hình thái thực vật (cây nhỏ 1,5–2m, lá mọc so le phiến bầu dục, hoa đơn tính cùng gốc), vùng phân bố sinh thái (nguồn gốc Nam Á và Đông Nam Á, mọc hoang dại ở Sri Lanka, Ấn Độ và trồng trọt khắp các vùng đồng bằng, miền núi Việt Nam). Báo cáo thành phần dinh dưỡng trong 100g lá tươi (protein 5,3g, vitamin C 185mg, caroten 6220mcg, giàu kali, canxi, lysin, methionin).
• Thành phần hóa học và hoạt tính sinh học: Tổng kết các hợp chất đã phân lập gồm flavonoid (quercetin, kaempferol, luteolin, apigenin...), lignan glycosid (isolariciresinol dẫn xuất), megastigman glycosid (sauroposid) và steroid. Dẫn chứng các bằng chứng dược lý: hoạt tính chống oxy hóa dập tắt gốc tự do DPPH với giá trị $IC_{50}$ từ 85,71 đến 93,91 ppm; hoạt tính kháng khuẩn với nồng độ ức chế tối thiểu (MIC) từ 7,81 đến 62,5 mg/l trên các vi khuẩn Gram âm (E. coli, P. aeruginosa, V. cholerae) và Gram dương (B. subtilis, S. aureus); tác dụng kích thích tiết sữa, hạ đường huyết trên chuột tiểu đường do alloxan và hoạt tính ức chế giải độc heme chống ký sinh trùng sốt rét.
• Tổng quan về kỹ thuật chiết xuất và tối ưu hóa: Phân tích ưu nhược điểm của phương pháp ngâm lạnh cổ điển (thời gian kéo dài 24 giờ, tiêu tốn dung môi) so với chiết xuất hỗ trợ siêu âm; nguyên lý của phương pháp OFAT và phương pháp bề mặt đáp ứng RSM theo mô hình toán học bậc hai; các yêu cầu kiểm soát chất lượng cao đặc theo Dược điển Việt Nam V.

Chương II: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Chương II thiết lập chi tiết quy trình thực nghiệm, từ chuẩn bị mẫu đến các công thức toán học xử lý dữ liệu:

• Xử lý nguyên liệu: Mẫu phần trên mặt đất thu hái tại Lâm Đồng được ThS. Nghiêm Đức Trọng giám định, sấy ở 60°C đến độ ẩm dưới 10%, nghiền mịn và rây đồng nhất kích thước trước khi bảo quản túi kín.
• Xây dựng và thẩm định phương pháp đo quang: Pha dung dịch chuẩn quercetin gốc trong methanol; tạo phức màu với 2ml dung dịch $AlCl_3$ 2% và 0,2ml $NaOAc$ 1M; quét phổ để tìm cực đại hấp thụ; lập đường chuẩn ở các nồng độ 4, 8, 10, 12, 16 ppm; đo 6 lần mẫu chuẩn 14 ppm để đánh giá tính thích hợp hệ thống; đánh giá độ lặp lại trên 6 mẫu thử độc lập và xác định độ đúng bằng phương pháp thêm chuẩn ở 3 mức nồng độ (80%, 100%, 120%).
• Quy trình chiết xuất và tối ưu hóa:
  • Khảo sát OFAT đối với 3 thông số: thời gian chiết siêu âm (15, 30, 45 phút), nồng độ ethanol (25%, 50%, 75%, 90%) và nhiệt độ chiết (40, 50, 65, 80°C).
  • Thiết kế ma trận Box-Behnken 3 yếu tố gồm 16 thí nghiệm (12 điểm kiểm tra và 4 điểm tâm lặp lại). Ba biến độc lập gồm: nồng độ ethanol ($X_1$: 50–90%), thời gian chiết ($X_2$: 15–45 phút), nhiệt độ chiết ($X_3$: 50–80°C). Hai biến phụ thuộc (đáp ứng) gồm: hàm lượng flavonoid toàn phần chiết được tính trên dược liệu khô kiệt ($Y_1$, mg/g) và hiệu suất chiết cao ($Y_2$, % g/g).
• Bào chế cao đặc: Tiến hành chiết 10g bột dược liệu ở điều kiện tối ưu, lọc bỏ bã, cô thu hồi dung môi bằng máy cô quay chân không ở 60°C đến thể chất lỏng sánh, tiếp tục sấy ở 50°C đến khi thu được cao đặc có hàm ẩm $\le 20%$. Bào chế 3 mẻ lặp lại để đánh giá độ ổn định và hiệu suất chiết flavonoid toàn phần.

Chương III: Kết quả và bàn luận

Chương III trình bày số liệu thực nghiệm, phân tích phương sai ANOVA và thảo luận sâu về cơ chế chiết tách:

• Kết quả thẩm định quy trình định lượng:
  • Phổ UV-Vis cho thấy phức màu quercetin-$AlCl_3$ có hai đỉnh hấp thụ cực đại tại 268 nm và 431 nm; bước sóng 431 nm được lựa chọn để đo vì thuộc vùng khả kiến, tránh nhiễu bởi các hợp chất hữu cơ khác.
  • Đường chuẩn quercetin có độ tuyến tính cao với phương trình hồi quy $y = 0,0515x - 0,0112$ và hệ số tương quan $R^2 = 0,9993$.
  • Tính thích hợp hệ thống đạt $RSD = 0,69%$ ($< 2%$).
  • Độ lặp lại trên mẫu cao thực tế đạt $RSD = 1,9%$ ($< 3%$), hàm lượng flavonoid trung bình đạt 0,89% g/g cao.
  • Độ đúng qua phép thêm chuẩn: độ thu hồi trung bình ở mức 80% là 99,30% ($RSD = 1,75%$), mức 100% là 96,42% ($RSD = 1,85%$), mức 120% là 97,42% ($RSD = 1,97%$). Tất cả đều nằm trong giới hạn cho phép 90–108%.
• Kết quả khảo sát đơn yếu tố (OFAT):
  • Thời gian chiết: Khi tăng từ 15 đến 30 phút, $Y_1$ tăng từ 1,79 lên 2,12 mg/g; kéo dài đến 45 phút, $Y_1$ giảm nhẹ còn 2,09 mg/g do tạp chất khuếch tán cạnh tranh hoặc hoạt chất bị phân hủy; hiệu suất chiết cao ($Y_2$) tăng liên tục từ 24,10% lên 26,50%. Lựa chọn thời gian 30 phút và khoảng khảo sát 15–45 phút cho mô hình tối ưu.
  • Nồng độ ethanol: Tăng nồng độ từ 25% lên 75% làm tăng $Y_1$ từ 1,81 lên đỉnh 2,53 mg/g; tuy nhiên tăng tiếp lên 90% thì $Y_1$ giảm xuống 2,04 mg/g. Hiệu suất chiết cao giảm dần từ 26,81% xuống 16,37% do nồng độ cồn cao hòa tan ít tạp chất phân cực (nhựa, chất nhầy). Chọn mốc 75% và khoảng khảo sát 50–90%.
  • Nhiệt độ chiết: Khi nhiệt độ tăng từ 40°C đến 80°C, $Y_1$ tăng đều đặn từ 2,14 lên 2,76 mg/g và $Y_2$ tăng từ 22,49% lên 28,24% do giảm độ nhớt dung môi và tăng hệ số khuếch tán. Giới hạn trên chọn ở 80°C để tránh ethanol sôi bốc hơi và phân hủy hoạt chất. Khoảng khảo sát chọn là 50–80°C.
• Mô hình hóa RSM và phân tích phương sai ANOVA:
  • Hàm lượng flavonoid toàn phần ($Y_1$): Phương trình hồi quy theo biến thực nghiệm có dạng: $$Y_1 = 1,58799 + 0,104896X_1 + 0,03625X_2 - 0,113028X_3 + 0,000175X_1X_2 + 0,000283X_1X_3 - 0,0005X_2X_3 - 0,000925X_1^2 - 0,000189X_2^2 + 0,000911X_3^2$$ Mô hình có ý nghĩa thống kê cao ($F = 19,91$, $p = 0,0008$), chỉ số không tương thích Lack of fit không có ý nghĩa ($p = 0,5405 > 0,05$), $R^2 = 0,9676$, $R^2$ hiệu chỉnh $= 0,9190$, $R^2$ dự đoán $= 0,7267$.
  • Hiệu suất chiết cao ($Y_2$): Phương trình hồi quy theo biến thực nghiệm có dạng: $$Y_2 = 33,81503 + 1,35704X_1 + 0,146917X_2 - 1,65231X_3 + 0,003642X_1X_2 + 0,001617X_1X_3 - 0,0013X_2X_3 - 0,012691X_1^2 - 0,004639X_2^2 + 0,012772X_3^2$$ Mô hình có $F = 110,33$ ($p < 0,0001$), Lack of fit có $p = 0,6923 > 0,05$, $R^2 = 0,9940$, $R^2$ hiệu chỉnh $= 0,9850$, $R^2$ dự đoán $= 0,9597$.
• Tối ưu hóa đa mục tiêu và kiểm chứng thực nghiệm: Phần mềm Design Expert 13 đưa ra nghiệm tối ưu với hàm kỳ vọng $D = 1,000$: nồng độ ethanol 71,895% (làm tròn thực tế 72%), thời gian chiết 27,671 phút (khoảng 28 phút), nhiệt độ chiết 79,838°C (khoảng 80°C). Thực nghiệm kiểm chứng 3 lần tại điều kiện này cho kết quả $Y_1$ đạt trung bình $2,81 \pm 0,04$ mg/g ($RSD = 1,34%$, độ chính xác dự đoán 98,17%) và $Y_2$ đạt $28,95 \pm 0,21%$ ($RSD = 0,71%$, độ chính xác dự đoán 98,34%).
• Bào chế 3 mẻ cao đặc: Thu được khối cao màu nâu, thể chất đặc quánh, mùi đặc trưng, hàm ẩm trung bình 7,70% ($RSD = 0,65%$, đạt chỉ tiêu $< 20%$). Hàm lượng flavonoid trong cao đạt $9,70$ mg/g; hàm lượng flavonoid tính trên dược liệu đạt $2,81$ mg/g; hiệu suất chiết flavonoid toàn phần đạt mức $87,46%$ ($RSD = 1,34%$).
• Bàn luận về hàm lượng hoạt chất theo bộ phận: Bàn luận mở rộng trích dẫn kết quả đo trên mẫu Sóc Sơn (Hà Nội) cho thấy hàm lượng flavonoid trong lá đạt 17,1 mg/g, cao gấp 4,4 lần so với thân cành (3,89 mg/g). Do đề tài sử dụng toàn bộ phần trên mặt đất (bao gồm cả thân cành gỗ hóa), hàm lượng hoạt chất toàn phần đạt 2,81 mg/g, mở ra hướng cải tiến nguyên liệu chỉ dùng riêng phiến lá.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã xây dựng thành công bộ thông số công nghệ từ quy trình phân tích, quy trình chiết xuất tối ưu đến thông số thành phẩm cao đặc Rau ngót. Số liệu thực nghiệm được tổng hợp cụ thể trong hai bảng dưới đây:

Thông số đánh giá	Giá trị dự đoán mô hình	Lần 1	Lần 2	Lần 3	Trung bình	Sai số RSD (%)	Độ chính xác dự đoán (%)
Nồng độ ethanol (%)	71,895	72	72	72	72	-	-
Thời gian chiết (phút)	27,671	28	28	28	28	-	-
Nhiệt độ chiết (°C)	79,838	80	80	80	80	-	-
Hàm lượng flavonoid toàn phần ($Y_1$, mg/g)	2,860	2,77	2,80	2,85	2,81	1,34	98,17
Hiệu suất chiết cao ($Y_2$, % g/g)	29,443	28,72	29,10	29,05	28,95	0,71	98,34

Bảng 1: So sánh giá trị dự đoán lý thuyết của mô hình Box-Behnken và giá trị kiểm định thực nghiệm (n=3)

Mẻ bào chế	Khối lượng dược liệu (g)	Khối lượng cao thu được (g)	Hàm ẩm (%)	Hàm lượng flavonoid trong cao (mg/g)	Hàm lượng flavonoid toàn phần (mg/g)	Hiệu suất chiết flavonoid (%)
Mẻ 1	10,0016	2,8272	7,65	9,65	2,77	86,37
Mẻ 2	10,0004	2,8655	7,70	9,63	2,80	87,31
Mẻ 3	10,0015	2,8625	7,75	9,80	2,85	88,70
Trung bình	10,0012	2,8517	7,70	9,70	2,81	87,46
RSD (%)	-	-	0,65	0,95	1,34	1,34

Bảng 2: Kết quả kiểm tra chất lượng và hiệu suất bào chế 3 mẻ cao đặc Rau ngót

Giải pháp và đóng góp kỹ thuật:

• Đã thiết lập được điều kiện chiết xuất hỗ trợ siêu âm tối ưu: sử dụng dung môi ethanol 72%, tỷ lệ dung môi/dược liệu 20:1 (ml/g), nhiệt độ 80°C trong 28 phút. Quy trình này rút ngắn thời gian chiết xuống chỉ còn chưa đầy 30 phút so với phương pháp ngâm lạnh cổ điển kéo dài 24 giờ trong các nghiên cứu trước đó.
• Quy trình cô quay chân không ở 60°C kết hợp sấy ở 50°C tạo ra sản phẩm cao đặc có độ ẩm ổn định 7,70% (đáp ứng tiêu chuẩn Dược điển Việt Nam V với độ ẩm $< 20%$) và bảo tồn được hiệu suất chiết flavonoid cao đạt 87,46%.
• Đóng góp khoa học của khóa luận là đã ứng dụng thành công thiết kế Box-Behnken trong phương pháp bề mặt đáp ứng RSM để mô hình hóa toán học đồng thời hai mục tiêu chiết xuất trên cây Rau ngót, cung cấp dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác và phương pháp định lượng UV-Vis có độ tin cậy cao được thẩm định đầy đủ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Mẫu dược liệu nghiên cứu sử dụng toàn bộ phần trên mặt đất (bao gồm cả thân và cành mang lá). Kết quả phân tích bổ sung cho thấy cành chứa hàm lượng hoạt chất rất thấp (3,89 mg/g) so với lá (17,1 mg/g), dẫn đến hàm lượng flavonoid toàn phần trung bình của cao chiết chỉ đạt 2,81 mg/g.
  • Quy mô thực nghiệm mới dừng lại ở mức phòng thí nghiệm nhỏ (10g dược liệu cho mỗi mẻ bào chế), chưa khảo sát trên quy mô pilot hoặc công nghiệp.
  • Nghiên cứu chưa đánh giá độ ổn định dài hạn của hoạt chất flavonoid trong cao đặc theo thời gian bảo quản.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Tiến hành nghiên cứu chiết xuất chuyên biệt trên bộ phận lá của cây Rau ngót nhằm nâng cao hàm lượng hoạt chất flavonoid trong sản phẩm cao đặc.
  • Nâng quy mô chiết xuất và bào chế lên các mẻ lớn hơn để đánh giá các yếu tố truyền nhiệt, khuấy trộn và hao hụt dung môi trong điều kiện sản xuất thực tế.
  • Nghiên cứu xây dựng tiêu chuẩn cơ sở toàn diện cho cao đặc Rau ngót giàu flavonoid (định tính bằng sắc ký lớp mỏng, định lượng hoạt chất chỉ thị bằng HPLC, kiểm tra giới hạn kim loại nặng và vi sinh vật).

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo chuyên khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng và lĩnh vực nghiên cứu sau:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Dược học: Đặc biệt là các bộ môn Dược liệu, Hóa thực vật, Bào chế và Công nghệ Dược phẩm. Khóa luận cung cấp tài liệu mẫu mực về cách xây dựng và thẩm định phương pháp phân tích trắc quang UV-Vis theo tiêu chuẩn AOAC.
• Các nhà nghiên cứu tối ưu hóa quy trình công nghệ: Phần thiết kế thực nghiệm theo mô hình Box-Behnken 3 yếu tố và cách phân tích phương sai ANOVA bằng phần mềm Design Expert 13 là tài liệu hướng dẫn từng bước rõ ràng cho các đề tài tối ưu hóa chiết xuất hợp chất tự nhiên.
• Kỹ thuật viên tại các cơ sở sản xuất cao dược liệu: Quy trình công nghệ bào chế cao đặc (từ xử lý kích thước tiểu phân rây $1400/355\ \mu m$, chiết siêu âm cồn-nước, cô quay áp suất giảm 60°C đến sấy 50°C) có thể áp dụng trực tiếp để phát triển bán thành phẩm giàu polyphenol/flavonoid từ Rau ngót.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao bước sóng 431 nm được lựa chọn để định lượng flavonoid trong cao Rau ngót thay vì cực đại 268 nm?
Phổ hấp thụ UV-Vis của phức màu quercetin-$AlCl_3$ xuất hiện hai cực đại tại 268 nm và 431 nm. Cực đại tại 268 nm nằm ở vùng tử ngoại sâu, nơi có nhiều hợp chất hữu cơ khác trong dịch chiết thực vật cùng hấp thụ gây nhiễu phổ. Bước sóng 431 nm nằm trong vùng khả kiến (Vis), là bước sóng hấp thụ đặc trưng riêng của phức chelat màu vàng giữa nhôm clorid với nhóm hydroxyl và ceton của vòng flavonoid, giúp loại bỏ tối đa tạp chất nền và tăng tính chọn lọc của phép đo.

2. Các điều kiện tối ưu để chiết xuất flavonoid từ Rau ngót theo mô hình bề mặt đáp ứng là gì?
Dựa trên thiết kế Box-Behnken và phần mềm Design Expert 13, điều kiện chiết xuất tối ưu được xác định gồm: nồng độ dung môi ethanol 71,895% (thực hành ở mức 72%), thời gian chiết siêu âm 27,671 phút (thực hành 28 phút) và nhiệt độ chiết 79,838°C (thực hành 80°C). Tại điểm tối ưu này, hàm kỳ vọng $D$ đạt giá trị tuyệt đối 1,000.

3. Phương pháp định lượng UV-Vis trong đề tài đã đạt được các chỉ tiêu thẩm định nào?
Phương pháp đạt đầy đủ 4 chỉ tiêu thẩm định theo AOAC: độ tuyến tính trong khoảng nồng độ quercetin 4–16 ppm với $R^2 = 0,9993$; tính thích hợp hệ thống có độ lệch chuẩn tương đối $RSD = 0,69%$ ($< 2%$); độ lặp lại trên mẫu cao thật có $RSD = 1,9%$ ($< 3%$); độ đúng qua thử nghiệm thêm chuẩn ở 3 mức 80%, 100%, 120% cho tỷ lệ thu hồi trung bình từ 96,42% đến 99,30% với $RSD \le 1,97%$.

4. Chất lượng của cao đặc Rau ngót sau khi bào chế ở điều kiện tối ưu đạt các thông số kỹ thuật nào?
Cao đặc thu được có thể chất đặc quánh, màu nâu, mùi thơm đặc trưng; độ ẩm trung bình đạt 7,70% (đáp ứng tiêu chuẩn Dược điển Việt Nam V quy định độ ẩm không quá 20%); hàm lượng flavonoid trong cao đạt 9,70 mg/g; hàm lượng flavonoid toàn phần tính trên dược liệu khô kiệt đạt 2,81 mg/g; và hiệu suất chiết flavonoid toàn phần đạt 87,46% với $RSD = 1,34%$.

5. Tại sao tác giả khuyến nghị nên tách riêng lá Rau ngót trong các nghiên cứu tiếp theo?
Trong khảo sát bổ sung đối với mẫu Rau ngót thu hái tại Sóc Sơn (Hà Nội), dịch chiết từ phiến lá chứa hàm lượng flavonoid lên tới 17,1 mg/g, cao gấp 4,4 lần so với dịch chiết thân cành (chỉ đạt 3,89 mg/g). Do đề tài này chiết xuất trên toàn bộ phần trên mặt đất (chứa nhiều cành xơ gỗ hóa), hàm lượng hoạt chất toàn phần trong cao bị pha loãng xuống mức 2,81 mg/g. Việc thu gom riêng phiến lá sẽ giúp tăng vọt hàm lượng flavonoid trong cao thành phẩm.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp Dược sĩ của tác giả Trần Kim Ngân đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu nghiên cứu thông qua việc thiết lập phương pháp định lượng flavonoid bằng quang phổ UV-Vis tin cậy và ứng dụng thành công phương pháp bề mặt đáp ứng Box-Behnken để tối ưu hóa quá trình chiết xuất từ cây Rau ngót (Breynia androgyna). Ở điều kiện tối ưu (ethanol 72%, siêu âm 28 phút tại 80°C), quy trình cho phép thu hồi flavonoid với hiệu suất cao 87,46% và tạo ra sản phẩm cao đặc đạt đầy đủ tiêu chuẩn về độ ẩm ($\le 20%$) cùng hàm lượng hoạt chất ổn định. Công trình không chỉ cung cấp cơ sở khoa học và bộ thông số thực nghiệm vững chắc cho việc phát triển bán thành phẩm từ Rau ngót mà còn mở ra định hướng giá trị trong việc chọn lọc bộ phận lá để nâng cao chất lượng dược liệu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN 1. Tổng quan về cây Rau ngót (Breynia androgyna (L. Vị trí phân loại Cây Rau ngót còn có tên gọi khác là bồ ngót, bù ngót, hắc diện thần (Trung Quốc) [4]. Theo Hệ thống phân loại của A.

Takhtajan [9], Breynia androgyna (L. & NPBalakr có vị trí phân loại như sau: Giới: Plantae Ngành: Magnoliophyta Lớp: Magnoliopsida Phân lớp: Dilleniidae Bộ: Euphorbiales Họ: Phyllanthaceae Chi: Breynia Loài: Breynia androgyna (L. & NPBalakr Tên đồng danh: Sauropus androgynus (L. Đặc điểm thực vật, phân bố, sinh thái 1.

Đặc điểm thực vật Cây nhỏ, nhẵn, có thể cao tới 1,5 – 2m. Có nhiều cành mọc thẳng. Cây trồng thường chỉ cao 0,9 – 1m. Vỏ thân cây màu xanh lục, sau màu nâu nhạt.

Lá mọc so le, dài 4 - 6cm, rộng 15 - 30mm, cuống rất ngắn 1- 2mm có 2 lá kèm nhỏ, phiến lá nguyên hình trứng dài hoặc bầu dục, mép nguyên. Hoa đực ở mọi kẽ lá thành xim đơn ở phía dưới, hoa cái ở trên. Quả nang hình cầu, hạt có vân nhỏ [4]. Phân bố, sinh thái Loài rau ngót hiện chưa biết chính xác về nguồn gốc, song, cây mọc hoang dại ở Srilanca; vùng Sikkim, Kabasi và Abor của Ấn Độ.

Rau ngót được trồng rộng rãi ở một số nước Ấn Độ, Trung Quốc và các nước Đông Nam Á khác [6]. Ở Việt Nam, rau ngót là loại cây trồng từ lâu đời, ở tất cả các vùng đồng bằng, trung du và vùng núi thấp để lấy lá làm rau ăn. Cây sinh trưởng tốt trên nhiều loại đất, thích nghi với điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng và ẩm, với nhiệt độ trung bình 20 – 24 độ C. Rau ngót thuộc loại cây ưa ẩm, ưa sáng và cũng có thể chịu hơi bóng, ra hoa quả hàng năm.

Tuy nhiên, chỉ có những cây không bị bẻ cành, hái lá thường xuyên mới có 2 khả năng ra hoa quả. Đối với những cây mọc hoang dại ở Ấn Độ, hình thức tái sinh tự nhiên chủ yếu là từ hạt [6]. Cây còn có khả năng sinh chồi khỏe từ những thân cành bị cắt [6]. Thành phần hóa học Theo nghiên cứu, trong dịch chiết Rau ngót có chứa các hợp chất alkaloid, triterpenoid, saponin, tannin, polyphenol, glycoside, flavonoid và nhiều các hợp chất khác [4], [15], [21], [35], [37]… 1.

Một số hợp chất flavonoid được phân lập từ Rau ngót STT Tên hợp chất Cấu trúc hóa học TLTK 1 Quercetin [21] 2 Kaempferol [21] 3 3-O-β-D-Glucosyl-7-O-α-L- [22] rhamnosyl-kaempferol R= α-L-rha R’= β-D-glc 3 STT Tên hợp chất Cấu trúc hóa học TLTK 4 3-O-β-D-Glucosyl-(16)-β- [22], [26] D-glucosyl-kaempferol R= H R’= β-D-glc-(16)-β-D-glc 5 3-O- β-D-Glucosyl-(16)-β- [22] D-glucosyl -7-O-α-L- rhamnosyl-kaempferol R= α-L-rha R’= β-D-glc-(16)-β-D-glc 4 Luteolin [21] 5 Apigenin [21] 6 Myricetin [21] 4 Hình 1. Công thức hóa học của Glc và Rha 1. Glycosid Từ cây Rau ngót người ta đã phân lập được các hợp chất sau [10], [31]: - 1 lignan diglycosid là (-)-isolariciresinol 3α-O-β-apiofuranosyl-(12)-O-β- glucopyranosid. - 3 lignan glycosid là (+)-isolariciresinol 3α-O-β-glucopyranosi, (-) isolariciresinol 3α-O-β-glucopyranosi và (+)-syringaresinol di-O-β-glucopyranosi.

- 2 megastigman glycosid là Sauroposid và Corchoionosid C. - 4 nucleosid là Guanosin, Adenosin, 5′-deoxy-5′-methylsulphinyl-adenosin và Uridin. Steroid Có 2 hợp chất steroid đã được phân lập từ cây Rau ngót là 5-en-3β, 20β-diol- stigmast, 5,24 (28)-dien-3β,20β-diol-stigmasta [10]. Các hợp chất khác Trong 100g phần ăn được của Rau ngót chứa nước 86,4g, protein toàn phần 5,3g, carbohydrat 3,4g, natri 28mg, kali 503mg, canxi 169mg, phốt pho 64.5mg, sắt 2,7mg, vitamin A 1037mcg, β-caroten 6220mcg, vitamin B1 0,07mg, vitamin B2 0,39mg, vitamin PP 2,2mg, vitamin C 185mg, lysin 160mg, methionin 130mg, tryptophan 50mg, phenylalanin 260mg, threonin 340mg, valin 170mg, leucin 240mg, isoleucin 170mg [5].

Lá rau ngót chứa hầu hết các khoáng chất thiết yếu, bao gồm natri, kali, canxi, phốt pho, sắt, magie, đồng, kẽm, mangan và coban [15]. Một số hoạt tính sinh học của các chất có trong rau ngót Nhiều nghiên cứu đã chứng minh các chất trong rau ngót có nhiều hoạt tính sinh học như hoạt tính chống oxy hóa [17], [20], [21], [27], [38], kháng khuẩn [17], [32], tăng tiết sữa mẹ trong thời kỳ cho con bú [28], [29], chống đái tháo đường (chiết xuất từ lá Rau ngót ở liều uống làm giảm đáng kể mức đường huyết ở chuột mắc bệnh tiểu đường do alloxan gây ra) [24], giảm đau, hạ sốt, chống viêm [13], [25]. 5 Ngoài ra, trong một nghiên cứu chỉ ra rằng dịch chiết ethanol 96% của cây rau ngót có hoạt tính chống sốt rét mạnh. Kết quả cũng xác nhận rằng cây có tác dụng ức chế và phòng ngừa sự phát triển của ký sinh trùng.

Chiết xuất ethanol cũng được phát hiện là có tác dụng ức chế quá trình giải độc heme [33]. Tác dụng chống oxy hóa Hoạt tính chống oxy hóa được đo lường dựa trên khả năng của chất chiết xuất làm giảm các gốc tự do DPPH. Phương pháp DPPH nhanh, đơn giản và tương đối rẻ tiền. Theo một nghiên cứu, dịch chiết rau ngót có giá trị IC50 chống lại gốc DPPH trong khoảng 85,71-93,91 ppm [20].

Tác dụng kháng khuẩn Kết quả của nghiên cứu cho thấy dịch chiết từ thân cây rau ngót có hoạt tính kháng khuẩn cao. Giá trị nồng độ ức chế tối thiểu dao động từ 7,81 đến 62,5 mg/l trong đó có tác dụng ức chế sự phát triển của Edwardsiella tarda, Escherichia coli, Flavobacter sp., Pseudomonas aeruginosa và Vibrio cholerae ở mức 7,81 mg/l, Klebsiella sp., Aeromonas hydrophila và Vibrio alginolyticus ở mức 15,6 mg/l và có khả năng kiểm soát sự phát triển của Salmonella sp. và Vibrio parahaemolyticus ở mức 62,5 mg/l [17]. Hoạt tính kháng khuẩn của dịch chiết lá rau ngót trong methanol, ethanol và nước được thực hiện riêng biệt.

Dịch chiết methanol cho thấy tác dụng ức chế đối với cả vi khuẩn gram dương (Bacillus cereus, Bacillus subtilis, Staphylococcus aureus) và âm (Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Salmonella typhimurium) nhiều hơn so với etanol và nước. Hoạt tính kháng khuẩn của dịch chiết lá rau ngót là do sự hiện diện của nhiều loại vitamin, peptid, glycosid, alkaloid, saponin, terpenoid và flavonoid [32]. Công dụng của Rau ngót trong y học cổ truyền Ở Việt Nam, theo kinh nghiệm lưu truyền trong dân gian, lá Rau ngót có mặt trong những bài thuốc: Chữa sót rau: Lá Rau ngót tươi 40g, rửa sạch, giã nát, thêm nước đun sôi để nguội, gạn lấy 100ml nước chia làm 2 lần, uống cách nhau 10p. Sau khoảng 15-30p phần rau còn lại sẽ bị tống ra.

Cũng có thể dùng lá tươi giã nát đắp vào 2 gan bàn chân [6]. Chữa tưa lưỡi: Lá Rau ngót tươi 5-10g, giã nát vắt lấy nước, thấm vào bông hay vải gạc đánh lên lưỡi, lợi và vòm miệng. Chỉ sau 2 lần trẻ bú lại được [6]. Chữa đái dầm: Lá Rau ngót tươi 50g, rửa sạch, vò vào nước đã đun sôi để nguội, mỗi lần uống 1 bát.

Uống vài lần sẽ có kết quả [6]. Chữa hóc: Giã cây tươi, vắt lấy nước ngậm [4]. 6 Ngoài ra, Rau ngót 30g, phối hợp với nõn cây dứa ăn quả 20g, rệp 7 -9 con, giã nát, thêm nước gạn uống, bã đắp chữa rắn độc cắn [6]. Ở Ấn Độ, nước sắc rễ rau ngót chữa sốt, tiểu tiện khó, chẹt bàng quang, lá và rễ tương giã nát đắp ngoài chứa chứng viêm loét mũi [6].

Các phương pháp định lượng Flavonoid trong Rau ngót Trong các nghiên cứu trước đó, flavonoid trong Rau ngót được định lượng bằng phương pháp đo quang phổ hấp thụ UV-Vis. Cách tiến hành như sau: Phương pháp 1 [19]: Việc chiết xuất bột lá Rau ngót khô (150,0 g) được thực hiện bằng phương pháp ngâm lạnh. Dung môi được sử dụng là ethanol với các nồng độ khác nhau là 50%, 70% và 96%. Mỗi quá trình chiết được thực hiện trong 24 giờ.

Dịch lọc được tách ra khỏi cặn bằng giấy lọc. Phần cặn còn lại được xử lý lại 3 lần. Dịch lọc từ mỗi dung môi được thu thập, làm bay hơi bằng máy cô quay ở 50°C và sử dụng nồi cách thủy ở 50°C cho đến khi thu được dịch chiết đặc. Việc xác định Tổng hàm lượng flavonoid toàn phần (TFC) tuân theo quy trình của Chang và cộng sự (2002) với những sửa đổi.

Chất chuẩn được sử dụng là quercetin. Dung dịch Quercetin có khoảng nồng độ 33-129 ppm được sử dụng để tạo đường chuẩn. Mối quan hệ giữa nồng độ quercetin (x) và độ hấp thụ của nó (y) tuân theo phương trình đường tuyến tính (y = bx ± a). Mỗi cao chiết ethanol của lá Rau ngót được pha với nồng độ 7500 ppm trong methanol được hút bằng pipet 0,5 mL.

Sau đó thêm 1,5 mL methanol và 0,1 mL AlCl3 10%. 0,1 mL natri axetat 1M được bổ sung và pha vừa đủ với lượng nước tối đa là 5 mL. Dung dịch được ủ trong 60 phút ở nhiệt độ phòng. Độ hấp thụ của dung dịch chiết được đo bằng máy quang phổ UV-Vis ở bước sóng 434 nm.

Độ hấp thụ thu được được vẽ thành phương trình đường tuyến tính và sau đó TFC được tính theo công thức: Hàm lượng flavonoid trong dung dịch (µg/mL) nhân với hệ số pha loãng và thể tích dung dịch (mL) rồi chia cho khối lượng dịch chiết (g). TFC được biểu thị bằng mg tương đương với quercetin trên mỗi gam chiết xuất. Mỗi chiết xuất được thử nghiệm với 5 lần lặp lại và được báo cáo là trung bình ± SD. Hàm lượng Flavonoid toàn phần thu được ở dịch chiết lá Rau ngót với dung môi ethanol 50% cao nhất là 11,18 ± 0,38 mgQE/g.

Phương pháp 2 [36]: Bột lá Rau ngót (100,0 g) được chiết lạnh bằng dung môi ethanol 70% (v/v). Quá trình ngâm nguyên liệu kéo dài 24 giờ, thỉnh thoảng khuấy đều. Dịch lọc được lọc bằng 7 giấy lọc. Phần cặn được ngâm lại với cùng dung môi mới.

Quá trình thu hồi kết thúc cho đến khi lần lọc cuối cùng cho kết quả âm tính về sự hiện diện của flavonoid bằng cách xác định bằng xét nghiệm Shinoda. Dịch lọc thu được sau đó được làm bay hơi bằng thiết bị bay hơi quay chân không và tiếp tục sử dụng nồi cách thủy ở nhiệt độ 60°C cho đến khi thu được dịch chiết đặc. Dung dịch gốc Quercetin được pha ở nồng độ 1000 ppm trong ethanol 95%. Dung dịch Quercetin (6 ppm) dùng để xác định bước sóng cực đại (trong khoảng 400-800 nm và thời gian hoạt động (0-60 phút), dung dịch Quercetin với các nồng độ khác nhau, cụ thể là 4-8 ppm được dùng để xác định đường chuẩn quercetin.

Chiết xuất của lá Rau ngót (500 ppm) trong ethanol 95% được sử dụng làm dung dịch thử nghiệm để xác định hàm lượng flavonoid. Thử nghiệm này được thực hiện bằng cách trộn dung dịch thử với 3 mL ethanol 96%, 0,2 mL AlCl3 10%, 0,2 mL natri axetat 1 M và nước cất đến thể tích 10 mL, sau đó lắc và ủ trong 40 phút. Độ hấp thụ của dung dịch được đọc ở bước sóng 434,50nm bằng máy quang phổ UV-Vis.