Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức thực thi chương trình cho vay học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn của Ngân hàng Chính sách xã hội. - Chương 2: Phân tích thực trạng tổ chức thực thi chương trình cho vay Học sinh 5 sinh viên có hoàn cảnh khó khăn của Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Lào Cai. - Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chương trình cho vay Học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn của Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Lào Cai. 1 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC THI CHƢƠNG TRÌNH CHO VAY HỌC SINH SINH VIÊN CÓ HOÀN CẢNH KHÓ KHĂN CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI 1.
Chƣơng trình cho vay HSSV có hoàn cảnh khó khăn 1.1 Khái niệm và mục tiêu của chương trình cho vay HSSV có HCKK 1.1 Khái niệm chương trình cho vay HSSV có HCKK Chương trình cho vay HSSV có HCKK là một chính sách tín dụng ngân hàng với các ưu đãi về lãi suất, thủ tục, thời hạn vay vốn; mà khách hàng là HSSV có HCKK đang theo học tại các trường trong cả nước nhằm giúp đỡ các em về mặt tài chính để có thể hoàn thành nhiệm vụ học tập. Như vậy: - Đối tượng của chương trình là HSSV có HCKK. HSSV có HCKK là khái niệm dùng để chỉ những người đang theo học tại các trường chuyên nghiệp và các trường đào tạo nghề được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật Việt Nam, trong số đó, có nhiều người là hộ nghèo; hộ gia đình có điều kiện sống thấp hơn mức bình quân; gia đình không may gặp hoạn nạn.gọi chung là HSSV có HCKK. HSSV là đối tượng được Đảng và Nhà nước rất quan tâm vì đây là nguồn nhân lực có trình độ cao trong tương lai để xây dựng và phát triển đất nước.
Chương trình HSSV có HCKK là chương trình tín dụng có đối tượng khách hàng đặc biệt là HSSV, vay để đầu tư cho học tập, nâng cao trình độ, chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho tương lai. - Chủ thể của chương trình gồm nhiều chủ thể, trong đó Ngân hàng CSXH là chủ thể chịu trách nhiệm chính thực thi chương trình, tổ chức cho vay vốn tín dụng HSSV, thực hiện đầy đủ các nghiệp vụ cho vay theo quy định của Ngân hàng CSXH như: hướng dẫn quy trình và thủ tục vay vốn, gia hạn nợ, chuyển nợ quá hạn. Ngân hàng CSXH cũng chịu trách nhiệm huy động nguồn vốn để cho vay chương trình HSSV có HCKK. Phối hợp với các trường đào tạo trong cả nước 2 trong việc sử dụng vốn vay đúng mục đích, tạo điều kiện thuận lợi cho HSSV tiếp cận nguồn vốn.2 Mục tiêu của chương trình cho vay HSSV có HCKK Chương trình cho vay HSSV có HCKK là một chủ trương, chính sách lớn của nhà nước, để thực hiện mục tiêu chung là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đội ngũ lao động có trình độ khoa học kỹ thuật cho đất nước.
Bên cạnh đấy chương trình cho vay HSSV còn giúp cho HSSV có HCKK tiếp xúc với nền giáo dục chất lượng cao hơn, giúp hoàn thành các mục tiêu của sự ghiệp giáo dục quốc gia. * Mục tiêu cụ thể: 1) Chương trình cho vay HSSV có HCKK tạo điều kiện về tài chính cho HSSV có HCKK được tiếp tục học tập, với mục tiêu không để cho một học sinh sinh viên nào phải bỏ học giữa chừng vì không có tiền đóng học phí, không đủ khả năng trang trải những chi phí sinh hoạt tối thiểu. 2) Mặt khác chương trình cho vay HSSV cũng giúp giảm bớt áp lực lên NSNN theo cách chuyển gánh nặng sang tương lai cho HSSV khi HSSV ra trường đã có khả năng chi trả, giành nguồn lực để mở rộng thêm hệ thống giáo dục có chất lượng cao.2 Nội dung chương trình cho vay HSSV có HCKK 1) Phạm vi áp dụng và đối tượng vay vốn - Phạm vi: Chương trình cho vay HSSV có HCKK nhằm hỗ trợ cho con em các gia đình có HCKK trang trải chi phí học tập, đảm bảo nhu cầu sống tối thiểu cho các em. - Đối tượng vay vốn: Đối tượng vay vốn của chương trình HSSV có HCKK gồm: a) HSSV bị mồ côi cả cha lẫn mẹ hoặc mồ côi một người nhưng người kia mất sức lao động.
b) Hộ gia đình có HSSV thuộc: - Hộ nghèo. Theo các quy định về chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều, hộ nghèo 3 được xác định theo quy định. - Tình hình tài chính của hộ gia đình gặp khó khăn được xác nhận của chính quyền địa phương. 2) Điều kiện vay vốn Học sinh sinh viên được vay vốn của chương trình phải đảm bảo các điều kiện sau: - Đối tượng vay vốn có hộ khẩu tại địa phương nơi cho vay.
- Có giấy xác nhận của nhà trường nơi theo học. 3) Mức vốn cho vay, thời hạn cho vay và lãi suất cho vay Về mức vốn cho vay: - Mức vốn cho vay tối đa/tháng/học sinh được quy định theo từng thời kỳ, năm 2017 là 1.000đồng/tháng/HSSV. Về thời hạn cho vay: Là khoảng thời gian được tính từ ngày người vay nhận món vay đầu tiên cho đến ngày trả hết nợ gốc và lãi được thoả thuận trong Khế ước nhận nợ. Cụ thể: Thời hạn cho vay = Thời hạn phát tiền vay + Thời gian tìm việc + Thời hạn trả gốc.
Về lãi suất cho vay: Lãi suất trong hạn là 0.55%/tháng, lãi suất nợ quá hạn 0. 4) Phương thức cho vay - HSSV vay vốn thông qua hộ gia đình: + Đại diện hộ gia đình là người trực tiếp vay vốn và có trách nhiệm trả nợ Ngân hàng CSXH. + Người vay không phải thế chấp tài sản nhưng phải là thành viên Tổ TK&VV tại thôn, bản nơi hộ gia đình đang cư trú, được Tổ bình xét cho vay gửi danh sách cho UBND cấp xã xác nhận. + Một số công đoạn của chương trình HSSV được Ngân hàng CSXH ủy thác 04 tổ chức chính trị - xã hội (Hội nông dân, Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ, Đoàn thanh niên CSHCM) theo các cơ chế hiện hành của Ngân hàng CSXH.
4 - Cho vay trực tiếp tại địa bàn nơi Ngân hàng CSXH cho vay đối với trường hợp HSSV mồ côi. 5) Trả nợ tiền vay - Tiền gốc và lãi của các món vay HSSV chưa phải trả khi HSSV đang theo học - Sau khi ra trường tối đa 12 tháng HSSV trả nợ theo thỏa thuận ban đầu được thống nhất trong hợp đồng tín dụng - HSSV được giảm lãi suất cho vay khi trả nợ trước hạn. 6) Gia hạn và chuyển nợ quá hạn - Đến thời hạn trả nợ gốc cuối cùng HSSV chưa trả được nợ thì được Ngân hàng CSXH tạo điều kiện cho gia hạn nợ. - Chuyển nợ quá hạn đối với các trường hợp HSSV không trả được nợ.
Tổ chức thực thi chƣơng trình cho vay HSSV có HCKK của Ngân hàng Chính sách xã hội 1.1 Khái niệm và mục tiêu tổ chức thực thi chương trình cho vay HSSV có HCKK Sau khi chương trình được định hướng, chương trình HSSV có HCKK cần được thực thi vào trong cuộc sống, nhằm biến chương trình đi vào hoạt động và có kết quả thực tế. Đây là một bước quan trọng trong cả quá trình từ xây dựng đến thực thi chương trình. Có nhiều tổ chức cùng thực hiện Chương trình HSSV có HCKK, trong đó Ngân hàng CSXH là cơ quan thực hiện nhiệm vụ chính. Như vậy: “Tổ chức thực thi Chương trình cho vay HSSV có hoàn cảnh khó khăn của Ngân hàng CSXH là quá trình biến chương trình thành những kết quả trên thực tế thông qua các hoạt động có tổ chức của ngân hàng và các cơ quan có liên quan, nhằm hiện thực hóa những mục tiêu mà chương trình đã đề ra”.
Thực hiện mục tiêu mà chương trình cho vay đã đề ra một cách hiệu lực, hiệu quả và công bằng. Đó là: hỗ trợ tài chính để HSSV học tập và giảm gánh nặng ngân sách nhà nước. Tiêu chí đánh giá chương trình là sự cụ thể hóa các mục tiêu, để biết được tại 5 một thời điểm ở mức độ nào? liệu có đạt được các mục tiêu hay không?. Đối với Ngân hàng CSXH các tiêu chí đánh giá cụ thể việc thực thi chương trình đó là: 1) Doanh số cho vay Đây là một trong các tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả của chương trình cho vay HSSV có HCKK, thể hiện sự quan tâm và tiếp nhận của đối tượng thụ hưởng là các em HSSV đối với chương trình.
2) Số lượng khách hàng là HSSV trong diện đối tượng vay vốn đã được vay Do thiếu tiền chi trả cho việc học, người dân lo sợ không trả được nợ. Vì vậy đã làm hạn chế số lượng HSSV được vay vốn Ngân hàng CSXH. 3) Tỷ lệ nợ quá hạn Tỷ lệ NQH là một thước đo để đánh giá kết quả chương trình cho vay HSSV có HCKK, chỉ số càng thấp thì chất lượng cho vay càng cao và ngược lại. Công thức xác định tỷ lệ nợ quá hạn chương trình HSSV có HCKK: Dư nợ quá hạn chương trình HSSV Tỷ lệ nợ quá hạn (%) = x 100% Tổng dư nợ chương trình HSSV 1.2 Nội dung tổ chức thực thi chương trình HSSV có HCKK Quá trình tổ chức thực thi chương trình HSSV có HCKK được thể hiện ở Bảng 1.1 dưới đây: 6 Giai đoạn 1: Chuẩn bị thực hiện chƣơng trình Xây dựng bộ máy Lập các kế hoạch Xây dựng và ban Tổ chức tập huấn tổ chức thực thi triển khai hành các văn bản cho cán bộ triển Chương trình hướng dẫn thực hiện khai Chương trình Giai đoạn 2: Chỉ đạo thực thi Chƣơng trình Truyền Thực hiện Vận hành Phối hợp Cung cấp Đàm phán, thông về các kế các nguồn với các cơ dịch vụ hỗ trợ giải quyết Chương hoạch triển vốn thực quan ban, xung đột trình khai hiện ngành Chương trình Giai đoạn 3: Kiểm soát sự thực thi chƣơng trình Xây dựng hệ thống Đánh giá sự thực Điều chỉnh thực hiện Tổng kết và đưa giám sát thông tin hiện Chương ra các sáng kiến phản hồi thực hiện trình hoàn thiện, Chương trình đổi mới Hình 1.1: Quá trình tổ chức thực hiện Chƣơng trình cho vay Nguồn: Giáo trình Chính sách KT-XH 1.
Chuẩn bị thực thi Chương trình Các công việc cần được thực hiện trong giai đoạn này: a. Xây dựng bộ máy tổ chức thực thi Chương trình cho vay HSSV có hoàn cảnh khó khăn Đầu tiên, lãnh đạo Ngân hàng CSXH phải xây dựng một bộ máy làm việc và tổ chức thực thi chương trình và giao nhiệm vụ chính thức cho bộ máy này. TRƢỞNG BAN Thống đốc NHNN Việt Nam - Chủ tịch HĐQT NHCSXH 7 Hình 1.