Luận án tiến sĩ về thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và các nước ASEAN phát triển

Luận án tiến sĩ kinh tế phân tích quan hệ thương mại hàng hóa giữa Việt Nam với các nước ASEAN phát triển, dự báo xu hướng hội nhập kinh tế khu vực.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Thương Mại Quốc Tế
• Đề tài: Luận Án Tiến Sĩ Về Thương Mại Hàng Hóa Giữa Việt Nam Và Các Nước ASEAN Phát Triển
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC CÓ CHỦ ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Nghiên cứu trong nước
• 1.1.1. Nhóm 1: Các công trình khoa học nghiên cứu về quan hệ nói chung và thương mại Việt Nam - ASEAN nói riêng
• 1.1.2. Nhóm 2: Về nghiên cứu thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và các nước phát triển trong khu vực ASEAN
• 1.2. Nghiên cứu nước ngoài
• 1.2.1. Đánh giá chung
• 1.3. KHUNG PHÂN TÍCH VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUAN HỆ THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA QUỐC TẾ
• 2.1. Một số khái niệm cơ bản
• 2.1.1. Khái niệm về thương mại quốc tế
• 2.1.2. Khái niệm thương mại hàng hóa, cơ cấu thương mại hàng hóa
• 2.1.3. Phân loại cơ cấu trong quan hệ thương mại hàng hóa quốc tế
• 2.2. Một số lý thuyết về thương mại quốc tế
• 2.2.1. Lý thuyết thương mại quốc tế cổ điển và tân cổ điển
• 2.2.2. Lý thuyết thương mại hiện đại
• 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến thương mại quốc tế
• 2.3.1. Lợi thế so sánh của mỗi nước
• 2.3.2. Chính sách thương mại
• 2.3.3. Nỗ lực của doanh nghiệp
• 2.3.4. Điều kiện và trình độ phát triển kinh tế xã hội của mỗi nước
• 2.3.5. Vị trí địa lý
• 2.3.6. Đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 2.4. Các tiêu chí đánh giá dòng thương mại hàng hóa quốc tế
• 2.5. Thực tiễn về thương mại hàng hóa quốc tế
• 2.5.1. Kinh nghiệm của Hàn Quốc
• 2.5.2. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUAN HỆ THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA GIỮA VIỆT NAM VỚI 4 NƯỚC ASEAN PHÁT TRIỂN
• 3.1. Bức tranh chung về xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam với thế giới và với các nước ASEAN
• 3.1.1. Xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam với thế giới
• 3.1.2. Kim ngạch và chủng loại hàng hóa xuất nhập khẩu Việt Nam với ASEAN
• 3.1.3. Thị trường xuất, nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam với ASEAN
• 3.2. Động thái thương mại hàng hóa giữa Việt Nam với 4 nước ASEAN phát triển (Thái Lan, Singapore, Malaysia, Indonesia)
• 3.2.1. Bức tranh chung về thương mại hàng hóa giữa Việt Nam với 4 nước ASEAN phát triển
• 3.2.2. Thương mại hàng hóa giữa Việt Nam với Singapore
• 3.2.3. Thương mại hàng hóa giữa Việt Nam với Thái Lan
• 3.2.4. Thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và Indonesia
• 3.2.5. Thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và Malaysia
• 3.3. Đánh giá quan hệ thương mại hàng hóa giữa Việt Nam với ASEAN nói chung và 4 nước ASEAN phát triển nói riêng
• 3.3.1. Đánh giá quan hệ thương mại hàng hóa giữa Việt Nam với ASEAN
• 3.3.2. Đánh giá quan hệ thương mại hàng hóa giữa Việt Nam với 4 nước ASEAN phát triển
• 3.4. Một số hạn chế trong quan hệ thương mại hàng hóa giữa Việt Nam với các nước ASEAN phát triển nhìn từ góc độ của Việt Nam
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN QUAN HỆ THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA GIỮA VIỆT NAM VỚI 4 NƯỚC ASEAN PHÁT TRIỂN
• 4.1. Bối cảnh thế giới và trong nước có tác động đến quan hệ thương mại hàng hóa của Việt Nam với các nước ASEAN phát triển
• 4.1.1. Bối cảnh kinh tế thế giới
• 4.1.2. Một số yếu tố kinh tế quốc tế tác động đến quan hệ thương mại hàng hóa giữa Việt Nam với 4 nước ASEAN phát triển
• 4.1.3. Bối cảnh trong nước
• 4.2. Quan điểm, định hướng phát triển thương mại hàng hóa của Việt Nam với thế giới nói chung và các nước ASEAN nói riêng
• 4.3. Giải pháp đối với nhóm hàng hóa nhập khẩu
• 4.4. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu
• 4.4.1. Điều chỉnh chính sách thuế quan
• 4.4.2. Hoàn thiện các biện pháp phi thuế quan
• 4.4.3. Một số giải pháp khác
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN TRỰC TIẾP ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và các nước ASEAN phát triển

Nghiên cứu thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và các nước ASEAN phát triển đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Các công trình này thường tập trung vào việc phân tích các yếu tố tác động đến thương mại quốc tế, đặc biệt là trong bối cảnh hợp tác thương mại và chính sách thương mại giữa các quốc gia. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc gia nhập ASEAN đã tạo ra nhiều cơ hội cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam khi tiếp cận thị trường ASEAN. Bên cạnh đó, cũng có những thách thức mà Việt Nam phải đối mặt, như sự cạnh tranh từ các nước trong khu vực. Như Vũ Dương Ninh (2004) đã nêu rõ, việc phát triển quan hệ thương mại với các nước ASEAN không chỉ giúp Việt Nam tăng cường kim ngạch xuất khẩu mà còn góp phần vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

1.1. Các nghiên cứu trong nước

Trong số các nghiên cứu trong nước, có nhiều công trình đã đề cập đến thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và các nước ASEAN. Các tác giả như Trần Xuân Thắng (2001) đã phân tích về thương mại Việt Nam - ASEAN trong bối cảnh thực hiện CEPT/AFTA, nêu bật những thuận lợi và khó khăn mà Việt Nam gặp phải trong quá trình hội nhập. Nghiên cứu của Hồng Vân (2007) cũng đã chỉ ra rằng ASEAN là một thị trường quan trọng đối với Việt Nam, với sự gia tăng kim ngạch xuất khẩu trong những năm qua. Những kết quả này cho thấy sự cần thiết phải tiếp tục nghiên cứu để hiểu rõ hơn về mô hình phát triển và chuỗi cung ứng trong thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và các nước ASEAN phát triển.

1.2. Các nghiên cứu nước ngoài

Các nghiên cứu nước ngoài về thương mại quốc tế và hợp tác thương mại cũng đã cung cấp nhiều góc nhìn bổ ích cho việc phân tích quan hệ thương mại giữa Việt Nam và các nước ASEAN. Nghiên cứu của các tác giả quốc tế thường tập trung vào việc đánh giá tác động kinh tế từ các hiệp định thương mại tự do và đầu tư trực tiếp nước ngoài đến thương mại hàng hóa. Những nghiên cứu này không chỉ giúp Việt Nam nhận diện được các cơ hội mà còn chỉ ra những thách thức mà Việt Nam cần vượt qua để nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc có những chính sách thương mại linh hoạt và hiệu quả nhằm tối ưu hóa lợi ích từ mối quan hệ thương mại với các nước trong ASEAN.

II. Thực trạng quan hệ thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và các nước ASEAN phát triển

Thực trạng quan hệ thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và các nước ASEAN phát triển như Singapore, Thái Lan, Malaysia và Indonesia đã có những chuyển biến tích cực trong những năm qua. Theo số liệu thống kê, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang các nước này tăng đáng kể, phản ánh sự mở rộng của thị trường ASEAN. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết, như sự mất cân bằng trong giao thương khi Việt Nam chủ yếu xuất khẩu hàng hóa thô và nhập khẩu hàng hóa chế biến. Điều này cho thấy Việt Nam cần phải cải thiện chất lượng sản phẩm và tăng cường năng lực cạnh tranh để có thể gia tăng kim ngạch xuất khẩu sang các nước ASEAN. Hơn nữa, việc phát triển chuỗi cung ứng hiệu quả cũng là một yếu tố quan trọng giúp Việt Nam nâng cao vị thế trong thương mại quốc tế.

2.1. Bức tranh chung về xuất nhập khẩu hàng hóa

Bức tranh tổng thể về xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam với các nước ASEAN cho thấy sự gia tăng liên tục trong kim ngạch thương mại. Theo các báo cáo, Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể trong việc mở rộng thị trường xuất khẩu, đặc biệt là sang các nước ASEAN. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng hàng hóa nhập khẩu từ các nước ASEAN cũng đang gia tăng, điều này đặt ra thách thức cho Việt Nam trong việc bảo vệ và phát triển năng lực cạnh tranh của các sản phẩm nội địa. Như vậy, việc xây dựng một chính sách thương mại hợp lý, kết hợp giữa phát triển xuất khẩu và kiểm soát nhập khẩu là rất cần thiết.

2.2. Đánh giá quan hệ thương mại hàng hóa giữa Việt Nam với ASEAN

Đánh giá tổng quan về quan hệ thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và các nước ASEAN cho thấy rằng mối quan hệ này đang phát triển mạnh mẽ và ổn định. Các nước như Singapore và Thái Lan đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp hàng hóa và dịch vụ cho Việt Nam. Tuy nhiên, Việt Nam cũng cần phải chú ý đến việc cải thiện chất lượng sản phẩm và phát triển chuỗi cung ứng để có thể cạnh tranh tốt hơn với hàng hóa từ các nước ASEAN khác. Hơn nữa, việc tăng cường hợp tác thương mại và phát triển các chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp cũng là yếu tố quyết định để nâng cao hiệu quả trong thương mại quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC CÓ CHỦ ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Nghiên cứu trong nước 1. Nhóm 1: Các công trình khoa học nghiên cứu về quan hệ thương mại quốc tế nói chung và quan hệ thương mại Việt Nam - ASEAN nói riêng Đã có khá nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này như: “Thương mại Việt Nam - ASEAN trong bối cảnh triển khai thực hiện CEPT/AFTA” (Vũ Khoan- 2001); “5 năm thực hiện CEPT/AFTA và những vấn đề đặt ra với Việt Nam” (Trần Xuân Thắng - 2001); “Việt Nam – ASEAN quan hệ đa phương và song phương” (Vũ Dương Ninh, 2004); “Quan hệ thương mại ASEAN-Trung Quốc: cơ hội và thách thức đối với sự phát triển thương mại Việt Nam” (Đặng Đình Đào -2005); “ASEAN-Thị trường lớn trong thương mại của Việt Nam” (Hồng Vân – 2007); “Hợp tác thương mại nội khối ASEAN: Phần thắng và phần thua” (Võ Văn Quyền – 2009); Đồng thời, một số tác giả cũng đã nghiên cứu về thương mại song phương giữa các quốc gia khác như: Lưu Ngọc Trịnh, Nguyễn Ngọc Mạnh (2010) “Quan hệ Việt Nam – Mỹ hướng tới một tầm cao mới”; Đồng Thị Thùy Linh (2010) “Quan hệ thương mại giữa Việt Nam và các quốc gia mới gia nhập EU từ năm 2004 đến nay”; Lê Thị Ngọc Lan, Nguyễn Hữu Thật, Ngô Thị Minh Nguyệt (2009)“Quan hệ thương mại Việt Nam – Hàn Quốc cơ hội và thách thức”; Nguyễn Hồng Thu (2009), “Tác động của khu vực mậu dịch tự do ASEAN – Trung Quốc tới thương mại Việt – Trung”; Nguyễn Thị Quỳnh Nga (2009), “Quan hệ thương mại Việt Nam - Ấn Độ: Cơ hội và thách thức”; Nguyễn Xuân Thiên, Trần Văn Tùng (2009), “Quan hệ thương mại Việt Nam – Campuchia”; Lê Khương Thùy (2008) “35 năm quan hệ 6 Việt Nam – Canada”. Dưới đây là nội dung cụ thể của một số công trình tiêu biểu: * Nghiên cứu về quan hệ giữa Việt Nam với ASEAN nói chung Cuốn sách “Việt Nam – ASEAN quan hệ song phương và đa phương” (Vũ Dương Ninh, 2004) phân tích khái quát tiềm năng, thế mạnh và cả những mặt hạn chế và tồn tại của từng quốc gia (Bruney, Campuchia, Indonesia, Malaysia, Myanmar, Lào, Philippines, Thái Lan, Singapore).

Cuốn sách cũng khái quát mối quan hệ giữa nước ta với tổ chức khu vực (ASEAN), với từng nước thành viên trên nhiều lĩnh vực: chính trị, kinh tế, ngoại giao, văn hóa, từ đó nêu lên một số suy nghĩ về hướng phát triển tiếp theo. Cùng chủ đề nghiên cứu về quan hệ hợp tác Việt Nam – ASEAN trên các phương diện hợp tác chính trị - an ninh và quan hệ đối ngoại; hợp tác và liên kết kinh tế; hợp tác chuyên ngành và các vấn đề văn hóa – xã hội [28]. Cuốn sách “Quan hệ quốc tế Việt Nam trong ASEAN: nhìn lại và hướng tới” (Phạm Đức Thành, Trần Khánh, 2006) đã trình bày những thành tựu, phân tích những thách thức, triển vọng của Việt Nam sau 10 năm gia nhập ASEAN trên các mặt: hợp tác chính trị - an ninh và quan hệ đối ngoại, hợp tác liên kết kinh tế, hợp tác chuyên ngành và các vấn đề văn hóa xã hội. Đưa ra những khuyến nghị Việt Nam nên tiếp tục làm gì để đóng góp phần mình vào tiến trình xây dựng và phát triển của ASEAN [43].

Cuốn sách “Quá trình triển khai thực hiện chích sách đối ngoại của Đại hội IX Đảng Cộng sản Việt Nam” (Nguyễn Danh Quỳnh, 2005) đề cập đến Quan hệ Việt Nam - ASEAN từ sau Đại hội IX của Đảng đến 2005. Nghiên cứu trình bày quan hệ giữa Việt Nam và ASEAN từ sau Đại hội IX của Đảng Cộng sản Việt Nam, đặc biệt chú trọng đến lĩnh vực an ninh - chính trị, hợp tác kinh tế - thương mại và chuyên ngành; Nêu lên những kết quả đã đạt được trong quan hệ Việt Nam - ASEAN từ năm 2001 đến nay; Đưa ra phương hướng hoạt động đối ngoại của Việt Nam đối với ASEAN trong thời gian tới [37]. 7 Đề tài “Từ Hiệp hội (ASEAN) đến Cộng đồng (AC): những vấn đề nổi bật trong giai đoạn 2011 – 2020 và tác động đến Việt Nam” của tác giả Nguyễn Duy Dũng đã tập trung phân tích và đánh giá quá trình hình thành và xây dựng Cộng đồng AC trong thời gian qua; Phân tích những vấn đề nổi bật đang và sẽ đặt ra trong quá trình chuyển từ Hiệp hội (ASEAN) thành Cộng đồng (AC); Đánh giá những tác động chủ yếu đến Việt Nam và đề xuất các gợi ý về chính sách nhằm thúc đẩy liên kết và gia tăng vai trò của Việt Nam trong Cộng đồng kinh tế ASEAN hiện nay và thời gian tới [9]. Cũng là vấn đề tác động của việc hình thành Cộng đồng ASEAN đến quá trình phát triển của Việt Nam, một nghiên cứu khác của Vũ Dương Ninh (2001) lại đề cập đến những vấn đề đặt ra với Việt Nam trong 5 năm thực hiện Hiệp định về thuế quan ưu đãi có hiệu lực chung (CEPT)/Khu vực Mậu dịch tự do ASEAN (AFTA) trong cuốn sách “Khu vực mậu dịch tự do ASEAN và doanh nghiệp Việt Nam”.

Những vấn đề được tác giả đề cập như: Giới thiệu chung về CEPT/AFTA và lộ trình thực hiện của Việt Nam; Giới thiệu các mặt hàng đã được đưa vào thực hiện trong chương trình CEPT và lịch trình giảm thuế; Trình bày những khó khăn và những vấn đề đặt ra cho Chính phủ Việt Nam và cho các doanh nghiệp Việt Nam khi tham gia vào AFTA; Đánh giá bước đầu về tác động thực tế của AFTA đối với kinh tế Việt Nam sau 5 năm thực hiện [30]. Một số công trình nghiên cứu khác như “Thành tựu và thách thức trong hội nhập Việt Nam – ASEAN hiện nay” (Phan Thị Thu Hằng, 2005). Bài viết khái quát những thành tựu trong quan hệ hợp tác và hội nhập giữa Việt Nam và ASEAN trong thời gian qua thể hiện trong các quan hệ chính trị - ngoại giao, quan hệ kinh tế - thương mại và đầu tư; Nêu lên những thách thức trong quan hệ hợp tác và hội nhập Việt Nam - ASEAN hiện nay. Cuốn sách “Một số vấn đề về sự phát triển của các nước ASEAN” (Vũ Dương Ninh, 1993).

Dưới góc độ nghiên cứu sử học, cuốn sách tập trung trình bày một số vấn đề chủ yếu về sự 8 phát triển của các nước ASEAN, nguyên nhân dẫn đến thành công về mặt kinh tế của các nước này và sự hòa nhập của Việt Nam vào ASEAN [28]. Đồng tác giả Vũ Dương Ninh, trong cuốn sách Khu vực mậu dịch tự do ASEAN và doanh nghiệp Việt Nam (2001) có bài viết “Hội nhập Việt Nam - ASEAN. Chặng đường đã qua và năm tháng sắp tới”. Bài viết khái quát những thành tựu đạt được trong mối quan hệ Việt Nam - ASEAN trên mọi lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá sau 5 năm Việt Nam gia nhập ASEAN (1990 - 1995) và những đóng góp của Việt Nam trong việc mở rộng ASEAN; Giới thiệu định hướng phát triển và đẩy mạnh hơn mối quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và các nước ASEAN trong thời gian tới [30].

Cuốn sách “Quan hệ EU - ASEAN và vai trò của Việt Nam, (Nguyễn Quang Thuấn, 2006). Nghiên cứu tập trung phân tích 5 nhân tố tác động đến quan hệ EU - ASEAN trong những năm đầu thế kỷ XXI đó là: Chủ nghĩa khủng bố quốc tế xuất hiện, vấn đề toàn cầu hoá, liên minh châu Âu phát triển mạnh nảy sinh nhiều vấn đề cần giải quyết, khối ASEAN không ngừng phát triển hình thành nên khu vực mậu dịch tự do ASEAN, quan hệ hợp tác Á - Âu ngày càng phát triển. Đồng thời, cuốn sách trình bày quan hệ EU - ASEAN hiện nay và vai trò của Việt Nam trong mối quan hệ này [48]. Nguyễn Thu Mỹ, Lê Phương Hòa (2008) trình bày quan điểm, nhận thức của Việt Nam về cộng đồng ASEAN (AC) và các trụ cột của cộng đồng; Những đóng góp của Việt Nam trong thời gian qua vào việc chuẩn bị chương trình nghị sự, xây dựng nội dung và triển khai thực hiện các văn kiện có liên quan đến tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN [26].

Bài viết “Tiến trình xây dựng cộng đồng ASEAN và vai trò của Việt Nam” (Hà Anh Tuấn, 2007) giới thiệu tóm lược quá trình phát triển quan hệ hợp tác của ASEAN trong suốt 40 năm tồn tại và mục tiêu hướng tới xây dựng cộng đồng ASEAN năm 2020; Về hai quan điểm khác nhau giải thích cơ sở bảo đảm cho sự duy trì, phát triển của ASEAN 9 cũng như bản chất hợp tác của Hội hiệp và tương lai của các yếu tố đó đối với quá trình hợp tác sâu hơn của ASEAN trong thời gian tới. Những đóng góp của Việt Nam với Hội hiệp và sự ủng hộ mạnh mẽ của các nước thành viên đối với Việt Nam kể từ khi Việt Nam gia nhập ASEAN năm 1995 [51]. * Nghiên cứu về quan hệ thương mại giữa Việt Nam – ASEAN nói riêng Về tình hình hợp tác kinh tế và quan hệ thương mại Việt Nam – ASEAN đã có khá nhiều tác giả tập trung nghiên cứu, phân tích vấn đề này. Trong ấn phẩm Khu vực mậu dịch tự do ASEAN và doanh nghiệp Việt Nam (2001), tác giả Vũ Dương Ninh đã khái quát tình hình quan hệ thương mại Việt Nam - ASEAN trong bối cảnh thực hiện các quy định của Hiệp định CEPT và thời hạn hoàn thành AFTA 2006, thể hiện ở những cam kết chính và tình hình thực hiện CEPT/AFTA; Về tình hình xuất khẩu của Việt Nam sang các nước ASEAN và những thuận lợi, khó khăn trong quá trình thực hiện CEPT/AFTA của Việt Nam [30].

Hay trong cuốn sách “Hợp tác kinh tế Việt Nam với ASEAN và ASEAN mở rộng” của Bộ Công thương (2010), các tác giả đã trình bày quá trình hình thành và phát triển của Tổ chức ASEAN, rồi từ đó mở rộng ra ASEAN+3 (Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc) và ASEAN+6 (Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, New Zealand). Thông qua tiến trình mở rộng ASEAN, cuốn sách cũng phân tích quá trình hợp tác kinh tế giữa các nước ASEAN và ASEAN mở rộng trên tất cả các lĩnh vực và đưa ra triển vọng phát triển trong thời gian tới. Chương cuối của cuốn sách tập trung phân tích để cung cấp cho người đọc cái nhìn tổng quát về quan hệ hợp tác kinh tế của Việt Nam với ASEAN và ASEAN mở rộng [4].