CHƯƠNG 1. MỘT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE QUY TAC XUẤT XỨ HANG HÓA VÀ KHÁI QUÁT VE QUY TAC XUẤT XỨ THEO QUY ĐỊNH CỦA CPTPP. Một số vấn 46 ly luận về quy tắc xuất xứ hàng hóa. Khái niệm quy tắc xuất xứ hàng hóa.
‘Theo Đoạn mỡ đâu E1 /F2, Phụ lục chuyên 48K của Công ước quốc tế về hải hoa va đơn giần hóa thũ tục hãi quan năm 1973 (sửa đổi bởi Công ước Kyoto năm 1999), xuất xứ hang hoa “ia nước tại đó hàng hoá được chỗ biến hoặc sản xuất, phh hợp với tiêu chuẩn được áp dung trong biểu thuế hải quan, giới hạn về số lượng hoặc các biện pháp khác liên quan đến thương mu Căn cử Điền 3 Luật Thương mai năm 2005 của Việt Nam, xuất xứ hang hoá “La nước hoặc vùng lãnh thé nơi sản xuất ra toàn bộ hàng hoá hoặc nơi thực hiện công đoạn chỗ biển cơ bản cuỗi cìng đối với hàng hoá trong trường. hop có nhiều nước hoặc ving lãnh thé tham gia vào quá trình sản xuất ra hang hoá đó". Con theo Nghỉ định số 31/2018/NĐ-CP, xuất xứ hing hóa được định ngiãa tại khoăn 1 Điểu 3 như sau: “Ja nước, nhóm nước, hoặc ving lãnh thd nơi sản xuất ra toàn bộ hàng hóa hoặc nơi thực hiện công đoạn ché biễn cơ bản cuỗi cùng đổi với hàng hóa trong trường hợp có nhiều nước, nhóm nước, hoặc vùng lãnh thé tham gia vào quả trình sẵn xudt ra hàng hóa. a Nhu vay, tuy có khác nhau trong việc sử dung từ ngữ, nhưng hai định nghĩa theo Công ước quốc tế và luật Việt Nam có cách giải ngiĩa gin giống nhau, theo đó, xuất xứ hang hoa là nước hoặc vùng lãnh thổ nơi hang hoa đó được sản xuất, chế biển, gia công hay lắp ráp vả dap mg một số tiêu chuẩn.
" nao đó phù hop với các thoả thuận thương mai giữa các nước, khối kinh tế, khu vực hoặc các vùng lãnh thé? Trong thương mai quốc tế, quy tắc xuất xử hảng hóa được coi là một công cu trong chính sách thương mại quốc. , một rào can thương mai, một biện pháp "bão hộ ". Khi tất cả các bô phân của một săn phẩm được sin xuất va lắp ráp chủ yếu tại một nước, sản phẩm đầy đáp ứng quy tắc xuất xứ. ‘hang hoa môt cách đơn giản, dé dang Nhưng khi bộ phận cầu thành sản phẩm.
hoàn chỉnh có nguồn gốc 6 nhiều nước thì việc đáp ting quy tắc xuất xứ hang hóa có thể phức tạp, tiêu tồn nhiều thời gian và tiễn bạc của doanh nghiệp Ÿ Hon nữa, trong béi cảnh các quốc gia tăng cường ký kết các Hiệp định thương mại tự do (FTA) như hiện nay, sé tạo ra các quy tắc xuất xứ khác nhau và được vận dung khá tùy tiên, đến chẳng chéo về căn cứ theo quy tắc của từng FTA, gọi là "hiệu ứng bát mỹ Spaghetti"*. Hệ quả là các chỉ phí giao dịch cia hoat đồng thương mai trong mang lưới FTA sẽ tăng lên, tao ra mốt rao cân đổi với chính hoạt đông kinh doanh cia nhà sản xuất. Thêm vảo đó, với quy tắc xuất xứ, hang hóa của quốc gia ngoài FTA sẽ gặp bat lợi, vì tru đối thuê quan đổi với hàng hóa có xuất xứ trong FTA sé tao ra sự phân biết đổi xử với các hang hóa đến từ khu vực, quốc gia không phải thành viên trong FTA S ‘hum khảo $5 Công Thương Hi Nội (2020), ươngđất vn dong qg te vất ử tong các Hiệp ảnh "ươngmgr Đồ bự nơi, NI. Công Thương, 4-15 “TN din từ ti Mu gốc: Viva C.Jonts C12), Intemational Trade: le of Origin, Congressional Ree Service “Hintaia, D.
Sato mi $ Uses G009), Zscoping ftom FTA Dep and Spaghet Bout Problem bx Bait Asia: dn height form the Taerprie Survey in Zepay in Soesesto,H. (ed), DPE ‘Broumnic tưng vien ~ ta ASEAN Eronamic Conmamty and Beyond, ERIA Research Project spat 200112. Ngan hap: era axghublewionskeseachpojetreparsioagrspdf (PDPW2DNGI, 2.punt- 16 pat, tre cập ngy 191072021 “teh đột trải hêu gốc Btu Treờng Gang (2010), Hướng 2 chain uve FTA cia Pit Neo: Co số luân ide tin Bong 4 NA Thou học Xã lôi 92 "Tham lio Nguyễn Tản Vi @lea Tutt Tưương mại, Đụ hoc Luật TP.HCM) (2016), Oi se xi ví "ong Hộp dink đã tực un Tái Phh Dương và một sổ vẫn để ặyraclo Pitt Mow, tp đủ Nhànước Và hép tật, 80016, 6 Các hiệp định CPTPP, RCEP, EVFTA nói riêng và các FTA thé hề mới noi chung đều có quy tắc xuất xứ riêng, chứa đưng các quy định để zác định. xuất xứ của hang hóa nội khối, đảm bao rằng các đối tác thương mại chỉ được hưởng wu đất thuê quan theo cam kết.
Tuy nhiên, các FTA thé hệ méi, trong đó có CPTPP, thường gắn với nhiều cam kết tự do thương mai “xa hon” so với FTA truyền thống cho nên có những đặc thù riêng biết. Song vẻ cơ bản, Quy tắc xuất xứ hang hóa trong các FTA thé hệ mới mang đặc trưng cơ ban sau Thứ nhất, quy tắc xuất xứ 1a một đặc điểm vốn có của các khu vực thương mai tu do. Các FTA được kj vong sẽ thúc day tự do hóa thương mai ‘bang cách cất giăm thuế đổi với những mit hãng có xuất xứ từ các nước thành. Tuy nhiên, quá trình tự do hóa không diễn ra tự động ma được triển khai qua một cơ chế giám sát nghiêm ngặt 1a quy tắc xuất xứ.
Trong một khu vực thương mai tự do, quy tắc xuất xứ có chức năng lá loại bỏ trường hợp một bên. thứ ba nhập khẩu hang hóa vào một nước thánh viên của FTA sau khi đã van chuyển qua một nước khác cũng lả thảnh viên của FTA nhằm hưởng ưu đãi thuế quan mã hai thành viên nay dành cho nhau. Vậy nên, quy tắc xuất sứ được coi là “chia khóa" để tự do hóa các wu đãi thuê quan của khu vực thương mai, đóng vai trò quan trong trong các cuộc đảm phan và ký kết các FTA thể hệ mới ‘Vé bản chất, quy tắc xuất xử được coi la một rào can thương mại được nhả nước sử dụng để bảo vệ sản xuất trong nước. Nêu như chương trình cất giảm thuế quan tạo điều kiện thuân lợi cho hằng hóa một nước khác tiép cân vào thi trưởng nội điện, thi quy tắc xuất xứ lai có thể giám sát chất chế hoạt đông nhập khẩu, như một cach thức để bão vệ ngành công nghiệp trong nước khôi sự gia tăng sé lượng hang nhập khẩu.
Vi dụ, quy tắc xuất xứ hàng hóa via tạo ra cơ hôi cho ngành công nghiệp ô tô trong nước, vừa gây áp lực lên. 3 cơ quan chức năng trong việc kiểm tra nghiêm ngất các yêu cầu về xuất xứ hàng hứa của đối tac thương mại "Thứ hai, quy tắc xuất sứ hàng hóa trong các FTA thể hé mới ảnh hưởng lớn đến hoạt động dau tu của các quốc gia thành viên, qua việc giúp các nước. thành viên thu hút đầu từ trực tiếp nước ngoài từ các nha đâu tư đến từ những, nước không thuôc FTA. Nói cách khác, viée thiết lập một quy tắc suất xử phù hợp cỏ thể thành công trong việc tao ra các doanh nghiệp có vốn đâu tư từ các rước không thuôc FTA, thâm nhập vào FTA thông qua đầu tư trực tiếp nước ngoài.
Đối với mỗi quốc gia, quy tắc xuất xử là một công cụ quan trọng, giúp xác định rõ rằng mức thuế áp dụng với hàng hóa nhập khẩu. Khi hing hóa có xuất xử từ những quốc gia không tổn tại tha thuận wu đãi thuế quan với quốc gia nhập khẩu, sẽ phải đổi mặt với nguy cơ bi áp dụng mức thuế suất nhập khẩu cao, và đương nhiên lợi ích kinh tế của nhà sin xuất sẽ bị ảnh hưỡng nghiêm trọng Tuy nhiên, giải pháp tốt để các nha sẵn xuất giảm thiểu chỉ phí bổ ra 1a du từ trực tiếp vào chính các quốc gia nay. Cách lam nay sẽ tránh được việc phải trả một mức thuê cao đối với hàng hóa nhập khẩu, thông qua hoạt động. sản xuất va cũng cấp hang hóa từ cơ sỡ sản xuất được thành lập ngay trên nước thành viên, nơi có thi trường tiêu thu.
Đối với các thi trường tiêu thụ tiém năng với nhiều lợi thể về đầu tư (nguyên vat liêu, nhân công, chính sách, pháp luật.) thì đây 1a một giãi pháp đầu từ tốt, tạo ra lợi ích lớn lao cho chính bản thên quốc gia tiép nhân dau tư lẫn nha đầu tư đến từ quốc gia không tham gia hiệp định tự do thương mại. Ngoài ra, ở các nước dang phát triển có tham gia các FTA, dau tư trực tiếp nước ngoải đã tăng lên nhanh chóng trong những năm gan đây, thúc đẩy sự. hình thành các đoanh nghiệp có vốn đầu từ nước ngoài chuyên sản xuất để xuất khẩu, vừa tận dung được nguồn lực von có lẫn ưu đãi thuế quan Trong. M4 trường hợp nay, ưu đãi thuế quan có được xuất phat từ việc hang hoa xuất khẩu được mang xuất xử của nước tham gia FTA.
"Thứ ba, quy tắc xuất xứ hang hóa trong các FTA thể hệ mới, trong đó có CPTPP, có tinh phức tạp, là sự kết hợp của nhiêu tiêu chỉ xác định xuất xứ ‘hang hóa. Khác với các quy tắc xuất xứ khác trong hệ thống quy tắc xuất xứ, quy tắc xuất xử hang hóa trong CPTPP có tính phức tap, chất chế va thể hiện cho đặc thủ cia liên kết nội khổi. So với các quy tắc suất xứ hang hóa trong các FTA truyền thông, quy tắc xuất xử hàng hoa trong CPTPP, RCEP, EVFTA cũng sử dung các tiêu chí, phương pháp xác định xuất xử hang hoa phổ biến của thương mại quốc tế là tiêu chí hang hóa thuần túy, tiêu chi chuyển. i mã số hàng hóa, tiêu chỉ hàm lương giá tr khu.
Tuy nhiên, tùy thuộc vào đối tác ký kết FTA mà các phương pháp và công thức tỉnh toán theo từng tiêu chỉ có sự phức tạp và ngặt nghèo hơn sơ với các quy tắc xuất 2a wu dai theo FTA truyén thông khác. Ngoài ra, căn cứ vào đặc tinh của một số loại hàng hóa ma trong các FTA thé hệ mới như CPTPP, RCEP, EVFTA còn tồn tại nhiêu tiêu chi xuất xứ mặt hang cu thể khác, như quy tắc "từ soi trở đi” áp dụng đổi với hang dệt may, quy tắc "phản. ting hóa học”, "` 'nguyên vật liệu tiêu chuẩn” áp dụng đối với sản phẩm hóa chất, xăng dâu 1112. Mục đích của quy tắc xuất xứ "Trên thực tễ, với hoạt đông toàn cầu hóa như hiện nay, việc ác định va thửa nhận quốc gia nao lả xuất xứ của hang hóa van là một van dé gây nhiêu.