Nghiên Cứu Về Phong Cách Lãnh Đạo và Hành Vi Nhân Viên

Chuyên khảo phân tích Mối quan hệ giữa phong cách lãnh đạo và hành vi nhân viên kiểm chứng tại các doanh nghiệp bưu chính, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Nghiên Cứu Phong Cách Lãnh Đạo và Hành Vi Nhân Viên tại Doanh Nghiệp Bưu Chính Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Phong Cách Lãnh Đạo Tại Bưu Chính

Thế kỷ 20 chứng kiến sự phát triển vượt bậc của khoa học quản lý và lãnh đạo. Quản lý đã tồn tại từ xa xưa, khi con người sống theo bộ lạc, luôn có thủ lĩnh lãnh đạo. Người thủ lĩnh dẫn dắt cộng đồng vượt qua thử thách, tương tự như các doanh nghiệp hiện nay. Các nhà quản lý cần năng lực lãnh đạo để tác động đến nhân viên, thúc đẩy họ làm việc. Các học thuyết từ Argyris (1955) đến Drucker, Blanchards, Kotler, Goleman đều chỉ ra rằng lãnh đạo ảnh hưởng đến thành công của tổ chức. Phong cách lãnh đạo là một phần không thể thiếu trong bốn chức năng của quản lý. Nghiên cứu ban đầu cho thấy lãnh đạo phụ thuộc vào đặc điểm cá nhân. Tuy nhiên, Fiedler (1967), House (1971), Room và Yetton (1974) cho thấy người quản lý nên có ứng xử khác nhau tùy theo đối tượng và bối cảnh. Hành vi này tạo ra phong cách lãnh đạo khác nhau. Tại Việt Nam, nghiên cứu về hành vi và phong cách lãnh đạo bắt đầu được quan tâm. Các doanh nghiệp nhận thức vai trò then chốt của lãnh đạo. Tuy nhiên, nghiên cứu còn ít và chưa phổ biến. Cần làm rõ khái niệm về phong cách lãnh đạo phù hợp với từng hoàn cảnh.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Phong Cách Lãnh Đạo

Nghiên cứu về phong cách lãnh đạo giúp doanh nghiệp kiểm chứng sự phù hợp của hành vi lãnh đạo với bối cảnh hiện tại. Các doanh nghiệp ngành Bưu chính Việt Nam được chọn làm nghiên cứu áp dụng lý luận và thực tiễn, điển hình cho doanh nghiệp nhà nước. Sự thay đổi cơ chế ngành Bưu chính Việt Nam, cạnh tranh gay gắt, sự phát triển công nghệ truyền thông, và việc tách ra từ các tập đoàn tạo ra nhiều thách thức. Việc thu hút nguồn nhân lực cũng hạn chế. Cần có người quản lý với phong cách lãnh đạo phù hợp. Phong cách lãnh đạo thể hiện qua hành vi và ảnh hưởng đến khách thể quản lý. Nghiên cứu phong cách lãnh đạo thông qua ảnh hưởng đến hành vi nhân viên là một bài toán cấp thiết.

1.2. Bối Cảnh Đặc Thù Của Doanh Nghiệp Bưu Chính Việt Nam

Các doanh nghiệp Bưu chính Việt Nam hoạt động trong môi trường đặc thù. Sự thay đổi cơ chế khi chính phủ mở cửa cho phép thành lập các doanh nghiệp Bưu chính nhà nước và tư nhân tạo ra cạnh tranh gay gắt. Sự phát triển công nghệ truyền thông làm suy giảm nhu cầu dịch vụ truyền thống. Các doanh nghiệp Bưu chính được tách ra từ các tập đoàn gặp khó khăn trong kinh doanh do thiếu kinh nghiệm quản lý cạnh tranh. Việc thu hút nguồn nhân lực cũng hạn chế. Với bối cảnh này, cần có người quản lý với phong cách lãnh đạo phù hợp với đặc điểm của ngành. Nghiên cứu này tập trung vào sự ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo đến hành vi nhân viên.

II. Tổng Quan Tình Hình Nghiên Cứu Về Phong Cách Lãnh Đạo

Các nghiên cứu ban đầu tập trung vào đặc điểm tính cách của nhà lãnh đạo thành công, như nghiên cứu của Argyris (1955) và Mahoney (1960). Lý thuyết Đặc điểm cho rằng nhà lãnh đạo thành công là "thiên bẩm" và có phẩm chất bẩm sinh tạo nên phong cách khác biệt. Tuy nhiên, việc phân loại và xác thực đặc điểm này gặp khó khăn. Lý thuyết phong cách và hành vi chuyển trọng tâm khỏi đặc điểm sang hành vi và phong cách lãnh đạo (Hemphill và Coons, 1957; Likert, 1961). Các nhà lãnh đạo áp dụng phong cách dân chủ thường thành công hơn. Tuy nhiên, lý thuyết này bỏ qua yếu tố tình huống. Các lý thuyết về lãnh đạo "tình huống" và "ngẫu nhiên" (Fiedler, 1967; House, 1971; Vroom và Yetton, 1974) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lãnh đạo theo tình huống. Việc lãnh đạo hiệu quả phụ thuộc vào chẩn đoán và hiểu biết về các yếu tố tình huống. Nghiên cứu gần đây tập trung vào vai trò của lãnh đạo đối với thành công của tổ chức. Fiedler (1996) cho rằng lãnh đạo là yếu tố quyết định thành công hay thất bại của tổ chức.

2.1. Các Học Thuyết Về Phong Cách Lãnh Đạo Thành Công

Nghiên cứu về phong cách lãnh đạo đã trải qua nhiều giai đoạn. Các nghiên cứu ban đầu tập trung vào đặc điểm tính cách của nhà lãnh đạo thành công. Lý thuyết Đặc điểm cho rằng nhà lãnh đạo thành công là "thiên bẩm" và có phẩm chất bẩm sinh tạo nên phong cách khác biệt. Tuy nhiên, việc phân loại và xác thực đặc điểm này gặp khó khăn. Lý thuyết phong cách và hành vi chuyển trọng tâm khỏi đặc điểm sang hành vi và phong cách lãnh đạo. Các nhà lãnh đạo áp dụng phong cách dân chủ thường thành công hơn.

2.2. Tầm Quan Trọng Của Yếu Tố Tình Huống Trong Lãnh Đạo

Lý thuyết phong cách và hành vi bỏ qua yếu tố tình huống. Các lý thuyết về lãnh đạo "tình huống" và "ngẫu nhiên" nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lãnh đạo theo tình huống. Việc lãnh đạo hiệu quả phụ thuộc vào chẩn đoán và hiểu biết về các yếu tố tình huống. Mặc dù từng nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của các yếu tố khác nhau, nói chung nguyên lý của quan điểm tình huống và dự phòng là việc lãnh đạo hiệu quả phụ thuộc vào chẩn đoán của nhà lãnh đạo và sự hiểu biết về các yếu tố tình huống, tiếp theo là thông qua các phong cách thích hợp để đối phó với từng hoàn cảnh.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Lãnh Đạo Đến Nhân Viên

Luận án sử dụng mô hình nghiên cứu mối quan hệ giữa phong cách lãnh đạo và hành vi nhân viên trong tổ chức. Quy trình nghiên cứu bao gồm xây dựng thang đo, nghiên cứu định lượng sơ bộ, kiểm tra độ tin cậy và hiệu lực của thang đo, điều chỉnh mô hình nghiên cứu, và phân tích kết quả khảo sát. Thang đo phong cách lãnh đạo và hành vi nhân viên được xây dựng dựa trên các lý thuyết và nghiên cứu trước đó. Nghiên cứu định lượng sơ bộ được thực hiện để điều chỉnh thang đo. Độ tin cậy của thang đo được kiểm tra bằng hệ số Cronbach's Alpha. Độ hiệu lực của thang đo được kiểm tra bằng phân tích nhân tố khám phá (EFA). Mô hình nghiên cứu được điều chỉnh dựa trên kết quả kiểm định thang đo. Mẫu nghiên cứu được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng. Phân tích hồi quy tuyến tính được sử dụng để phân tích ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo đến hành vi nhân viên.

3.1. Xây Dựng Thang Đo Phong Cách Lãnh Đạo và Hành Vi

Thang đo phong cách lãnh đạo và hành vi nhân viên được xây dựng dựa trên các lý thuyết và nghiên cứu trước đó. Các biến quan sát được lựa chọn để đo lường các khía cạnh khác nhau của phong cách lãnh đạo và hành vi nhân viên. Thang đo phong cách lãnh đạo bao gồm các biến như phong cách lãnh đạo dân chủ, phong cách lãnh đạo độc đoán, và phong cách lãnh đạo tự do. Thang đo hành vi nhân viên bao gồm các biến như sự gắn kết của nhân viên, mức độ hài lòng của nhân viên, và năng suất làm việc của nhân viên.

3.2. Kiểm Định Độ Tin Cậy và Hiệu Lực Của Thang Đo

Độ tin cậy của thang đo được kiểm tra bằng hệ số Cronbach's Alpha. Hệ số Cronbach's Alpha lớn hơn 0.7 được coi là chấp nhận được. Độ hiệu lực của thang đo được kiểm tra bằng phân tích nhân tố khám phá (EFA). EFA được sử dụng để xác định các nhân tố tiềm ẩn đo lường phong cách lãnh đạo và hành vi nhân viên. Các biến quan sát có hệ số tải nhân tố lớn hơn 0.5 được giữ lại trong thang đo. Mô hình nghiên cứu được điều chỉnh dựa trên kết quả kiểm định thang đo.

IV. Phân Tích Ảnh Hưởng Phong Cách Lãnh Đạo Đến Hành Vi

Phân tích hồi quy tuyến tính được sử dụng để phân tích ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo đến hành vi nhân viên. Mô hình hồi quy được xây dựng với phong cách lãnh đạo là biến độc lập và hành vi nhân viên là biến phụ thuộc. Kết quả phân tích hồi quy cho thấy phong cách lãnh đạo có ảnh hưởng đáng kể đến hành vi nhân viên. Cụ thể, phong cách lãnh đạo dân chủ có ảnh hưởng tích cực đến sự gắn kết của nhân viên và mức độ hài lòng của nhân viên. Phong cách lãnh đạo độc đoán có ảnh hưởng tiêu cực đến sự gắn kết của nhân viên và mức độ hài lòng của nhân viên. Phong cách lãnh đạo tự do có ảnh hưởng không đáng kể đến hành vi nhân viên.

4.1. Tác Động Của Phong Cách Lãnh Đạo Dân Chủ

Phong cách lãnh đạo dân chủ có ảnh hưởng tích cực đến sự gắn kết của nhân viên và mức độ hài lòng của nhân viên. Các nhà lãnh đạo dân chủ thường khuyến khích nhân viên tham gia vào quá trình ra quyết định và tạo ra môi trường làm việc cởi mở và hợp tác. Điều này giúp nhân viên cảm thấy được tôn trọng và có giá trị, từ đó tăng cường sự gắn kết và mức độ hài lòng của họ.

4.2. Ảnh Hưởng Của Phong Cách Lãnh Đạo Độc Đoán

Phong cách lãnh đạo độc đoán có ảnh hưởng tiêu cực đến sự gắn kết của nhân viên và mức độ hài lòng của nhân viên. Các nhà lãnh đạo độc đoán thường áp đặt ý kiến của mình lên nhân viên và không cho phép nhân viên tham gia vào quá trình ra quyết định. Điều này khiến nhân viên cảm thấy bị kiểm soát và không được tôn trọng, từ đó làm giảm sự gắn kết và mức độ hài lòng của họ.

V. Đánh Giá Kết Quả Nghiên Cứu Phong Cách Lãnh Đạo Bưu Chính

Kết quả nghiên cứu cho thấy phong cách lãnh đạo có ảnh hưởng đáng kể đến hành vi nhân viên trong các doanh nghiệp Bưu chính Việt Nam. Phong cách lãnh đạo dân chủ được đánh giá cao và có ảnh hưởng tích cực đến sự gắn kết và mức độ hài lòng của nhân viên. Phong cách lãnh đạo độc đoán cần được hạn chế để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến hành vi nhân viên. Các doanh nghiệp Bưu chính Việt Nam cần chú trọng đến việc phát triển phong cách lãnh đạo phù hợp để nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo ra môi trường làm việc tốt cho nhân viên.

5.1. Ưu Điểm Của Phong Cách Lãnh Đạo Dân Chủ

Phong cách lãnh đạo dân chủ tạo ra môi trường làm việc cởi mở và hợp tác, khuyến khích nhân viên tham gia vào quá trình ra quyết định, giúp nhân viên cảm thấy được tôn trọng và có giá trị, từ đó tăng cường sự gắn kết và mức độ hài lòng của họ. Phong cách lãnh đạo dân chủ cũng giúp phát huy khả năng sáng tạo và đổi mới của nhân viên.

5.2. Hạn Chế Của Phong Cách Lãnh Đạo Độc Đoán

Phong cách lãnh đạo độc đoán tạo ra môi trường làm việc căng thẳng và áp lực, hạn chế sự tham gia của nhân viên vào quá trình ra quyết định, khiến nhân viên cảm thấy bị kiểm soát và không được tôn trọng, từ đó làm giảm sự gắn kết và mức độ hài lòng của họ. Phong cách lãnh đạo độc đoán cũng hạn chế khả năng sáng tạo và đổi mới của nhân viên.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Lãnh Đạo

Nghiên cứu này đã làm rõ mối quan hệ giữa phong cách lãnh đạo và hành vi nhân viên trong các doanh nghiệp Bưu chính Việt Nam. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp các doanh nghiệp Bưu chính Việt Nam lựa chọn và phát triển phong cách lãnh đạo phù hợp để nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo ra môi trường làm việc tốt cho nhân viên. Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc nghiên cứu các yếu tố khác ảnh hưởng đến hành vi nhân viên, như văn hóa doanh nghiệp và chính sách nhân sự.

6.1. Đóng Góp Của Nghiên Cứu Về Phong Cách Lãnh Đạo

Nghiên cứu này đã cung cấp bằng chứng khoa học về mối quan hệ giữa phong cách lãnh đạo và hành vi nhân viên trong các doanh nghiệp Bưu chính Việt Nam. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chương trình đào tạo và phát triển lãnh đạo phù hợp với đặc điểm của ngành Bưu chính.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Mở Rộng Về Hành Vi Nhân Viên

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc nghiên cứu các yếu tố khác ảnh hưởng đến hành vi nhân viên, như văn hóa doanh nghiệp và chính sách nhân sự. Nghiên cứu cũng có thể mở rộng phạm vi sang các ngành khác để so sánh và đối chiếu kết quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận án gồm bốn phần: Phần 1: Phong cách lãnh đạo và hành vi nhân viên. Đây là các lý thuyết cơ bản làm căn cứ khoa học nền tảng cho nghiên cứu và đề xuất của Luận án. Nội dung của phần này bao gồm việc tổng hợp và phân tích các vấn đề liên quan đến phong cách lãnh đạo và hành vi nhân viên từ các công trình nghiên cứu khoa học của các học giả, các nhà khoa học trong nước và quốc tế đã thực hiện, cũng nhằm mục đích tìm kiếm những căn cứ khoa học quan trọng để phát triển nội dung nghiên cứu của luận án. Phần 2: Phương pháp nghiên cứu.

Nội dung của phần này là các vấn đề liên quan đến Phương pháp nghiên cứu mà tác giả sử dụng nhằm đạt được mục tiêu nghiên cứu của luận án. 19 Các nội dung này bao gồm từ việc xây dựng mô hình, thiết lập giả thuyết nghiên cứu, quy trình nghiên cứu, xây dựng và kiểm định thang đo, phân tích mẫu nghiên cứu. Phần 3: Kiểm định và phân tích kết quả khảo sát. Sau khi đã xây dựng được các thang đo phong cách lãnh đạo chuyển đổi và hành vi nhân viên, tác giả tập trung phân tích mối quan hệ giữa các phong cách lãnh đạo với hành vi nhân viên trong tổ chức dựa vào sự cảm nhận của nhân viên làm việc trong mỗi doanh nghiệp, cụ thể trong luận án này là doanh nghiệp Bưu chính/chuyển phát ở Việt Nam.

Phần 4: Đánh giá kết quả nghiên cứu và kết luận. Phần này là những đánh giá và kết luận chung cho cả luận án. Nội dung bao gồm việc tổng kết các nghiên cứu, đưa ra nhận xét và đề xuất. Cuối cùng là việc mô tả những kết quả đã thực hiện được và những đóng góp của luận án về mặt khoa học, phương pháp cũng như ý nghĩa thực tiễn.

20 PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO VÀ HÀNH VI NHÂN VIÊN 1. NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO 1. Lãnh đạo và Người lãnh đạo Thuật ngữ “Lãnh đạo” là một từ có gốc từ vựng thông thường và được đưa vào trong kho thuật ngữ nghiên cứu khoa học mà chưa được định nghĩa lại một cách chính xác. Vì vậy, thuật ngữ này mang nhiều nghĩa biểu đạt khác nhau, đôi khi tạo ra sự rắc rối và nhiều khi là tối nghĩa (Janda, 1960).

Một vấn đề nữa là việc sử dụng các thuật ngữ không mang tính chính xác khác như là quyền lực, thẩm quyền, quản lý, quản trị, kiểm soát và giám sát để miêu tả cùng một hiện tượng. Kết quả nghiên cứu của Bennis (1959, trang 259) vẫn đúng cho đến ngày nay mặc dù nghiên cứu được thực hiện nhiều năm trước: “Khái niệm về lãnh đạo dường như luôn luôn làm chúng ta bối rối hoặc nó xuất hiện dưới một hình thức khác và làm chúng ta khốn khổ một lần nữa bởi tính chất khó định hình và quá linh hoạt của nó. Vì vậy chúng ta đã phải sáng tạo ra nhiều thuật ngữ tương ứng để đối phó với nó…, nhưng thuật ngữ này vẫn chưa được định nghĩa một cách thỏa đáng”. Lãnh đạo là một trong những nội dung công việc cơ bản nhất của người quản lý trong một tổ chức, doanh nghiệp (James Stoner và Stephen P.Robbins, 1980s) và vượt lên trên tính khoa học để biểu hiện tính nghệ thuật trong quản lý.

Theo lý thuyết quản trị cổ điển, lãnh đạo được mô tả là "quá trình ảnh hưởng xã hội, trong đó một người có thể tranh thủ sự trợ giúp và hỗ trợ của những người khác trong việc hoàn thành một nhiệm vụ chung". Các nhà nghiên cứu thường định nghĩa lãnh đạo theo quan điểm cá nhân của mình và các mặt của hiện tượng mà họ quan tâm nhất. Sau khi tổng quan các tài liệu viết về lãnh đạo, Stogdill (1974, trang 259) kết luận rằng: “có bao nhiêu người cố gắng định nghĩa thế nào là lãnh đạo thì cũng có bấy nhiêu định nghĩa”. Các định nghĩa khác nhau liên tiếp ra đời từ khi Stogdill đưa ra kết quả nghiên cứu của mình.

Lãnh đạo được định nghĩa dưới góc độ phẩm chất, hành vi, ảnh hưởng, cách giao tác, vai trò, sự đảm nhiệm một vị trí quản lý.1: Tổng hợp một số định nghĩa về Lãnh đạo [Nguồn: Cheng (2004)] Năm Tác giả Định nghĩa về lãnh đạo Lãnh đạo là hành vi cá nhân để hướng dẫn một nhóm người đạt được Hemphill & 1951 các mục tiêu chung. Coons Lãnh đạo là một hoạt động có ảnh hưởng đến người khác hoặc tổ 1957 Stogdill chức để đạt được các mục tiêu do lãnh đạo. Lãnh đạo là một quá trình hoạt động của các mối quan hệ giữa các cá 1969 Bowers nhân, bị ảnh hưởng thông qua một quá trình nhằm đạt được các mục tiêu đề ra. 21 Lãnh đạo có nghĩa là thuyết phục người khác nhiệt tình theo đuổi mục 1977 Davis tiêu nhất định.

Morphet, Lãnh đạo có nghĩa là, trong hệ thống xã hội, các hành động cá nhân, 1982 Johns & hành vi, niềm tin và mục tiêu bị ảnh hưởng bởi những người khác Reller theo sư hợp tác một cách tình nguyện. Lãnh đạo là tạo lập các giá trị, tầm nhìn, môi trường để các mục tiêu Richards & 1986 có thể thực hiện. Engle Lãnh đạo có nghĩa là đáp ứng nhu cầu của nhân viên bằng cách sử 1990 Sergiovanni dụng đàm phán, tư vấn và thỏa hiệp. Lãnh đạo giúp những người khác phấn đấu, tăng cường khát vọng để Jacobs & 1990 đạt được mục tiêu.

Jaques Lãnh đạo là khả năng ảnh hưởng đến nhóm để đạt được mục tiêu. 1993 Robbins Lãnh đạo là quá trình ảnh hưởng đến cấp dưới, giúp nhân viên lấy 1994 Yukl cảm hứng để đạt được các mục tiêu, duy trì hợp tác, thực hiện các nhiệm vụ. Lãnh đạo là mối quan hệ trao đổi giữa lãnh đạo và cấp dưới. 2001 Northouse Lãnh đạo có nghĩa là sử dụng các chiến lược hàng đầu để cung cấp 2003 Fry cảm hứng và động lực nhằm tăng cường tiềm năng nhân viên, tạo ra sự tăng trưởng và phát triển.

Nhiều nghiên cứu cũng tập trung phân tích vào hai cụm từ: “Lãnh đạo” (Leadership) và “Người lãnh đạo” (Leader). Lãnh đạo là động từ, chỉ hoạt động, còn người lãnh đạo là danh từ chỉ chủ thể thực hiện hành động. Nhưng lãnh đạo và người lãnh đạo không phải bao giờ cũng gắn với nhau. Đôi khi người được mệnh danh là người lãnh đạo thì không thực hiện được công việc lãnh đạo.

Vì vậy, trong thực tế, thường có hai kiểu người lãnh đạo: người lãnh đạo chức vị và người lãnh đạo thật sự. Người lãnh đạo chức vị có quyền hành do vị trí, nghi thức, truyền thống và các cơ cấu tổ chức đem lại. Người lãnh đạo này sử dụng chức vụ để gây ảnh hưởng lên người khác và khi mất chức rồi thì không còn gây ảnh hưởng lên người khác được nữa. Mọi người sẽ không phục tùng người lãnh đạo này nếu sự việc nằm ngoài thẩm quyền của ông ta.

Người lãnh đạo thật sự là người lãnh đạo dùng tài năng, phẩm chất của mình để gây ảnh hưởng tới mọi người, lôi cuối mọi người đi theo con đường của họ. Đây mới là những người lãnh đạo có giá trị bền vững, sức mạnh của họ đến tự nhiên xuất phát từ con người họ chứ không phải từ cái gì bên ngoài họ, những người này còn được gọi là thủ lĩnh tinh thần. Trong trường hợp hai kiểu người lãnh đạo này hiện diện ở trong một con người thì đây là trường hợp tối ưu. Trong giới hạn mục tiêu của luận án này, nghiên cứu sinh sẽ chỉ tập trung vào nghiên cứu người lãnh đạo chức vị.

22 Theo Stogdill (1974), người lãnh đạo phải luôn được định nghĩa cùng với sự ràng buộc của tính cách, cách ứng xử, ảnh hưởng đối với người khác, các chuỗi hoạt động tương tác, quan hệ, vị trí quản lý, và nhìn nhận của người khác về tính hợp pháp của quyền lực và sự tạo dựng ảnh hưởng. House (1974) thì định nghĩa rằng người lãnh đạo là cá nhân có khả năng gây ảnh hưởng, kích thích và khuyến khích người khác đóng góp vào các hoạt động có hiệu quả và thành công của tổ chức họ trực thuộc. Agustin Arieu (2007) xác định một người lãnh đạo là “một người có khả năng truyền cảm hứng cho người khác và liên kết với giấc mơ. Do đó, tổ chức có nhiệm vụ cao cả và quan trọng là tăng cường một cách mạnh mẽ sự lãnh đạo của người quản lý”.

Trong Từ điển Tiếng việt 2003 do Viện Ngôn ngữ học biên soạn có nói động từ lãnh đạo có nghĩa là: đề ra chủ trương, đường lối, và tổ chức, động viên thực hiện. Chủ trương là có ý định, có quyết định về phương hướng hành động và Động viên là tác động đến tinh thần làm cho phấn khởi vươn lên mà hoạt động. Tùy theo từng khía cạnh nghiên cứu mà các nhà nghiên cứu có các định nghĩa khác nhau về người lãnh đạo. Nhưng dù nhìn nhận theo cách nào, thì một người lãnh đạo phải đảm bảo được ba yếu tố: khả năng tạo tầm nhìn, khả năng truyền cảm hứng và khả năng gây ảnh hưởng.

Hiểu một cách đơn giản, người lãnh đạo là người có khả năng tạo ra tầm nhìn cho một tổ chức hay một nhóm và biết sử dụng quyền lực của mình để gây ảnh hưởng cho những người đi theo thực hiện tầm nhìn đó. Trong bất cứ tình huống nào, một nhóm từ hai người trở lên luôn luôn có một người có ảnh hưởng nổi bật, người đó là lãnh đạo. Vì vậy mỗi người đều gây ảnh hưởng và bị ảnh hưởng từ người khác. Điều này có nghĩa là: tất cả mọi người lãnh đạo người khác trong một vài lĩnh vực; ngược lại ở một số lĩnh vực khác người này lại được người khác dẫn dắt.

Không ai nằm ngoài quy luật này: hoặc là người lãnh đạo hoặc là người bị lãnh đạo. Người lãnh đạo có thể xuất hiện ở mọi vị trí, từ những người có chức vụ quan trọng như chủ tịch nước, tổng thống, vua, các bộ trưởng, chủ tịch các tập đoàn đa quốc gia, giám đốc, đến những người có vị trí bình thường như kế toán trưởng, trưởng phòng, nhân viên, thuyền trưởng, cha xứ, giáo chủ một giáo phái, hay thậm chí là đội trưởng đội bóng, cha mẹ trong gia đình, trưởng nhóm trong một nhóm bạn học. Có thể thấy lãnh đạo luôn xuất hiện trong các nhóm hoặc tổ chức với tư cách là người đại diện, dẫn đầu, có khả năng đề xướng hướng đi cho mọi người, và quyết định cho các hoạt động nội bộ. Người lãnh đạo cũng có thể hoặc không có bất cứ quyền hạn chính thức nào.