Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và đánh giá kết quả phẫu thuật làm dài thân răng trước phục hình cố định tại bệnh viện trường đại học y dược cần thơ năm 2019 2021

Nghiên cứu lâm sàng về phẫu thuật làm dài thân răng trước phục hình cố định tại bệnh viện trường đại học y dược Cần Thơ giai đoạn 2019-2021.

• Tác giả: Trần Thị Trúc Uyên
• Người hướng dẫn: PGS. Trương Nhựt Khuê
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Răng Hàm Mặt
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng Và Đánh Giá Kết Quả Phẫu Thuật Làm Dài Thân Răng Trước Phục Hình Cố Định Tại Bệnh Viện Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Loại tài liệu: Luận Văn Bác Sĩ Nội Trú
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Đặc điểm mô nha chu
• 1.2. Khoảng sinh học trong nha khoa
• 1.2.1. Định nghĩa
• 1.2.2. Phân loại khoảng sinh học và hướng dẫn đặt vị trí đường hoàn tất để tránh xâm phạm khoảng sinh học
• 1.2.3. Liên quan giữa khoảng sinh học và đường hoàn tất của phục hình
• 1.3. Các phương pháp làm dài thân răng
• 1.3.1. Làm dài thân răng về phía chóp
• 1.3.1.1. Phẫu thuật làm dài thân răng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Kết Quả Phẫu Thuật Làm Dài Thân Răng

Nghiên cứu về phẫu thuật làm dài thân răng tại Bệnh viện Đại học Y Dược Cần Thơ giai đoạn 2019-2021 đã chỉ ra tầm quan trọng của việc làm dài thân răng trong phục hình cố định. Việc này không chỉ giúp bảo tồn răng mà còn đảm bảo sức khỏe mô nha chu. Nghiên cứu này nhằm mục đích đánh giá hiệu quả và đặc điểm lâm sàng của các trường hợp phẫu thuật làm dài thân răng.

1.1. Đặc Điểm Lâm Sàng Của Các Trường Hợp Phẫu Thuật

Đặc điểm lâm sàng của các răng có chỉ định làm dài thân răng được phân tích kỹ lưỡng. Các yếu tố như tình trạng nướu, độ sâu túi nha chu và hình dạng chân răng đều được xem xét để đưa ra quyết định phẫu thuật.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Khoa Học Trong Nha Khoa

Nghiên cứu y khoa đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện kỹ thuật phẫu thuật làm dài thân răng. Các kết quả từ nghiên cứu này sẽ giúp nâng cao chất lượng điều trị và phục hồi cho bệnh nhân.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Phẫu Thuật Làm Dài Thân Răng

Mặc dù phẫu thuật làm dài thân răng mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như viêm nướu, tiêu xương và độ sâu túi nha chu cần được giải quyết để đảm bảo kết quả phẫu thuật thành công.

2.1. Các Biến Chứng Sau Phẫu Thuật

Biến chứng sau phẫu thuật có thể bao gồm viêm nướu, chảy máu và tiêu xương. Việc theo dõi và điều trị kịp thời là rất cần thiết để giảm thiểu các biến chứng này.

2.2. Thời Gian Hồi Phục Sau Phẫu Thuật

Thời gian hồi phục sau phẫu thuật làm dài thân răng thường kéo dài từ 4 đến 6 tuần. Trong thời gian này, bệnh nhân cần tuân thủ các hướng dẫn chăm sóc để đảm bảo quá trình hồi phục diễn ra thuận lợi.

III. Phương Pháp Phẫu Thuật Làm Dài Thân Răng Hiện Nay

Có nhiều phương pháp phẫu thuật làm dài thân răng được áp dụng, bao gồm phẫu thuật truyền thống và các kỹ thuật hiện đại như laser. Mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng, tùy thuộc vào tình trạng của bệnh nhân.

3.1. Phẫu Thuật Truyền Thống

Phẫu thuật truyền thống thường được thực hiện với kỹ thuật đơn giản, chi phí thấp và có tỷ lệ thành công cao. Tuy nhiên, thời gian hồi phục có thể lâu hơn so với các phương pháp hiện đại.

3.2. Phẫu Thuật Bằng Laser

Phẫu thuật bằng laser mang lại nhiều lợi ích như giảm đau, ít chảy máu và thời gian hồi phục nhanh hơn. Kỹ thuật này đang ngày càng được ưa chuộng trong nha khoa.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Phẫu Thuật Làm Dài Thân Răng

Kết quả nghiên cứu cho thấy phẫu thuật làm dài thân răng tại Bệnh viện Đại học Y Dược Cần Thơ có tỷ lệ thành công cao. Các chỉ số nha chu được cải thiện rõ rệt sau phẫu thuật, cho thấy hiệu quả của phương pháp này.

4.1. Đánh Giá Kết Quả Sau Phẫu Thuật

Kết quả đánh giá cho thấy sự cải thiện đáng kể về độ sâu túi nha chu và tình trạng nướu sau phẫu thuật. Điều này chứng tỏ hiệu quả của phẫu thuật làm dài thân răng trong việc phục hồi sức khỏe mô nha chu.

4.2. Ứng Dụng Thực Tiễn Trong Nha Khoa

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng rộng rãi trong thực hành lâm sàng, giúp các bác sĩ nha khoa có thêm thông tin để đưa ra quyết định điều trị phù hợp cho bệnh nhân.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghiên Cứu Phẫu Thuật Làm Dài Thân Răng

Nghiên cứu về phẫu thuật làm dài thân răng tại Bệnh viện Đại học Y Dược Cần Thơ đã cung cấp nhiều thông tin quý giá. Tương lai của nghiên cứu này hứa hẹn sẽ mở ra nhiều hướng đi mới trong điều trị nha khoa.

5.1. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc cải thiện kỹ thuật phẫu thuật và đánh giá lâu dài về hiệu quả của các phương pháp khác nhau.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Trong Nha Khoa

Nghiên cứu khoa học trong nha khoa không chỉ giúp nâng cao chất lượng điều trị mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe răng miệng cho cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong thực hành nha khoa hiện đại, tổn thương mất chất thân răng sâu dưới nướu do sâu răng và gãy vỡ do chấn thương là một trong những thách thức lâm sàng phổ biến nhất. Khi mô răng bị phá hủy tiến sát hoặc vượt qua mào xương ổ răng, việc thực hiện phục hình cố định ngay lập tức mà không can thiệp nha chu sẽ dẫn đến tình trạng xâm phạm khoảng sinh học. Hậu quả trực tiếp là phản ứng viêm nướu mạn tính, chảy máu khi thăm khám, tụt nướu và tiêu xương ổ răng tiến triển.

Luận văn Bác sĩ Nội trú của tác giả Trần Thị Trúc Uyên với đề tài "Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và đánh giá kết quả phẫu thuật làm dài thân răng trước phục hình cố định tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ năm 2019 - 2021" được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của Phó Giáo sư Trương Nhựt Khuê. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu bao gồm: mô tả các đặc điểm lâm sàng của răng có chỉ định làm dài thân răng và đánh giá hiệu quả điều trị của kỹ thuật phẫu thuật vạt kết hợp tạo hình xương ổ răng trong giai đoạn 6 tháng hậu phẫu.

Nghiên cứu được triển khai trên 34 răng của 34 bệnh nhân từ 20 đến 73 tuổi tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ trong mốc thời gian từ tháng 02/2019 đến tháng 05/2021. Đóng góp nổi bật của đề tài là việc ứng dụng khóa cắn cá nhân kết hợp cây thăm dò UNC-15 nhằm chuẩn hóa các phép đo nhân trắc nha chu. Kết quả cho thấy phương pháp phẫu thuật giúp tái lập khoảng sinh học đạt trung bình 2,04 mm, gia tăng chiều cao thân răng lâm sàng thêm 2,06 mm và đạt tỷ lệ thành công 100% về độ vững ổn của răng sau 6 tháng theo dõi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết giải phẫu và sinh lý nha chu của Gargiulo và Carranza về khoảng sinh học. Khoảng sinh học là phức hợp mô mềm trên mào xương ổ răng, bao gồm biểu mô kết nối có kích thước trung bình 0,97 mm và bám dính mô liên kết trung bình 1,07 mm, tạo nên tổng chiều cao sinh học tiêu chuẩn là 2,04 mm. Sự hiện diện của khoảng cách này là điều kiện tiên quyết giúp bảo vệ xương ổ răng khỏi sự xâm nhập của vi khuẩn và các tác nhân cơ học từ bờ phục hình.

Bên cạnh đó, nghiên cứu áp dụng hệ thống phân loại tương quan mào xương của Kois với ba dạng hình thái: mào xương trung bình (chiếm khoảng 85%), mào xương cao (chiếm 2%) và mào xương thấp (chiếm 13%). Dựa trên quy tắc lâm sàng của Lormée, vị trí đường hoàn tất phục hình dự kiến phải cách mào xương ổ răng tối thiểu 3,0 mm để đảm bảo chỗ cho 2,0 mm khoảng sinh học và 1,0 mm độ sâu khe nướu sinh lý. Quá trình lành thương mô nha chu trải qua các mốc thời gian then chốt: tái tạo biểu mô kết nối sau 14 ngày, mô liên kết trưởng thành sau 21 đến 28 ngày và tái cấu trúc xương ổ răng hoàn tất sau 4 đến 6 tuần.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả can thiệp lâm sàng không nhóm chứng theo dõi dọc. Cỡ mẫu được xác định là 34 răng một chân trên 34 bệnh nhân độc lập, dựa theo công thức ước tính tỷ lệ với độ tin cậy 95%, tỷ lệ thành công kỳ vọng 98% và sai số tuyệt đối 0,0475. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng cho các bệnh nhân đủ 18 tuổi trở lên có tổn thương sâu răng hoặc gãy răng dưới nướu cách mào xương ổ dưới 3,0 mm nhưng tỷ lệ thân/chân dự kiến sau phẫu thuật vẫn đạt mức nhỏ hơn hoặc bằng 1.

Quy trình thu thập dữ liệu lâm sàng được chuẩn hóa bằng cách chế tạo khóa cắn cá nhân bằng nhựa tự cứng trên mẫu hàm thạch cao của từng bệnh nhân. Các rãnh định vị trên khóa cắn cho phép cây đo túi UNC-15 định hướng chính xác tại 6 vị trí quanh mỗi răng (gần ngoài, giữa ngoài, xa ngoài, gần trong, giữa trong, xa trong). Phẫu thuật viên thực hiện đường rạch vát trong, lật vạt toàn phần, dùng mũi khoan tròn tungsten trên tay khoan chậm mài chỉnh xương ổ răng và khâu đóng vạt bằng chỉ Dafilon 5. Toàn bộ số liệu được phân tích bằng phần mềm SPSS 18.0 thông qua các phép kiểm Independent-Samples T-test, Paired-Samples T-test và One-Way ANOVA ở mức ý nghĩa thống kê 5%.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát đặc điểm ban đầu trên 34 bệnh nhân cho thấy nữ giới chiếm đa số với 58,8% (20 bệnh nhân) và nam giới chiếm 41,2% (14 bệnh nhân). Độ tuổi từ 18 đến 30 chiếm tỷ lệ cao nhất với 64,7%, trong khi nhóm 46 đến 59 tuổi chỉ chiếm 5,9%. Về nguyên nhân tổn thương, sâu răng là yếu tố hàng đầu chiếm 82,4% (28 răng), gãy vỡ do sang chấn chiếm 17,6% (6 răng). Vị trí răng hàm trên chiếm ưu thế vượt trội với 88,2% (30 răng), trong đó răng cối nhỏ chiếm 52,9% (18 răng) và răng cửa chiếm 38,2% (13 răng). Vị trí mất chất dưới nướu tập trung chủ yếu ở mặt ngoài với 61,8%.

Quá trình can thiệp phẫu thuật đã lấy đi lượng xương ổ răng trung bình là 1,23 ± 0,39 mm (răng cối nhỏ lấy 1,27 mm, răng cửa lấy 1,21 mm và răng nanh lấy 1,06 mm). Sau can thiệp, các chỉ số nha chu ghi nhận sự chuyển biến tích cực rõ rệt. Chỉ số nướu GI giảm từ mức 0,72 ± 0,38 trước phẫu thuật xuống 0,40 ± 0,36 sau 1 tháng, 0,18 ± 0,24 sau 3 tháng và đạt 0,04 ± 0,14 sau 6 tháng (giảm có ý nghĩa với p < 0,001). Chỉ số mảng bám PlI giảm từ 1,15 ± 0,55 xuống 0,36 ± 0,43 sau 6 tháng. Độ sâu túi nha chu PD giảm từ 2,01 ± 0,26 mm xuống 1,42 ± 0,32 mm sau 6 tháng.

Khoảng sinh học sau phẫu thuật được tái lập hoàn hảo ở mức 2,04 ± 0,16 mm sau 1 tháng và duy trì ổn định 2,04 ± 0,14 mm sau 6 tháng, tương đương giá trị sinh lý ban đầu là 2,03 ± 0,13 mm (sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê với p = 0,280). Khoảng cách từ khóa cắn đến viền nướu tăng từ 5,15 ± 0,87 mm lên 7,21 ± 0,84 mm sau 6 tháng, đồng nghĩa với việc chiều cao thân răng lâm sàng bộc lộ thêm trung bình 2,06 ± 0,35 mm. Về độ lung lay, 100% răng can thiệp đạt độ lung lay sinh lý (độ 0) ở các mốc 3 tháng và 6 tháng hậu phẫu.

Thảo luận kết quả

Các số liệu thống kê trong nghiên cứu minh chứng rằng việc loại bỏ trung bình 1,23 mm mào xương ổ răng đã tạo điều kiện giải phẫu lý tưởng để tái lập khoảng cách an toàn 3,0 mm từ đường hoàn tất đến đỉnh xương. Chiều cao nướu sừng hóa KG ban đầu có giảm sau phẫu thuật từ 5,47 ± 0,96 mm xuống 4,09 ± 1,03 mm tại thời điểm 1 tháng do đường rạch cắt nướu, nhưng sau đó đã tự tăng sinh bù trừ lên 4,18 ± 0,97 mm sau 6 tháng nhờ quá trình biệt hóa biểu mô và trưởng thành mô liên kết.

Khi so sánh với các y văn quốc tế, kết quả này hoàn toàn tương đồng với nghiên cứu của Vaziri (năm 2015) và Maya (năm 2017), khẳng định khoảng sinh học có khả năng tự tái lập về mặt sinh học sau 4 đến 8 tuần nếu phẫu thuật viên bảo tồn tốt mô mềm và tạo hình xương đúng kỹ thuật. Sự sụt giảm mạnh mẽ của chỉ số nướu GI và độ sâu túi PD cho thấy mô nướu đã thích ứng lành mạnh, không còn hiện tượng ứ đọng vi khuẩn hay viêm túi giả dưới nướu. Dữ liệu tiến trình thay đổi này có thể được trình bày rõ ràng qua các biểu đồ đường thể hiện xu hướng giảm dần của GI và PlI, cùng bảng so sánh đối đầu giữa các mốc 1, 3 và 6 tháng nhằm làm nổi bật tính ổn định của bờ viền nướu trước khi phục hình cố định.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng điều trị và tỷ lệ thành công của phục hình cố định trên các răng mất chất sâu dưới nướu, nghiên cứu đưa ra 4 khuyến nghị can thiệp cụ thể:

Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình đánh giá khoảng sinh học trước phục hình. Bác sĩ phục hình và nha chu cần phối hợp thăm dò xương xuyên nướu dưới gây tê, sử dụng cây đo túi UNC-15 kết hợp phim X-quang quanh chóp để xác định chính xác khoảng cách từ ranh giới sâu vỡ đến mào xương. Chỉ định phẫu thuật làm dài thân răng phải được đưa ra ngay khi khoảng cách này nhỏ hơn 3,0 mm nhằm bảo tồn tối thiểu 2,0 mm nướu sừng hóa sau phẫu thuật.

Thứ hai, tối ưu hóa kỹ thuật cắt xương ổ răng vi phẫu. Phẫu thuật viên răng hàm mặt cần sử dụng mũi khoan tròn tungsten có hệ thống bơm rửa nước muối sinh lý liên tục, mài chỉnh xương ổ răng chính xác theo độ cong sinh học của cổ răng với lượng xương lấy đi trung bình từ 1,0 mm đến 1,3 mm. Thao tác dũa xương phải tạo được bờ viền xương mỏng, trơn láng, tránh tạo bậc thang gây lắng đọng mảng bám.

Thứ ba, thiết lập mốc thời gian lấy dấu phục hình cố định tối thiểu 6 tuần hậu phẫu. Các cơ sở điều trị nha khoa cần tuân thủ thời gian chờ để mô liên kết và biểu mô kết nối hoàn tất quá trình tái cấu trúc. Việc lấy dấu làm mão răng trước 6 tuần có nguy cơ gây tụt nướu thứ phát và làm lộ đường hoàn tất trong tương lai, đặc biệt là ở vùng răng cửa thẩm mỹ.

Thứ tư, xây dựng phác đồ kiểm soát mảng bám và tái khám định kỳ. Điều dưỡng và bác sĩ hướng dẫn người bệnh súc miệng dung dịch Chlorhexidine 0,12% trong 7 ngày đầu, kết hợp tái khám định kỳ tại các mốc 1, 3 và 6 tháng để kiểm soát chỉ số GI dưới 0,1 và chỉ số PlI dưới 0,4.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Tài liệu luận văn mang lại giá trị thực tiễn và cơ sở khoa học sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm bác sĩ chuyên khoa Răng Hàm Mặt và Phục hình nha khoa: Cung cấp tiêu chuẩn chẩn đoán, phân loại tổn thương và quy tắc xác định vị trí đường hoàn tất phục hình không xâm phạm khoảng sinh học, giúp tối ưu hóa độ lưu giữ và độ bền của mão, cầu răng.

Nhóm bác sĩ phẫu thuật Nha chu: Cung cấp chi tiết các bước thực hiện phẫu thuật vạt vát trong, bóc tách vạt toàn phần và định lượng lượng xương cần mài chỉnh trong từng tình huống lâm sàng cụ thể trên răng cửa, răng nanh và răng cối nhỏ.

Nhóm học viên Sau đại học, Bác sĩ nội trú và Sinh viên Y Dược: Là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu lâm sàng can thiệp, kỹ thuật chế tác khóa cắn cá nhân để thu thập dữ liệu nhân trắc nha chu với độ tin cậy và độ lặp lại cao.

Nhóm lãnh đạo khoa phòng và nhà quản lý chuyên môn bệnh viện: Làm căn cứ khoa học để xây dựng quy trình kỹ thuật chuẩn (SOP) về phối hợp liên chuyên khoa Nha chu - Phục hình trong điều trị bảo tồn răng thật tại các cơ sở y tế.

Câu hỏi thường gặp

Phẫu thuật làm dài thân răng lâm sàng là gì và mục đích chính của kỹ thuật này là gì? Phẫu thuật làm dài thân răng là thủ thuật nha chu nhằm bộc lộ thêm phần mô răng lành mạnh về phía chóp chân răng thông qua việc cắt nướu và mài chỉnh xương ổ. Mục đích là tái lập khoảng cách tối thiểu 3,0 mm từ mào xương đến đường hoàn tất phục hình, giúp phục hình lưu giữ vững chắc mà không gây viêm nướu mạn tính.

Tại sao phải đảm bảo khoảng cách tối thiểu 3mm từ mô răng lành mạnh đến mào xương ổ răng? Khoảng cách 3,0 mm là yêu cầu bắt buộc để dung nạp 2,04 mm khoảng sinh học tự nhiên (gồm bám dính biểu mô và mô liên kết) cùng với khoảng 1,0 mm độ sâu khe nướu. Nếu khoảng cách này dưới 3,0 mm, bờ phục hình sẽ xâm phạm mô liên kết, gây tiêu xương và viêm nướu kéo dài.

Thời gian lý tưởng để lấy dấu và gắn răng sứ vĩnh viễn sau phẫu thuật là bao lâu? Theo dữ liệu theo dõi lành thương, phục hình cố định sau cùng nên được thực hiện sau phẫu thuật ít nhất 6 tuần. Tại thời điểm này, biểu mô kết nối và mô liên kết đã trưởng thành, bờ viền nướu ổn định ở vị trí mới (khoảng cách khóa cắn - viền nướu ổn định ở mức 7,21 mm), ngăn ngừa nguy cơ tụt nướu sau gắn mão.

Phẫu thuật cắt bỏ một phần xương ổ răng có làm răng bị yếu đi hoặc lung lay không? Nghiên cứu chứng minh lượng xương lấy đi trung bình chỉ 1,23 mm, hoàn toàn nằm trong giới hạn an toàn khi tỷ lệ thân/chân răng vẫn đảm bảo dưới hoặc bằng 1. Kết quả sau 3 đến 6 tháng ghi nhận 100% số răng đều đạt độ lung lay sinh lý độ 0, không gây suy giảm chức năng ăn nhai.

Làm thế nào để hạn chế tối đa sai số khi đo đạc các khoảng cách nha chu trong quá trình nghiên cứu? Nghiên cứu sử dụng khóa cắn cá nhân bằng nhựa tự cứng gắn chặt vào cung răng với các rãnh dẫn hướng cố định cho cây đo túi UNC-15. Phương pháp này đảm bảo việc đo đạc tại 6 vị trí quanh răng luôn đồng nhất về góc độ và điểm tựa qua các mốc thời gian 1, 3 và 6 tháng.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định sâu răng là nguyên nhân chủ yếu gây mất chất dưới nướu (82,4%), tập trung nhiều nhất ở người trẻ từ 18 đến 30 tuổi (64,7%) và ở cung hàm trên (88,2%).
• Kỹ thuật phẫu thuật tạo hình nướu kết hợp cắt xương ổ răng lấy đi trung bình 1,23 ± 0,39 mm xương, giúp bộc lộ chiều cao thân răng lâm sàng tăng thêm 2,06 ± 0,35 mm.
• Khoảng sinh học được tái lập ổn định hoàn toàn ở mức 2,04 ± 0,14 mm sau 6 tháng, bảo tồn nguyên vẹn tính toàn vẹn sinh học của mô nha chu nâng đỡ.
• Tình trạng vệ sinh và sức khỏe nha chu cải thiện vượt bậc với chỉ số nướu GI giảm về 0,04 ± 0,14, độ sâu túi PD giảm 0,59 mm và 100% răng đạt độ vững ổn sinh lý độ 0.
• Luận văn đóng góp quy trình chuẩn mực kết hợp khóa cắn cá nhân định vị trong chẩn đoán và điều trị bảo tồn răng mất chất nặng trước phục hình.

Các cơ sở y tế và bác sĩ điều trị nên áp dụng rộng rãi quy trình phẫu thuật làm dài thân răng kết hợp thời gian chờ phục hình 6 tuần để tối ưu hóa kết quả điều trị. Hãy tham khảo toàn văn luận văn để cập nhật chi tiết các thông số kỹ thuật và phương pháp phẫu thuật chuẩn xác nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đặc điểm mô nha chu Mô nha chu được cấu tạo từ tập hợp các mô duy trì và nâng đỡ răng, chúng phụ thuộc lẫn nhau về đại thể lẫn vi thể. Suốt thời gian tồn tại của răng, mô nha chu chịu sự điều chỉnh nhất định do chức năng hoặc do hình thái. Khe nướu Gai nướu Nướu viền Rãnh nướu Xê măng Nướu Dây chằng nha chu Đường tiếp nối nướu – Xương ổ niêm mạc răng Niêm mạc xương ổ r Hình 1.1: Cấu trúc giải phẫu mô nha chu (Nguồn: Gingival Recession Management, 2018 [24]) 4 1.

Nướu răng Nướu là phần tiếp nối của niêm mạc miệng che phủ xương ổ và bao quanh cổ răng. Nướu có 2 phần: nướu viền và nướu dính. Nướu viền (nướu tự do, nướu rời) Nướu viền giới hạn từ bờ viền nướu đến rãnh nướu, là phần nướu bao quanh cổ răng, không bám dính trực tiếp vào răng và tạo thành vách mềm của khe nướu. Trên một răng mọc đầy đủ nướu viền che phủ men răng, bờ nướu cách cổ răng 0,5mm đến 2mm và uốn lượn theo đường nối men – xê măng [5].

Nướu dính Là phần nướu giới hạn từ rãnh nướu đến đường tiếp hợp nướu-niêm mạc. Nướu dính có nhiều sợi đàn hồi dày lên, dính chặt vào răng và xương bên dưới. Bề mặt nướu dính lành mạnh có vẻ lấm tấm da cam. Phần nướu này được tạo ra để chịu lực nhai, lực chải răng và các lực chức năng khác [5].

Nướu sừng hóa Là dải nướu từ bờ viền nướu đến đường tiếp hợp nướu – niêm mạc, bao gồm nướu viền và nướu dính. Chiều cao thay đổi từ 1mm đến 9mm. Trong trường hợp không có nướu dính, cử động của môi hoặc má gây căng kéo trên nướu viền. Điều này có thể làm tăng khả năng tụt nướu.

Đường hoàn tất phục hình đặt trong khe nướu đòi hỏi chiều cao nướu sừng hóa là 5mm để có vùng an toàn gồm 2mm nướu viền và 3mm nướu dính [3]. Xương ổ răng Là phần xương hàm có các chân răng. Đây là phần cấu trúc phụ thuộc răng. Xương ổ răng phát triển cùng với sự hình thành và mọc răng, và tiêu biến sau khi răng mất.

Bao gồm [5]: - Bản xương ngoài: xương vỏ ở mặt ngoài và trong, màng xương bao phủ. - Bản xương trong: hay xương ổ chính danh. Là vách xương đặc, mỏng, bao chân răng, có nhiều lỗ để mạch máu, thần kinh và dây chằng nha chu đi 5 qua. Trên phim X quang xương ổ chính danh xuất hiện dưới dạng một đường cản quang rõ, liên tục, gọi là phiến cứng hay lamira dura.

- Mào xương ổ: nơi hợp nhất giữa bản xương ngoài và trong ở bờ ổ răng. - Xương kẽ răng, xương giữa các chân răng, xương nền. Xương ổ răng là mô nha chu ít ổn định nhất, rất nhạy cảm với các kích thích bên trong và bên ngoài. Dây chằng nha chu Là lớp mô liên kết gồm nhiều tế bào, nhiều sợi nằm giữa xê măng và xương ổ răng bao quanh chân răng, nối răng vào xương ổ.

Dây chằng nha chu chiếm một khoảng hẹp giữa hai bề mặt canxi hóa là xê măng và xương ổ răng. Khoảng hẹp này gọi là khoảng dây chằng nha chu hay khe khớp. Trên phim X quang khoảng dây chằng nha chu có dạng đường thấu quang song song với bề mặt chân răng. Bề dày của khoảng này thay đổi từ 0,1mm đến 0,25mm tùy thuộc tuổi, giai đoạn mọc răng, đặc điểm chức năng hay lực đặt lên răng [11].

Khoảng dây chằng nha chu giãn rộng tối đa khi răng chịu lực mạnh và mỏng ở răng chưa mọc hay khi không còn răng đối kháng.4 Xê măng Là phần mô liên kết khoáng hóa, không mạch máu, tạo thành một lớp bao phủ quanh chân răng giải phẫu, neo giữ các bó sợi collagen của dây chằng nha chu vào bề mặt chân răng. Xê măng không chỉ giúp đính chặt răng vào xương ổ mà còn thực hiện quá trình thích nghi và sửa chữa. Đường nối men – xê măng Đường nối men – xê măng phân chia thân răng và chân răng giải phẫu. Có 4 loại tương quan giữa xê măng và men răng: xê măng phủ lên men, men răng tiếp xúc với xê măng, không tiếp xúc với nhau, men phủ lên xê măng.

Trường hợp men và xê măng không tiếp xúc ngà răng dễ bị lộ [5]. Sinh lý của xê măng Xê măng có độ khoáng hóa cao hơn xương. Khác với xương ổ răng, xê măng không chứa mạch máu, mạch lympho, cũng không có thần kinh. Xê măng đặc trưng bởi sự tăng trưởng liên tục về bề dày do sự bồi đắp liên tục các lớp liên tiếp nhau trong suốt đời sống trừ khi có bệnh lý nha chu [5].

Hiện tượng dính khớp là sự hợp nhất giữa xê măng và xương ổ răng. Dính khớp có thể xảy ra ở răng có tiêu xê măng và có thể xem nó là một dạng sửa chữa bất thường. Dính khớp có thể xảy ra sau tình trạng viêm quanh chóp mãn, cắm lại răng, chấn thương khớp cắn và quanh răng ngầm. Trong dính khớp có sự tiêu chân răng và thay thế dần bằng mô xương [5].

Sự lành thương của mô nha chu sau phẫu thuật Trong vòng vài phút sau khi khâu vạt, một khối fibrin hình thành ở chỗ vạt tiếp xúc với bề mặt xương. Trong 2 ngày đầu sau phẫu thuật, hiện tượng viêm sẽ diễn ra mạnh mẽ ở các ống Haver, các khoang tủy xương và mô liên kết ở vùng vạt được khâu [44]. Sau 4 ngày, có hiện tượng các nguyên bào sợi và các tế bào tạo mạch máu tăng sinh từ bề mặt màng xương của vạt vào trong khối fibrin. Vào khoảng ngày thứ mười sau phẫu thuật, có sự tích tụ xương mới trên màng xương, tủy xương và bề mặt dây chằng nha chu của xương ổ răng.

Biểu mô kết nối mới sẽ hoàn toàn được hình thành vào cuối tuần thứ hai. Trong suốt tuần thứ ba sẽ diễn ra sự tạo bám dính mô liên kết mới. Từ tuần thứ tư sau phẫu thuật, hoạt động tăng sinh sẽ ít diễn ra, nhường chỗ cho sự trưởng thành của mô liên kết và sự tái cấu trúc của xương [44]. Tốc độ lành thương của một số loại mô nha chu [46]: - Biểu mô kết nối: 5 ngày.

- Biểu mô khe nướu: 7 – 10 ngày. - Biểu mô bề mặt nướu: 10 – 14 ngày. 7 - Mô liên kết: 21 – 28 ngày. - Xương ổ răng: 4 – 6 tuần.

Về thời gian để thực hiện phục hình sau phẫu thuật làm dài thân răng: - Theo Shobha (2010), sau phẫu thuật 1 tháng, nếu nướu viền ổn định và không viêm, phục hình có thể được thực hiện [47]. - Trong nghiên cứu của mình năm 2006, Planciunas kết luận việc điều trị tiếp theo ở vùng phẫu thuật nên được thực hiện ít nhất là sau 4 tuần [43]. Khoảng sinh học trong nha khoa 1.1 Định nghĩa: Khoảng sinh học (biologic width) là khoảng cách từ đáy của khe nướu đến đỉnh mào xương ổ. Như vậy, nó bao gồm chiều cao của bám dính biểu mô và bám dính mô liên kết.

Chiều cao trung bình của bám dính biểu mô là 0,97mm; chiều cao trung bình của bám dính mô liên kết là 1,07mm. Vậy chiều cao trung bình của khoảng sinh học là khoảng 2,04mm [21]. Khe nướu Bám dính biểu mô Khoảng sinh học Bám dính mô liên kết Hình 1.2: Khoảng sinh học (Nguồn: Carranza's Clinical Periodontology, 2019 [35]) 8 Khoảng sinh học là điều cần thiết để đảm bảo sức khỏe răng và loại bỏ các kích thích có thể làm hư hại mô nha chu (ví dụ như phục hình). Khoảng cách cần thiết từ đáy bám dính biểu mô đến mào xương ổ răng giúp tránh viêm và tiêu xương, những biểu hiện cơ bản của viêm nha chu.

Kích thước khoảng sinh học không cố định, nó phụ thuộc vào vị trí của răng trong xương ổ răng, thay đổi từ răng này đến răng khác và tùy theo trạng thái của răng. Chiều cao trung bình của bám dính biểu mô thay đổi từ răng này qua răng khác và cũng thay đổi tùy vị trí rên cùng một răng trong khi bám dính mô liên kết thì ổn định [21].2 Phân loại khoảng sinh học và hướng dẫn đặt vị trí đường hoàn tất để tránh xâm phạm khoảng sinh học Kois đề nghị phân loại KSH dựa trên tổng kích thước bám dính và độ sâu khe nướu sau khi thăm dò xương với ba loại [25]: - Mào xương trung bình: khoảng cách đo được ở điểm giữa mặt ngoài răng là 3mm, mặt bên là 3 – 4,5mm. Tỉ lệ mào xương trung bình khoảng 85%. Trường hợp này, mô nha chu có khuynh hướng ổn định trong thời gian dài.

Đường hoàn tất của mão răng không nên vượt quá 2,5mm tính từ mào xương, vì vậy đường hoàn tất đặt dưới nướu 0,5mm sẽ được mô nha chu chấp nhận. - Mào xương cao: mào xương cao rất hiếm gặp, tỉ lệ khoảng 2%. Vị trí thường gặp là mặt bên răng kế cận vùng mất răng. Trên bệnh nhân có mào xương cao, số đo ở điểm giữa mặt ngoài ít hơn 3mm và ở mặt bên cũng ít hơn 3mm.

Trường hợp này, nói chung không nên đặt đường hoàn tất dưới nướu vì sẽ quá gần mào xương gây xâm lấn khoảng sinh học và viêm mạn tính. - Mào xương thấp: số đo ở điểm giữa mặt ngoài lớn hơn 3mm, ở mặt bên lớn hơn 4,5mm. Tỉ lệ khoảng 13%. Nhóm bệnh nhân này dễ bị tụt nướu sau khi đặt đường hoàn tất dưới nướu.

Khi đặt chỉ co nướu sau khi sửa soạn cùi răng để chuẩn bị lấy dấu, phần bám dính sẽ bị tổn thương và khi lành thương có khuynh hướng trở thành nhóm mào xương trung bình, do đó gây ra tụt nướu. 9 Phương pháp xác định khoảng sinh học thường dùng là phương pháp đo xuyên nướu. Sau khi gây tê, dùng cây đo túi nha chu đo độ sâu khe nướu (được khoảng cách là a), tiếp tục đưa cây đo túi xuyên qua vùng biểu mô bám dính và mô liên kết trên xương ổ răng cho tới khi chạm vào đỉnh xương ổ răng (được khoảng cách là b). Kích thước khoảng sinh học là c = b – a.

Ý nghĩa lâm sàng của phân loại: Khi sửa soạn răng trước để thực hiện phục hình, nha sĩ nên biết về phân loại mào xương. Điều này cho phép xác định vị trí tối ưu của đường hoàn tất, cũng như thông báo cho bệnh nhân về ảnh hưởng lâu dài có thể xảy ra của đường hoàn tất của mão răng trên sức khỏe nướu và thẩm mỹ.