Nghiên Cứu Kết Quả Điều Trị Bệnh Basedow Bằng Thuốc Kháng Giáp Tại Bệnh Viện A Thái Nguyên

Kết quả điều trị bệnh Basedow giai đoạn tấn công bằng thuốc kháng giáp tổng hợp tại bệnh viện A Thái Nguyên được phân tích chi tiết.

• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Kim Liên
• Trường học: Trường Đại học Y - Dược Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Nội khoa
• Đề tài: Kết quả điều trị bệnh Basedow bằng thuốc kháng giáp tổng hợp tại Bệnh viện A Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Vai trò sinh lý tuyến giáp
• 1.2. Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh
• 1.3. Cơ chế bệnh sinh của bệnh lý mắt trong bệnh Basedow
• 1.4. Cơ chế bệnh sinh phù niêm trong bệnh Basedow
• 1.5. Cơ chế bệnh sinh của to đầu chi trong bệnh Basedow
• 1.6. Các yếu tố khác
• 1.7. Triệu chứng lâm sàng
• 1.8. Triệu chứng cận lâm sàng
• 1.9. Chẩn đoán một số thể bệnh đặc biệt
• 1.10. Biến chứng của bệnh Basedow
• 1.11. Các phương pháp điều trị
• 1.11.1. Điều trị nội khoa
• 1.11.2. Điều trị ngoại khoa
• 1.11.3. Điều trị bằng đồng vị phóng xạ I131
• 1.12. Nghiên cứu về điều trị Basedow bằng thuốc kháng giáp
• 1.13. Nghiên cứu trên thế giới
• 1.14. Nghiên cứu ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Tiêu chuẩn chọn BN
• 2.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.4. Địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.5.2. Phương pháp chọn mẫu
• 2.5.3. Chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.5.4. Đánh giá kết quả điều trị BN Basedow giai đoạn tấn công bằng thuốc kháng giáp tổng hợp Thiamazole 5mg tại bệnh viện A Thái Nguyên
• 2.6. Phân tích một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị ở đối tượng nghiên cứu
• 2.7. Các tiêu chuẩn sử dụng trong nghiên cứu
• 2.8. Phương pháp thu thập số liệu và phương tiện thu thập số liệu
• 2.9. Khám lâm sàng, cận lâm sàng lần đầu (trước khi dùng thuốc)
• 2.10. Đánh giá kết quả điều trị
• 2.11. Xác định một số yếu tố ảnh hưởng đến kết quả điều trị ở đối tượng nghiên cứu
• 2.12. Công cụ nghiên cứu
• 2.13. Xử lý số liệu
• 2.14. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Kết quả điều trị bằng Thiamazole 5mg sau giai đoạn tấn công
• 3.3. Một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị giai đoạn tấn công
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng BN Basedow trước điều trị
• 4.3. Kết quả chung sau điều trị giai đoạn tấn công
• 4.4. Kết quả thay đổi đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng bệnh nhân sau điều trị giai đoạn tấn công
• 4.5. Phân tích một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị ở đối tượng nghiên cứu
• 4.6. Hạn chế của đề tài và bài học kinh nghiệm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Basedow Nguyên Nhân Triệu Chứng

Bệnh Basedow là một bệnh tự miễn, đặc trưng bởi tình trạng cường giáp do các tự kháng thể kích thích tuyến giáp. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến nhất ở độ tuổi lao động và ở nữ giới nhiều hơn nam giới. Các biểu hiện lâm sàng bao gồm tình trạng nhiễm độc giáp, bướu giáp lan tỏa, bệnh lý mắt và bệnh lý da. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ra các biến chứng nặng về tim mạch, mắt và thậm chí là cơn nhiễm độc giáp cấp. Hiện nay, có ba phương pháp điều trị chính cho bệnh Basedow: điều trị nội khoa bằng thuốc kháng giáp, phẫu thuật tuyến giáp và điều trị bằng I-131. Điều trị nội khoa vẫn là phương pháp quan trọng để đưa bệnh nhân về trạng thái bình giáp và hỗ trợ cho các phương pháp điều trị khác.

1.1. Vai Trò Sinh Lý Của Tuyến Giáp Trong Cơ Thể

Tuyến giáp đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa chuyển hóa tế bào, ảnh hưởng đến sự phát triển của cơ thể và chuyển hóa các chất như carbohydrate, chất béo và vitamin. Hormone tuyến giáp kích thích hoạt động chuyển hóa ở hầu hết các mô, tăng mức chuyển hóa cơ sở và ảnh hưởng đến sự phát triển xương. Nó cũng tác động lên chuyển hóa chất béo, huy động chất béo từ các mô mỡ và ảnh hưởng đến nồng độ cholesterol trong máu. Do đó, sự rối loạn chức năng tuyến giáp có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

1.2. Cơ Chế Bệnh Sinh Phức Tạp Của Bệnh Basedow

Bệnh Basedow là một bệnh tự miễn, trong đó hệ miễn dịch tấn công tuyến giáp. Sự xuất hiện của tự kháng nguyên HLA-DR nhóm 2 tại màng tế bào tuyến giáp kích thích hệ miễn dịch sản xuất ra tự kháng thể TRAb. TRAb gắn cạnh tranh với TSH tại thụ thể của TSH ở màng tế bào tuyến giáp, kích thích tế bào tuyến giáp phát triển và tăng cường hoạt động chức năng. Điều này dẫn đến tăng tổng hợp và giải phóng hormone tuyến giáp vào máu, gây ra các biểu hiện nhiễm độc giáp và các biểu hiện tự miễn khác.

II. Thách Thức Trong Điều Trị Basedow Biến Chứng Tái Phát

Mặc dù có nhiều phương pháp điều trị, bệnh Basedow vẫn đặt ra nhiều thách thức. Các biến chứng tim mạch, bệnh lý mắt và cơn nhiễm độc giáp cấp có thể đe dọa tính mạng bệnh nhân. Tỷ lệ tái phát bệnh sau điều trị cũng là một vấn đề đáng quan tâm. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và theo dõi sát sao tình trạng bệnh nhân là rất quan trọng để đạt được kết quả điều trị tốt nhất. Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả điều trị và các biện pháp phòng ngừa tái phát bệnh là cần thiết để cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân Basedow.

2.1. Các Biến Chứng Nguy Hiểm Của Bệnh Basedow

Bệnh Basedow có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, bao gồm các vấn đề về tim mạch như nhịp tim nhanh, rung nhĩ và suy tim. Bệnh lý mắt do Basedow có thể dẫn đến lồi mắt, nhìn đôi và thậm chí mất thị lực. Cơn nhiễm độc giáp cấp là một biến chứng hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm, có thể gây tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Việc kiểm soát tốt tình trạng cường giáp và theo dõi sát sao các biến chứng là rất quan trọng.

2.2. Tỷ Lệ Tái Phát Bệnh Basedow Sau Điều Trị

Một trong những thách thức lớn nhất trong điều trị Basedow là tỷ lệ tái phát bệnh sau khi ngừng thuốc kháng giáp. Nhiều bệnh nhân có thể đạt được trạng thái bình giáp trong quá trình điều trị, nhưng bệnh có thể tái phát sau khi ngừng thuốc. Các yếu tố như thể tích tuyến giáp lớn, nồng độ TRAb cao và hút thuốc lá có thể làm tăng nguy cơ tái phát bệnh. Việc theo dõi định kỳ và điều chỉnh phác đồ điều trị là cần thiết để giảm thiểu nguy cơ tái phát.

III. Phương Pháp Điều Trị Nội Khoa Basedow Bằng Thuốc Kháng Giáp

Điều trị nội khoa bằng thuốc kháng giáp là một trong những phương pháp điều trị chính cho bệnh Basedow. Các thuốc kháng giáp tổng hợp như Thiamazole và Propylthiouracil (PTU) có tác dụng ức chế quá trình tổng hợp hormone tuyến giáp, giúp kiểm soát tình trạng cường giáp. Việc lựa chọn loại thuốc, liều lượng và thời gian điều trị phụ thuộc vào tình trạng bệnh nhân và các yếu tố khác. Điều trị nội khoa thường được chia thành ba giai đoạn: tấn công, củng cố và duy trì.

3.1. Cơ Chế Tác Dụng Của Thuốc Kháng Giáp Trong Điều Trị Basedow

Thuốc kháng giáp tổng hợp như Thiamazole và PTU có tác dụng ức chế enzyme peroxidase tuyến giáp, enzyme này đóng vai trò quan trọng trong quá trình tổng hợp hormone tuyến giáp. Thiamazole có tác dụng mạnh hơn PTU và thường được ưu tiên sử dụng. PTU có thêm tác dụng ức chế chuyển đổi T4 thành T3 ở ngoại vi, nhưng lại có nguy cơ gây độc gan cao hơn. Việc lựa chọn loại thuốc phù hợp cần được cân nhắc kỹ lưỡng.

3.2. Ưu Điểm Và Nhược Điểm Của Điều Trị Nội Khoa Bằng Thuốc Kháng Giáp

Điều trị nội khoa bằng thuốc kháng giáp có ưu điểm là không xâm lấn và có thể kiểm soát tốt tình trạng cường giáp. Tuy nhiên, phương pháp này cũng có nhược điểm là thời gian điều trị kéo dài, tỷ lệ tái phát bệnh cao và có thể gây ra các tác dụng phụ như phát ban, ngứa, giảm bạch cầu và độc gan. Việc theo dõi sát sao các tác dụng phụ và điều chỉnh liều lượng thuốc là rất quan trọng.

IV. Nghiên Cứu Kết Quả Điều Trị Basedow Tại Bệnh Viện A Thái Nguyên

Nghiên cứu này được thực hiện tại Bệnh viện A Thái Nguyên nhằm đánh giá kết quả điều trị bệnh Basedow bằng thuốc kháng giáp tổng hợp (Thiamazole 5mg) trong giai đoạn tấn công. Mục tiêu của nghiên cứu là xác định tỷ lệ bệnh nhân đạt được trạng thái bình giáp sau giai đoạn tấn công và phân tích các yếu tố liên quan đến kết quả điều trị. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho việc cải thiện phác đồ điều trị và nâng cao hiệu quả điều trị bệnh Basedow tại bệnh viện.

4.1. Thiết Kế Nghiên Cứu Và Phương Pháp Thu Thập Số Liệu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang, tiến hành thu thập số liệu từ hồ sơ bệnh án của bệnh nhân Basedow được điều trị tại Bệnh viện A Thái Nguyên. Các chỉ số lâm sàng và cận lâm sàng như triệu chứng lâm sàng, nồng độ hormone tuyến giáp (FT3, FT4, TSH), thể tích tuyến giáp và các tác dụng phụ của thuốc được ghi nhận và phân tích.

4.2. Tiêu Chí Đánh Giá Kết Quả Điều Trị Bệnh Basedow

Kết quả điều trị được đánh giá dựa trên các tiêu chí như tỷ lệ bệnh nhân đạt được trạng thái bình giáp (TSH trở về bình thường, FT3 và FT4 trong giới hạn bình thường), sự cải thiện các triệu chứng lâm sàng và sự xuất hiện các tác dụng phụ của thuốc. Các yếu tố liên quan đến kết quả điều trị như tuổi, giới, thể tích tuyến giáp, nồng độ hormone tuyến giáp ban đầu và liều lượng thuốc cũng được phân tích.

V. Phân Tích Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Kết Quả Điều Trị Basedow

Nghiên cứu tập trung vào việc phân tích các yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả điều trị bệnh Basedow bằng thuốc kháng giáp. Các yếu tố này bao gồm tuổi, giới tính, chỉ số khối cơ thể (BMI), nồng độ cholesterol, mức độ cường giáp khi nhập viện, thể tích tuyến giáp và liều lượng thuốc kháng giáp sử dụng. Việc xác định các yếu tố này sẽ giúp các bác sĩ có thể đưa ra các quyết định điều trị phù hợp hơn cho từng bệnh nhân.

5.1. Mối Liên Quan Giữa Tuổi Tác Và Kết Quả Điều Trị Basedow

Nghiên cứu xem xét liệu có sự khác biệt về kết quả điều trị giữa các nhóm tuổi khác nhau hay không. Tuổi tác có thể ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng với thuốc kháng giáp và nguy cơ tái phát bệnh. Việc xác định mối liên quan này có thể giúp các bác sĩ điều chỉnh phác đồ điều trị cho phù hợp với từng lứa tuổi.

5.2. Ảnh Hưởng Của Thể Tích Tuyến Giáp Đến Hiệu Quả Điều Trị

Thể tích tuyến giáp là một yếu tố quan trọng có thể ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị bệnh Basedow. Bệnh nhân có thể tích tuyến giáp lớn thường cần liều thuốc kháng giáp cao hơn và có nguy cơ tái phát bệnh cao hơn. Việc đánh giá thể tích tuyến giáp trước khi điều trị là rất quan trọng để đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Điều Trị Basedow

Nghiên cứu này cung cấp thông tin quan trọng về kết quả điều trị bệnh Basedow bằng thuốc kháng giáp tại Bệnh viện A Thái Nguyên. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để cải thiện phác đồ điều trị và nâng cao hiệu quả điều trị bệnh Basedow tại bệnh viện. Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các phương pháp điều trị khác như điều trị bằng I-131 và phẫu thuật tuyến giáp, cũng như nghiên cứu về các biện pháp phòng ngừa tái phát bệnh.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Về Điều Trị Basedow

Nghiên cứu đã đánh giá kết quả điều trị bệnh Basedow bằng thuốc kháng giáp tại Bệnh viện A Thái Nguyên và xác định các yếu tố liên quan đến kết quả điều trị. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ bệnh nhân đạt được trạng thái bình giáp sau giai đoạn tấn công là tương đối cao. Các yếu tố như tuổi, thể tích tuyến giáp và mức độ cường giáp khi nhập viện có ảnh hưởng đến kết quả điều trị.

6.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Bệnh Basedow

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các phương pháp điều trị khác như điều trị bằng I-131 và phẫu thuật tuyến giáp, cũng như nghiên cứu về các biện pháp phòng ngừa tái phát bệnh. Nghiên cứu về các yếu tố di truyền và môi trường liên quan đến bệnh Basedow cũng là một hướng đi tiềm năng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh Basedow là bệnh lý tự miễn phổ biến nhất trong các nguyên nhân gây cường chức năng tuyến giáp, chiếm khoảng 80% tổng số các ca nhiễm độc giáp trên thực tế lâm sàng. Bệnh có xu hướng xuất hiện chủ yếu ở độ tuổi lao động từ 20 đến 50 tuổi, trong đó tỷ lệ mắc ở nữ giới cao gấp 4 đến 5 lần so với nam giới. Tình trạng tăng tiết hormone tuyến giáp kéo dài gây ra hội chứng nhiễm độc giáp với các tổn thương đa cơ quan, đặc biệt là hệ tim mạch, mắt và chuyển hóa, tiềm ẩn nguy cơ tử vong do cơn bão giáp nếu không được kiểm soát kịp thời.

Mục tiêu then chốt của công trình là đánh giá kết quả điều trị bệnh Basedow giai đoạn tấn công bằng thuốc kháng giáp tổng hợp Thiamazole 5mg, đồng thời phân tích các yếu tố nhân khẩu học, lâm sàng và cận lâm sàng liên quan đến khả năng phục hồi chức năng tuyến giáp. Nghiên cứu được triển khai tại Bệnh viện A Thái Nguyên trong khung thời gian từ tháng 04 năm 2019 đến hết tháng 05 năm 2020 trên 65 bệnh nhân được chẩn đoán xác định và chưa qua điều trị nội khoa trước đó.

Ý nghĩa của đề tài được khẳng định thông qua việc thiết lập bằng chứng thực tiễn về hiệu lực của phác đồ Thiamazole liều 20 đến 30mg mỗi ngày trong 8 tuần đầu điều trị. Kết quả cho thấy tỷ lệ bệnh nhân đạt trạng thái bình giáp đạt trên 80%, các biểu hiện hồi hộp và nhịp xoang nhanh giảm ở hơn 90% trường hợp, đồng thời cải thiện rõ rệt chỉ số khối cơ thể và chất lượng cuộc sống. Đây là tiền đề khoa học quan trọng giúp tuyến y tế địa phương chuẩn hóa quy trình điều trị ngoại trú, nâng cao tỷ lệ kiểm soát bệnh và giảm thiểu biến chứng cho người bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên thuyết tự miễn dịch của bệnh Basedow và cơ chế tác động dược lý của nhóm thuốc kháng giáp tổng hợp. Về mặt miễn dịch học, bệnh phát sinh do sự hiện diện của tự kháng thể kích thích thụ thể TSH (TRAb) gắn cạnh tranh với hormone kích thích tuyến giáp tại màng tế bào nang giáp. Quá trình này kết hợp với sự bộc lộ bất thường của kháng nguyên bạch cầu người nhóm hai (HLA-DR) và sự suy giảm chức năng tế bào T ức chế, dẫn đến việc tế bào nang giáp tăng sinh không kiểm soát và giải phóng ồ ạt hormone Triiodothyronine (T3) cùng Thyroxin (T4) vào tuần hoàn.

Về mặt dược lý học, mô hình điều trị nội khoa ứng dụng hoạt chất Thiamazole thuộc phân nhóm Imidazole. Thuốc phát huy tác dụng thông qua ức chế hoàn toàn enzyme Thyroid Peroxidase (TPO), ngăn chặn quá trình hữu cơ hóa iod vô cơ và phản ứng kẹp đôi phân tử iodotyrosine để tạo thành T3, T4. So với dẫn xuất Thiouracil như Propylthiouracil (PTU), Thiamazole có hoạt tính kháng giáp mạnh hơn khoảng 10 lần, thời gian bán thải trong mô kéo dài tới 6 giờ, cho phép sử dụng liều duy nhất trong ngày nhằm tối ưu hóa sự tuân thủ điều trị.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: hội chứng nhiễm độc giáp, trạng thái bình giáp (được xác định khi nồng độ FT4 đạt từ 0,6 đến 1,9 ng/ml và T3 từ 45 đến 110 ng/ml), độ to bướu giáp theo phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới từ độ 0 đến độ III, và chỉ số khối cơ thể (BMI) theo tiêu chuẩn khu vực châu Á.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang có theo dõi dọc trong giai đoạn can thiệp ngắn hạn 8 tuần. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập trực tiếp qua hai thời điểm: trước khi dùng thuốc và sau khi kết thúc 8 tuần điều trị tấn công bằng Thiamazole 5mg tại phòng quản lý bệnh Basedow thuộc Bệnh viện A Thái Nguyên.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 65 bệnh nhân được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu có chủ đích, áp dụng cho toàn bộ đối tượng đáp ứng tiêu chuẩn: nồng độ TSH huyết thanh dưới hoặc bằng 0,1 µUI/ml, nồng độ FT4 hoặc T3 tăng cao, kèm theo các dấu hiệu lâm sàng điển hình như bướu mạch, nhịp tim nhanh, run ngọn chi và chưa từng dùng thuốc kháng giáp. Các trường hợp suy gan, suy thận mạn tính, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú đều bị loại trừ để bảo đảm tính đồng nhất của mẫu.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê so sánh cặp trước - sau điều trị là nhằm định lượng chính xác mức độ thay đổi của các chỉ số sinh hóa máu, công thức máu, kích thước tuyến giáp trên siêu âm doppler và điện tâm đồ. Toàn bộ dữ liệu được mã hóa, xử lý bằng phần mềm chuyên dụng với các thuật toán kiểm định tham số và phi tham số, bảo đảm độ tin cậy khoa học với mức ý nghĩa thống kê p dưới 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Sau 8 tuần điều trị tấn công bằng Thiamazole với các mức liều 20mg, 25mg và 30mg mỗi ngày, nghiên cứu ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, hiệu quả phục hồi chức năng tuyến giáp đạt tỷ lệ cao rõ rệt với 81,5% bệnh nhân chuyển về trạng thái bình giáp lâm sàng và xét nghiệm. Nồng độ FT4 trung bình từ mức tăng cao trên 3,5 ng/ml trước điều trị đã giảm mạnh về khoảng tham chiếu an toàn 1,2 đến 1,6 ng/ml sau 8 tuần.

Thứ hai, các triệu chứng rối loạn tim mạch và thần kinh cơ thuyên giảm nhanh chóng. Tỷ lệ bệnh nhân có nhịp xoang nhanh trên 100 lần mỗi phút giảm mạnh từ 92,3% xuống chỉ còn 15,4%. Triệu chứng run tay đầu ngọn chi ghi nhận ở 87,7% bệnh nhân lúc vào viện đã giảm xuống còn 18,5% sau điều trị.

Thứ ba, sự thay đổi tích cực về thể trạng và cấu trúc tuyến giáp. Cân nặng trung bình của người bệnh tăng từ 1,5 đến 3,2 kg, giúp cải thiện chỉ số BMI từ nhóm gầy lên ngưỡng bình thường ở 64,6% trường hợp. Thể tích tuyến giáp đo trên siêu âm giảm trung bình từ 22,4 ml xuống còn 17,8 ml ở nhóm đáp ứng tốt.

Thứ tư, độ an toàn của phác đồ Thiamazole được ghi nhận ở mức cao khi chỉ có 7,7% bệnh nhân gặp tác dụng không mong muốn nhẹ như dị ứng mẩn ngứa da và tăng men gan thoáng qua. Không ghi nhận bất kỳ trường hợp nào bị giảm bạch cầu hạt nghiêm trọng dưới 1,5 G/l hay tổn thương gan hoại tử.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ bình giáp 81,5% sau 8 tuần chứng minh tính ưu việt của phác đồ Thiamazole trong việc nhanh chóng ức chế tổng hợp hormone giáp. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu quốc tế của Okosieme và cộng sự (2016) khi khẳng định Thiamazole giúp kiểm soát nhiễm độc giáp nhanh hơn PTU khoảng 1,5 đến 2 lần. Việc phối hợp thuốc chẹn beta giao cảm Propranolol liều 20 đến 80mg mỗi ngày trong 2 đến 4 tuần đầu đóng vai trò then chốt giúp cắt đứt các triệu chứng cường giao cảm như hồi hộp, vã mồ hôi và run tay trước khi nồng độ hormone giáp giảm về mức bình thường.

Về các yếu tố ảnh hưởng, phân tích cho thấy những bệnh nhân có thể tích tuyến giáp ban đầu lớn từ 30ml trở lên và nồng độ T4 ban đầu rất cao thường đòi hỏi liều tấn công 30mg mỗi ngày và thời gian đạt bình giáp kéo dài hơn so với nhóm bướu giáp nhỏ dưới 30ml. Phát hiện này hoàn toàn phù hợp với công bố của Dalia Dauksiene (2013) về mối tương quan giữa thể tích bướu và mức độ kháng trị ban đầu.

Trong các báo cáo chuyên môn, các dữ liệu này có thể được trình bày sinh động qua biểu đồ cột so sánh tỷ lệ thuyên giảm triệu chứng lâm sàng trước và sau 8 tuần, kết hợp bảng ma trận đa biến biểu diễn mối liên hệ giữa liều dùng Thiamazole với tốc độ suy giảm nồng độ FT4 huyết thanh, giúp người đọc dễ dàng nhận diện xu hướng đáp ứng điều trị của từng phân nhóm bệnh nhân.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa hiệu quả điều trị nội khoa bệnh Basedow tại các cơ sở y tế tuyến tỉnh, luận văn đưa ra 4 nhóm khuyến nghị hành động cụ thể:

Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình cá thể hóa liều tấn công Thiamazole ban đầu. Các bác sĩ điều trị cần phân loại bệnh nhân dựa trên thể tích bướu giáp (lấy ngưỡng 30ml làm mốc) và nồng độ FT4 lúc vào viện để chỉ định liều khởi đầu từ 20mg đến 30mg mỗi ngày, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ đạt bình giáp sau 8 tuần lên trên 85%. Kế hoạch này do Khoa Nội tổng hợp và Phòng khám Nội tiết Bệnh viện A Thái Nguyên ban hành và thực hiện ngay từ quý 1 năm 2021.

Thứ hai, thiết lập quy trình kiểm soát an toàn thuốc nghiêm ngặt. Thực hiện xét nghiệm công thức máu và men gan định kỳ vào tuần thứ 2, tuần thứ 4 và tuần thứ 8 của giai đoạn tấn công để phát hiện sớm các phản ứng có hại. Đặt chỉ tiêu duy trì tỷ lệ tác dụng phụ có thể kiểm soát được dưới 8%, do Khoa Xét nghiệm phối hợp cùng Bác sĩ điều trị triển khai thường quy trên mọi ca bệnh.

Thứ ba, xây dựng hệ thống hồ sơ bệnh án điện tử quản lý ngoại trú dài hạn. Ứng dụng phần mềm theo dõi chỉ số mạch, huyết áp, cân nặng và nồng độ TRAb theo chu kỳ 18 đến 24 tháng cho bệnh nhân sau giai đoạn tấn công, hướng tới giảm tỷ lệ bỏ trị ngoại trú xuống dưới 5% trong vòng 12 tháng theo dõi.

Thứ tư, đẩy mạnh công tác tư vấn và giáo dục sức khỏe người bệnh. Đội ngũ điều dưỡng chuyên khoa cần định kỳ hướng dẫn bệnh nhân chế độ dinh dưỡng hạn chế iod, kỹ năng tự theo dõi các dấu hiệu sốt, viêm họng hoặc vàng da để tái khám kịp thời, bảo đảm 100% bệnh nhân hiểu rõ và tuân thủ lộ trình dùng thuốc duy trì liên tục từ 18 đến 24 tháng tiếp theo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và số liệu thực chứng của công trình nghiên cứu mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm thứ nhất là các Bác sĩ chuyên khoa Nội tiết, Nội tổng quát và Đa khoa tuyến cơ sở. Tài liệu cung cấp cơ sở lâm sàng vững chắc về cách lựa chọn liều tấn công Thiamazole 5mg, phương pháp phối hợp thuốc chẹn beta giao cảm và cách xử trí sớm các biến động cận lâm sàng trong 2 tháng đầu điều trị.

Nhóm thứ hai là các Dược sĩ lâm sàng và Hội đồng Thuốc và Điều trị tại các bệnh viện. Báo cáo cung cấp các số liệu thực tế về tính an toàn, tỷ lệ phản ứng có hại và hiệu quả chi phí - điều trị của Thiamazole so với các thuốc kháng giáp khác, phục vụ công tác xây dựng danh mục thuốc và hướng dẫn sử dụng kháng giáp an toàn.

Nhóm thứ ba là Học viên sau đại học, Bác sĩ nội trú và Sinh viên Y - Dược chuyên ngành Nội khoa. Luận văn là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu lâm sàng cắt ngang, cách thức thu thập và xử lý các chỉ số hóa sinh tuyến giáp, cũng như kỹ năng trình bày công trình học thuật chuyên khoa II.

Nhóm thứ tư là Cán bộ quản lý y tế và Lãnh đạo các bệnh viện tuyến tỉnh. Công trình đem lại mô hình tổ chức và vận hành phòng quản lý bệnh Basedow ngoại trú hiệu quả, giúp nâng cao năng lực điều trị tại chỗ, tiết kiệm chi phí y tế và giảm tải đáng kể cho các trung tâm nội tiết tuyến trung ương.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao Thiamazole được ưu tiên hơn Propylthiouracil trong giai đoạn tấn công bệnh Basedow? Thiamazole có hiệu lực kháng giáp mạnh gấp 10 lần so với PTU và thời gian bán hủy kéo dài hơn, cho phép bệnh nhân chỉ cần uống một lần mỗi ngày. Thuốc có độc tính trên gan thấp hơn rõ rệt và nhanh chóng đưa nồng độ hormone FT4 về mức bình thường trong 6 đến 8 tuần điều trị.

Thời gian điều trị giai đoạn tấn công bệnh Basedow bằng Thiamazole kéo dài bao lâu? Giai đoạn điều trị tấn công thường kéo dài từ 6 đến 8 tuần với liều trung bình từ 20mg đến 30mg mỗi ngày. Khi các triệu chứng cơ năng biến mất, nhịp tim ổn định và nồng độ FT4, T3 trở về giới hạn bình thường, bác sĩ sẽ chuyển sang giai đoạn giảm liều và duy trì.

Những tác dụng không mong muốn nào thường gặp khi dùng Thiamazole và cách theo dõi ra sao? Tác dụng phụ thường gặp nhất là mẩn ngứa da nhẹ, buồn nôn hoặc tăng men gan thoáng qua, chiếm khoảng 7,7% trường hợp. Biến chứng giảm bạch cầu hạt rất hiếm gặp (dưới 0,5%) nhưng nguy hiểm, do đó người bệnh cần xét nghiệm máu định kỳ và đi khám ngay nếu bị sốt cao hoặc đau họng.

Yếu tố nào ảnh hưởng nhiều nhất đến khả năng phục hồi bình giáp sau giai đoạn tấn công? Thể tích bướu giáp và nồng độ hormone T4 ban đầu là hai yếu tố quyết định nhất. Bệnh nhân có thể tích tuyến giáp từ 30ml trở lên hoặc nồng độ T4 tăng rất cao thường đáp ứng chậm hơn, đòi hỏi mức liều khởi đầu 30mg mỗi ngày và thời gian theo dõi sát sao hơn.

Bệnh nhân có thể ngừng thuốc ngay sau khi đã đạt trạng thái bình giáp sau 8 tuần không? Tuyệt đối không được ngừng thuốc vì đạt bình giáp sau 8 tuần mới chỉ là kết thúc giai đoạn tấn công. Quá trình tự miễn vẫn còn tồn tại, nếu dừng thuốc ngay tỷ lệ tái phát sẽ lên tới trên 90%. Người bệnh cần tiếp tục điều trị củng cố và duy trì từ 18 đến 24 tháng theo chỉ định.

Kết luận

• Phác đồ điều trị tấn công bằng Thiamazole 5mg liều 20 đến 30mg mỗi ngày chứng minh hiệu quả vượt trội với 81,5% bệnh nhân đạt bình giáp sau 8 tuần.
• Kiểm soát nhanh chóng các triệu chứng tim mạch và thần kinh, hạ tỷ lệ nhịp tim nhanh từ 92,3% xuống 15,4% và giúp bệnh nhân tăng cân từ 1,5 đến 3,2 kg.
• Độ an toàn cao với tỷ lệ tác dụng phụ chỉ 7,7%, không ghi nhận biến chứng suy gan hay mất bạch cầu hạt nghiêm trọng.
• Kích thước bướu giáp trên 30ml và nồng độ T4 ban đầu là các chỉ dấu quan trọng giúp bác sĩ cá thể hóa liều lượng điều trị chính xác.
• Luận văn đóng góp nguồn dữ liệu thực chứng giá trị, hỗ trợ chuẩn hóa phác đồ điều trị nội khoa bệnh Basedow tại các cơ sở y tế tuyến tỉnh.

Để phát huy tối đa giá trị khoa học của đề tài, các nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng theo dõi dọc toàn bộ chu kỳ điều trị duy trì từ 18 đến 24 tháng và đánh giá tỷ lệ tái phát sau ngừng thuốc. Các bác sĩ và nhà nghiên cứu quan tâm có thể ứng dụng trực tiếp các phát hiện này vào quy trình thăm khám lâm sàng hàng ngày để tối ưu hóa kết quả điều trị cho bệnh nhân Basedow.

Trích đoạn nội dung tài liệu

O Ụ V OT O YT Ọ T N UY N TRƢỜN Ọ Y ƢỢ N UYỄN T Ị K T QUẢ ỀU TRỊ ỆN ASE OW A O N TẤN ÔN ẰN T UỐ K N P TỔN ỢP T ỆN V ỆN A T N UY N LUẬN VĂN UY N K OA THÁI NGUYÊN - NĂM 2020 O Ụ V OT O YT Ọ T N UY N TRƢỜN Ọ Y ƢỢ N UYỄN T Ị K T QUẢ ỀU TRỊ ỆN ASE OW A O N TẤN ÔN ẰN T UỐ K N P TỔN ỢP T ỆN V ỆN A T N UY N huyên ngành: Nội Khoa Mã số: K 62.40 LUẬN VĂN UY N K OA N ƢỜ ƢỚN ẪN K OA Ọ : P S.TS P MK ML N THÁI NGUYÊN - NĂM 2020 LỜ AM OAN Tôi là Nguyễn Thị Hà, học viên chuyên khoa II khóa 12, chuyên ngành Nội khoa, Trường Đại học Y - Dược Thái Nguyên xin cam đoan: 1. Đây là luận văn do bản thân Tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của cô PGS.TS Phạm Kim Liên 2. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp nhận của cơ sở nơi nghiên cứu cho phép lấy số liệu và xác nhận.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những cam kết này. Thái Nguyên, tháng 11 năm 2020 Ngƣời viết cam đoan Nguyễn Thị à LỜ ẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu Trường Đại Học Y Dược – Đại học Thái Nguyên, phòng Đào tạo - Trường Đại Học Y Dược Thái Nguyên, các thầy cô trong Bộ môn Nội đã tạo điều kiện thuận lợi, động viên giúp đỡ để Tôi hoàn thành luận văn này. Với tất cả sự kính trọng và biết ơn sâu sắc nhất Tôi xin trân trọng cảm ơn PGS.TS Phạm Kim Liên nhà giáo với tấm lòng tận tụy, đã nhiệt tình hướng dẫn, động viên, giúp đỡ Tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến Ban giám đốc, các phòng ban chức năng của Bệnh viện A Thái Nguyên đã hỗ trợ để Tôi hoàn thành nhiệm vụ học tập.

Tôi cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn ủng hộ, động viên để Tôi hoàn thành khóa học. Thái Nguyên, ngày tháng 11 năm 2020 ọc viên Nguyễn Thị à DANH MỤC TỪ VI T TẮT ACTH : Adrenocorticotropic hormone - Hormone kích thích tuyến vỏ thượng thận BN : Bệnh nhân BTU : Benzylthiouracil CRH : Corticotropin releasing hormone - Hormone giải phóng Corticotropin ECG Điện tâm đồ ELISA : Enzyme-Linked ImmunoSorbent Assay FT4 : Free Thyroxin – Thyroxin tự do HLA : Human Leukocyte Antigen: Kháng nguyên bạch cầu người KGTH : Kháng giáp tổng hợp T1 : Monoiodotyrosine T2 : Diiodotyrosine MTU : Methylthiouracil PTU : Propylthiouracil TSH : Thyroid Stimulating Hormone - Hormone kích thích tuyến giáp TRAb : TSH receptor antibody T3 : Triiodothyronine T4 : Tetraiodothyronin MỤ LỤ ẶT VẤN Ề. 1 hƣơng 1: TỔNG QUAN. Vai trò sinh lý tuyến giáp.

Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh. Thuyết miễn dịch. Cơ chế bệnh sinh của bệnh lý mắt trong bệnh Basedow. Cơ chế bệnh sinh phù niêm trong bệnh Basedow.

Cơ chế bệnh sinh của to đầu chi trong bệnh Basedow. Các yếu tố khác. Triệu chứng lâm sàng. Triệu chứng cận lâm sàng.

Chẩn đoán một số thể bệnh đặc biệt. Biến chứng của bệnh Basedow. Các phương pháp điều trị. Điều trị nội khoa.

Điều trị ngoại khoa. Điều trị bằng đồng vị phóng xạ I131. Nghiên cứu về điều trị Basedow bằng thuốc kháng giáp. Nghiên cứu trên thế giới.

Nghiên cứu ở Việt Nam. 29 hƣơng 2: Ố TƢỢN V P ƢƠN P PN N ỨU. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn chọn BN.

Tiêu chuẩn loại trừ. Địa điểm, thời gian nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu.

Phương pháp chọn mẫu. Chỉ tiêu nghiên cứu. Đánh giá kết quả điều trị BN Basedow giai đoạn tấn công bằng thuốc kháng giáp tổng hợp Thiamazole 5mg tại bệnh viện A Thái Nguyên.2 Phân tích một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị ở đối tượng nghiên cứu. Các tiêu chuẩn sử dụng trong nghiên cứu.

Phương pháp thu thập số liệu và phương tiện thu thập số liệu. Khám lâm sàng, cận lâm sàng lần đầu (trước khi dùng thuốc). Đánh giá kết quả điều trị. Xác định một số yếu tố ảnh hưởng đến kết quả điều trị ở đối tượng nghiên cứu.

Công cụ nghiên cứu. Xử lý số liệu. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu. 42 hƣơng 3: K T QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Kết quả điều trị bằng Thiamazole 5mg sau giai đoạn tấn công. Một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị giai đoạn tấn công. 51 Chƣơng 4: BÀN LUẬN.

Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng BN Basedow trước điều trị. Kết quả chung sau điều trị giai đoạn tấn công. Kết quả thay đổi đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng bệnh nhân sau điều trị giai đoạn tấn công.

Phân tích một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị ở đối tượng nghiên cứu. Hạn chế của đề tài và bài học kinh nghiệm. 77 TÀI LIỆU THAM KHẢO BỆNH ÁN NGHIÊN CỨU AN MỤ ÌN Hình 1. Cơ chế bệnh sinh bệnh Basedow.

Cơ chế tác dụng và vị trí tác dụng của thuốc KGTH. 17 AN MỤ ẢN Bảng 2. Độ to của bướu giáp theo cách phân độ của tổ chức Y tế Thế giới. Đánh giá thể trạng dựa vào BMI theo tiêu chuẩn của WHO 1999 cho khu vực Châu Á.

Phân loại theo mức độ nhiễm độc giáp. Đánh giá chức năng giáp. Phân bố BN theo nhóm tuổi. Đặc điểm về thể trạng BMI của bệnh nhân.

Đặc điểm về triệu chứng lâm sàng trước điều trị. Đặc điểm về điện tim trước điều trị. Đặc điểm về độ to của bướu giáp trước điều trị. Đặc điểm về mức độ cường giáp trước điều trị.

Đặc điểm một số chỉ số hormon trước điều trị. Đặc điểm chỉ số công thức máu trước điều trị. Đặc điểm một số chỉ số sinh hoá máu trước điều trị. Thể tích tuyến giáp trước điều trị.

Liều thiamazole 5mg điều trị giai đoạn tấn công. Các thuốc dùng cùng Thiamazole trong điều trị. Thay đổi một số triệu chứng lâm sàng sau điều trị. Sự thay đổi cân nặng trước và sau điều trị.

Một số biểu hiện điện tâm đồ trước và sau điều trị. Sự thay đổi một số chỉ số sinh hoá trước và sau điều trị. Sự thay đổi nồng độ hormon trước và sau điều trị. Sự thay đổi một số chỉ số công thức máu trước và sau điều trị.

Sự thay đổi thể tích tuyến giáp trước và sau điều trị. Liên quan giữa nhóm tuổi với kết quả điều trị. Liên quan giữa giới và kết quả điều trị. Liên quan giữa BMI với kết quả điều trị.

Liên quan giữa nồng độ cholesterol và kết quả điều trị. Liên quan giữa mức độ cường giáp lúc vào viện và kết quả điều trị. Liên quan giữa thể tích tuyến giáp và kết quả điều trị. Liên quan giữa liều điều trị với kết quả điều trị.

Liên quan giữa nồng độ T4 trước điều trị với kết quả điều trị. 54 AN MỤ ỂU Ồ Biểu đồ 3. Biểu đồ phân bố về giới. Kết quả sau 8 tuần điều trị.

Đặc điểm BN có tác dụng phụ. 48 1 ẶT VẤN Ề Basedow là bệnh tự miễn, đặc trưng bởi cường chức năng tuyến giáp do xuất hiện các tự kháng thể lưu hành trong máu, kích thích tế bào nang giáp làm tăng cường tổng hợp và giải phóng hormone tuyến giáp vào máu, gây nên các biểu hiện nhiễm độc giáp trên lâm sàng [1] , [88]. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, song phần lớn xuất hiện ở độ tuổi lao động, tỷ lệ mắc bệnh ở nữ lớn hơn nam. Basedow có biểu hiện lâm sàng là tình trạng nhiễm độc giáp với bướu giáp lan toả, bệnh lý mắt và bệnh lý da do xuất hiện kháng thể kháng thụ thể TSH (TSH receptor antibody -TRAB).

Bệnh có thể gây những biến chứng nặng về tim mạch, mắt, cơn nhiễm độc giáp cấp, nhưng nếu được phát hiện, chẩn đoán và điều trị kịp thời thì bệnh có thể khỏi hoàn toàn [47]. Hiện nay, có ba phương pháp điều trị Basedow là điều trị nội khoa bằng thuốc kháng giáp tổng hợp (KGTH), phẫu thuật tuyến giáp và điều trị bằng I131. Mỗi phương pháp điều trị đều có những ưu, nhược điểm khác nhau, tuy vậy dù lựa chọn phương pháp điều trị nào thì điều trị nội khoa vẫn là một phương pháp hữu hiệu để đưa bệnh nhân (BN) về bình giáp và là cơ sở để giúp cho các phương pháp điều trị khác đạt kết quả tốt hơn [5]. Trong điều trị nội khoa, KGTH vẫn là loại thuốc căn bản hàng đầu, Có hai nhóm thuốc KGTH được sử dụng là Imidazol (Thiamazole) và Thiouraci (Propylthiouraci- PTU) [6], [20], [46].

Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ khuyến cáo sử dụng nhóm Thiamazole có tác dụng dược lý mạnh trên 10 lần so với PTU, thời gian bán hủy của Thiamazole kéo dài hơn PTU, chỉ cần sử dụng 1 lần/ngày nên cải thiện được sự tuân thủ của người bệnh. Thiamazole ít gây tác dụng không mong muốn hơn so với PTU, đặc biệt ít độc với tế bào gan và tế bào máu, nhanh đưa BN trở về tình trạng bình giáp [86]. Năm 2016 một nghiên cứu ở Anh của tác giả Okosieme cho thấy sử dụng Thiamazole ít độc tính hơn và tác dụng mạnh hơn so với PTU và Xu hướng dùng thuốc kháng 2 giáp với liều cao tấn công ngay từ đầu có kết quả tốt hơn so với liều trung bình và thấp, thời gian điều trị kéo dài 18 – 24 tháng [70]. Năm 2017, nghiên cứu của Jia Liu cũng thấy rằng khi điều trị Basedow lựa chọn thuốc kháng giáp nhóm Thiamazole tác dụng tốt, ít độc tính hơn so với PTU, tuy nhiên có một số yếu tố liên quan tới kết quả điều trị như thể tích tuyến giáp, yếu tố môi trường, tuổi, giới, nồng độ TSH, TRAb [62].

Tại Bệnh viện A Thái Nguyên phòng quản lý bệnh Basedow được thành lập từ năm 2015. Tất cả các BN Basedow chúng tôi điều trị đều dùng thuốc kháng giáp Thiamazole theo các giai đoạn tấn công, củng cố và duy trì, đã có nhiều BN đạt được bình giáp và dừng được thuốc kháng giáp sau khi điều trị.