Luận văn thạc sĩ ussh tìm hiểu hoạt động chăm sóc hỗ trợ cho người cao tuổi tại các trung tâm chăm sóc tập trung trên địa bàn hà nội

Luận văn thạc sĩ ussh nghiên cứu hoạt động chăm sóc người cao tuổi tại các trung tâm chăm sóc ở Hà Nội, phân tích thực trạng và giải pháp.

• Tác giả: Trịnh Thị Nguyệt
• Người hướng dẫn: Pgs. Ts. Vũ Quang Cường
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Công tác xã hội
• Đề tài: Nghiên Cứu Hoạt Động Chăm Sóc, Hỗ Trợ Cho Người Cao Tuổi Tại Các Trung Tâm Chăm Sóc Tập Trung Trên Địa Bàn Hà Nội (Nghiên cứu trường hợp tại Trung tâm bảo trợ xã hội III và Trung tâm chăm sóc người cao tuổi Thiên Đức)
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Nghiên cứu và nghiên cứu thực tiễn
• 1.2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.3. Giới thuyết nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng khách thể nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.1. Phương pháp quan sát
• 1.5.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA NGHIÊN CỨU
• 2.1. Người cao tuổi
• 2.2. Chăm sóc Người cao tuổi
• 2.3. Khái niệm về sức khỏe
• 2.4. Cơ sở bảo trợ xã hội
• 2.5. Hoạt động hỗ trợ
• 2.6. Thuyết ứng dụng trong nghiên cứu
• 2.6.1. Thuyết cấu trúc chức năng
• 2.6.2. Thuyết nhu cầu của Maslow
• 2.6.3. Thuyết trao đổi xã hội
• 2.7. Chính sách của nhà nước Việt Nam về người cao tuổi
• 2.8. Thực trạng Người cao tuổi
• 2.8.1. Thực trạng sức khỏe của người cao tuổi
• 2.8.2. Cơ sở thực tiễn
• 2.8.3. Tổng quan về các hình thức chăm sóc người cao tuổi hiện nay tại Việt Nam
• 2.8.4. Trung tâm bảo trợ xã hội
• 2.8.5. Nhà dưỡng lão, trung tâm chăm sóc có thu phí
• 2.8.6. Vài nét về đề tài nghiên cứu
• 2.8.7. Đặc điểm về tình hình kinh tế xã hội văn hóa của Thành phố Hà Nội
• 2.8.8. Vài nét về Trung tâm chăm sóc tập trung cho người cao tuổi
• 3. THỰC TRẠNG CHĂM SÓC HỖ TRỢ NGƯỜI CAO TUỔI
• 3.1. Thực trạng chăm sóc hỗ trợ người cao tuổi tại các trung tâm chăm sóc tập trung
• 3.2. Hoạt động chăm sóc người cao tuổi
• 3.3. Hoạt động Trị liệu
• 3.4. Hoạt động phòng ngừa
• 3.5. Hoạt động hỗ trợ cho người cao tuổi tại trung tâm chăm sóc tập trung
• 3.6. Những khó khăn chủ quan và khách quan
• 3.6.1. Khó khăn về chuyên môn
• 3.6.2. Khó khăn về khối lượng công việc
• 3.6.3. Khó khăn về cơ sở vật chất
• 3.6.4. Các hạn chế về giá trị của công tác xã hội chuyên nghiệp thể hiện trong các hoạt động của các trung tâm
• 3.7. Một số giải pháp nhằm nâng cao hoạt động chăm sóc hỗ trợ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại các trung tâm chăm sóc tập trung
• 3.7.1. Đối với các trung tâm
• 3.7.2. Đối với Nhà nước
• 3.7.3. Đối với nhân viên công tác xã hội trong các trung tâm chăm sóc người cao tuổi
• 4. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoạt động chăm sóc người cao tuổi tại Hà Nội

Hoạt động chăm sóc người cao tuổi tại Hà Nội đang trở thành một vấn đề cấp bách trong bối cảnh già hóa dân số. Theo thống kê, số lượng người cao tuổi tại Hà Nội ngày càng gia tăng, kéo theo nhu cầu chăm sóc và hỗ trợ cũng tăng lên. Các trung tâm chăm sóc người cao tuổi đã được thành lập nhằm đáp ứng nhu cầu này. Tuy nhiên, chất lượng dịch vụ chăm sóc vẫn còn nhiều hạn chế, cần được cải thiện để đảm bảo sức khỏe và tinh thần cho người cao tuổi.

1.1. Tình trạng sức khỏe của người cao tuổi tại Hà Nội

Người cao tuổi tại Hà Nội thường gặp phải nhiều vấn đề sức khỏe như bệnh mãn tính, tâm lý trầm cảm và cô đơn. Theo nghiên cứu, tỷ lệ người cao tuổi mắc bệnh tim mạch và tiểu đường đang gia tăng. Điều này đòi hỏi các dịch vụ chăm sóc sức khỏe phải được nâng cao để đáp ứng nhu cầu của họ.

1.2. Các hình thức chăm sóc người cao tuổi hiện nay

Hiện nay, có nhiều hình thức chăm sóc người cao tuổi tại Hà Nội, bao gồm chăm sóc tại nhà, trung tâm bảo trợ xã hội và các dịch vụ y tế cộng đồng. Mỗi hình thức đều có ưu điểm và nhược điểm riêng, cần được xem xét kỹ lưỡng để lựa chọn phương án phù hợp nhất cho từng cá nhân.

II. Vấn đề và thách thức trong chăm sóc người cao tuổi

Chăm sóc người cao tuổi tại Hà Nội đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Một trong số đó là sự thiếu hụt nguồn lực và nhân lực trong lĩnh vực chăm sóc. Nhiều trung tâm chăm sóc không đủ trang thiết bị và nhân viên có chuyên môn để đáp ứng nhu cầu của người cao tuổi. Bên cạnh đó, sự phân tán của các dịch vụ chăm sóc cũng gây khó khăn cho người cao tuổi trong việc tiếp cận dịch vụ.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực và nhân lực

Nhiều trung tâm chăm sóc người cao tuổi tại Hà Nội gặp khó khăn trong việc tuyển dụng và giữ chân nhân viên có chuyên môn. Điều này dẫn đến chất lượng dịch vụ chăm sóc không đồng đều, ảnh hưởng đến sức khỏe và tinh thần của người cao tuổi.

2.2. Sự phân tán của dịch vụ chăm sóc

Sự phân tán của các dịch vụ chăm sóc người cao tuổi khiến cho việc tiếp cận dịch vụ trở nên khó khăn. Nhiều người cao tuổi không biết đến các dịch vụ có sẵn hoặc không thể di chuyển đến các trung tâm chăm sóc do vấn đề sức khỏe.

III. Phương pháp cải thiện hoạt động chăm sóc người cao tuổi

Để nâng cao chất lượng chăm sóc người cao tuổi tại Hà Nội, cần áp dụng một số phương pháp cải thiện. Việc đào tạo nhân viên chăm sóc, cải thiện cơ sở vật chất và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ sở chăm sóc là rất cần thiết. Ngoài ra, việc phát triển các chương trình hỗ trợ tâm lý cho người cao tuổi cũng cần được chú trọng.

3.1. Đào tạo và nâng cao chất lượng nhân viên

Đào tạo nhân viên chăm sóc người cao tuổi là một trong những giải pháp quan trọng. Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về chăm sóc sức khỏe và tâm lý cho người cao tuổi, giúp nhân viên có đủ kiến thức và kỹ năng để phục vụ tốt nhất.

3.2. Cải thiện cơ sở vật chất tại các trung tâm

Cần đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất tại các trung tâm chăm sóc người cao tuổi. Việc tạo ra một môi trường sống thoải mái, an toàn sẽ giúp người cao tuổi cảm thấy yên tâm và hạnh phúc hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về hoạt động chăm sóc người cao tuổi tại Hà Nội đã chỉ ra rằng việc áp dụng các mô hình chăm sóc hiện đại có thể mang lại hiệu quả tích cực. Các mô hình này không chỉ giúp cải thiện sức khỏe mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi. Các trung tâm chăm sóc cần được khuyến khích áp dụng các phương pháp mới để phục vụ tốt hơn cho người cao tuổi.

4.1. Mô hình chăm sóc tại nhà

Mô hình chăm sóc tại nhà đang được nhiều gia đình lựa chọn. Mô hình này giúp người cao tuổi duy trì sự độc lập và thoải mái trong môi trường quen thuộc, đồng thời giảm bớt gánh nặng cho gia đình.

4.2. Kết quả từ các trung tâm chăm sóc

Các trung tâm chăm sóc người cao tuổi đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt về sức khỏe và tinh thần của người cao tuổi sau khi áp dụng các chương trình chăm sóc chuyên biệt. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc đầu tư vào chăm sóc người cao tuổi.

V. Kết luận và tương lai của chăm sóc người cao tuổi

Chăm sóc người cao tuổi tại Hà Nội đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Việc nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc không chỉ là trách nhiệm của các cơ sở chăm sóc mà còn cần sự quan tâm của toàn xã hội. Trong tương lai, cần có những chính sách hỗ trợ mạnh mẽ hơn để đảm bảo người cao tuổi được chăm sóc tốt nhất.

5.1. Chính sách hỗ trợ từ nhà nước

Nhà nước cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể cho các trung tâm chăm sóc người cao tuổi, từ việc cấp kinh phí đến đào tạo nhân lực. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc.

5.2. Vai trò của cộng đồng trong chăm sóc người cao tuổi

Cộng đồng cũng cần tham gia tích cực vào việc chăm sóc người cao tuổi. Các hoạt động tình nguyện, câu lạc bộ người cao tuổi sẽ giúp tạo ra một môi trường sống tích cực cho người cao tuổi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Già hóa dân số đang diễn ra với tốc độ nhanh chóng trên phạm vi toàn cầu, đặt ra nhiều thách thức lớn cho các hệ thống an sinh xã hội. Theo thống kê quốc tế, thế giới hiện có khoảng 497 triệu người cao tuổi sinh sống tại các quốc gia đang phát triển, trong đó hơn 180 triệu người đang đối mặt với hoàn cảnh nghèo khó. Tại Việt Nam, nhóm dân số từ 60 tuổi trở lên đã đạt khoảng 8 triệu người, với 72,9% sinh sống ở khu vực nông thôn và 79% sống cùng con cháu. Tuy nhiên, sự chuyển dịch cấu trúc kinh tế và quá trình đô thị hóa đang làm suy giảm chức năng chăm sóc truyền thống của gia đình, khiến tỷ lệ người già sống đơn thân hoặc chỉ có hai vợ chồng già tăng lên mức 21%.

Thực trạng sức khỏe của người cao tuổi nước ta còn nhiều hạn chế khi tỷ lệ có sức khỏe kém chiếm tới 22,9%, trong khi số người đạt sức khỏe tốt chỉ dừng lại ở 5,7%. Trung bình một người cao tuổi phải gánh chịu khoảng 2,69 bệnh mãn tính, dẫn đến nhu cầu tiếp cận các dịch vụ chăm sóc tập trung ngày càng cấp thiết. Luận văn tập trung nghiên cứu hoạt động chăm sóc, hỗ trợ người cao tuổi tại các trung tâm chăm sóc tập trung trên địa bàn thành phố Hà Nội trong giai đoạn năm 2014. Nghiên cứu khảo sát chuyên sâu hai trường hợp đại diện: Trung tâm Bảo trợ xã hội III thuộc khối công lập và Trung tâm Chăm sóc người cao tuổi Thiên Đức thuộc khối ngoài công lập. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn quan trọng, đóng góp cơ sở dữ liệu khoa học giúp các nhà hoạch định chính sách nâng cao chất lượng dịch vụ công tác xã hội chuyên nghiệp, hướng đến bảo đảm an sinh xã hội toàn diện cho 100% người cao tuổi có hoàn cảnh đặc biệt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý thuyết xã hội học và công tác xã hội nhằm phân tích đa chiều hoạt động chăm sóc tập trung:

• Lý thuyết cấu trúc - chức năng: Tiếp cận theo quan điểm của Talcott Parsons và Emile Durkheim, xem xét trung tâm chăm sóc như một hệ thống hoàn chỉnh với các phòng ban chuyên môn thực hiện nhiệm vụ phân công nhịp nhàng nhằm duy trì sự cân bằng, ổn định đời sống thể chất lẫn tinh thần của người cao tuổi.
• Lý thuyết hệ thống: Dựa trên nền tảng của Ludwig Von Bertalanffy, phân tích mối tương tác mật thiết giữa cá nhân người cao tuổi với các tiểu hệ thống gia đình, trung tâm nuôi dưỡng và mạng lưới chính sách an sinh xã hội bên ngoài.
• Thang bậc nhu cầu Maslow: Đánh giá 5 tầng bậc nhu cầu từ sinh lý cơ bản, an toàn, giao tiếp xã hội, tôn trọng đến tự khẳng định bản thân của người già trong môi trường nội trú.
• Thuyết trao đổi xã hội: Vận dụng luận điểm của Peter Blau để làm rõ mối quan hệ tương hỗ giữa mức độ đóng góp kinh phí, công sức chăm sóc của nhân viên và sự thỏa mãn quyền lợi của người thụ hưởng.

Khung khái niệm công cụ được chuẩn hóa dựa trên văn bản pháp luật:

• Người cao tuổi: Công dân Việt Nam từ đủ 60 tuổi trở lên theo quy định của Luật Người cao tuổi năm 2009.
• Chăm sóc người cao tuổi: Tập hợp các can thiệp nhằm duy trì, phục hồi chức năng thể chất và kiến tạo trạng thái thoải mái về tinh thần, xã hội.
• Cơ sở bảo trợ xã hội: Cơ sở thực hiện chức năng nuôi dưỡng từ 10 đối tượng trở lên theo quy định tại Nghị định 68/2008/NĐ-CP của Chính phủ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính chuyên sâu kết hợp phân tích dữ liệu thứ cấp từ Tổng cục Thống kê và Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Hà Nội:

• Cỡ mẫu và cơ cấu khảo sát: Thực hiện 27 cuộc phỏng vấn sâu cá nhân, bao gồm 06 cán bộ quản lý (03 người tại Trung tâm Bảo trợ xã hội III và 03 người tại Trung tâm Thiên Đức), 08 nhân viên chăm sóc y tế và nuôi dưỡng trực tiếp, 10 người cao tuổi đang sinh hoạt nội trú tại hai trung tâm và 03 cán bộ quản lý nhà nước thuộc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Hà Nội.
• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng phương pháp chọn mẫu mục đích phi xác suất kết hợp phân tầng theo nhóm chức năng, bảo đảm thu thập đầy đủ quan điểm từ cấp quản lý điều hành, nhân viên thực thi trực tiếp đến đối tượng thụ hưởng dịch vụ.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Phân tích định tính kết hợp kỹ thuật quan sát tham dự cho phép đào sâu vào bản chất các mối quan hệ ứng xử, rào cản tâm lý và đánh giá mức độ chuyên nghiệp của dịch vụ công tác xã hội mà các bảng hỏi định lượng khó lượng hóa chi tiết.
• Khung thời gian nghiên cứu: Các hoạt động thu thập dữ liệu hiện trường, phỏng vấn sâu và quan sát thực địa được hoàn thành tập trung vào quý I năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu chỉ ra sự phân hóa rõ nét về mô hình tổ chức và chất lượng dịch vụ giữa cơ sở công lập và ngoài công lập:

• Chế độ dinh dưỡng và chăm sóc y tế: Tại Trung tâm Chăm sóc người cao tuổi Thiên Đức với quy mô gần 10.000m2 và nuôi dưỡng 150 người cao tuổi, thực đơn được thiết kế 04 bữa mỗi ngày theo từng bệnh lý riêng biệt với mức phí dịch vụ từ 5 đến 8 triệu đồng mỗi tháng. Ngược lại, tại Trung tâm Bảo trợ xã hội III đang chăm sóc 99 người cao tuổi neo đơn, mức hỗ trợ nuôi dưỡng theo Nghị định 67/2007/NĐ-CP và Nghị định 13/2010/NĐ-CP chỉ dao động từ 240.000 đến 360.000 đồng mỗi người một tháng, khiến khẩu phần ăn mới dừng ở mức đáp ứng năng lượng cơ bản, thiếu sự đa dạng.
• Hoạt động phục hồi chức năng và trị liệu tâm lý: Tỷ lệ người cao tuổi mắc các bệnh mãn tính chiếm tỷ trọng lớn trong khảo sát, gồm bệnh cơ xương khớp chiếm 53,8%, bệnh đường hô hấp chiếm 41,6% và bệnh tim mạch chiếm 31,3%. Tuy nhiên, các hoạt động sinh hoạt câu lạc bộ thơ và dưỡng sinh chưa duy trì được tính thường xuyên. Điển hình tại Trung tâm Bảo trợ xã hội III, câu lạc bộ thơ có 22 hội viên đăng ký nhưng tỷ lệ tham gia thực tế các buổi họp mặt định kỳ thứ Tư hàng tuần thường đạt dưới 60% do rào cản sức khỏe giảm sút.
• Thực trạng nhân lực công tác xã hội: Trung tâm Thiên Đức vận hành với 51 cán bộ nhân viên, trong đó có 3 bác sĩ, 20 y tá và 8 y sĩ đông y làm việc theo ca kíp chuyên trách. Trong khi đó, Trung tâm Bảo trợ xã hội III có 52 cán bộ nhân viên nhưng phần lớn nhân viên chăm sóc phải trực 24/24 giờ với áp lực khối lượng công việc cao, tạo ra tâm lý cam chịu thay vì chủ động ứng dụng nghiệp vụ công tác xã hội chuyên sâu.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt về hiệu quả can thiệp xuất phát chủ yếu từ nguồn lực tài chính và cơ chế vận hành. Mô hình tư nhân có thu phí vận hành theo nguyên tắc trao đổi xã hội đôi bên cùng có lợi, cho phép tái đầu tư cơ sở vật chất khang trang với 45 phòng ở khép kín và trang thiết bị hiện đại. Trong khi đó, cơ sở công lập phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách nhà nước eo hẹp, dẫn đến tình trạng quá tải và hạn chế trong việc triển khai các liệu pháp tâm lý chuyên biệt.

Dữ liệu nghiên cứu về cơ cấu mô hình có thể được biểu diễn trực quan qua bảng so sánh đối sánh nguồn thu - chi phí bình quân đầu người, cùng biểu đồ phân bố 4 nhóm bệnh mãn tính phổ biến (xương khớp 53,8%, hô hấp 41,6%, tim mạch 31,3%, tiêu hóa 27,1%). So sánh với các mô hình viện dưỡng lão tiên tiến tại Nhật Bản hay CHLB Đức, hoạt động chăm sóc người già tại Hà Nội vẫn nặng về tính nuôi dưỡng thụ động, thiếu vắng các chương trình phục hồi chức năng xã hội giúp người cao tuổi tái hòa nhập và khẳng định giá trị bản thân.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng hoạt động chăm sóc người cao tuổi tại các trung tâm tập trung, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao:

• Hoàn thiện chính sách và thể chế: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu nâng mức chuẩn trợ cấp xã hội hằng tháng lên mức tối thiểu bằng 100% chuẩn nghèo nông thôn, áp dụng thống nhất theo tinh thần Nghị định 136/2013/NĐ-CP từ năm 2015. Đồng thời, ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về tiêu chuẩn thiết kế viện dưỡng lão và chính sách miễn giảm 50% tiền thuê đất cho các cơ sở ngoài công lập trước năm 2018.
• Chuyên nghiệp hóa nhân lực công tác xã hội: Các cơ sở chăm sóc tập trung cần chuẩn hóa chức danh nghề nghiệp, tổ chức đào tạo lại kỹ năng tham vấn tâm lý và kỹ thuật công tác xã hội lão khoa cho 100% nhân viên chăm sóc trực tiếp. Phấn đấu đến năm 2020, đạt tỷ lệ ít nhất 80% cán bộ y tế và nuôi dưỡng có chứng chỉ đào tạo công tác xã hội chuyên nghiệp.
• Đa dạng hóa dịch vụ trị liệu và phục hồi chức năng: Ban Giám đốc các trung tâm cần xây dựng quy trình trị liệu cá nhân hóa, kết hợp dinh dưỡng bệnh lý với vật lý trị liệu định kỳ 03 lần mỗi tuần. Thiết lập mạng lưới liên kết với các bệnh viện chuyên khoa lão khoa tuyến trên để tổ chức khám sức khỏe tổng quát định kỳ ít nhất 01 lần mỗi tháng cho toàn bộ người cao tuổi nội trú.
• Đẩy mạnh xã hội hóa và huy động nguồn lực cộng đồng: Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và các tổ chức đoàn thể cần tăng cường vận động các nguồn tài trợ xã hội, phát triển mô hình tình nguyện viên hỗ trợ chăm sóc tinh thần, đặt mục tiêu thu hút 100% các tổ chức xã hội tại địa bàn tham gia giao lưu văn hóa, giảm thiểu cảm giác cô đơn của người già neo đơn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo chuyên môn sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Cán bộ thuộc Cục Bảo trợ xã hội, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tìm thấy các căn cứ thực tiễn để đánh giá tác động của Quyết định 1781/QĐ-TTg về Chương trình Hành động quốc gia về Người cao tuổi, từ đó sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật phù hợp với xu thế già hóa.
• Ban quản lý các cơ sở dưỡng lão và bảo trợ xã hội: Lãnh đạo các trung tâm công lập và tư nhân có thể ứng dụng mô hình tổ chức bộ máy 4 phòng ban chức năng và cơ chế quản trị nhân lực chăm sóc xoay ca hiệu quả nhằm tối ưu hóa chất lượng phục vụ người cao tuổi.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Công tác xã hội: Luận văn cung cấp khung phân tích thực chứng phong phú về việc ứng dụng lý thuyết hệ thống và thang bậc nhu cầu Maslow vào can thiệp lâm sàng đối với nhóm người cao tuổi yếu thế tại đô thị.
• Các gia đình và tổ chức xã hội: Thân nhân người cao tuổi có cái nhìn khách quan, khoa học về môi trường dưỡng lão nội trú để đưa ra quyết định gửi gắm phù hợp, xóa bỏ định kiến văn hóa về việc đưa cha mẹ vào trung tâm chăm sóc tập trung.

Câu hỏi thường gặp

• Điểm khác biệt lớn nhất giữa trung tâm bảo trợ xã hội công lập và trung tâm tư nhân là gì? Trung tâm công lập như Bảo trợ xã hội III hoạt động dựa trên 100% ngân sách nhà nước nhằm cưu mang người già cô đơn với mức trợ cấp từ 240.000 đến 360.000 đồng mỗi tháng. Trong khi đó, trung tâm tư nhân như Thiên Đức hoạt động tự chủ tài chính có thu phí từ 5 đến 8 triệu đồng mỗi tháng, cung cấp dịch vụ nghỉ dưỡng cao cấp với đội ngũ y bác sĩ túc trực 24/24 giờ.

• Tại sao người cao tuổi có gia đình khá giả vẫn có nhu cầu vào sống tại các trung tâm tập trung? Nhiều người cao tuổi trải qua cảm giác cô đơn sâu sắc ngay trong chính ngôi nhà của mình do con cái bận rộn công việc từ 10 đến 12 tiếng mỗi ngày. Việc gia nhập trung tâm giúp người già có bạn bè cùng trang lứa, được chăm sóc y tế kịp thời và tham gia các hoạt động tập thể giúp cải thiện sức khỏe tinh thần.

• Vai trò chính của nhân viên công tác xã hội tại các trung tâm nuôi dưỡng người già là gì? Nhân viên công tác xã hội đóng vai trò là người kết nối nguồn lực, người trợ giúp tâm lý và điều phối các can thiệp xã hội. Họ tiến hành đánh giá nhu cầu, lắng nghe tâm tư, tổ chức các câu lạc bộ trị liệu nhóm và hỗ trợ người cao tuổi giải tỏa khủng hoảng tâm lý khi thay đổi môi trường sống.

• Các loại bệnh mãn tính nào phổ biến nhất ở người cao tuổi sống tại trung tâm? Khảo sát thực tế cho thấy có 4 nhóm bệnh mãn tính chiếm tỷ lệ cao nhất gồm: bệnh cơ xương khớp chiếm 53,8%, bệnh đường hô hấp chiếm 41,6%, bệnh tim mạch chiếm 31,3% và bệnh tiêu hóa chiếm 27,1%. Trung bình mỗi người cao tuổi mang trong mình 2,69 loại bệnh tật khác nhau ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt.

• Người cao tuổi sinh sống tại các trung tâm bảo trợ có được cấp bảo hiểm y tế miễn phí không? Theo chính sách an sinh xã hội hiện hành, 100% người cao tuổi thuộc diện bảo trợ xã hội tại các cơ sở công lập đều được nhà nước cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí để khám chữa bệnh định kỳ, bảo đảm quyền tiếp cận các dịch vụ y tế công cộng căn bản.

Kết luận

• Luận văn đã làm sáng tỏ bức tranh toàn diện về thực trạng hoạt động chăm sóc người cao tuổi tại các trung tâm tập trung trên địa bàn Hà Nội qua hai mô hình tiêu biểu là Trung tâm Bảo trợ xã hội III và Trung tâm Thiên Đức.
• Khẳng định tính tất yếu của việc chuyển dịch từ mô hình bảo trợ nuôi dưỡng thụ động sang mô hình dịch vụ công tác xã hội chuyên nghiệp, lấy con người làm trung tâm.
• Làm rõ các rào cản về cơ sở vật chất, nguồn kinh phí trợ cấp hạn chế và sự thiếu hụt kỹ năng chuyên môn của đội ngũ nhân viên chăm sóc nội trú.
• Đóng góp hệ thống giải pháp đồng bộ từ hoàn thiện khung pháp lý, nâng chuẩn trợ cấp xã hội đến đào tạo chuẩn hóa nhân lực công tác xã hội giai đoạn đến năm 2020.
• Đề xuất các cơ sở quản lý và viện dưỡng lão khẩn trương áp dụng quy trình trị liệu đa chức năng, nhằm nâng cao toàn diện chất lượng sống cho người cao tuổi Việt Nam trong kỷ nguyên già hóa dân số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề đầu tiên hi ông sử d ng hái niệm “tĩnh học xã hội” để nghiên cứu các quy luật các quy luật duy trì trật tự và ổn định của cấu trúc xã hội.Spencer (1820-1903) trong lý thuyết tiến hóa của mình, đã quan niệm xã hội được cấu trúc và tiến hóa giống như cơ thể con người theo hướng phân hóa chức năng từ đơn giản đến phức tạp. ng đã vận d ng các thuật ngữ của sinh lý học để miêu tả các chức năng và vai trò cũng như sự biến chuyển của các thiết chế, các tổ chức, các bộ phận hác nhau trong xã hội.Dur heim (1858-1917) đã đi xa hơn hi hông chỉ đã nghiên cứu về cấu trúc, chức năng, vai trò của các bộ phận hác nhau trong bộ máy xã hội mà ông đã biến các hái niệm này thành những công c phân t ch của xã hội học. Ngoài ra còn có rất nhiều các nhà xã hội học hác đã đóng góp công sức xây dựng lý thuyết này trong suốt chiều dài lịch sử của nó. Như vậy, sự phát triển của lý thuyết cấu trúc – chức năng đều nhấn mạnh t nh cân bằng, ổn định và hả năng th ch nghi của hệ thống xã hội.

Thuyết này cho rằng một xã hội tồn tại, phát triển được là do các bộ phận cấu thành của nó hoạt động nhịp nhàng với nhau để bảo bảm sự cân bằng chung của cả cấu trúc; bất ỳ sự thay đổi nào cũng o theo sự thay đổi ở các thành phần hác. Sự biến đổi của cấu trúc thay đổi theo quy luật tiến hóa, thích nghi khi môi trường sống thay đổi; sự biến đổi của cấu trúc luôn hướng tới thiết lập trạng thái cân b ng, ổn định. Đối với cấu trúc xã hội, các đại diện của chủ thuyết chức năng vừa nhấn mạnh t nh hệ thống của nó vừa đề cao vai trò quan trọng 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] của hệ giá trị, hệ chuẩn mực xã hội trong việc tạo dựng sự nhất tr , thống nhất, ổn định, trật tự trong xã hội. Về phương pháp luận, thuyết chức năng hướng vào giải quyết vấn đề bản chất của cấu trúc xã hội và hệ quả của cấu trúc xã hội.

Đối với bất ỳ sự iện, hiện tượng xã hội nào, những người theo thuyết chức năng đều hướng vào việc phân t ch các thành phần cấu tạo nên cấu trúc của chúng, xem các thành phần đó có mối liên hệ với nhau như thế nào và đặc biệt xem x t quan hệ của chúng đối với nhu cầu chung của sự tồn tại và phát triển sự iện, hiện tượng đó. Đồng thời, chủ thuyết này đòi hỏi về phương pháp luận phải tìm hiểu cơ chế hoạt động của từng thành phần để biết chúng có chức năng, tác d ng gì đối với sự tồn tại một cách cân bằng ổn định của cấu trúc xã hội. Với tất cả những đặc điểm cơ bản nêu trên, chủ thuyết này có thể gọi là thuyết cấu trúc - chức năng hay thuyết chức năng - cấu trúc. Cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm v của các bộ phận trong Trung tâm hoàn toàn phù hợp với lý thuyết cấu trúc - chức năng của T.Parsons, trong đó, các bộ phận thực hiện chức năng, nhiệm v đã được phân công đồng thời có sự liên hệ, hỗ trợ giữa các bộ phận với nhau tùy theo mức độ, tính chất nhiệm v trong quá trình hoạt động.

Lý thuy t h thống Thuyết hệ thống trong Công tác Xã hội bắt nguồn từ lý thuyết hệ thống tổng quát của Ludwig Von Bertalanffy [16]. Lý thuyết này dựa trên quan điểm sinh học Trong công tác xã hội có hai loại thuyết hệ thống nổi bật được đề cập đến là thuyết hệ thống tổng quát và sự thay đổi trong toàn bộ hệ thống. Vì thế, nhân viên xã hội cần sáng tạo khi lập kế hoạch với thân chủ, tạo ra những ảnh hưởng cho những hệ thống liên quan, hướng đến việc hỗ trợ một cách hiệu quả nhất. “Hệ thống là một tập hợp các thành tố được sắp xếp có trật tự và liên hệ với nhau để hoạt đông thống nhất” [12].

Một hệ thống có thể gồm nhiều 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tiểu hệ thống, đồng thời là một bộ phận của hệ thống lớn hơn. Một hệ thống có thể gồm nhiều tiểu hệ thống (Tiểu hệ thống là hệ thống thứ cấp hoặc hệ thống hỗ trợ. Các tiểu hệ thống được phân biệt với nhau bởi các ranh giới) đồng thời hệ thống đó cũng là một bộ phận của hệ thống lớn hơn. Bản thân mỗi cá nhân cũng là một hệ thống và hệ thống (cá nhân) đó bao gồm nhiều tiểu hệ thống như: hệ thống sinh lý, hệ thống nhận thức, hệ thống tình cảm, hành động và các hệ thống phản ứng Các hệ thống luôn có sự tác động lên các cá nhân, có thể đó là sự tác động tiêu cực hoặc tích cực.

Bên cạnh đó hông phải tất cả mọi người đều có khả năng tiếp cận sự hỗ trợ như nhau về nguồn lực có từ các hệ thống tồn tại xung quanh. Như vậy, mỗi cá nhân chịu sự tác động khác nhau từ các hệ thống mà họ tồn tại. Đối với người cao tuổi trong hoạt động hỗ trợ của trung tâm cũng vậy, nhóm chịu tác động của nhiều hệ thống và mỗi cá nhân lại có khả năng tiếp cận khác nhau. Dựa trên lý thuyết này, nghiên cứu sẽ tìm hiểu sự tác động của các hệ thống lên người cao tuổi trong trung tâm.

Từ việc tìm hiểu đó, nhân viên xã hội sẽ tìm hiểu hoạt động của người cao tuổi trong môi trường mới và những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động đó. Tóm lại, nghiên cứu sử d ng thuyết hệ thống để xem xét mối tương tác giữa người cao tuổi với các hệ thống hỗ trợ khác. Từ đó có những định hướng cho việc hỗ trợ và can thiệp. thuy t nhu cầu của Maslow Nhà tâm lý học Abraham Maslow (1908-1970) được xem như một trong những người tiên phong trong trường phái Tâm lý học nhân văn (humanistic psychology), trường phái này được xem là thế lực thứ 3 (the Third Force) hi thế giới lúc ấy đang biết đến 2 trường phái tâm lý ch nh: Phân tâm học (Psychoanalysis) và Chủ nghĩa hành vi (Behaviorism).

Năm 1943, ông đã phát triển một trong các lý thuyết mà tầm ảnh hưởng của nó được thừa nhận rộng rãi và được sử d ng trong nhiều lĩnh vực hác 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhau, bao gồm cả lĩnh vực giáo d c. Đó là lý thuyết về Thang bậc nhu cầu (Hierarchy of Needs) của con người. Trong lý thuyết này, ông sắp xếp các nhu cầu của con người theo một hệ thống trật tự cấp bậc, trong đó, các nhu cầu ở mức độ cao hơn muốn xuất hiện thì các nhu cầu ở mức độ thấp hơn phải được thỏa mãn trước. Trong thời điểm đầu tiên của lý thuyết, Maslow đã sắp xếp các nhu cầu của con người theo 5 cấp bậc: Nhu cầu cơ bản (basic needs): bao gồm các nhu cầu cơ bản của con người như ăn, uống, ngủ, hông h để thở, tình d c Đây là những nhu cầu cơ bản nhất và mạnh nhất của con người.

Trong hình im tự tháp, chúng ta thấy những nhu cầu này được xếp vào bậc thấp nhất: bậc cơ bản nhất. Nhu cầu về xã hội (social needs): Nhu cầu này còn được gọi là nhu cầu mong muốn thuộc về một bộ phận, một tổ chức nào đó (belonging needs) hoặc nhu cầu về tình cảm, tình thương (needs of love). Nếu nhu cầu này hông được thoả mãn, đáp ứng, nó có thể gây ra các bệnh trầm trọng về tinh thần, thần inh. Nhu cầu về được quý trọng (esteem needs): Nhu cầu này còn được gọi là nhu cầu tự trọng vì nó thể hiện 2 cấp độ: nhu cầu được người hác quý mến, nể trọng thông qua các thành quả của bản thân, và nhu cầu cảm nhận, quý trọng ch nh bản thân, danh tiếng của mình, có lòng tự trọng, sự tự tin vào hả năng của bản thân.

Nhu cầu được thể hiện mình (self-actualizing needs): Khi nghe về nhu cầu này: “thể hiện mình” chúng ta hoan vội gán cho nó ý nghĩa tiêu cực. Nói một cách đơn giản hơn, đây ch nh là nhu cầu được sử d ng hết hả năng, tiềm năng của mình để tự h ng định mình, để làm việc, đạt các thành quả trong xã hội. Với lý thuyết về Thang bậc nhu cầu của Abraham Maslow chúng tôi sẽ tìm hiểu và chỉ ra hệ thống những nhu cầu của người cao tuổi trong trung tâm chăm sóc tập trung. Từ đó chúng ta xem x t đối chiếu để xác định mức độ 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] th ch hợp của những nhu cầu đó để có biện pháp can thiệp, giúp đỡ từ các ph a hác nhau sao cho hiệu quả của việc giúp đỡ là tốt nhất, hợp lý nhất.

Thuy t trao đổi xã hội. Các tác giả nghiên cứu thuyết trao đổi xã hội cho rằng luôn có sự thay đổi trong các mối quan hệ giữa con người và con người, bởi vì thông thường luôn có đi có lại. Tuy nhiên sự trao đổi này dựa trên sự cân nhắc giữa 2 bên về sự công bằng. Theo thuyết, sự thay đổi của xã hội và t nh ổn định của tiến trình trao đổi được các bên thương thuyết với nhau.

Thuyết cho rằng tất cả các mối quan hệ của con người được hình thành bởi sự phân t ch giá cả lợi nhuận một cách chủ quan và có sự so sánh giữa các lựa chọn. Peter Blau cho rằng sự trao đổi xã hội chỉ là một h a cạnh, một mặt của hành vi xã hội nhưng lại có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự hội nhập, đoàn ết. So sánh với trao đổi inh tế Blau cho rằng trao đổi xã hội có 2 chức năng cơ bản: một là tạo ra mối quan hệ gắn ết, thiện ch , tin cậy, nhất tr trong xã hội và hai là tạo ra mối quan hệ quyền lực giữa các bên tham gia trao đổi. Như vậy trao đổi xã hội có vai trò tạo dựng và phát triển hệ thống giá trị, chuẩn mực của nhóm, tổ chức và cộng đồng.

Giống như các tác giả hác của thuyết lựa chọn duy l. Blau coi nguyên tắc “c ng có lợi” là cơ chế tương tác gốc của các tương tác xã hội, là chuẩn mực xã hội cơ bản quy định và điều tiết mọi quan hệ tương tác và hành vi trao đổi. Peter Blau cho rằng các cá nhân luôn có xu hướng tự so sánh sự đầu tư của họ với phần thưởng họ nhận được.