Luận văn tìm hiểu về nhu cầu chăm sóc sức khỏe và sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh của người cao tuổi quận cầu giấy hà nội năm 2002

Tài liệu nghiên cứu Luận văn tìm hiểu về nhu cầu chăm sóc sức khỏe và sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh của người cao tuổi, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thắng
• Trường học: Trường Đại học Y tế Công cộng
• Chuyên ngành: Y tế công cộng
• Đề tài: Nhu Cầu Chăm Sóc Sức Khỏe Và Dịch Vụ Khám Chữa Bệnh Của Người Cao Tuổi Tại Quận Cầu Giấy, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2002
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 3. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 3.1. Một số khái niệm chung
• 3.1.1. Khái niệm về sức khỏe
• 3.1.2. Mô hình các vấn đề sức khỏe
• 3.1.3. Khái niệm về chăm sóc sức khỏe con người theo định hướng công bằng hiệu quả
• 3.1.4. Khái niệm mô hình sử dụng dịch vụ y tế Andersen
• 3.1.5. Khái niệm về người cao tuổi
• 3.1.6. Khái niệm về chất lượng sống
• 3.1.7. Khái niệm về chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi
• 3.1.8. Một số đặc điểm của tuổi già
• 3.1.9. Tình hình người cao tuổi trên thế giới và Việt Nam
• 3.2. Các nghiên cứu có đề cập đến vấn đề sức khỏe và sử dụng dịch vụ y tế tại cộng đồng
• 3.2.1. Một số nghiên cứu ở nước ngoài
• DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhu cầu chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại Cầu Giấy

Nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người cao tuổi tại quận Cầu Giấy, Hà Nội, đã trở thành một vấn đề cấp bách trong bối cảnh dân số già hóa. Theo thống kê, tỷ lệ người cao tuổi tại đây chiếm khoảng 10% dân số. Điều này đặt ra yêu cầu cần thiết về việc phát triển các dịch vụ khám chữa bệnh phù hợp với nhu cầu của nhóm đối tượng này. Nghiên cứu cho thấy, nhu cầu y tế của người cao tuổi không chỉ dừng lại ở việc điều trị bệnh mà còn bao gồm các dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện.

1.1. Tình trạng sức khỏe của người cao tuổi tại quận Cầu Giấy

Tình trạng sức khỏe của người cao tuổi tại quận Cầu Giấy đang gặp nhiều vấn đề. Nhiều người mắc các bệnh mạn tính như tiểu đường, huyết áp cao, và các bệnh lý về xương khớp. Theo nghiên cứu, tỷ lệ người cao tuổi có sức khỏe kém chiếm khoảng 30%, cho thấy sự cần thiết phải có các chương trình chăm sóc sức khỏe hiệu quả.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu chăm sóc sức khỏe

Nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người cao tuổi bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như tình trạng kinh tế, trình độ học vấn và sự tiếp cận dịch vụ y tế. Nghiên cứu cho thấy, những người cao tuổi có thu nhập thấp thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ khám chữa bệnh.

II. Vấn đề và thách thức trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi

Chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi tại quận Cầu Giấy đang đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt về dịch vụ y tế chuyên biệt cho nhóm đối tượng này. Nhiều người cao tuổi không có đủ thông tin về các dịch vụ y tế sẵn có, dẫn đến việc không sử dụng dịch vụ khi cần thiết. Hơn nữa, sự phân bổ không đồng đều các cơ sở y tế cũng là một yếu tố cản trở.

2.1. Thiếu hụt dịch vụ y tế cho người cao tuổi

Nhiều cơ sở y tế tại quận Cầu Giấy chưa đáp ứng đủ nhu cầu của người cao tuổi. Số lượng bác sĩ chuyên khoa cho người cao tuổi còn hạn chế, dẫn đến việc người cao tuổi phải chờ đợi lâu khi cần khám chữa bệnh.

2.2. Tâm lý và nhận thức của người cao tuổi về sức khỏe

Tâm lý tự ti và thiếu thông tin về sức khỏe khiến nhiều người cao tuổi không chủ động tìm kiếm dịch vụ y tế. Nghiên cứu cho thấy, khoảng 40% người cao tuổi không đi khám sức khỏe định kỳ do lo ngại về chi phí và thiếu hiểu biết về quyền lợi của mình.

III. Phương pháp cải thiện dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi

Để cải thiện dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi, cần có các phương pháp tiếp cận toàn diện. Việc nâng cao nhận thức về sức khỏe cho người cao tuổi và gia đình họ là rất quan trọng. Các chương trình giáo dục sức khỏe có thể giúp người cao tuổi hiểu rõ hơn về tình trạng sức khỏe của mình và các dịch vụ y tế có sẵn.

3.1. Tăng cường giáo dục sức khỏe cho người cao tuổi

Các chương trình giáo dục sức khỏe cần được triển khai thường xuyên để giúp người cao tuổi nhận thức rõ hơn về các vấn đề sức khỏe. Việc tổ chức các buổi hội thảo, tư vấn sức khỏe sẽ giúp người cao tuổi có thêm thông tin và tự tin hơn trong việc chăm sóc sức khỏe.

3.2. Cải thiện chất lượng dịch vụ y tế

Cần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế tại các cơ sở khám chữa bệnh. Đào tạo thêm nhân lực y tế chuyên về chăm sóc người cao tuổi sẽ giúp cải thiện tình hình. Hơn nữa, việc đầu tư vào cơ sở vật chất cũng là một yếu tố quan trọng để thu hút người cao tuổi đến khám chữa bệnh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chăm sóc sức khỏe người cao tuổi

Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc cải thiện dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi tại quận Cầu Giấy đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Sự gia tăng trong việc sử dụng dịch vụ y tế cho người cao tuổi đã được ghi nhận, cho thấy nhu cầu chăm sóc sức khỏe đang được đáp ứng tốt hơn.

4.1. Tăng cường sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh

Nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ người cao tuổi sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh đã tăng lên 20% sau khi có các chương trình giáo dục sức khỏe. Điều này cho thấy, việc nâng cao nhận thức đã giúp người cao tuổi chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe.

4.2. Đánh giá sự hài lòng của người cao tuổi với dịch vụ y tế

Sự hài lòng của người cao tuổi với dịch vụ y tế cũng đã được cải thiện. Theo khảo sát, khoảng 75% người cao tuổi cảm thấy hài lòng với chất lượng dịch vụ y tế mà họ nhận được, cho thấy những nỗ lực cải thiện dịch vụ đã có hiệu quả.

V. Kết luận và tương lai của chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại Cầu Giấy

Chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi tại quận Cầu Giấy cần được tiếp tục cải thiện và phát triển. Các chính sách y tế cần được điều chỉnh để phù hợp với nhu cầu thực tế của người cao tuổi. Tương lai, việc đầu tư vào chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi sẽ không chỉ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn giảm gánh nặng cho hệ thống y tế.

5.1. Định hướng phát triển dịch vụ y tế cho người cao tuổi

Cần có các chính sách rõ ràng để phát triển dịch vụ y tế cho người cao tuổi. Việc xây dựng các chương trình chăm sóc sức khỏe toàn diện sẽ giúp người cao tuổi sống khỏe mạnh và hạnh phúc hơn.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các cơ sở y tế và cộng đồng

Hợp tác giữa các cơ sở y tế và cộng đồng là rất quan trọng trong việc chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi. Các chương trình phối hợp sẽ giúp nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe và tạo ra một môi trường sống tốt hơn cho người cao tuổi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo ước tính của Liên hợp quốc, tỷ lệ người cao tuổi (NCT, từ 60 tuổi trở lên) trên toàn thế giới sẽ tăng từ 10% dân số năm 1999 lên 22% vào năm 2050. Ở Việt Nam, tỷ lệ này cũng tăng nhanh, từ 7,1% năm 1979 lên 8,2% năm 1999, với dự báo đạt khoảng 17% vào năm 2029, tương đương 16,49 triệu người. Quận Cầu Giấy, Hà Nội, là một khu đô thị mới với dân số khoảng 142.848 người, trong đó NCT chiếm 10%. Nhu cầu chăm sóc sức khỏe (CSSK) và sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh (KCB) của NCT tại đây là vấn đề cấp thiết, bởi tuổi cao thường đi kèm với nhiều bệnh mạn tính, suy giảm chức năng cơ thể và khả năng phục hồi kém.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm mô tả nhu cầu CSSK và mức độ sử dụng dịch vụ KCB của NCT quận Cầu Giấy năm 2002, đồng thời tìm hiểu các nguyện vọng về CSSK của nhóm đối tượng này. Nghiên cứu có phạm vi từ tháng 2 đến tháng 10 năm 2002, tập trung tại quận Cầu Giấy, Hà Nội. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp dữ liệu định lượng và định tính làm cơ sở đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng CSSK cho NCT, góp phần cải thiện các chỉ số sức khỏe và chất lượng cuộc sống của nhóm dân số ngày càng gia tăng này.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên mô hình sử dụng dịch vụ y tế của Andersen, trong đó các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng dịch vụ CSSK được phân thành ba nhóm: yếu tố định vị (cấu trúc dân số, xã hội, niềm tin sức khỏe), yếu tố thúc đẩy (nguồn lực gia đình, cộng đồng) và yếu tố nhu cầu (tình trạng sức khỏe theo nhận thức chủ quan và đánh giá của nhà cung cấp dịch vụ).

Khái niệm về sức khỏe được hiểu theo Tổ chức Y tế Thế giới (TCYTTG) là trạng thái thoải mái hoàn toàn về thể chất, tinh thần và xã hội, không chỉ đơn thuần là không có bệnh tật. CSSK cho NCT được xem là một hoạt động tổng thể, bao gồm chăm sóc y tế, dinh dưỡng, phục hồi chức năng và hỗ trợ tinh thần, nhằm giúp NCT sống khỏe, sống vui và sống có ích.

Ngoài ra, nghiên cứu cũng dựa trên các quy định pháp luật về NCT tại Việt Nam, như Pháp lệnh Người cao tuổi năm 2000 và Nghị định hướng dẫn thực hiện năm 2002, nhấn mạnh quyền được chăm sóc sức khỏe ban đầu tại nơi cư trú và đảm bảo các nhu cầu cơ bản của NCT.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang kết hợp định lượng và định tính. Cỡ mẫu định lượng là 210 NCT, được chọn theo phương pháp mẫu cụm nhiều giai đoạn từ 3 phường trong tổng số 7 phường của quận Cầu Giấy. Cỡ mẫu được tính toán dựa trên tỷ lệ nhu cầu CSSK ước tính 50%, sai số chấp nhận 10%, và hệ số ảnh hưởng thiết kế 2,0 để đảm bảo độ chính xác.

Phương pháp định tính gồm 2 cuộc thảo luận nhóm với 16 NCT đại diện các đặc điểm tuổi, giới và nghề nghiệp nhằm làm rõ quan niệm về CSSK, cách xử trí bệnh và nguyện vọng của NCT.

Dữ liệu định lượng được thu thập qua phỏng vấn trực tiếp với bộ câu hỏi chuẩn, xử lý bằng phần mềm EPI-INFO 6. Dữ liệu định tính được phân tích tổng hợp từ biên bản và ghi âm. Quá trình thu thập được giám sát chặt chẽ, điều tra viên được tập huấn kỹ lưỡng, và các thông tin cá nhân được bảo mật nghiêm ngặt.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm dân số NCT: Trong 210 đối tượng, nhóm tuổi 60-74 chiếm 78,6%, nhóm 75+ chiếm 21,4%. Giới tính nữ chiếm 55,7%, nam 44,3%. Trình độ học vấn còn thấp, với 9,5% mù chữ và 27,1% học trên đại học. Nghề nghiệp trước đây chủ yếu là cán bộ viên chức (51,9%) và nông dân (30%). Hầu hết (74,7%) sống cùng con cháu, 89,5% tự đánh giá mức sống vừa đủ.

2. Tình trạng sức khỏe và tinh thần: 54,3% tự đánh giá sức khỏe không tốt, chỉ 7,6% cảm thấy khỏe. Tình trạng tinh thần không thoải mái hoặc lo lắng buồn phiền chiếm 50%, trong đó nguyên nhân chủ yếu là bệnh tật (74,2%) và vấn đề gia đình (29,5%). Khả năng đi lại và nghe nói khó khăn lần lượt là 17,6% và 24,8%. Khả năng ăn nhai không bình thường chiếm 51,9%, chủ yếu do răng rụng (77,1%). Tỷ lệ đọc khó khăn hoặc không đọc được là 44,3%. Tỷ lệ sử dụng dụng cụ trợ giúp thấp, chỉ 21,9% dùng răng giả, 0,5% dùng máy trợ thính.

3. Bệnh mạn tính và điều trị: 67,1% mắc bệnh ảnh hưởng đến hoạt động hàng ngày, phổ biến nhất là bệnh hệ thần kinh (39,5%), trong đó mất ngủ chiếm 26,2%, tiếp theo là bệnh hệ tuần hoàn (32,9%) với tăng huyết áp 17,2%. Tỷ lệ mắc bệnh phải điều trị trong 6 tháng là 57,6%, cao hơn ở nữ (64,1%) so với nam (49,5%). Trung bình mỗi người mắc 2,5 lần bệnh phải điều trị trong 6 tháng. Tỷ lệ mắc bệnh phải điều trị cao nhất ở nhóm có mức sống khó khăn (81,3%).

4. Sử dụng dịch vụ y tế và thói quen sức khỏe: 74,8% NCT tập thể dục thường xuyên. Tỷ lệ nghiện hút thuốc lá là 21,4%, nghiện uống rượu 8,1%, cao hơn ở nam giới. Tỷ lệ tham gia công tác xã hội chỉ chiếm 32,4%. Tỷ lệ giao tiếp thường xuyên với người thân, bạn bè là 66,7%.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy NCT quận Cầu Giấy có sức khỏe và chất lượng cuộc sống còn nhiều hạn chế, đặc biệt tỷ lệ mắc bệnh mạn tính cao và ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hàng ngày. Tỷ lệ tự đánh giá sức khỏe không tốt (54,3%) và tinh thần không thoải mái (50%) phản ánh gánh nặng bệnh tật và áp lực tâm lý. So với các nghiên cứu trong khu vực, tỷ lệ sức khỏe tốt của NCT Việt Nam thấp hơn nhiều so với Trung Quốc (39%) hay Hàn Quốc (59%).

Khả năng sử dụng dụng cụ trợ giúp còn hạn chế, đặc biệt máy trợ thính chỉ 0,5%, trong khi tỷ lệ suy giảm thính lực lên đến 24,8%, cho thấy nhu cầu về thiết bị hỗ trợ y tế chưa được đáp ứng đầy đủ. Tỷ lệ mắc bệnh mạn tính và số lần điều trị cao hơn ở nhóm có mức sống khó khăn, cho thấy yếu tố kinh tế ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế.

Việc tập thể dục thường xuyên ở mức cao (74,8%) là điểm tích cực, góp phần duy trì sức khỏe và giảm nguy cơ tàn phế. Tuy nhiên, tỷ lệ nghiện thuốc lá và rượu bia vẫn còn đáng kể, đặc biệt ở nam giới, cần được chú trọng trong các chương trình phòng chống bệnh.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ phân bố nhóm tuổi, giới tính, mức độ sử dụng dịch vụ y tế, tỷ lệ mắc bệnh mạn tính và mối liên hệ giữa mức sống với tình trạng bệnh để minh họa rõ nét hơn các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chương trình chăm sóc sức khỏe ban đầu tại cộng đồng: Phát triển các trạm y tế phường với đội ngũ cán bộ y tế được đào tạo chuyên sâu về chăm sóc NCT, nhằm phát hiện sớm và quản lý bệnh mạn tính, giảm tỷ lệ nhập viện. Thực hiện trong vòng 1-2 năm, do Sở Y tế và Trung tâm Y tế quận chủ trì.

2. Phổ biến và hỗ trợ sử dụng dụng cụ trợ giúp y tế: Cung cấp máy trợ thính, răng giả và kính mắt miễn phí hoặc trợ giá cho NCT có khó khăn về tài chính, nhằm cải thiện chức năng nghe, ăn nhai và đọc viết. Thực hiện trong 3 năm, phối hợp giữa ngành y tế và các tổ chức xã hội.

3. Tổ chức các hoạt động nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi sức khỏe: Triển khai các chương trình giáo dục về tác hại của thuốc lá, rượu bia và lợi ích của tập thể dục thường xuyên, đặc biệt nhắm vào nhóm nam giới NCT. Thời gian thực hiện 1 năm, do Trung tâm Y tế và Hội Người cao tuổi phối hợp thực hiện.

4. Xây dựng mạng lưới hỗ trợ tinh thần và xã hội cho NCT: Tăng cường các câu lạc bộ, hoạt động giao lưu, hỗ trợ tâm lý nhằm giảm tình trạng cô đơn, lo lắng, buồn phiền ở NCT. Thực hiện liên tục, do các tổ chức xã hội và chính quyền địa phương đảm nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngành y tế công cộng và quản lý y tế: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, chương trình chăm sóc sức khỏe phù hợp cho NCT, đặc biệt trong bối cảnh già hóa dân số.

2. Các nhà nghiên cứu về lão khoa và sức khỏe cộng đồng: Tham khảo dữ liệu thực tiễn về tình trạng sức khỏe, bệnh tật và nhu cầu sử dụng dịch vụ y tế của NCT tại đô thị Việt Nam.

3. Các tổ chức xã hội và hội người cao tuổi: Áp dụng các khuyến nghị để tổ chức hoạt động hỗ trợ, nâng cao chất lượng cuộc sống và chăm sóc tinh thần cho NCT.

4. Cơ quan hoạch định chính sách và địa phương: Dựa trên kết quả để phân bổ nguồn lực, phát triển mạng lưới y tế cơ sở và các dịch vụ hỗ trợ phù hợp với đặc điểm dân số NCT tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người cao tuổi tại quận Cầu Giấy như thế nào?
   Nhu cầu rất cao, với hơn 57% NCT mắc bệnh phải điều trị trong 6 tháng và 67% có bệnh ảnh hưởng đến hoạt động hàng ngày. NCT mong muốn được chăm sóc sức khỏe định kỳ và hỗ trợ y tế tại nơi cư trú.

2. Tỷ lệ sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh của người cao tuổi ra sao?
   Phần lớn NCT sử dụng dịch vụ y tế khi cần thiết, tuy nhiên vẫn có nhóm tự điều trị tại nhà do khó khăn về tài chính hoặc tiếp cận dịch vụ. Tỷ lệ điều trị liên tục và số lần điều trị cao phản ánh nhu cầu lớn về dịch vụ y tế.

3. Các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe và sử dụng dịch vụ y tế của người cao tuổi là gì?
   Mức sống kinh tế, tình trạng bệnh tật, khả năng đi lại và nghe nói, cũng như yếu tố tinh thần đều ảnh hưởng đến việc sử dụng dịch vụ y tế và chất lượng cuộc sống của NCT.

4. Người cao tuổi có tham gia các hoạt động xã hội và thể dục thể thao không?
   Khoảng 32% NCT còn tham gia công tác xã hội, đoàn thể, và gần 75% tập thể dục thường xuyên, điều này góp phần duy trì sức khỏe và giảm nguy cơ bệnh tật.

5. Làm thế nào để cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi?
   Cần tăng cường y tế cơ sở, hỗ trợ dụng cụ trợ giúp, nâng cao nhận thức về sức khỏe, đồng thời phát triển các hoạt động hỗ trợ tinh thần và xã hội nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho NCT.

Kết luận

• Tỷ lệ người cao tuổi tại quận Cầu Giấy chiếm 10% dân số, với đa số trong nhóm tuổi 60-74 và nữ chiếm ưu thế.
• Sức khỏe của NCT còn nhiều hạn chế, với hơn 54% tự đánh giá không khỏe và 67% mắc bệnh ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.
• Tỷ lệ mắc bệnh mạn tính cao, đặc biệt là các bệnh hệ thần kinh, tuần hoàn và cơ-xương-khớp.
• Mức sống kinh tế và tình trạng tinh thần có ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe và nhu cầu sử dụng dịch vụ y tế của NCT.
• Cần triển khai các giải pháp nâng cao chất lượng CSSK, hỗ trợ dụng cụ trợ giúp và phát triển các hoạt động xã hội nhằm cải thiện sức khỏe và chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi.

Tiếp theo, các cơ quan chức năng và ngành y tế cần phối hợp triển khai các chương trình chăm sóc sức khỏe cộng đồng, đồng thời nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng để xây dựng chính sách phù hợp. Đề nghị các nhà quản lý, nghiên cứu và tổ chức xã hội quan tâm và áp dụng kết quả nghiên cứu này nhằm nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ DÀO TẠO - BỘ Y TẾ TRƯỜNG DẠI HỌC Y TÊ CÔNG CỘNG Nguyễn Thị Minh Hiền TÌM HIỂU NHU CẦU VỀ CHĂM súc sức KHỎE VÀ SỬ DỤNG DỊCH vụ KHÁM CHỮA BỆNH CỦA NGUÔI CAO TUỔI QUẬN CẨU GIẤY, HÀ NỘI - NĂM 2002 LUẬN VĂN THẠC sỉ Y TÊ CÔNG CỘNG MÃ SỐ: HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. PHẠM THẮNG GS. PHẠM MẠNH HÙNG , Hà Nội - 2002 LỜI CẢM ƠN Trang dầu tiên của luận văn tôi xin bày tỏ lòng biết on chán thành và sáu sắc tới Tiến sỹ Phạm Thắng, Giáo sư Tiến sỹ Khoa học Phạm Mạnh Hùng, là những người thầy đã tận tình hướng dẩn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn. Tòi xin chán thành cảm on Ban giám hiệu, Phòng Đào tạo Nghiên cứu khoa học, Phòng Điểu phối thực địa cùng các thầy cô giáo và cán bộ công nhân viên trường Đại học Y tê Công cộng đã nhiệt tình giảng dạy, tạo điêu kiện thuận lợi cho tói trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn này.

Tôi xin chán thành cảm on Trung tám y tế quận cầu Giấy, uỷ ban nhân dán, Trạm y tế, Hội người cao tuổi phường Yên Hoà, Trung Hoà, Nghĩa Tán dã nhiệt tình giúp đỡ, tạo điêu kiện thuận lợi giúp tôi trong quá trình học và làm việc tại thực địa. Tôi xin cảm on Ban lãnh đạo, các bạn đồng nghiệp Viện Thông tin-Thư viện Y học Trung ưong, các bạn tập thể lớp Cao học Y tế Công cộng khoá 4 trường Đại học Y tế Công cộng đã dộng viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập. Tôi biết on gia đình, bạn bè và người thán đã luôn khuyến khích, động viên, giúp tôi có điều kiện tốt nhất đê hoàn thành chưong trình học tập của khóa học này. Nguyễn Thị Minh Hiền MỤC LỤC Danh mục chữ cái viết tắt.

Danh mục các bảng. Danh mục các biểu đồ. 1 Mục tiêu nghiên cứu. Tổng quan tài liệu.

Đối tượng và phương pháp nghiôn cứu. Kết quả nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu định lượng. Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu.

Một số vấn đề liên quan tới sức khỏe của NCT. Mức độ sử dụng dịch vụ KCB và một số nguyện vọng về CSSK của NCT 43 3. Kết quả nghiêncứu định tính. Tài liệu tham khảo.

Câu hỏi phỏng vấn. Hướng dẫn thảo luận nhóm. DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BHYT : Bảo hiểm y tế BS : Bác sỹ BV : Bênh Viên CBVC : Cán bộ viên chức CBYT : Cán bộ y tế CSSK : Chăm sóc sức khỏe DVYT : Dịch vụ y tế ĐTĐ : Đái tháo đường ĐY : Đông y HĐHN : Hoạt động hàng ngày HĐKT : Hoạt đông kinh tế KCB : Khám chữa bệnh KT : Kinh tế LHQ : Liên hợp quốc NCT : Người cao tuổi NXB : Nhà xuất bản PK : Phòng khám PKĐK : phòng khám đa khoa PKĐY : Phòng khám đông y SK : Sức khỏe TCYTTG : Tổ chức y tế thế giới TĐHV : Trình độ học vấn TY : Tây y TYT : Trạm y tế XH : Xã hội DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Phân bố đối tượng theo nhóm tuổi Bảng 2.

Phân bố đối tượng theo giới tính Bảng 3. Phân bố đối tượng theo trình độ học vấn Bảng 4. Phân bố đối tượng theo nghề nghiệp chính trước đây Bảng 5. Phân bố đối tượng theo hoàn cảnh sống hiộn tại Bảng 6.

Phân bố đối tượng theo mức sống Bảng 7. Tự đánh giá về tình trạng sức khỏe Bảng 8. Tự đánh giá về tình trạng tinh thần Bảng 9. Các lý do không thoải mái hoặc lo lắng buồn phiền Bảng 10.

Mức độ được giao tiếp với người thân, bạn bè Bảng 11. Tham gia công tác xã hội, đoàn thể Bảng 12. Khả năng đi lại và nghe với cường độ nói bình thường Bảng 13. Khả nãng ăn nhai Bảng 14.

Các lý do làm cho đối tượng ăn nhai không bình thường Bảng 15. Khả năng đọc Bảng 16. Khả năng dùng dụng cụ trợ giúp Bảng 17. Một số thói quen có ảnh hưởng tới sức khỏe Bảng 18.

Tình hình mắc bệnh mạn tính có hoặc không gây ảnh hưởng HĐHN Bảng 19. Phân bố các bộnh hoặc chứng bệnh theo nhóm Bảng 20. Phân bố số bệnh hoặc chứng bênh mắc trên đầu người Bảng 21. Tinh hình mắc bệnh phải điều trị trong 6 tháng Bảng 22.

Phân số lần mắc bônh phải điều trị trên đầu người Bảng 23. So sánh giữa tình trạng mắc bệnh phải điều trị và mức sống Bảng 24. So sánh giữa tình trạng mắc bệnh phải điều trị và tình trạng tinh thần Bảng 25. Phân bố đối tượng có bảo hiểm y tế Bảng 26.

Tinh hình khám sức khỏe định kỳ Bảng 27. Tinh hình biết về một số chỉ sô' theo dõi sức khỏe NCT Bảng 28. Các lý do không đi khám kiểm tra SK định kỳ Bảng 29. Các cách lựa chọn xử trí khi mắc bệnh phải điều trị Bảng 30.

Các cách lựa chọn nơi KCB khi mắc bệnh phải điều trị Bảng 31. Mức độ tiếp cân với CBYT khi mắc bệnh phải điều trị Bảng 32. Tỷ lệ nằm viện điều trị Bảng 33. Khả năng chi trả phí KCB & mua thuốc Bảng 34.

Tmh hình điều trị tại nhà Bảng 35. Các cách lựa chọn xử trí điều trị tại nhà Bảng 36. Tinh hình biết về một số thông tin sức khỏe NCT Bảng 37. Nguổn cung cấp thông tin Bảng 38.

Một số nguyện vọng về CSSK DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Biểu đồ 1. Sô' người >60 tuổi trên thế giới lừ 1950-2005 Biểu đổ 2. Phân bô' đối tượng theo nhóm tuổi Biểu đồ 3. Phân bô' đối tượng theo giới tính Biểu đồ 4.

Phân bô' đối tượng theo trình độ học vấn Biểu đồ 5. Phân bô' đối tượng theo nghề nghiệp chính trước đây Biểu đổ 6. Phân bô' đối tượng theo hoàn cảnh sống hiện tại Biểu đồ 7. Phân bô' đối tượng theo mức sống Biổu đồ 8.

Các lý do không thoải mái hoặc lo lắng buổn phiền Biổu đồ 9. Các lý do làm cho đối tượng ăn nhai không bình thường Biểu đổ 10. Tình hình mắc bệnh mạn tính có hoặc không ảnh hưởng HĐHN Biổu đồ 11. Phân bố các bệnh hoặc chứng bệnh theo nhóm Biểu đổ 12.

Tình hình mắc bệnh phải điều trị trong 6 tháng Biểu đổ 13. Phân bô' sô' lần mắc bệnh phải điều trị trôn đầu người trong 6 tháng Biểu đổ 14. So sánh giữa lình trạng mắc bệnh phải điều trị và mức sống Biểu đồ 15. So sánh giữa tình trạng mắc bệnh phải điều trị và linh thần Biểu đồ 16.

Phân bố đối tượng có bảo hiểm y tê' Biểu đồ 17. Các cách lựa chọn nơi KCB khi mắc bệnh phải điều trị Biểu đồ 18. Tỷ lẹ nằm viên điều trị Biểu đổ 19. Khả năng chi trả phí KCB & mua thuốc Biểu đồ 20.

Tinh hình điều trị lại nhà Biểu đồ 21. Một sô' nguyện vọng của đối tương về CSSK 1 ĐẶT VẤN ĐỂ Vào những thập kỷ cuối của thế kỷ 20, nhờ thành tựu của khoa học, khoa học y học và công tác dân số kế hoạch hoá gia đình mà ở nhiều nước trên thế giới xu thế tỷ lệ sinh và tỷ lệ chết ngày càng giảm, tuổi thọ trung bình ngày càng tăng. Ảnh hưởng của già hóa dân số đã đặt ra không ít vấn đề cho chính phủ các quốc gia. Liên hợp quốc (LHQ) ước tính số người cao tuổi (NCT: 60 tuổi trở lên, không kể giới tính) trên toàn thế giới sẽ tăng từ 10% dân số (năm 1999) lên 22% dân sô' (năm 2050) và kêu gọi nhân loại không thể coi nhẹ vấn đề già hóa dân sô' cho dù được xem là tích cực hay tiêu cực.

Mọi người cần quan tâm chăm sóc đối với NCT, nhằm đảm bảo cho NCT được sống khỏe, sống vui, sống hữu ích [38]. Ở Việt Nam qua kết quả của ba cuộc tổng điều tra dân sô' cho thấy, sô' NCT tăng dần chiếm tỷ lệ so với tổng dân sô' là 7,1% (năm 1979), 7,2% (năm 1989) và 8,2% (năm 1999). Trong thập kỷ 80, tỷ lệ NCT hầu như không biến đổi, tổng sô' NCT tăng 24% tương đương với mức tăng tổng dân số 22%. Nhưng bước sang thập kỷ 90, sô' NCT tăng 34% trong khi tổng dân sô' chỉ tăng 18%, như vậy mức tăng NCT gần gấp đôi so với mức tăng dân số chung.

Dự báo sô' NCT cả nước sẽ tăng từ 8,2% dân sô' năm 1999 (6,19 triệu) lên 17% dân sô' năm 2029 (16,49 triệu)[19]. Nghiôn cứu của Uỷ ban về các vâh đề xã hội của Quốc hội khóa X (1997- 1998) còn cho thấy, ở một sô' địa phương nhất là những nơi làm tốt công tác kế hoạch hóa gia đình thì tỷ lệ NCT đã xấp xỉ từ 12%-15% dân sô'[39]. Tuổi cao không phải là tình trạng bệnh tật, nhưng dỗ tạo điều kiên phát sinh các bệnh khác. Tuổi cao thường mắc nhiều bệnh do chức năng các cơ quan trong cơ thể suy giảm và khả năng phục hồi sức khỏe kém[18].

Đặc trưng bệnh NCT là bệnh mạn tính không lây, dễ gây mâì khả năng sinh hoạt kéo dài, chi phí lốn kém[57]. Nếu so với tỷ lệ dân số, thì tỷ lệ vào viện của NCT tăng gấp 2-3 lần nhóm dân sô' khác. Ước tính trung bình ở các nước đang phát triển có tới 4% sô' NCT phải nằm viện, 10% cần sự giúp đỡ thực sự của gia đình và cứu trợ xã hội[41 ]. Theo sô' liệu của Viên Lão khoa, kổ lừ năm 1970 đến nay nhiều nghiên cứu về thực trạng sức 2 khỏe và bênh tật của NCT đều cho thấy tuy khác nhau theo năm, theo vùng nhưng nhìn chung tỷ lệ NCT có sức khỏe kém khá cao, tỷ lệ NCT có sức khỏe tốt chiếm rất thấp từ 0,8%-27,l%.

Nữ được coi là có sức khỏe kém hơn nam [24][28] [36J. So với NCT ở các nước trong khu vực, thì tình trạng sức khỏe NCT Việt Nam thấp hơn. Tỷ lệ NCT được đánh giá khỏe mạnh ở Trung Quốc là 39%, Hàn Quốc 59%, Malaixia 54%[48]. Ngoài ra, một bộ phận NCT còn có tâm lý tự ty, mặc cảm, dễ bị tổn thương vì nghèo túng, già yếu, bệnh tật, phải nhờ cậy vào gia đình và cộng đồng, trình độ hiểu biết còn hạn chế[12].

Đây thực sự là một vấn đề y tế công cộng đòi hỏi không những ngành y tế mà toàn xã hôi phải quan tâm. Cầu Giấy là một khu đô thị mới, được công nhận lừ tháng 9/1997, gồm 7 phường, 142.848 dân trong đó NCT chiếm 10%[37].