Nghiên cứu điều trị viêm nướu triển dưỡng bằng laser diode tại Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP.HCM

Nghiên cứu lâm sàng về điều trị viêm nướu bằng laser diode tại bệnh viện răng hàm mặt TP.HCM, đánh giá hiệu quả và các yếu tố liên quan.

• Tác giả: Trần Thanh Tâm
• Người hướng dẫn: GS. Phạm Văn Lình
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Răng Hàm Mặt
• Đề tài: Nghiên Cứu Điều Trị Viêm Nướu Triển Dưỡng Bằng Laser Diode Tại Bệnh Viện Răng Hàm Mặt TP.HCM
• Loại tài liệu: Luận Văn Chuyên Khoa Cấp II
• Năm xuất bản: 2021-2022
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Các thành phần mô nha chu
• 2.1.1. Mô nướu
• 2.1.2. Dây chằng nha chu
• 2.1.3. Hệ thống sợi liên kết
• 2.1.4. Mạch máu và thần kinh
• 2.1.5. Xê măng
• 2.1.6. Xương ổ răng
• 2.2. Viêm nướu triển dưỡng
• 2.2.1. Khái niệm
• 2.2.2. Lâm sàng và các yếu tố liên quan đến viêm nướu triển dưỡng
• 2.2.2.1. Viêm nướu triển dưỡng do viêm
• 2.2.2.2. Viêm nướu triển dưỡng do thuốc
• 3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Đạo đức trong nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đặc điểm chung đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân viêm nướu triển dưỡng mãn tính và các yếu tố liên quan
• 4.3. Kết quả điều trị viêm nướu triển dưỡng mãn tính bằng laser diode và các yếu tố liên quan
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHIẾU THU THẬP DỮ LIỆU
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu điều trị viêm nướu triển dưỡng bằng laser diode

Viêm nướu triển dưỡng là một tình trạng bệnh lý phổ biến trong nha khoa, đặc biệt tại Việt Nam. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng mà còn gây ra nhiều vấn đề về thẩm mỹ và tâm lý cho bệnh nhân. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của phương pháp điều trị viêm nướu triển dưỡng bằng laser diode tại Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP.HCM. Phương pháp này hứa hẹn mang lại nhiều lợi ích cho bệnh nhân, từ việc giảm đau đến việc cải thiện tình trạng viêm nhiễm.

1.1. Đặc điểm lâm sàng của viêm nướu triển dưỡng

Viêm nướu triển dưỡng thường biểu hiện qua sự phát triển quá mức của mô nướu, gây ra tình trạng sưng tấy và chảy máu. Các triệu chứng này có thể ảnh hưởng đến chức năng ăn nhai và thẩm mỹ của bệnh nhân. Việc nhận diện sớm các triệu chứng này là rất quan trọng để có phương pháp điều trị kịp thời.

1.2. Tình hình viêm nướu triển dưỡng tại Việt Nam

Tại Việt Nam, tỷ lệ người mắc viêm nướu triển dưỡng rất cao, đặc biệt là ở những người trên 45 tuổi. Hơn 50% trường hợp viêm nướu mãn tính liên quan đến tình trạng vệ sinh răng miệng kém. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp điều trị hiệu quả và kịp thời.

II. Thách thức trong điều trị viêm nướu triển dưỡng

Việc điều trị viêm nướu triển dưỡng gặp nhiều thách thức, bao gồm việc xác định nguyên nhân chính xác và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Các phương pháp truyền thống như phẫu thuật cắt nướu thường gây đau đớn và có nguy cơ biến chứng. Do đó, việc áp dụng công nghệ mới như laser diode là một giải pháp tiềm năng.

2.1. Những khó khăn trong chẩn đoán

Chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây viêm nướu triển dưỡng là một thách thức lớn. Nhiều yếu tố như vệ sinh răng miệng kém, thuốc men, và các vấn đề toàn thân có thể gây ra tình trạng này. Việc phân loại đúng loại viêm nướu cũng rất quan trọng để có phương pháp điều trị hiệu quả.

2.2. Hạn chế của các phương pháp điều trị truyền thống

Các phương pháp điều trị truyền thống như phẫu thuật cắt nướu thường gây đau đớn và có thể để lại sẹo. Hơn nữa, những phương pháp này không đảm bảo hiệu quả lâu dài, dẫn đến nguy cơ tái phát bệnh. Do đó, cần tìm kiếm các phương pháp điều trị mới hơn.

III. Phương pháp điều trị viêm nướu triển dưỡng bằng laser diode

Phương pháp điều trị bằng laser diode đã được chứng minh là hiệu quả trong việc điều trị viêm nướu triển dưỡng. Công nghệ này không chỉ giúp cắt bỏ mô bệnh mà còn giảm thiểu đau đớn và thời gian hồi phục cho bệnh nhân. Nghiên cứu tại Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP.HCM cho thấy kết quả khả quan trong việc cải thiện tình trạng viêm nướu.

3.1. Cơ chế hoạt động của laser diode

Laser diode hoạt động bằng cách phát ra ánh sáng có bước sóng cụ thể, giúp cắt bỏ mô hoại tử và giảm thiểu sự phát triển của vi khuẩn. Năng lượng laser được hấp thụ bởi các tế bào, làm tăng nhiệt độ và giúp loại bỏ mô bệnh mà không gây tổn thương cho các mô xung quanh.

3.2. Lợi ích của việc sử dụng laser trong điều trị

Sử dụng laser trong điều trị viêm nướu triển dưỡng mang lại nhiều lợi ích như giảm đau, không chảy máu, và không cần khâu. Bệnh nhân cảm thấy thoải mái hơn và thời gian hồi phục nhanh chóng hơn so với các phương pháp truyền thống.

IV. Kết quả nghiên cứu điều trị viêm nướu triển dưỡng

Kết quả nghiên cứu cho thấy phương pháp điều trị bằng laser diode mang lại hiệu quả cao trong việc cải thiện tình trạng viêm nướu triển dưỡng. Sau khi điều trị, hầu hết bệnh nhân đều có sự cải thiện rõ rệt về triệu chứng và tình trạng sức khỏe răng miệng. Điều này khẳng định tính khả thi của phương pháp này trong thực hành lâm sàng.

4.1. Đánh giá hiệu quả điều trị sau 1 tháng

Sau 1 tháng điều trị, nhiều bệnh nhân cho thấy sự cải thiện rõ rệt về tình trạng viêm nướu. Các chỉ số lâm sàng như chỉ số nướu và chỉ số chảy máu đều giảm đáng kể, cho thấy hiệu quả của phương pháp laser diode.

4.2. So sánh với các phương pháp điều trị khác

So với các phương pháp điều trị truyền thống, laser diode cho thấy ưu điểm vượt trội về hiệu quả và sự thoải mái cho bệnh nhân. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tái phát bệnh cũng thấp hơn so với các phương pháp phẫu thuật thông thường.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của điều trị viêm nướu

Nghiên cứu điều trị viêm nướu triển dưỡng bằng laser diode tại Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP.HCM đã chứng minh được hiệu quả và tính khả thi của phương pháp này. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện kỹ thuật và mở rộng ứng dụng của laser trong điều trị các bệnh lý nha khoa khác.

5.1. Triển vọng phát triển công nghệ laser trong nha khoa

Công nghệ laser đang ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong nha khoa. Việc phát triển các loại laser mới và cải tiến kỹ thuật sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu rủi ro cho bệnh nhân.

5.2. Nhu cầu nghiên cứu thêm về viêm nướu triển dưỡng

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ hơn về nguyên nhân và cơ chế gây ra viêm nướu triển dưỡng. Điều này sẽ giúp phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả hơn và giảm thiểu tình trạng tái phát bệnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Viêm nướu triển dưỡng là một trong những bệnh lý nha chu phổ biến, gây tổn thương cấu trúc mô mềm nâng đỡ quanh răng và ảnh hưởng tiêu cực đến thẩm mỹ cũng như chất lượng cuộc sống của người bệnh. Theo các báo cáo dịch tễ học răng miệng tại Việt Nam, có gần 97% dân số trưởng thành mắc các bệnh lý liên quan đến mô nha chu, trong đó tỷ lệ mắc ở nhóm người trên 45 tuổi chiếm tới khoảng 85%. Đáng chú ý, hơn 50% trường hợp viêm nướu mãn tính bắt nguồn từ sự tích tụ kéo dài của mảng bám sinh học và vôi răng không được kiểm soát.

Tình trạng phì đại mô nướu kéo dài không chỉ làm suy giảm chức năng ăn nhai và cản trở phát âm mà còn hình thành các túi nướu giả, tạo môi trường yếm khí thuận lợi cho vi khuẩn kỵ khí phát triển, dẫn tới nguy cơ viêm nha chu phá hủy xương ổ răng và mất răng sớm. Phương pháp phẫu thuật cắt nướu bằng dao mổ kim loại truyền thống bộc lộ nhiều hạn chế như chảy máu nhiều trong phẫu thuật, đau đớn kéo dài sau mổ và thời gian lành thương chậm. Nhằm khắc phục những nhược điểm này, công nghệ laser diode đã mở ra hướng can thiệp mới với khả năng quang đông cầm máu và triệt tiêu vi khuẩn vượt trội.

Luận văn chuyên khoa cấp II thực hiện đề tài tại Bệnh viện Răng Hàm Mặt Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ tháng 3 năm 2021 đến tháng 4 năm 2022. Nghiên cứu đặt ra hai mục tiêu trọng tâm: mô tả đặc điểm lâm sàng cùng các yếu tố liên quan của viêm nướu triển dưỡng, đồng thời đánh giá toàn diện kết quả điều trị phì đại mô nướu bằng máy laser diode bước sóng 810nm trên cỡ mẫu 80 bệnh nhân. Đề tài cung cấp những bằng chứng khoa học thực nghiệm có giá trị cao, góp phần chuẩn hóa quy trình điều trị nha chu kỹ thuật cao và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe răng miệng cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Cơ sở lý thuyết của nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng sinh thái học mảng bám nha chu và cơ chế tương tác quang sinh học của bức xạ laser lên mô mềm. Sinh bệnh học của viêm nướu triển dưỡng là sự kết hợp giữa phản ứng viêm mãn tính do độc tố vi khuẩn và sự tăng sinh bất thường của các sợi collagen cùng chất nền ngoại bào trong mô liên kết nướu.

Nghiên cứu ứng dụng các lý thuyết và mô hình chuyên ngành sau:

• Lý thuyết vi khuẩn học và miễn dịch học nha chu: Sự lắng đọng màng sinh học vi khuẩn kích thích cơ thể sản sinh các chất trung gian gây viêm như prostaglandin, histamine và bradykinin, thúc đẩy tăng sinh tế bào nội mô mao mạch và phù nề mô kẽ.
• Cơ chế tương tác quang nhiệt của Laser Diode: Năng lượng photon ở bước sóng hồng ngoại 810nm hấp thụ chọn lọc cao bởi các hạt sắc tố melanin và huyết sắc tố hemoglobin trong hồng cầu. Nhiệt năng sinh ra tại chỗ làm bốc hơi nước nội bào ở độ sâu khoảng 500µm, cho phép cắt bỏ chính xác mô nướu bệnh lý, làm biến tính protein bề mặt và quang đông các mạch máu nhỏ ngay lập tức.
• Hệ thống chỉ số đánh giá nha chu chuẩn hóa:
  • Chỉ số nướu GI theo tiêu chuẩn của Silness và Löe (1963) đánh giá mức độ viêm qua màu sắc và độ săn chắc.
  • Chỉ số mảng bám PlI theo Silness và Löe (1967) phân loại độ dày màng sinh học.
  • Chỉ số chảy máu rãnh nướu SBI theo Muhlemann (1971) ghi nhận mức độ chảy máu vi thể.
  • Chỉ số viêm nướu triển dưỡng GOI theo tiêu chuẩn Bokenkamp (1994) phân loại mức độ phì đại từ độ 0 đến độ 3.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang kết hợp theo dõi thử nghiệm can thiệp lâm sàng dọc trước và sau phẫu thuật.

• Cỡ mẫu và cách chọn mẫu: Cỡ mẫu gồm 80 bệnh nhân được tính toán dựa trên công thức ước lượng một tỷ lệ với độ tin cậy 95% ($\alpha = 0,05$), sai số cho phép $d = 0,07$ và tỷ lệ điều trị thành công kỳ vọng $p = 0,894$ từ nghiên cứu tiền đề của Đỗ Thị Thu Hương (2016). Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng cho tất cả bệnh nhân đến khám tại Khoa Nha Chu - Bệnh viện Răng Hàm Mặt Thành phố Hồ Chí Minh thỏa mãn tiêu chuẩn chẩn đoán viêm nướu triển dưỡng độ 2 hoặc độ 3 do kích thích tại chỗ sau khi đã thực hiện điều trị không phẫu thuật ban đầu.
• Trang thiết bị và thông số kỹ thuật can thiệp: Sử dụng hệ thống máy laser diode AMD LASERS Picasso (Hoa Kỳ) phát chùm tia bước sóng 810nm qua đầu sợi quang đường kính 400µm. Bác sĩ vận hành thiết bị ở chế độ phát xung liên tục với công suất 2W để cắt tạo hình viền nướu và công suất 1W để làm mỏng nướu dính, đầu sợi quang đặt nghiêng một góc 45 độ so với trục thân răng, thao tác di chuyển liên tục trong các chu kỳ 10 giây.
• Thu thập và phân tích dữ liệu: Dữ liệu lâm sàng được ghi nhận tại ba thời điểm: trước phẫu thuật (T1), sau phẫu thuật 1 tháng (T2) và sau phẫu thuật 3 tháng (T3). Số liệu được xử lý bằng phần mềm thống kê SPSS phiên bản 20 và 26. Các kiểm định phi tham số như Chi bình phương ($\chi^2$), Fisher exact, Wilcoxon và tương quan Spearman được lựa chọn vì các biến số chỉ số lâm sàng nha chu có phân phối không chuẩn và mang tính chất định danh thứ bậc.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả khảo sát trên 80 bệnh nhân viêm nướu triển dưỡng mãn tính mang lại nhiều số liệu dịch tễ và lâm sàng quan trọng:

• Đặc điểm nhân khẩu học: Độ tuổi trung bình của đối tượng nghiên cứu là 32,31 ± 9,81 tuổi (dao động từ 19 đến 58 tuổi). Trong đó, nhóm tuổi từ 19 đến 30 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất với 46,3% (37 bệnh nhân), nhóm 31-40 tuổi chiếm 36,3% (29 bệnh nhân) và nhóm trên 40 tuổi chiếm 17,4% (14 bệnh nhân). Phân bố theo giới tính cho thấy sự chênh lệch rõ rệt khi nữ giới chiếm 67,5% (54 bệnh nhân), cao gấp hơn 2 lần so với nam giới chiếm 32,5% (26 bệnh nhân).
• Hành vi vệ sinh răng miệng: Tỷ lệ bệnh nhân duy trì thói quen chải răng từ 2 lần/ngày trở lên chỉ đạt 51,2% và chỉ có 33,8% số người chải răng đủ thời gian khuyến nghị từ 2 phút trở lên. Đáng chú ý, có tới 100% bệnh nhân nam hoàn toàn không sử dụng các phương tiện làm sạch kẽ răng bổ trợ và 0% đi khám răng định kỳ từ 2 lần/năm trở lên, trong khi tỷ lệ này ở nữ giới lần lượt là 31,5% và 33,3% với sự khác biệt có ý nghĩa thống kê ($p < 0,01$).
• Hiệu quả phẫu thuật bằng laser diode:
  • Chỉ số nướu GI và chỉ số chảy máu rãnh nướu SBI giảm mạnh từ mức viêm nặng trước can thiệp về mức viêm nhẹ hoặc lành mạnh hoàn toàn sau 1 tháng và duy trì ổn định sau 3 tháng.
  • Chỉ số viêm nướu triển dưỡng GOI giảm từ độ 2 và độ 3 trước phẫu thuật xuống hoàn toàn độ 0 ở đa số các vị trí khảo sát sau 3 tháng theo dõi.
  • Thời gian phẫu thuật ngắn, 100% ca phẫu thuật không cần đặt chỉ khâu hoặc băng nha chu bảo vệ, mức độ đau sau phẫu thuật đánh giá theo thang đo NRS ở mức rất thấp và không ghi nhận trường hợp nào xảy ra chảy máu thứ phát nghiêm trọng.

Thảo luận kết quả

Khả năng cải thiện vượt trội các chỉ số lâm sàng sau điều trị bằng laser diode bắt nguồn từ đặc tính bốc hơi mô có kiểm soát và khả năng tiệt trùng tại chỗ của bức xạ bước sóng 810nm. Tia laser làm biến tính các enzyme phân hủy protein của vi khuẩn và làm đông vón các tận cùng thần kinh cảm giác, giúp bệnh nhân giảm đau đáng kể và không gặp tình trạng sưng nề mô hạt như khi sử dụng dao mổ cơ học.

Các kết quả điều trị ghi nhận sự tương đồng cao với y văn trong nước và quốc tế. Nghiên cứu của Đỗ Thị Thu Hương (2016) trên bệnh nhân cắt nướu phì đại bằng laser diode đạt tỷ lệ thành công 89,4%. Tác giả Alireza Fallah (2010) cũng chứng minh việc kết hợp laser diode với lấy vôi răng giúp cải thiện vượt bậc chỉ số mảng bám PlI và giảm mất bám dính mô mềm so với phương pháp thông thường. Mặc dù một số nghiên cứu trước đây như của James R. Durham (2009) ghi nhận tỷ lệ tái phát nhẹ nếu bệnh nhân không duy trì vệ sinh tốt, nghiên cứu tại Bệnh viện Răng Hàm Mặt Thành phố Hồ Chí Minh đã khắc phục được điều này nhờ việc hướng dẫn kiểm soát mảng bám nghiêm ngặt trước và sau mổ.

Dữ liệu lâm sàng trong nghiên cứu có thể được trực quan hóa qua biểu đồ đường biểu diễn sự suy giảm của bốn chỉ số GI, SBI, PlI và GOI qua 3 mốc thời gian T1, T2 và T3. Đồng thời, bảng thống kê phân bố độ chênh lệch chỉ số lâm sàng ($\Delta GI$, $\Delta SBI$, $\Delta GOI$) phản ánh sinh động mức độ tái tạo đường viền nướu sinh lý hoàn hảo và sự săn chắc của biểu mô kết nối quanh cổ răng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thu được từ nghiên cứu lâm sàng, tác giả đưa ra 4 nhóm giải pháp cụ thể:

• Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật laser trong điều trị phì đại nướu: Khuyến nghị các bệnh viện và phòng khám chuyên khoa Răng Hàm Mặt ban hành hướng dẫn thực hành lâm sàng chuẩn, áp dụng laser diode bước sóng 810nm với công suất cắt 2W và công suất tạo hình nướu dính 1W. Mục tiêu rút ngắn thời gian phẫu thuật trung bình xuống dưới 15 phút mỗi ca, giảm 100% tỷ lệ khâu đóng vết thương và loại bỏ nhu cầu sử dụng thuốc kháng sinh toàn thân dự phòng, thực hiện bởi các bác sĩ nha chu từ quý I năm tới.
• Tăng cường chương trình truyền thông hành vi sức khỏe răng miệng cho nam giới: Tổ chức các chiến dịch tư vấn sức khỏe tại cộng đồng nhằm nâng cao nhận thức vệ sinh kẽ răng và khám nha khoa định kỳ cho nam giới. Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ nam giới sử dụng chỉ nha khoa và nước súc miệng từ 0% lên ít nhất 40% trong vòng 12 tháng, do các trung tâm y tế dự phòng và khoa khám bệnh ngoại trú chủ trì.
• Thiết lập phác đồ tái khám và duy trì nha chu định kỳ 3 cấp độ: Áp dụng lịch hẹn tái khám bắt buộc tại các mốc thời gian 1 tháng, 3 tháng và 6 tháng sau phẫu thuật cắt nướu bằng laser. Mục tiêu duy trì tỷ lệ khỏi bệnh không tái phát trên 90% thông qua việc kiểm soát chỉ số mảng bám PlI luôn ở mức dưới 0,5 điểm, do các bác sĩ trực tiếp điều trị theo dõi.
• Đảm bảo an toàn bức xạ laser trong môi trường phòng khám nha khoa: Trang bị đầy đủ kính bảo hộ lọc bước sóng 810nm chuyên dụng cho 100% nhân viên y tế và bệnh nhân trước khi kích hoạt máy phát laser. Xây dựng quy chuẩn kiểm định an toàn thiết bị định kỳ 6 tháng một lần do phòng trang thiết bị y tế của bệnh viện phụ trách.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và dữ liệu thực nghiệm của luận văn là nguồn tư liệu chuyên môn hữu ích cho các nhóm đối tượng sau:

• Bác sĩ chuyên khoa Răng Hàm Mặt và phẫu thuật viên nha chu: Cung cấp phác đồ điều chỉnh thông số công suất laser diode (1W đến 2W), kỹ thuật nghiêng góc 400µm sợi quang và giải pháp xử lý phì đại nướu không chảy máu, phục vụ trực tiếp cho việc nâng cao chất lượng điều trị tại ghế máy nha khoa.
• Học viên sau đại học, bác sĩ nội trú và nghiên cứu sinh ngành Nha khoa: Làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu lâm sàng can thiệp, quy trình thu thập chỉ số nha chu chuẩn hóa (GI, PlI, SBI, GOI) và kỹ thuật phân tích số liệu phi tham số trên phần mềm SPSS.
• Lãnh đạo bệnh viện và nhà quản lý cơ sở y tế răng hàm mặt: Cung cấp cơ sở khoa học và bằng chứng hiệu quả điều trị để xây dựng hồ sơ đầu tư trang thiết bị công nghệ cao, thẩm định quy trình kỹ thuật mới và định mức kinh tế kỹ thuật trong khám chữa bệnh.
• Sinh viên đại học chuyên ngành Y khoa và Nha khoa: Tiếp cận kiến thức chuyên sâu về giải phẫu mô học nha chu, sinh bệnh học của các khối u nướu lành tính và cơ chế tương tác mô mềm của bức xạ quang học hiện đại.

Câu hỏi thường gặp

Phẫu thuật cắt viêm nướu triển dưỡng bằng laser diode có gây đau và chảy máu nhiều không? Phẫu thuật hoàn toàn không gây chảy máu nhiều do tia laser 810nm làm đông tụ mạch máu tức thì trong quá trình cắt. Năng lượng nhiệt làm bốc hơi tế bào viêm có chọn lọc và khóa các đầu mút dây thần kinh cảm giác, giúp bệnh nhân cảm thấy êm ái, thang điểm đau NRS sau mổ ở mức rất thấp và không cần khâu vết thương.

Tại sao cần phẫu thuật cắt nướu triển dưỡng thay vì chỉ cạo vôi răng thông thường? Khi nướu đã phì đại ở mức độ 2 hoặc độ 3, cấu trúc nướu tạo thành các túi nướu giả sâu bao phủ thân răng. Việc cạo vôi răng chỉ làm sạch bề mặt bên ngoài mà không loại bỏ được tổ chức xơ phì đại bên dưới, khiến mảng bám tiếp tục tích tụ và bệnh lý dễ chuyển thành viêm nha chu tiêu xương nếu không cắt tạo hình.

Vì sao tỷ lệ nữ giới trong nghiên cứu mắc viêm nướu triển dưỡng cao hơn nam giới? Trong nghiên cứu, nữ giới chiếm tỷ lệ 67,5%. Nguyên nhân là do sự thay đổi nồng độ nội tiết tố sinh dục nữ (estrogen và progesterone) làm gia tăng tính thấm thành mạch và kích thích phản ứng quá sản mô nướu trước tác động của vi khuẩn. Ngoài ra, phụ nữ có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến thẩm mỹ nụ cười nên chủ động đi khám điều trị.

Thời gian hồi phục hoàn toàn sau khi can thiệp laser diode là bao lâu? Quá trình biểu mô hóa bề mặt diễn ra nhanh chóng sau vài ngày phẫu thuật mà không để lại sẹo co kéo. Sau 1 tháng, mô nướu đã hồi phục săn chắc và hết viêm rõ rệt. Đến mốc 3 tháng, bờ viền nướu và gai nướu đạt độ cong sinh lý lý tưởng, cấu trúc biểu mô kết nối bám dính ổn định vào bề mặt chân răng.

Bệnh nhân cần kiêng cữ và chăm sóc răng miệng như thế nào sau phẫu thuật? Trong 3 ngày đầu, bệnh nhân nên ăn thức ăn mềm, nguội, tránh các món ăn cay, nóng hoặc quá lạnh. Cần tránh dùng tăm xỉa răng hay chỉ nha khoa trực tiếp tại vùng phẫu thuật trong 2 ngày đầu. Duy trì chải răng nhẹ nhàng bằng bàn chải lông mềm kết hợp súc miệng sát khuẩn đúng hướng dẫn để vết thương nhanh lành.

Kết luận

• Nghiên cứu đã thực hiện thành công trên 80 bệnh nhân viêm nướu triển dưỡng độ 2 và độ 3 tại Bệnh viện Răng Hàm Mặt Thành phố Hồ Chí Minh, chứng minh ưu thế lâm sàng vượt trội của công nghệ laser diode bước sóng 810nm.
• Tỷ lệ mắc bệnh tập trung nhiều nhất ở độ tuổi trẻ từ 19 đến 30 tuổi (46,3%) và có sự chênh lệch lớn về giới tính với nữ giới chiếm 67,5%.
• Can thiệp bằng laser diode giúp kiểm soát chảy máu tại chỗ 100%, giảm thiểu cảm giác đau đớn, loại bỏ nhu cầu khâu mô mềm và rút ngắn đáng kể thời gian phẫu thuật.
• Các chỉ số nướu GI, chỉ số chảy máu SBI, chỉ số mảng bám PlI và chỉ số phì đại GOI đều ghi nhận sự cải thiện rõ rệt sau 1 tháng và duy trì độ bền vững sau 3 tháng theo dõi.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng theo dõi dọc từ 6 đến 12 tháng trên cỡ mẫu lớn hơn để đánh giá tỷ lệ tái phát lâu dài của bệnh nhân.

Các cơ sở khám chữa bệnh Răng Hàm Mặt nên sớm trang bị và đưa quy trình phẫu thuật cắt nướu bằng laser diode vào thực hành thường quy để mang lại giải pháp điều trị nha chu thẩm mỹ, an toàn và không đau cho người bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Các thành phần mô nha chu Mô nha chu gồm có: Nướu, dây chằng nha chu, xương và xương ổ răng. Nướu là phần tiếp nối của niêm mạc miệng che phủ xương ổ và bao quanh cổ răng. Giải phẫu nướu răng [11] 1.

Mô nướu Nướu là vùng niêm mạc đặc biệt trong miệng che phủ một phần xương ổ răng và chân răng tới ranh giới men – xê măng. Nướu che phủ mặt trong và mặt ngoài của cả hàm trên và hàm dưới. Nướu ngăn cách với niêm mạc miệng bởi đường ranh giới nướu- niêm mạc miệng [15]. Cấu tạo đại thể Nướu được chia thành hai phần: nướu tự do, nướu dính.

- Nướu tự do: Nướu không bám dính vào răng, ôm quanh cổ răng. Vùng nướu này có thể tách ra khỏi bề mặt răng nhẹ nhàng bằng sonde nha chu. Ở 50% dân số, nó phân cách với nướu dính bởi rãnh nông được gọi là lõm dưới nướu tự do. 4 Nướu tự do gồm nướu viền và gai nướu: Phần nướu ôm quanh cổ răng, thường rộng 0,5-1mm, tạo thành thành ngoài của rãnh nướu, Nướu che phủ vùng kẽ giữa hai răng, che phủ toàn bộ khoảng không gian dưới điểm tiếp xúc mặt bên hai răng.

Hình dáng gai nướu thay đổi tùy thuộc vào hình dáng tiếp xúc mặt bên và tình trạng nướu, độ tụt nướu [11]. - Nướu dính: Là phần nướu liên tiếp với nướu tự do, bám dính vào chân răng ở trên và xương ổ răng ở dưới, cuối cùng liên tiếp với niêm mạc miệng mặt ngoài hai hàm và mặt trong hàm dưới cũng như niêm mạc vòm miệng. Nướu dính tăng theo tuổi và tình trạng mọc răng, giảm đi khi có tụt nướu. Phần nướu dính bám vào chân răng khoảng 1,5 mm phía trên gọi là vùng bám dính, phần còn lại dính chặt với màng ngoài xương ổ răng [11].

Cấu trúc vi thể: Gồm biểu mô, mô liên kết, mạch máu và thần kinh - Biểu mô phủ: Biểu mô phủ mặt ngoài nướu viền và nướu dính. Là biểu mô lát tầng sừng hóa, dày 0,2 - 0,3 mm. Gồm 4 lớp, từ dưới lên trên gồm: lớp đáy, lớp gai, lớp hạt, lớp sừng. Mức độ sừng hóa giảm dần theo tuổi già và khi mãn kinh.

Có nhiều gai biểu mô lấn xuống mô liên kết phía dưới. Biểu mô phủ mặt trong nướu viền hay mặt ngoài rãnh nướu: Là biểu mô mỏng hơn, là loại biểu mô vảy phân tầng không sừng hóa [11]. - Biểu mô kết nối: Biểu mô ở đáy rãnh nướu, tạo thành một vòng bám dính vào chân răng quanh cổ răng, cũng là biểu mô vảy phân tầng không sừng hóa, không có trụ biểu mô lồi vào mô liên kết. Gồm những tế bào biểu mô có thêm các sợi collagen tăng cường khả năng bám vào xê măng [27].

Đóng vai trò như một màng bán thấm để tiết dịch nướu cũng như lan truyền một phần độc tố vi khuẩn vào nướu. - Dịch nướu: Bình thường, dịch nướu tiết ra khá ít, tăng lên khi viêm. Chủ yếu tiết ra từ màng đáy và khoảng trống nội bào của tế bào mô liên kết. Thành phần gồm các enzym, protein, các kháng thể, các tế bào biểu mô bong ra, tế bào viêm, hệ vi khuẩn tồn tại, sản phẩm chuyển hóa vi khuẩn, độc tố vi khuẩn với vai trò: - Làm sạch tự nhiên các chất trong rãnh nướu.

5 - Có các protein cải thiện khả năng bám dính của biểu mô với chân răng. - Kháng khuẩn và phát huy tác dụng của các kháng thể bảo vệ nướu. Dây chằng nha chu Dây chằng nha chu là mô liên kết nối giữa răng và xương ổ răng [11]. Các tế bào - Tế bào mô liên kết: Nguyên bào sợi, tiền tạo xê măng bào, tiền tạo cốt bào, tạo xê măng bào, tạo cốt bào, hủy cốt bào.

- Tế bào của biểu mô còn sót lại: Các tế bào Malassez còn sót lại. - Tế bào bảo vệ: Thường có đại thực bào, dưỡng bào, bạch cầu ái toan. Hệ thống sợi liên kết Là thành phần chủ yếu, tùy theo sự sắp xếp và hướng của các bó sợi mà chia ra các nhóm dây chằng nha chu. Gồm 5 nhóm: Nhóm mào ổ răng, nhóm ngang, nhóm chéo, nhóm chóp răng, nhóm vùng chẽ [11].

Chất căn bản: Gồm các glycosaminoglycan, glycoprotein. Mạch máu và thần kinh Hệ thống mạch máu phong phú. Thần kinh: Chịu chi phối của thần kinh cảm giác và thần kinh giao cảm điều hòa lượng máu cung cấp tại chỗ. Xê măng Xê măng là tổ chức khoáng hóa bao bọc quanh ngà răng ở chân răng.

Xê măng có vùng vô bào và vùng có tế bào, trong đó hydroxyapatite chiếm từ 45-50%. Xê măng gần chóp răng có hệ thống Havers và mạch máu [11]. Xương ổ răng Xương ổ răng là phần xương bao quanh răng. Các tế bào gồm: Tạo cốt bào, tế bào xương non, tế bào xương trưởng thành, hủy cốt bào [11].

Viêm nướu triển dưỡng 1. Khái niệm Nướu triển dưỡng còn gọi cách khác là “quá sản nướu”, “quá triển nướu” là sự phát triển quá mức bất thường của mô nướu [20]. Viêm nướu triển dưỡng là một bệnh khá phổ biến trong thực hành lâm sàng , do nhiều nguyên nhân, phát triển như sự tương tác giữa vật chủ, môi trường để đáp ứng với các kích thích khác nhau. Bệnh phổ biến là do vệ sinh răng miệng kém, số lượng vi khuẩn cao gây nên [36].

Kết quả điều trị phụ thuộc vào chuẩn đoán chính xác nguyên nhân của viêm nướu triển dưỡng. Viêm nướu triển dưỡng là bệnh nướu xuất phát từ viêm nướu hoặc sự phát triển quá mức sợi nướu hoặc cả 2 quá trình .Viêm nướu triển dưỡng không chỉ đơn thuần tăng số lượng hoặc kích thước tế bào mà còn có thành phần viêm với sự tích tụ chất nền ngoại bào trong mô liên kết nướu đặc biệt là sợi colagen. Bệnh có thể dẫn tới rối loạn chức năng, khó khăn trong phát âm, ảnh hưởng tới thẩm mỹ và các vấn đề về tâm lý của bệnh nhân, giảm hiệu quả vệ sinh răng miệng, tăng nguy cơ sâu răng và bệnh nha chu. Nướu triển dưỡng tồn tại thời gian dài có thể gây di chuyển răng và sau đó là rối loạn thứ phát với sự thay đổi hệ thống nhai.

Theo căn nguyên và bệnh học [30] Có nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng viêm nướu triển dưỡng bao gồm: viêm nướu triển dưỡng do viêm, viêm nướu triển dưỡng do thuốc, viêm nướu triển dưỡng có liên quan đến các vấn đề toàn thân như: dùng thuốc, hay dậy thì [49]. Theo vị trí Viêm nướu triển dưỡng có thể khu trú hay toàn thể. viêm nướu triển dưỡng cũng có thể gặp ở những vị trí bờ nướu, gai nướu. Theo mức độ viêm nướu triển dưỡng - Độ 0: Không Viêm nướu triển dưỡng - Độ I: Viêm nướu triển dưỡng gai nướu - Độ II: Triển dưỡng gai và bờ nướu - Độ III: Triển dưỡng gai và bờ nướu quá 3/4 bề mặt thân răng.

Lâm sàng và các yếu tố liên quan đến viêm nướu triển dưỡng 1. Viêm nướu triển dưỡng do viêm Viêm nướu triển dưỡng do viêm thường là kết quả của quá trình viêm cấp tính và mãn tính. Sau đó, viêm nướu triển dưỡng gây viêm nướu thứ phát tạo ra vòng xoáy bệnh lý. Viêm nướu triển dưỡng do viêm cấp tính - Đặc điểm lâm sàng: Tổn thương khu trú ở nướu, khởi phát đột ngột, bề mặt căng bóng đỏ rực, tiến triển nhanh, sau 1-2 ngày hóa mủ, có thể vỡ chảy dịch.

Các răng lân cận đau khi ăn nhai hoặc gõ. - Nguyên nhân: Khi vi khuẩn xâm nhập vào tổ chức liên kết do các vật ngoại lai đưa vào như bàn chải, thức ăn cứng, mũi kim gây tê. Viêm nướu triển dưỡng do viêm mãn tính Viêm nướu triển dưỡng bắt đầu từ “ khối sưng” vùng gai nướu, viền nướu sau đó tiến triển sưng quanh răng bao phủ một phần thân răng, có thể là khu trú hay toàn thể. Nó tiến triển chậm và không gây đau đớn trừ khi nhiễm trùng cấp tính hoặc chấn thương Thỉnh thoảng viêm nướu triển dưỡng mãn tính xảy ra ở vị trí riêng lẻ, rời rạc được mô tả như u nướu.

Nó có thể nằm ở mặt tiếp cận, viền nướu hay nướu dính. Triệu chứng loét và đau đôi khi xảy ra trong trường hợp này. Viêm nướu triển dưỡng thường liên quan tới màng sinh học, trên bệnh nhân có tình trạng vệ sinh răng miệng kém, bệnh nhân chỉnh nha [44], răng lệch lạc, thói quen ăn uống không tốt, cắn hở và một số yếu tố khác gây lưu giữ mảng bám và cản trở vệ sinh răng miệng. Triệu chứng biểu hiện với nướu màu đỏ và phù nề với một sự căng bóng của nướu răng.Thường triệu chứng thấy ở vùng răng phía trước.

Trong nhiều trường hợp sẽ có ranh giới rõ ràng giữa nướu triển dưỡng và vùng nướu chưa bị ảnh hưởng [51]. Viêm nướu triển dưỡng cũng tuân theo quá trình viêm, có sự tăng sinh mãn tính và tăng tiết dịch. Các tổn thương màu đỏ đậm, mềm, căng, sáng bóng và dễ bị chảy máu. Chiếm ưu thế là các tế bào viêm và chất dịch, cùng với sự gia tăng mạch 8 máu, hình thành mao dẫn mới và các hoạt động thái hóa.

Với các tổn thương tương đối “ chắc”, đàn hồi và có màu hồng thì tỉ lệ fibrotic lớn hơn với sự chiếm ưu thế của tế bào sợi và các sợi collagen. Viêm nướu triển dưỡng mãn tính có thể hoàn nguyên và giải quyết bằng cách loại bỏ, kiểm soát yếu tố nguyên nhân bao gồm màng sinh học, các yếu tố môi trường. Với tình trạng bệnh nặng, khi đó phẫu thuật có thể là cần thiết 1. Viêm nướu triển dưỡng do thuốc Các thuốc liên quan là thuốc chống động kinh, thuốc ức chế miễn dịch, thuốc chẹn kênh calci có đặc điểm chung [25]: - Viêm nướu triển dưỡng dạng hạt khởi phát từ gai nướu lan ra mặt ngoài và mặt trong răng, không đau, tăng dần có thể che phủ toàn bộ mặt răng, cản trở ăn nhai.

- Nếu nướu không viêm thì nướu có màu hồng nhạt, khá chắc, bề mặt có múi lõm giống hình ảnh quả dâu tây. Khi có viêm đi kèm nướu nề đỏ, căng bóng làm mờ đi các rãnh, tăng nguy cơ chảy máu. - Ranh giới phân cách với nướu bình thường bởi một rãnh, khi mở rộng không quá ranh giới nướu – niêm mạc miệng. - Viêm nướu triển dưỡng thường là toàn bộ nhưng nặng hơn ở vùng răng trước.

Nướu triển dưỡng chỉ xuất hiện ở vùng có răng, biến mất khi nhổ răng, hiếm thấy ở vùng không có răng. Thông thường, triển dưỡng tự mất đi sau vài tháng dừng điều trị thuốc. - Nguyên nhân: Không có viêm tại chỗ vẫn có thể xảy ra viêm nướu triển dưỡng.