Luận án: Tiếp cận và sử dụng dịch vụ y tế của nhóm người nhập cư từ nông thôn tại Hà Nội

Luận án tiến sĩ nghiên cứu tiếp cận và sử dụng dịch vụ y tế của nhóm người nhập cư từ nông thôn vào thành phố qua khảo sát tại, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng

• Tác giả: Nguyễn Như Trang
• Người hướng dẫn: GS. Tô Duy Hợp
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Xã hội học
• Đề tài: Tiếp cận và sử dụng dịch vụ y tế của nhóm người nhập cư từ nông thôn vào thành phố (Qua khảo sát tại thành phố Hà Nội)
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của Đề tài
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận án
• Đóng góp mới về khoa học của luận án
• Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
• Kết cấu của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Tình hình người nhập cư từ nông thôn vào thành phố
• 1.1.1. Nguyên nhân di cư
• 1.1.2. Giới tính của người nhập cư
• 1.1.3. Độ tuổi của người nhập cư
• 1.2. Đời sống của người nhập cư ở thành phố
• 1.2.1. Việc làm của người nhập cư
• 1.2.2. Thu nhập và các chi phí sinh hoạt
• 1.2.3. Nhà ở tại nơi cư trú mới
• 1.3. Tiếp cận và sử dụng dịch vụ an sinh xã hội của người nhập cư
• 1.3.1. Tình hình tiếp cận dịch vụ an sinh xã hội của người nhập cư từ nông thôn vào thành phố
• 1.3.2. Tiếp cận và sử DVYT của người nhập cư từ nông thôn vào thành phố
• 1.4. Một số nhận xét sơ bộ
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
• 2.1. Các khái niệm công cụ
• 2.1.1. Khái niệm tiếp cận trong lĩnh vực y tế
• 2.1.2. Khái niệm sử dụng dịch vụ y tế
• 2.1.3. Khái niệm người nhập cư từ nông thôn vào thành phố
• 2.1.4. Khái niệm Dịch vụ y tế
• 2.1.5. Khái niệm BHYT
• 2.2. Các tiếp cận lý thuyết của đề tài
• 2.2.1. Lý thuyết Lựa chọn hợp lý
• 2.2.2. Khái niệm vốn xã hội và Lý thuyết mạng lưới xã hội
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẶC ĐIỂM NHÂN KHẨU XÃ HỘI VÀ TÌNH HÌNH SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI NHẬP CƯ
• 3.1. Đặc điểm nhân khẩu - xã hội của người nhập cư tại Hà Nội
• 3.1.1. Trình độ học vấn
• 3.1.2. Tình trạng hôn nhân
• 3.1.3. Thành phần dân tộc
• 3.1.4. Tình trạng việc làm và nghề nghiệp
• 3.1.5. Thời gian nhập cư đến Hà Nội
• 3.1.6. Các đặc trưng về hộ gia đình
• 3.2. Tình hình sức khỏe người nhập cư tại Hà Nội
• 3.2.1. Người nhập cư từ nông thôn vào thành phố Hà Nội
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG TIẾP CẬN VÀ SỬ DỤNG DỊCH VỤ Y TẾ CỦA NGƯỜI NHẬP CƯ TỪ NÔNG THÔN VÀO THÀNH PHỐ
• 4.1. Tiếp cận DVYT của người nhập cư từ nông thôn vào thành phố
• 4.1.1. Tính có sẵn của dịch vụ y tế và khả năng tiếp cận
• 4.1.2. Tiếp cận DVYT theo tình trạng BHYT
• 4.1.3. Tiếp cận DVYT theo thời gian nhập cư
• 4.2. Sử dụng DVYT của người nhập cư từ nông thôn vào thành phố
• 4.2.1. Lựa chọn cách thức điều trị
• 4.2.2. Lựa chọn nơi khám chữa bệnh
• 4.2.3. Sử dụng dịch vụ y tế theo thời gian nhập cư
• 4.2.4. Lựa chọn hợp lý các dịch vụ y tế
• 4.3. Tiếp cận và sử dụng DVYT về CS SKSS và dự phòng lây nhiễm HIV của người nhập cư từ nông thôn vào thành phố
• 5. CHƯƠNG 5: CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TIẾP CẬN VÀ SỬ DỤNG DỊCH VỤ Y TẾ CỦA NGƯỜI NHẬP CƯ TỪ NÔNG THÔN VÀO THÀNH PHỐ
• 5.1. Nhóm các yếu tố về thể chế và chính sách y tế
• 5.1.1. Chính sách y tế và các quy định về chăm sóc sức khỏe cho người dân
• 5.1.2. Bảo hiểm y tế
• 5.2. Nhóm các yếu tố về văn hóa
• 5.2.1. Tập quán và thói quen trong chăm sóc sức khỏe
• 5.2.2. Khác biệt giới
• 5.3. Nhóm các yếu tố về kinh tế
• 5.3.1. Thu nhập thấp
• 5.3.2. Chi phí y tế cao
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Dịch vụ y tế và người nhập cư nông thôn tại Hà Nội

Nghiên cứu tập trung vào việc tiếp cận và sử dụng dịch vụ y tế của người nhập cư từ nông thôn vào Hà Nội. Đây là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương do thiếu hiểu biết về hệ thống y tế đô thị và gặp nhiều rào cản trong việc tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù Hà Nội có hệ thống y tế phát triển, nhưng người nhập cư thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ y tế công cộng do thiếu bảo hiểm y tế và chi phí cao.

1.1. Thực trạng tiếp cận dịch vụ y tế

Người nhập cư từ nông thôn thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ y tế do thiếu thông tin về hệ thống y tế đô thị. Nghiên cứu cho thấy, chỉ một tỷ lệ nhỏ người nhập cư có bảo hiểm y tế, điều này hạn chế khả năng tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng. Ngoài ra, chi phí khám chữa bệnh cao cũng là rào cản lớn đối với nhóm này.

1.2. Sử dụng dịch vụ y tế

Người nhập cư thường lựa chọn các cơ sở y tế tư nhân hoặc tự điều trị tại nhà do chi phí thấp và thuận tiện. Tuy nhiên, điều này dẫn đến chất lượng chăm sóc sức khỏe không được đảm bảo. Nghiên cứu cũng chỉ ra sự khác biệt rõ rệt trong việc sử dụng dịch vụ y tế giữa người nhập cư và người dân sở tại.

II. Yếu tố ảnh hưởng đến tiếp cận và sử dụng dịch vụ y tế

Nghiên cứu phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc tiếp cận và sử dụng dịch vụ y tế của người nhập cư. Các yếu tố này bao gồm chính sách y tế, văn hóa, và kinh tế. Chính sách y tế hiện hành chưa đáp ứng được nhu cầu của người nhập cư, đặc biệt là về bảo hiểm y tế. Văn hóa và tập quán tự điều trị cũng là rào cản lớn. Ngoài ra, thu nhập thấp và chi phí y tế cao khiến người nhập cư khó tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng.

2.1. Chính sách y tế và bảo hiểm

Chính sách y tế hiện hành chưa tạo điều kiện thuận lợi cho người nhập cư tiếp cận dịch vụ y tế. Bảo hiểm y tế theo tuyến cản trở việc khám chữa bệnh tại các cơ sở y tế đô thị. Nghiên cứu đề xuất cải thiện chính sách y tế để đảm bảo quyền lợi của người nhập cư.

2.2. Yếu tố văn hóa và kinh tế

Văn hóa và tập quán tự điều trị là rào cản lớn trong việc tiếp cận dịch vụ y tế. Ngoài ra, thu nhập thấp và chi phí y tế cao khiến người nhập cư khó tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng. Nghiên cứu nhấn mạnh cần có các chính sách hỗ trợ tài chính cho nhóm này.

III. Giải pháp và khuyến nghị

Nghiên cứu đưa ra các giải pháp nhằm cải thiện việc tiếp cận và sử dụng dịch vụ y tế của người nhập cư. Các giải pháp bao gồm cải thiện chính sách y tế, tăng cường bảo hiểm y tế, và hỗ trợ tài chính cho người nhập cư. Ngoài ra, cần nâng cao nhận thức về quyền lợi y tế và hệ thống y tế đô thị cho nhóm này.

3.1. Cải thiện chính sách y tế

Nghiên cứu đề xuất cải thiện chính sách y tế để đảm bảo quyền lợi của người nhập cư. Cần xóa bỏ rào cản về bảo hiểm y tế theo tuyến và tạo điều kiện thuận lợi cho người nhập cư tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng.

3.2. Hỗ trợ tài chính và nâng cao nhận thức

Nghiên cứu nhấn mạnh cần có các chính sách hỗ trợ tài chính cho người nhập cư để họ có thể tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng. Ngoài ra, cần nâng cao nhận thức về quyền lợi y tế và hệ thống y tế đô thị cho nhóm này.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa sâu rộng tại Việt Nam kể từ sau Đổi mới (1986) đã thúc đẩy làn sóng di cư nội địa từ nông thôn ra các đô thị trung tâm. Theo số liệu Điều tra Di cư nội địa quốc gia, luồng di cư nông thôn – thành thị chiếm tỷ trọng áp đảo với 79,1% tổng số người di cư. Tại Hà Nội, sự gia tăng dân số cơ học nhanh chóng đặt ra thách thức gay gắt về an sinh xã hội, đặc biệt là quyền tiếp cận các dịch vụ y tế (DVYT) cơ bản nhằm bảo vệ nguồn vốn con người theo tinh thần Tuyên ngôn Alma-Ata 1978 và Hiến pháp Việt Nam.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi xuất phát từ thực tế: các công trình trước đây phần lớn nhìn nhận sức khỏe và y tế của người di cư như một nhánh phụ thuộc lồng ghép trong các vấn đề sinh kế tổng quát (Lê Bạch Dương và Nguyễn Thanh Liêm, 2011; Patrick Gubry và cộng sự, 2004) hoặc chỉ giới hạn ở các can thiệp sức khỏe sinh sản quy mô hẹp của các tổ chức phi chính phủ. Chưa có công trình xã hội học chuyên sâu nào so sánh đối chứng toàn diện hành vi tiếp cận và sử dụng DVYT giữa nhóm người nhập cư từ nông thôn và nhóm dân cư sở tại dưới tác động tương hỗ của các rào cản thể chế (chính sách bảo hiểm y tế - BHYT theo tuyến, đăng ký hộ khẩu/tạm trú) và văn hóa - kinh tế.

Luận án tập trung giải quyết hai câu hỏi nghiên cứu (Research Questions - RQ):

1. RQ1: Người nhập cư từ nông thôn vào thành phố tiếp cận và sử dụng DVYT như thế nào trong quá trình khám chữa bệnh (KCB)?
2. RQ2: Những yếu tố thể chế, kinh tế và văn hóa - xã hội nào chi phối, định hình quyết định tiếp cận và sử dụng DVYT của nhóm dân số này?

Hai giả thuyết nghiên cứu (Hypotheses - H) then chốt được kiểm định:

• H1: Người nhập cư đối mặt với các rào cản cấu trúc nghiêm ngặt trong tiếp cận DVYT tại thành phố, trong đó cơ chế quản lý BHYT theo tuyến kỹ thuật hành chính và điều kiện kinh tế eo hẹp của khu vực phi chính thức triệt tiêu khả năng tiếp cận dịch vụ y tế chính thống.
• H2: Sự kết hợp giữa rào cản thể chế và tập quán văn hóa chuộng tự điều trị (self-medication) thúc đẩy người nhập cư tối ưu hóa chi phí ngắn hạn bằng cách kích hoạt mạng lưới xã hội phi chính thức thay vì hệ thống y tế công lập.

Khung lý thuyết tích hợp của luận án vận dụng Lý thuyết Lựa chọn hợp lý (Rational Choice Theory) và Lý thuyết Vốn xã hội - Mạng lưới xã hội (Social Capital & Social Network Theory). Đóng góp đột phá của công trình nằm ở việc lượng hóa thực trạng bất bình đẳng y tế đô thị thông qua việc phân tích bộ dữ liệu quy mô lớn (648 người nhập cư nông thôn thuần túy và 2.260 người dân sở tại tại Hà Nội), bóc tách các cơ chế rào cản vô hình khiến nhóm lao động này rơi vào "bẫy tích lũy rủi ro sức khỏe".

---

Literature Review và Positioning

Các luồng học thuật nghiên cứu về di dân và an sinh y tế tập trung vào ba khuynh hướng chính:

Thứ nhất, khuynh hướng cấu trúc kinh tế và việc làm: Jean-Pierre Cling, Mireille Razafindrakoto và François Roubaud (2010) cùng các báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO, 2012) chứng minh phần lớn lao động nhập cư nông thôn bị dồn ứ vào khu vực kinh tế phi chính thức—nơi đặc trưng bởi quy mô sản xuất nhỏ, cường độ lao động cao và thiếu vắng hợp đồng lao động. Nghiên cứu của Oxfam (2015) và ActionAid (2014) chỉ rõ 58% đến 94,4% lao động nữ di cư làm việc tự do, đối mặt với điều kiện làm việc độc hại (30,5% ô nhiễm, 14,1% độc hại) và thời gian tăng ca trung bình 11 giờ/tuần nhưng không có chế độ bảo hộ xã hội.

Thứ hai, khuynh hướng rào cản thể chế và hộ khẩu: Trường phái của Đặng Nguyên Anh (2007, 2009), Nguyễn Hữu Minh (2005), và Báo cáo UNDP (2010) khẳng định hệ thống đăng ký cư trú (hộ khẩu) đóng vai trò như một bộ lọc thể chế tạo ra sự phân tầng trong thụ hưởng an sinh xã hội. Tỷ lệ tham gia BHYT của nhóm thường trú đạt 66,0%, trong khi người di cư chỉ đạt 43,5% (UNDP, 2010). Đối với lao động không chính thức, tỷ lệ này sụt giảm nghiêm trọng xuống còn 9,4% tại TP. Hồ Chí Minh và 46,9% tại Hải Phòng (ActionAid, 2014).

Tranh luận học thuật (Debates): Tồn tại sự bất đồng sâu sắc giữa quan điểm "Lựa chọn kinh tế tự nguyện" (cho rằng người di cư chủ động từ chối mua BHYT để tối đa hóa thu nhập gửi về quê, chiếm gần 60% thu nhập theo Oxfam 2015) và quan điểm "Bất bình đẳng cấu trúc" (cho rằng các thủ tục hành chính nhiêu khê, quy định BHYT theo hộ gia đình và rào cản khám chữa bệnh trái tuyến đã đẩy họ ra ngoài lề hệ thống y tế).

Định vị nghiên cứu và so sánh quốc tế: Luận án định vị tại điểm giao thoa giữa Xã hội học Y tế và Xã hội học Đô thị, mở rộng các phát hiện quốc tế:

• So với nghiên cứu của Sosni F. Dias và cộng sự (2008) tại Bồ Đào Nha, nơi chỉ ra 3,6% người nhập cư không biết địa điểm tiếp cận DVYT và tần suất sử dụng phụ thuộc vào thời gian cư trú, luận án chứng minh tại Việt Nam, rào cản không nằm ở sự thiếu hụt thông tin thuần túy mà nằm ở cấu trúc chi trả và cơ chế thanh toán BHYT phân tuyến.
• So với các công trình của Jin Mou và cộng sự (2009) và Yingchun Peng và cộng sự (2010) tại Bắc Kinh (Trung Quốc) về nhóm lao động ngoại tỉnh (migrant workers) với 71,0% không có BHYT, 33,3% tự điều trị và 40,5% coi giá dịch vụ y tế là rào cản không thể vượt qua, luận án làm sáng tỏ tính đặc thù của bối cảnh Hà Nội: việc thiếu linh hoạt trong chuyển tuyến BHYT tạm trú biến thẻ BHYT đăng ký tại quê nhà thành "tấm thẻ vô hiệu" đối với các nhu cầu chăm sóc y tế ngoại trú thông thường tại nơi đến.

---

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng biên độ giải thích của hai lý thuyết nền tảng trong Xã hội học:

1. Mở rộng Lý thuyết Lựa chọn hợp lý (Rational Choice Theory): Luận án chứng minh hành vi "không sử dụng DVYT công lập" và "ưu tiên tự mua thuốc tại các hiệu thuốc tư nhân" của người nhập cư không phản ánh sự thiếu hiểu biết y tế, mà là một quyết định duy lý có tính toán (bounded rationality). Trong điều kiện thời gian làm việc khắt khe (nguy cơ mất việc nếu nghỉ làm đi khám), chi phí cơ hội cao, chi phí y tế gián tiếp (đi lại, chờ đợi) lớn và thẻ BHYT bị giới hạn tuyến KCB, việc tự mua thuốc là phương án tối ưu hóa chi phí trực tiếp và gián tiếp trong ngắn hạn.
2. Phát triển Lý thuyết Vốn xã hội và Mạng lưới xã hội (Social Capital & Social Network Theory): Dựa trên các luận điểm của Pierre Bourdieu và Mark Granovetter, luận án chứng minh mạng lưới liên kết đồng hương/người thân (bonding social capital) đóng vai trò như một cơ chế an sinh thay thế (compensatory social security). Mạng lưới này cung cấp thông tin về các địa chỉ khám chữa bệnh giá rẻ, hỗ trợ tài chính khẩn cấp và cung cấp các bài thuốc dân gian truyền miệng, bù đắp cho sự thiếu hụt vốn thể chế chính thức (formal institutional capital).

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp ba chiều kích lý thuyết:

• Khung tiếp cận y tế đa chiều (Campbell et al., 2000; Owen O’Donnell, 2007; Culyer et al., 1992): Phân định rành mạch giữa khả năng tiếp cận (potential access - tính sẵn có của cơ sở y tế) và thực tế sử dụng (realized access/utilization - hành động tương tác y tế thực tế).
• Mô hình kinh tế - thể chế: Đánh giá tác động của quy định BHYT theo tuyến và cấu trúc thu nhập phi chính thức.
• Mô hình văn hóa - xã hội: Xem xét tập quán chăm sóc sức khỏe ban đầu và vai trò của giới tính trong việc định hình hành vi y tế.

Điều kiện biên (Boundary conditions): Khung phân tích áp dụng đặc thù cho các luồng di cư nội địa từ nông thôn vào các đô thị lớn tại các quốc gia đang phát triển có nền kinh tế chuyển đổi, nơi hệ thống bảo hiểm y tế toàn dân đang trong quá trình hoàn thiện và khu vực kinh tế phi chính thức còn chiếm tỷ trọng lớn.

---

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng lập trường thực chứng kết hợp diễn giải (Pragmatic / Critical Realist paradigm), triển khai thiết kế kết hợp giải thích (Explanatory Sequential Mixed-Methods Design). Mô hình kết hợp số liệu định lượng quy mô lớn nhằm lượng hóa các mối quan hệ tương quan, theo sau bởi nghiên cứu định tính chuyên sâu để giải mã các cơ chế xã hội ẩn sau các con số thống kê.

Quy trình nghiên cứu rigorous

1. Khảo sát định lượng (Bộ dữ liệu Ngân hàng Thế giới 2015-2016):

   • Nghiên cứu kế thừa và tái cấu trúc cơ sở dữ liệu từ chương trình "Tình hình cư trú ở Việt Nam" do Ngân hàng Thế giới (WB) tài trợ phối hợp cùng Viện Xã hội học thực hiện trên 5 tỉnh/thành phố (tổng mẫu 5.000 hộ, 17.000 cá nhân).
   • Chiến lược chọn mẫu: Chọn mẫu theo phương pháp xác suất tỷ lệ với quy mô hộ dân cư (Probability Proportional to Size - PPS) tại Hà Nội. Mẫu khảo sát gồm 1.000 hộ gia đình (3.296 thành viên), chia đều 1/2 hộ di cư và 1/2 hộ sở tại, kèm 10 hộ dự phòng tại mỗi điểm theo quy tắc thay thế đồng nhất tình trạng cư trú.
   • Quy trình xử lý và làm sạch mẫu (Data cleaning protocol): Tác giả chuyển đổi dữ liệu từ Stata sang SPSS, thực hiện ghép nối 10 file thành phần với file nhân khẩu. Nhằm đảm bảo tính thuần nhất của biến "nhập cư nông thôn", tác giả bóc tách và loại bỏ toàn bộ các đối tượng chuyển đến từ các đô thị trực thuộc Trung ương (Hải Phòng, Đà Nẵng, TP.HCM, Cần Thơ), rút trích chính xác 648 cá nhân nhập cư từ các tỉnh thuần nông đến Hà Nội trong giai đoạn 2010–2015 và 2.260 cá nhân sở tại làm nhóm đối chứng.
   • Độ bao phủ địa bàn: Trải rộng trên 8 quận/huyện đại diện của Hà Nội: Cầu Giấy, Đống Đa, Hai Bà Trưng, Hoàng Mai, Long Biên, Tây Hồ, Thanh Xuân, Bắc Từ Liêm, Nam Từ Liêm, Mê Linh.

2. Nghiên cứu định tính chuyên sâu:

   • Kỹ thuật chọn mẫu: Chọn mẫu chủ đích (purposive sampling) đạt điểm bão hòa thông tin (data saturation).
   • Cơ cấu mẫu định tính: Tổng cộng 26 cuộc phỏng vấn sâu (PVS) và 2 cuộc thảo luận nhóm (TLN), bao gồm:
     • 16 PVS người nhập cư nông thôn (2 người/quận huyện).
     • 04 PVS người dân sở tại (nhóm đối chứng).
     • 02 PVS lãnh đạo quản lý cộng đồng cấp cơ sở.
     • 02 PVS nhân viên y tế tại các cơ sở KCB.
     • 02 PVS chuyên gia hoạch định chính sách y tế.
     • 02 cuộc TLN với các nhóm lao động nhập cư.

Data và phân tích

Dữ liệu định lượng được phân tích trên phần mềm SPSS thông qua thống kê mô tả (frequencies) và phân tích bảng chéo kiểm định mối liên hệ tương quan (crosstabs with Chi-square test) giữa các biến nhân khẩu - xã hội (giới tính, độ tuổi, học vấn, thời gian nhập cư, tình trạng hợp đồng lao động, mức thu nhập) với hành vi tham gia BHYT và lựa chọn cơ sở KCB. Toàn bộ biên bản phỏng vấn định tính được gỡ băng nguyên văn (verbatim transcription), mã hóa chủ đề (thematic coding) và đối chiếu chéo (triangulation) với dữ liệu định lượng.

---

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

[!NOTE] Trích dẫn thực tế từ dữ liệu luận án: "Trường hợp người tham gia BHYT phải làm việc lưu động hoặc đến tạm trú tại địa phương khác thì được khám bệnh, chữa bệnh ban đầu tại cơ sở khám chữa bệnh phù hợp với tuyến chuyên môn kĩ thuật và nơi người đó đang làm việc lưu động, tạm trú theo qui định của Bộ trưởng BYT" (Luật BHYT, trích trong luận án). Dù luật định thông thoáng, thực tiễn áp dụng vấp phải rào cản thủ tục xác nhận tạm trú phức tạp.

1. Sự xói mòn của "Nghịch lý người di cư khỏe mạnh" (Healthy Migrant Effect): Nhóm nhập cư ban đầu có lợi thế về tuổi trẻ (tập trung cao ở độ tuổi 15–29, tuổi trung vị dưới 25) và sức khỏe tự nhiên do quá trình chọn lọc di cư từ quê. Tuy nhiên, sau 3–5 năm lao động trong điều kiện độc hại, thời gian làm việc kéo dài và sinh hoạt trong các khu nhà trọ chật hẹp (chi phí thuê nhà bình quân chỉ 384.000 VNĐ/người/tháng, nguồn nước sinh hoạt không đảm bảo và giá điện nước bị chủ nhà nâng khống), sức khỏe của họ suy giảm nhanh chóng, làm phát sinh bệnh tật mãn tính tích lũy.
2. Chiến lược tự điều trị chiếm ưu thế áp đảo: Khi gặp vấn đề về sức khỏe, người nhập cư từ nông thôn có xu hướng tự mua thuốc tại các hiệu thuốc tư nhân hoặc áp dụng các biện pháp truyền miệng thay vì đến các cơ sở y tế (CSYT) chính quy. Nguyên nhân hàng đầu là rào cản chi phí y tế trực tiếp và gián tiếp: mức thu nhập eo hẹp buộc họ phải ưu tiên mục tiêu tích lũy gửi tiền về quê (gần 60% có gửi tiền về gia đình hàng tháng).

TÌNH TRẠNG SỨC KHỎE        RÀO CẢN BHYT & KINH TẾ        HÀNH VI ĐIỀU TRỊ

3. Nghịch lý thẻ BHYT bị vô hiệu hóa bởi cơ chế phân tuyến: Mặc dù Luật BHYT quy định người tạm trú được KCB ban đầu tại nơi cư trú mới, trên thực tế, đại đa số lao động phi chính thức mua BHYT hộ gia đình tại quê nhà. Khi ra thành phố, việc KCB tại các bệnh viện công lập bị coi là "trái tuyến", mức thanh toán bảo hiểm bị cắt giảm mạnh, thủ tục chuyển viện phức tạp khiến chiếc thẻ BHYT không phát huy được vai trò bảo vệ tài chính.
4. Sự phân hóa giới tính sâu sắc trong tiếp cận y tế: Lao động nữ nhập cư (chiếm tỷ lệ áp đảo trong các ngành may mặc, bán hàng rong, giúp việc gia đình) đối mặt với rủi ro sức khỏe sinh sản (SKSS) và bệnh phụ khoa cao hơn nam giới, nhưng mức độ tiếp cận các chương trình tầm soát chuyên sâu gần như bằng không do tâm lý e ngại, thiếu thông tin và chi phí dịch vụ chuyên khoa vượt quá khả năng chi trả.

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm khẳng định tiếp cận y tế không chỉ là vấn đề cung ứng kỹ thuật của ngành y, mà là một cấu trúc phân tầng xã hội bị chi phối bởi các thể chế cư trú và thị trường lao động.
• Về mặt phương pháp luận: Khẳng định giá trị của việc làm sạch và phân tách mẫu di cư thuần nông từ các bộ dữ liệu đa mục tiêu quốc gia nhằm triệt tiêu các yếu tố gây nhiễu từ nhóm di cư thành thị - thành thị.
• Về mặt chính sách và thực tiễn:
  • Cải cách cơ chế thanh toán BHYT: Xóa bỏ rào cản địa giới hành chính trong khám chữa bệnh BHYT ban đầu; cho phép người lao động có đăng ký tạm trú được đăng ký nơi KCB ban đầu tại các trạm y tế hoặc bệnh viện quận/huyện nơi cư trú mà không cần thủ tục chuyển tuyến từ quê.
  • Gói BHYT linh hoạt cho khu vực phi chính thức: Thiết kế các mức đóng BHYT cá nhân linh hoạt theo tháng/quý cho lao động tự do, bãi bỏ yêu cầu bắt buộc toàn bộ hộ gia đình tại quê phải cùng tham gia mới được mua thẻ.
  • Mạng lưới y tế cộng đồng lưu động: Triển khai các phòng khám lưu động và chương trình tầm soát sức khỏe sinh sản miễn phí tại các cụm công nghiệp và khu vực tập trung đông nhà trọ công nhân.

---

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn thừa nhận các giới hạn nghiên cứu:

1. Giới hạn dữ liệu thứ cấp: Do sử dụng lại bộ số liệu của Khảo sát Cư trú WB, một số biến số chuyên sâu về lâm sàng, lịch sử bệnh án chi tiết và chỉ số chi tiêu y tế thảm họa (catastrophic health expenditure) chưa được tích hợp đầy đủ trong bảng hỏi ban đầu.
2. Thiết kế cắt ngang (Cross-sectional): Dữ liệu phản ánh thực trạng tại một thời điểm nhất định (2015–2016), chưa theo dõi được biến động sức khỏe dài hạn của cùng một cá nhân sau khi hồi cư về nông thôn.
3. Phạm vi địa lý: Nghiên cứu tập trung tại Hà Nội; mô hình hành vi có thể có sự khác biệt so với các trung tâm công nghiệp phía Nam (TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai) nơi tập trung nhiều khu chế xuất quy mô lớn.

Định hướng nghiên cứu tương lai:

• Triển khai các nghiên cứu theo dõi dọc (longitudinal cohort studies) để lượng hóa sự tích lũy tổn thương sức khỏe của lao động di cư qua các mốc thời gian 5 năm, 10 năm.
• Phân tích so sánh liên vùng giữa các cực đô thị (Hà Nội vs TP. Hồ Chí Minh vs Bình Dương) để làm rõ tác động của các chính sách an sinh xã hội địa phương đặc thù.
• Nghiên cứu ứng dụng công nghệ y tế số (telemedicine) và số hóa cơ sở dữ liệu BHYT quốc gia (VssID) trong việc xóa bỏ rào cản tiếp cận y tế cho lao động di cư.

---

Tác động và ảnh hưởng

• Ảnh hưởng học thuật: Luận án tạo lập một cơ sở dữ liệu chuẩn mực về xã hội học y tế đối với nhóm di cư nông thôn - đô thị, mở ra hướng tiếp cận liên ngành giữa Xã hội học, Kinh tế học Y tế và Chính sách Công; đóng góp tài liệu tham khảo cho các chương trình đào tạo sau đại học.
• Tác động chính sách: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm phục vụ việc sửa đổi Luật BHYT, Luật Khám bệnh, chữa bệnh và hoàn thiện các chỉ số an sinh xã hội bao trùm trong Chiến lược Quốc gia Bảo vệ và Chăm sóc Sức khỏe Nhân dân.
• Lợi ích xã hội: Nâng cao nhận thức của cộng đồng và các chủ thể quản lý đô thị về việc bảo vệ sức khỏe cho lao động nhập cư—lực lượng nòng cốt đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế đô thị nhưng đang phải chịu nhiều thiệt thòi về phúc lợi.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Giới học thuật: Tiếp cận mô hình phân tích tích hợp giữa Lý thuyết Lựa chọn hợp lý và Vốn xã hội; quy trình làm sạch và xử lý mẫu thứ cấp quy mô lớn.
• Cơ quan hoạch định chính sách (Bộ Y tế, Bảo hiểm Xã hội Việt Nam): Cơ sở dữ liệu thực chứng để thiết kế chính sách thông tuyến KCB BHYT toàn quốc và các gói bảo hiểm y tế tự nguyện cho lao động phi chính thức.
• Tổ chức phi chính phủ & Xã hội dân sự (Oxfam, ActionAid, UNFPA): Dữ liệu định hướng các can thiệp can thiệp y tế cộng đồng, bảo vệ quyền của lao động nữ nhập cư.
• Chính quyền đô thị & Y tế cơ sở: Căn cứ thực tiễn để quản lý sức khỏe cư dân tạm trú, giảm tải cho các bệnh viện tuyến Trung ương thông qua củng cố trạm y tế phường/xã.

---

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?

Luận án đã mở rộng Lý thuyết Lựa chọn hợp lý khi chứng minh rằng hành vi từ chối dịch vụ y tế chính thống và tự mua thuốc của người nhập cư là sự lựa chọn duy lý có điều kiện nhằm tối thiểu hóa tổng chi phí (tiền khám + tiền mất công nhật + chi phí đi lại) trước các rào cản của cơ chế quản lý BHYT phân tuyến. Đồng thời, nghiên cứu tích hợp Lý thuyết Vốn xã hội, khẳng định mạng lưới phi chính thức đóng vai trò là "chiếc phao an sinh thay thế" bù đắp cho sự thiếu hụt mạng lưới an sinh công lập.

2. Tính đổi mới trong phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây?

Khác với các nghiên cứu đơn lẻ sử dụng mẫu thuận tiện quy mô nhỏ (dưới 200 mẫu), luận án kết hợp thành công phương pháp phân tích mẫu thứ cấp quốc gia quy mô lớn (sàng lọc chuẩn xác 648 mẫu nông thôn thuần túy và 2.260 mẫu đối chứng sở tại từ bộ dữ liệu WB) với nghiên cứu định tính đa tầng (26 PVS và 2 TLN) bao phủ từ người nhập cư, người sở tại đến nhân viên y tế và chuyên gia chính sách tại 8 quận/huyện của Hà Nội.

3. Phát hiện bất ngờ và phản trực giác nhất từ dữ liệu là gì?

Phát hiện bất ngờ nhất là "Tỷ lệ sở hữu thẻ BHYT không đồng nghĩa với khả năng tiếp cận y tế thực tế". Người nhập cư dù có thẻ BHYT mua tại quê nhà vẫn chủ động bỏ qua quyền lợi bảo hiểm khi ốm đau tại Hà Nội do thủ tục chuyển tuyến quá phức tạp và chi phí cơ hội của việc chờ đợi KCB theo đúng tuyến vượt quá chi phí tự mua thuốc ngoài thị trường tự do.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập nghiên cứu (replication protocol) không?

Có. Luận án mô tả chi tiết quy trình chọn mẫu xác suất PPS, tiêu chí loại trừ mẫu nhập cư đô thị - đô thị, danh mục 8 địa bàn khảo sát cấp tổ dân phố/phường xã, bộ câu hỏi bảng kiểm định lượng và khung hướng dẫn phỏng vấn sâu/thảo luận nhóm đính kèm tại hệ thống phụ lục.

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo được vạch ra như thế nào?

Định hướng tập trung vào 3 mũi nhọn: (1) Nghiên cứu đoàn hệ dọc (longitudinal cohort) đánh giá gánh nặng bệnh tật sau hồi cư; (2) Đánh giá tác động kinh tế của chính sách thông tuyến BHYT toàn quốc lên mức độ bảo vệ tài chính hộ gia đình di cư; (3) Nghiên cứu ứng dụng sổ sức khỏe điện tử và nền tảng số hóa an sinh xã hội cho lao động di động.

---

Kết luận

1. Khẳng định tính cấp thiết: Luận án giải quyết một vấn đề xã hội học và chính sách công mang tính thời sự: bất bình đẳng trong tiếp cận an sinh y tế của nhóm lao động nhập cư nông thôn tại Hà Nội.
2. Xác lập khung phân tích liên ngành: Kết hợp nhuần nhuyễn giữa Lý thuyết Lựa chọn hợp lý, Lý thuyết Vốn xã hội và Khung tiếp cận dịch vụ y tế dựa trên quyền con người.
3. Đột phá về phương pháp xử lý dữ liệu: Thiết kế kết hợp giải thích (Explanatory Sequential) với quy trình làm sạch mẫu nghiêm ngặt trên 648 đối tượng nhập cư nông thôn và 2.260 đối chứng sở tại, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy thống kê cao.
4. Làm rõ bản chất rào cản thể chế: Chứng minh chính sách phân tuyến BHYT cứng nhắc và các ràng buộc đăng ký cư trú là nguyên nhân cốt lõi làm vô hiệu hóa thẻ BHYT của người di cư, thúc đẩy hành vi tự điều trị tiềm ẩn nhiều rủi ro.
5. Đề xuất lộ trình chính sách khả thi: Cung cấp hệ thống giải pháp từ cải cách thủ tục BHYT thông tuyến tạm trú, thiết kế gói bảo hiểm cá nhân linh hoạt cho khu vực phi chính thức đến phát triển mạng lưới y tế lưu động cơ sở.
6. Mở ra các hướng nghiên cứu mới: Đặt nền móng cho các nghiên cứu theo dõi dọc về sức khỏe hồi cư và tích hợp kinh tế y tế trong quản trị an sinh xã hội đô thị thời kỳ chuyển đổi số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của Đề tài Sức khỏe là một trong những yếu tố nền tảng ảnh hưởng đến quá trình phát triển của từng con người và toàn xã hội. Việc bảo đảm cho mọi người dân tiếp cận các dịch vụ y tế cơ bản là mục tiêu của các quốc gia trong quá trình phát triển. Tuyên bố Alma Ata 1978 nhấn mạnh: tiếp cận các dịch vụ y tế cơ bản được coi là quyền của con người nhằm chăm sóc sức khỏe (CSSK) cá nhân, duy trì tình trạng sức khỏe tốt cả về thể chất, tinh thần, và xã hội.

Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội (CHXH) chủ nghĩa Việt Nam khẳng định mọi công dân có quyền tự do di chuyển và cư trú, có quyền được đảm bảo an sinh xã hội (ASXH) mà quan trọng là tiếp cận dịch vụ y tế (DVYT) nhằm đảm bảo sức khỏe tốt. Việt Nam cũng đã kí và phê chuẩn một số tuyên ngôn, công ước quốc tế có liên quan đến di cư trong nước, trong đó có quyền được CSSK thể chất và tinh thần tốt nhất theo chuẩn có thể đạt được [35]. Chiến lược quốc gia bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân giai đoạn 2011 – 2020 tầm nhìn đến năm 2030 cũng có những qui định nhằm bảo đảm mọi người dân được hưởng các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ ban đầu, mở rộng tiếp cận và sử dụng các DVYT tế có chất lượng. Người dân được sống trong cộng đồng an toàn, phát triển tốt về thể chất, tinh thần, và xã hội.

Luật khám chữa bệnh (KCB) khẳng định người dân có quyền được khám chữa bệnh không bị phân biệt địa vị xã hội. Luật BHYT ghi rõ: “Trường hợp người tham gia BHYT phải làm việc lưu động hoặc đến tạm trú tại địa phương khác thì được khám bệnh, chữa bệnh ban đầu tại cơ sở khám chữa bệnh phù hợp với tuyến chuyên môn kĩ thuật và nơi người đó đang làm việc lưu động, tạm trú theo qui định của Bộ trưởng BYT” [48]. Trong những năm gần đây, quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đô thị hóa ở Việt Nam đã thu hút một lực lượng lớn lao động nông thôn ra thành phố tìm kiếm việc làm. Chính điều này đã tạo ra các dòng di cư từ nông 1 thôn đến các đô thị [29;52].

Tại các đô thị lớn của Việt Nam như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, dân số cơ học tăng nhanh do người nhập cư từ các tỉnh, các vùng nông thôn đến tìm kiếm cơ hội việc làm hoặc xây dựng cuộc sống. Theo dự báo của Tổng cục Thống kê, tỷ lệ di dân từ nông thôn đến thành thị trên tổng số dân thành thị tăng từ 8,9% năm 2009 lên 11% vào năm 2019. Trong khi đó tỷ lệ di cư từ thành thị tới thành thị trên tổng số dân thành thị sẽ giảm từ 7,6% năm 2009 xuống 6,7% năm 2019. Ước tính đến năm 2019, dân số di cư từ nông thôn ra thành thị sẽ đạt 5 triệu người, cao hơn dân số di cư từ thành thị đến nông thôn 1,4 triệu người.

Dòng di cư từ nông thôn ra thành phố sẽ có những ảnh hưởng mạnh mẽ đến dân số thành thị [64]. Kết quả điều tra Di cư nội địa quốc gia 2015 cho thấy 79,1% người di cư có nguồn gốc xuất thân từ nông thôn, còn lại 20,9% là từ thành thị. Xét theo 4 luồng di cư (nông thôn – thành thị, thành thị - nông thôn, nông thôn – nông thôn và thành thị - thành thị) thì luồng di cư nông thôn – thành thị chiếm tỷ trọng lớn nhất trong các dòng di cư. Đó là chưa kể đến những cư dân đến thành phố làm việc theo thời vụ và di cư ngắn hạn.

Dòng người di cư nông thôn – đô thị tìm kiếm việc làm luôn tiềm ẩn những rủi ro ở nơi đến, trong đó có vấn đề sức khỏe và tiếp cận các DVYT nhằm CSSK. Tuy nhiên, vấn đề này còn chưa được người lao động cũng như các cơ quan chức năng liên quan để ý xét trên những tác động tiêu cực của nó đối với sức khỏe của người lao động nhập cư. Tại thời điểm này, các nghiên cứu về di cư nói chung thường xem xét yếu tố sức khỏe và việc tiếp cận sử dụng dịch vụ y tế của người di cư như một vấn đề nằm trong chuỗi các vấn đề chung gồm sinh kế, thu nhập, việc làm, giáo dục hay những khó khăn mà người nhập cư gặp phải trong quá trình sống ở đô thị [12;18]. Một vài nghiên cứu quy mô nhỏ tập trung vào đánh giá vấn đề SKSS của lao động nhập cư lồng ghép chung trong các hoạt động của dự án mà các tổ chức phi chính phủ hỗ trợ thực hiện [28].

Phần lớn những nghiên cứu đã có thường tập trung chính vào nhóm đối tượng người người nhập cư mà chưa có sự so sánh những khác biệt giữa người nhập cư và người dân sở tại trong việc 2 tiếp cận và sử dụng dịch vụ y tế. Vậy, sự khác biệt này thể hiện như thế nào? Những nguyên nhân/nhân tố nào tạo nên sự khác biệt đó? Cần làm gì để bảo đảm quyền được tiếp cận bình đẳng các DVYT cơ bản cho người lao động nhập cư từ nông thôn vào thành phố? Vấn đề này càng trở nên cấp bách hơn khi lao động nhập cư đến các thành phố lớn (trong đó có thành phố Hà Nội) ngày càng gia tăng nhưng rất ít người nhập cư hiểu rõ về quyền của mình và cách thực hiện các quyền đó ở nơi đến, đặc biệt là những vấn đề liên quan đến phúc lợ xã hội, bao gồm phúc lợi về y tế. Thực tế cho thấy sức khỏe của nhiều người lao động nhập cư nông thôn – đô thị bị giảm sút và phát sinh nhiều bệnh tật sau một thời gian lao động cật lực kiếm sống. Đây không chỉ là gánh nặng mà gia đình và địa phương nơi xuất cư phải hứng chịu khi người lao động từ thành phố trở về nông thôn, mà quan trọng hơn, nếu người lao động nhập cư không được chăm sóc sức khỏe sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến năng suất và chất lượng lao động của toàn bộ nền kinh tế và toàn xã hội.

Đây rõ ràng là một vấn đề xã hội không hề nhỏ và có những tác động nhiều chiều đối với cá nhân và xã hội. Để hiểu đúng bản chất và mức độ của vấn đề này thì cần phải có những nghiên cứu tập trung hơn để xem xét các vấn đề đa chiều, trên bình diện khoa học và thực tiễn. Xuất phát từ những lý do trên đây, tôi lựa chọn đề tài “Tiếp cận và sử dụng dịch vụ y tế của nhóm người nhập cư từ nông thôn vào thành phố (Qua khảo sát tại thành phố hà Nội) làm đề tài nghiên cứu cho luận án. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2.1 Mục đích nghiên cứu  Làm rõ thực trạng tiếp cận và sử dụng DVYT của người nhập cư từ nông thôn vào thành phố.

 Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tiếp cận và sử dụng DVYT của người nhập cư từ nông thôn vào thành phố. 3  Nêu một số khuyến nghị về bảo đảm an sinh xã hội cho người nhập cư trong việc tiếp cận và sử dụng dịch vụ y tế. Nhiệm vụ nghiên cứu.  Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án, làm rõ những thành tựu và hạn chế của các nghiên cứu đi trước, làm cơ sở cho việc xác định mục tiêu, nhiệm vụ, câu hỏi, nội dung, giả thuyết nghiên cứu, lựa chọn phương pháp và các cách tiếp cận lý thuyết nghiên cứu của đề tài.

 Xây dựng cơ sở lý luận và phương pháp luận nghiên cứu đề tài (bao gồm việc định nghĩa và giải thích các khái niệm công cụ, thao tác hóa khái niệm then chốt của đề tài, lựa chọn phương pháp nghiên cứu, các cách tiếp cận lý thuyết, xác lập khung phân tích về mối quan hệ giữa các biến số).  Tiến hành nghiên cứu định tính và phân tích bộ số liệu định lượng.  Mô tả, phân tích đặc điểm nhân khẩu xã hội, tình hình sức khỏe, thực trạng tiếp cận và sử dụng DVYT của người nhập cư từ nông thôn vào thành phố.  Làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến tiếp cận và sử dụng DVYT của người nhập cư từ nông thôn vào thành phố.

 Đề xuất một số giải pháp về bảo đảm an sinh xã hội cho người nhập cư trong việc tiếp cận và sử dụng dịch vụ y tế. Câu hỏi nghiên cứu  Người nhập cư từ nông thôn vào thành phố tiếp cận và sử dụng DVYT như thế nào trong khám chữa bệnh?  Những yếu tố nào ảnh hưởng đến việc tiếp cận và sử dụng các dịch vụ y tế trong khám chữa bệnh của người nhập cư từ nông thôn vào thành phố? 4 2. Giả thuyết nghiên cứu.  Người nhập cư gặp các rào cản trong quá trình tiếp cận và sử dụng DVYT tại thành phố, bao gồm khả năng chi trả cho việc KCB (kinh tế); chính sách BHYT theo tuyến có tác động cản trở đáng kể đến việc tiếp cận và sử dụng DVYT của người nhập cư; từ chính đặc điểm đời sống của người nhập cư.

 Các yếu tố về thể chế và chính sách BHYT, các yếu tố về văn hóa tập quán thói quen tự điều trị là những nhân tố có ảnh hưởng đến tiếp cận và sử dụng DVYT của người nhập cư từ nông thôn vào thành phố. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Tiếp cận và sử dụng dịch vụ y tế của người nhập cư từ nông thôn vào thành phố.

Khách thể nghiên cứu. Khách thể nghiên cứu là những người dân nhập cư từ nông thôn đang sống và làm việc tại Hà Nội, các cấp quản lý cộng đồng, chuyên gia về chính sách y tế, nhân viên trong hệ thống cung ứng DVYT. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng quan tâm đến người dân sở tại như là nhóm đối chứng để tìm hiểu sự khác biệt trong tiếp cận và sử dụng DVYT. Phạm vi nghiên cứu Phạm vi không gian Nghiên cứu thực hiện tại thành phố Hà Nội, nơi có tỷ lệ lớn người lao động nông thôn nhập cư.

Phạm vi thời gian Thời gian thu thập thông tin định lượng tại Hà Nội được thực hiện từ tháng 3 năm 2015 đến tháng 8 năm 2016. Thông tin định tính được thu thập trong suốt 5 quá trình thực hiện đề tài luận án. Một số cuộc PVS và TLN quan trọng được thực hiện trong và sau thời gian thực hiện thu thập thông tin định lượng.