Chương 1: Những vấn đề chung về dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam 6 Chương 2: Tình hình triển khai dịch vụ hỗ trợ tại Trung tâm Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phía Bắc. Chương 3: Tăng cường các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa của Trung tâm Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phía Bắc. Phần kết luận Tài liệu tham khảo 7 CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ DỊCH VỤ HỖ TRỢ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI VIỆT NAM 1.1 Khái niệm và vai trò của dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa 1.1 Khái niệm về dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa Có rất nhiều những định nghĩa khác nhau về dịch vụ: Theo Philip Kotler, ông cho rằng: Dịch vụ là mọi hành động và kết quả mà một bên có thể cung cấp cho bên kia và chủ yếu là vô hình và không dẫn đến quyền sở hữu một cái gì đó. Sản phẩm của nó có thể có hay không gắn liền với một sản phẩm vật chất.Mác định nghĩa thì: Dịch vụ là con đẻ của nền kinh tế sản xuất hàng hóa, khi mà kinh tế hàng hóa phát triển mạnh, đòi hỏi một sự lưu thông thông suốt, trôi chảy, liên tục để thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao đó của con người thì dịch vụ ngày càng phát triển.
Qua định nghĩa trên, C.Mác đã cho thấy sự ra đời và sự phát triển của dịch vụ khi kinh tế hàng hóa càng phát triển thì dịch vụ sẽ càng phát triển để đáp ứng nhu cầu lưu thông của hàng hóa.TS Nguyễn Văn Thanh thì: Dịch vụ là một hoạt động lao động sáng tạo nhằm bổ sung giá trị cho phần vật chất và làm đa dạng hóa, phong phú hóa, khác biệt hóa, nổi trội hóa…mà cao nhất trở thành những thương hiệu, những nét văn hóa kinh doanh và làm hài lòng cao cho người tiêu dùng để họ sẵn sàng trả tiền cao, nhờ đó kinh doanh có hiệu quả hơn. Nguyễn Thị Mơ định nghĩa rằng: Dịch vụ là các hoạt động của con người được kết tinh thành các loại sản phẩm vô hình và không thể nắm bắt được Cũng theo cách tiếp cận tương tự, TS.Hồ Văn Vĩnh đã đưa ra định nghĩa: Dịch vụ là toàn bộ các hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu nào đó của con người mà sản phẩm của nó tồn tại dưới hình thái phi vật thể. Ngành dịch vụ được công nhận là một ngành kinh tế thứ ba sau ngành công nghiệp và nông nghiệp. Nó có những đóng góp quan trọng đối với nền kinh tế quốc dân, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, và giải quyết các vấn đề xã hội.Ngoài ra, những 8 dịch vụ hỗ trợ còn góp phần giải quyết những khó khăn, vướng mắc mà các doanh nghiệp đang phải đối mặt.
Như vậy, có thể thấy dịch vụ là hoạt dộng sáng tạo của con người, là hoạt động có tính đặc thù riêng của con người trong xã hội phát triển, có sự cạnh tranh cao, có yếu tố bùng phát về công nghệ, minh bạch về pháp luật, minh bạch chính sách của chính quyền. Qua các định nghĩa nêu trên về dịch vụ về cơ bản giống nhau, bởi vì chúng đều chỉ ra được những đặc điểm cơ bản, cũng như vai trò của dịch vụ đối với nền kinh tế nói chung và đối với các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh nói riêng. Thứ nhất, dịch vụ là một sản phẩm, là kết quả của quá trình lao động và sản xuất nhằm thỏa mãn một nhu cầu nào đó của con người. Thứ hai, khác với hàng hóa là vật hữu hình, dịch vụ nhiều khi là vô hình, là phi vật thể.
Theo đà phát triển của lực lượng sản xuất xã hội và sự tiến bộ văn minh nhân loại, lĩnh vực dịch vụ phát triển hết sức phong phú. Dịch vụ không chỉ có ở các ngành phục vụ lâu nay người ta vẫn thường quan niệm, hoặc như gần đây khái niệm dịch vụ được định nghĩa: Dịch vụ là hoạt động cung ứng lao động, khoa học, kỹ thuật, nghệ thuật nhằm đáp ứng nhu cầu về sản xuất, kinh doanh, đời sống vật chất, tinh thần, các hoạt động ngân hàng, tín dụng, cầm đồ, bảo hiểm, mà nó phát triển ở tất cả các ngành, lĩnh vực quản lý và các công việc có tính chất khác nhau như: Các dịch vụ tư vấn về sản xuất, tài chính, luật, đào tạo nâng cao năng lực,cung cấp phổ biến thông tin…) tất cả các dịch vụtrên được gọi chung là các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp. Dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa:Là các dịch vụ cung ứng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Giúp đỡ cácdoanh nghiệp nhỏ và vừaphát triển hoặc trợ giúp, tháo gỡ những khó khăn vướng mắc trong hoạt động sản xuất kinh doanh.
Dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa là một phần của dịch vụ thương mại. Códịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa của chính phủ do các Bộ, các ngành ở trung ương hoặc địa phương thực hiện và các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa do các tổ chức tư nhân, hoặc các tổ chức phi chính phủ cung cấp. 9 Trong tình hình như hiện nay khi Việt Nam sắp tham gia ký kết các hiệp định thương mại quan trọng như: Hiệp định Thương mại tự do (FTA), hay Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) thì sự ảnh hưởng của những dịch vụ hỗ trợ đối với các doanh nghiệp Việt Nam nói chung và các doanh nghiệp nhỏ và vừa nói riêng lại càng trở nên hết sức đặc biệt và quan trọng.2 Đặc điểm của dịch vụhỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa của chính phủ: Đặc điểm cơ bản của dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa của chính phủ: Đối tượng áp dụng: Đối tượng sử dụng chính của dịch vụ hỗ trợ này là các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo nghị định 56/2009/NĐ-CP thì Doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vầ theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên), cụ thể như sau: Bảng 1.1: Doanh nghiệp nhỏ và vừa Doanh nghiệp Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa Quy mô siêu nhỏ Khu vực Số lao Tổng nguồn Số lao Tổng nguồn Số lao động vốn động vốn động Từ trên I.Nông, lâm Từ trên 10 Từ trên 20 10 người 20 tỷ đồng 200 người nghiệp và thủy người đến tỷ đồng đến trở xuống trở xuống đến 300 sản 200 người 100 tỷ đông người Từ trên II.
Công Từ trên 10 Từ trên 20 10 người 20 tỷ đồng 200 người nghiệp và xây người đến tỷ đồng đến trở xuống trở xuống đến 300 dựng 200 người 100 tỷ đông người Từ trên 10 Từ trên 10 Từ trên 50 III. Thương 10 người 10 tỷ đồng người đến tỷ đồng đến người đến mại và dịch vụ trở xuống trở xuống 50 người 50 tỷ đông 100 người Nguồn: Nghị định 56/2009/NĐ-CP 10 Là những dịch vụ phi lợi nhuận: Các doanh nghiệp nhỏ và vừa đều không phải trả phí hoặc trả phí rất thấp để sử dụng những dịch vụ hỗ trợ dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Không giống như các dịch vụ khác hoạt động vì mục đích lợi nhuận. Các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa của chính phủ không mang mục đích kiếm lời mà chỉ có một mục đích duy nhất đó là giúp đỡ cho sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và vừa qua đó góp phần thúc đẩy sự phát triển của xã hội.
Đây là đặc điểm nổi bật tạo ra sự khác biệt cơ bản giữa dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa của Chính phủ so với các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa của các đơn vị tư nhân thực hiện. Ví dụ như dịch vụ đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của doanh nghiệp nhỏ và vừa do Bộ Kế hoạch và Đầu tư thực hiện được hỗ trợ tối đa 50% học phí từ nguồn ngân sách nhà nước (trước đây là 100%) hay là những dịch vụ đổi mới, nâng cao năng lực công nghệ, trình độ kỹ thuật cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đơn vị thực hiện: Đơn vị thực hiện các dịch vụ hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa của chính phủ là các Bộ, ban ngành ở Trung ương hoặc địa phương hoặc là các đơn vị trực thuộc các Bộ, ban ngành: Như Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Khoa học công nghệ, Bộ tài chính, Bộ công thương, Bộ Tài nguyên và môi trường, Bộ Nội vụ.do đó, các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa này thường bài bản hơn các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa do các tổ chức phi chính phủ thực hiện. Hơn nữa, các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa của chính phủ nhận được khá nhiều sự hỗ trợ của các tổ chức trong nước, các khoản viện trợ, tài trợ của các tổ chức nước ngoài cả về mặt tài chính cũng như về mặt con người.
Các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa của chính phủ thường gắn liền với các chủ trương, chính sách cụ thể của chính phủ. Ví dụ như: Nghị định 56/2009/NĐ-CP về trợ giúp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa hay kế hoạch trợ giúp đào tạo nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Các Bộ, ngành địa phương được lồng ghép vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm, 5 năm của các Bộ, ngành địa phương. 11 Ðiều kiện để sử dụng những dịch vụ hỗ trợ của Chính phủ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa: Để sử dụng được các dịch vụ hỗ trợ dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng phải đáp ứng được các điều kiện đã được quy định trong các thông tư, nghị định để sử dụng các dịch vụ hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa của Chính phủ. Có một số những điều kiện còn khá khắt khe đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Một ví dụ điển hình đó là có tới 55% doanh nghiệp gặp khó khăn trở ngại do thủ tục vay (hồ sơ vay vốn phức tạp, không đủ thủ tục vay vốn đơn giản cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa); 80% tỷ lệ lãi suất chưa phù hợp. Hoặc là đối với dịch vụ trợ giúp phát triển nguồn nhân lực: Đối tượng áp dụng chỉ là các chủ doanh nghiệp và các cán bộ quản lý doanh nghiệp nhỏ và vừa. Điều này cũng gây ra khó khăn cho cả đơn vị thực hiện cũng như cho chính đơn vị thụ hưởng là các doanh nghiệp nhỏ và vừa.