Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến chấp nhận chuyển đổi số của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại đồng bằng sông cửu long

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến chấp nhận chuyển đổi số của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại đồng bằng sông Cửu Long, cung cấp cái nhìn sâu sắc và giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Lương Nguyễn Duy Thông
• Người hướng dẫn: PGS, TS. Diệp Thanh Tùng
• Trường học: Trường Đại học Trà Vinh
• Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
• Đề tài: Nghiên Cứu Chấp Nhận Chuyển Đổi Số Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Đồng Bằng Sông Cửu Long
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Trà Vinh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT
• 1.2. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.3.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Khách thể nghiên cứu
• 1.4.2. Chủ thể nghiên cứu
• 1.4.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4.3.1. Phạm vi không gian
• 1.4.3.2. Phạm vi thời gian
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5.1. Nghiên cứu định tính
• 1.5.1.1. Phương pháp tổng hợp
• 1.5.1.2. Phương pháp phỏng vấn chuyên gia
• 1.5.2. Nghiên cứu định lượng
• 1.5.2.1. Nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 1.5.2.2. Nghiên cứu định lượng chính thức
• 1.6. TÍNH MỚI CỦA LUẬN ÁN
• 1.7. CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. TỔNG QUAN CÁC NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Tổng quan chuyển đổi số kỹ thuật số
• 2.1.1.1. Số hóa và kỹ thuật số
• 2.1.1.2. Chuyển đổi kỹ thuật số
• 2.1.1.3. So sánh giữa “số hóa” và “chuyển đổi số”
• 2.1.2. Tổng quan chuyển đổi số doanh nghiệp
• 2.1.2.1. Chuyển đổi kinh doanh
• 2.1.2.2. Số hóa doanh nghiệp
• 2.1.2.3. Chuyển đổi số doanh nghiệp
• 2.1.2.4. Vai trò của chuyển đổi số doanh nghiệp
• 2.1.2.5. Chuyển đổi số doanh nghiệp khu vực thành thị và nông thôn
• 2.1.2.6. Chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.1.2.7. Các giai đoạn chuyển đổi số doanh nghiệp
• 2.1.2.8. Chấp nhận chuyển đổi số
• 2.1.2.9. Bối cảnh tác động doanh nghiệp “chấp nhận chuyển đổi số”
• 2.1.2.10. Các rào cản khi doanh nghiệp chuyển đổi số
• 2.1.3. Một số khái niệm có liên quan đến nghiên cứu
• 2.1.3.1. Hạ tầng và dữ liệu số
• 2.1.3.2. Công nghệ tài chính
• 2.1.3.3. Nguồn nhân lực số
• 2.1.3.4. Kinh nghiệm về Công nghệ thông tin (Kỹ năng số)
• 2.1.3.5. Dịch vụ Logistics và hỗ trợ khách hàng
• 2.1.4. Tổng quan doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.1.4.1. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.1.4.2. Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với nền kinh tế
• 2.2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.2.1. Lý thuyết thể chế
• 2.2.2. Khung lý thuyết TOE
• 2.2.3. Lý thuyết chấp nhận công nghệ
• 2.2.4. Lý thuyết về mối quan hệ trung gian
• 2.2.5. Học thuyết ra quyết định
• 2.2.6. Quan điểm tiếp cận của nghiên cứu từ các cơ sở lý thuyết
• 2.3. KHUNG MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT
• 2.4. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.4.1. Sự phát triển của chuyên đề nghiên cứu chuyển đổi số
• 2.4.2. Nghiên cứu ngoài nước
• 2.4.3. Nghiên cứu trong nước
• 2.4.4. Lược khảo qua tổng quan các nghiên cứu trước
• 2.4.4.1. Tiếp cận theo khách thể nghiên cứu
• 2.4.4.2. Tiếp cận theo chủ thể nghiên cứu
• 2.4.4.3. Tiếp cận theo phạm vi không gian
• 2.4.4.4. Tiếp cận theo tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng
• 2.5. KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU
• 2.6. TỔNG HỢP CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
• 2.6.1. Phân loại các yếu tố ảnh hưởng theo Khung lý thuyết TOE
• 2.6.2. Đề xuất các yếu tố đưa vào nghiên cứu chính thức
• 2.6.2.1. Nhóm yếu tố công nghệ
• 2.6.2.2. Nhóm yếu tố tổ chức
• 2.6.2.3. Nhóm yếu tố môi trường
• 2.7. PHÁT TRIỂN GIẢ THUYẾT
• 2.7.1. Giả thuyết sơ bộ về “chấp nhận chuyển đổi số”
• 2.7.2. Giả thuyết nghiên cứu chính thức
• 2.7.2.1. Giả thuyết “cảm nhận dễ sử dụng với chấp nhận chuyển đổi số”
• 2.7.2.2. Giả thuyết “cảm nhận tính hữu ích với chấp nhận chuyển đổi số”
• 2.7.2.3. Giả thuyết “Nguồn nhân lực với chấp nhận chuyển đổi số”
• 2.7.2.4. Giả thuyết “Hỗ trợ của Chính phủ với chấp nhận chuyển đổi số”
• 2.7.2.5. Giả thuyết “Hạ tầng và dữ liệu với chấp nhận chuyển đổi số”
• 2.7.2.6. Giả thuyết “Công nghệ tài chính với chấp nhận chuyển đổi số”
• 2.7.2.7. Giả thuyết “Kinh nghiệm CNTT với chấp nhận chuyển đổi số”
• 2.7.2.8. Giả thuyết “Dịch vụ logistics và hỗ trợ khách hàng với chấp nhận chuyển đổi số”
• 2.8. PHÁT TRIỂN MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC
• 2.8.1. Mô hình nghiên cứu theo giả thuyết
• 2.8.2. Mô hình nghiên cứu đã mã hóa
• 2.8.3. Áp dụng mô hình toán học vào phân tích định lượng
• 2.8.4. Áp dụng công thức hồi quy
• 2.8.5. Mô tả mối quan hệ ảnh hưởng của các yếu tố
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH
• 3.2.1. Phương pháp tổng hợp
• 3.2.2. Phương pháp phân tích
• 3.2.3. Phương pháp suy luận
• 3.2.4. Phương pháp chuyên gia
• 3.3. NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG
• 3.3.1. Phân tích độ tin cậy của thang đo
• 3.3.1.1. Kiểm định độ tin cậy thang đo từng nhân tố
• 3.3.1.2. Kiểm định mối tương quan giữa từng biến quan sát với các biến còn lại
• 3.3.1.3. Kiểm định hệ số tin cậy của thang đo nếu loại biến
• 3.3.2. Phân tích nhân tố khám phá
• 3.3.2.1. Kiểm định hệ số KMO
• 3.3.2.2. Kiểm định Bartlett’s
• 3.3.2.3. Kiểm định tổng phương sai trích
• 3.3.2.4. Kiểm định trị số giá trị độc lập
• 3.3.2.5. Kiểm định hệ số tải nhân tố
• 3.3.2.6. Kiểm định giá trị hội tụ và phân biệt của các nhân tố trong EFA
• 3.3.3. Phân tích tương quan đa cộng tuyến mô hình hồi quy
• 3.3.3.1. Kiểm định hệ số dung sai
• 3.3.3.2. Kiểm định hệ số phóng đại phương sai
• 3.3.3.3. Kiểm định R2 hiệu chỉnh
• 3.3.3.4. Kiểm định mối quan hệ tương quan các biến độc lập
• 3.3.3.5. Kiểm định tự tương quan các biến trong mô hình
• 3.3.4. Phân tích nhân tố khẳng định
• 3.3.4.1. Kiểm định mức độ phù hợp tổng thể của dữ liệu với mô hình CFA
• 3.3.4.2. Kiểm định chất lượng biến quan sát
• 3.3.4.3. Kiểm định tính hội tụ và phân biệt các cấu trúc biến
• 3.3.5. Phân tích cấu trúc tuyến tính
• 3.3.5.1. Kiểm định mức độ phù hợp tổng thể của dữ liệu trong mô hình SEM
• 3.3.5.2. Kiểm định kết quả các giả thuyết
• 3.3.5.3. Kiểm định vai trò ảnh hưởng trực tiếp các yếu tố lên biến phụ thuộc
• 3.3.5.4. Kiểm định vai trò ảnh hưởng gián tiếp các yếu tố lên biến phụ thuộc
• 3.3.6. Phân tích tương quan đa cộng tuyến mô hình SEM
• 3.3.7. Phân tích Bootstrap
• 3.3.8. Phân tích cấu trúc đa nhóm
• 3.3.8.1. Phương pháp tạo mẫu chính xác
• 3.3.8.2. Phương pháp chọn mẫu
• 3.3.8.3. Phương pháp giảm độ lệch mẫu
• 3.3.8.4. Phương pháp xác định cỡ mẫu
• 3.3.8.5. Phương pháp khảo sát
• 3.6. NGHIÊN CỨU SƠ BỘ
• 3.6.1. Nghiên cứu định tính sơ bộ
• 3.6.2. Nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 3.7. NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC
• 3.7.1. Nghiên cứu định tính chính thức
• 3.7.2. Nghiên cứu định lượng chính thức
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. CƠ SỞ THỰC TIỄN ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
• 4.1.1. Tổng quan Đồng bằng Sông Cửu Long
• 4.1.1.1. Vị trí địa lý
• 4.1.1.2. Cơ cấu kinh tế
• 4.1.2. Cơ sở thực tiễn chuyển đổi số Đồng bằng Sông Cửu Long
• 4.1.2.1. Xếp hạng chuyển đổi số
• 4.1.2.2. Xếp hạng chỉ tiêu cơ bản chuyển đổi số cấp tỉnh
• 4.1.3. Cơ sở thực tiễn chuyển đổi số DNNVV Đồng bằng Sông Cửu Long
• 4.1.3.1. Xếp hạng kinh tế số
• 4.1.3.2. Đánh giá thực trạng chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 4.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU SƠ BỘ
• 4.2.1. Kết quả nghiên cứu định tính sơ bộ
• 4.2.1.1. Thang đo công nghệ tài chính
• 4.2.1.2. Thang đo hạ tầng và dữ liệu
• 4.2.1.3. Thang đo nguồn nhân lực
• 4.2.1.4. Thang đo kinh nghiệm công nghệ thông tin
• 4.2.1.5. Thang đo dịch vụ logistics và hỗ trợ khách hàng
• 4.2.1.6. Thang đo hỗ trợ của Chính phủ
• 4.2.1.7. Thang đo cảm nhận dễ sử dụng
• 4.2.1.8. Thang đo cảm nhận tính hữu ích
• 4.2.1.9. Thang đo chấp nhận chuyển đổi số
• 4.2.2. Mẫu khảo sát sơ bộ
• 4.2.3. Kết quả nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 4.2.3.1. Phân tích độ tin cậy của thang đo sơ bộ
• 4.2.3.2. Phân tích khám phá EFA sơ bộ
• 4.2.4. Thảo luận kết quả nghiên cứu sơ bộ
• 4.3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC
• 4.3.1. Kết quả nghiên cứu định tính chính thức
• 4.3.2. Mẫu khảo sát chính thức
• 4.3.2.1. Thời gian khảo sát
• 4.3.2.2. Phân bố mẫu
• 4.3.2.3. Hình thức khảo sát
• 4.3.3. Kết quả nghiên cứu định lượng chính thức
• 4.3.3.1. Thống kê mô tả khảo sát
• 4.3.3.2. Phân tích độ tin cậy thang đo
• 4.3.3.3. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.3.3.4. Phân tích tương quan đa cộng tuyến trong mô hình hồi quy
• 4.3.3.5. Phân tích nhân tố khẳng định CFA
• 4.3.3.6. Phân tích tính hội tụ và phân biệt các cấu trúc biến
• 4.3.3.7. Phân tích cấu trúc tuyến tính SEM
• 4.3.3.8. Phân tích đa cộng tuyến trong mô hình SEM
• 4.3.3.9. Phân tích ước lượng mô hình bằng Bootstrap
• 4.3.4. Kết quả phân tích cấu trúc đa nhóm
• 4.3.4.1. Kết quả phân tích cấu trúc giới tính
• 4.3.4.2. Kết quả phân tích cấu trúc độ tuổi
• 4.3.4.3. Kết quả phân tích cấu trúc số năm thành lập doanh nghiệp
• 4.3.4.4. Kết quả phân tích cấu trúc số lao động
• 4.4. TỔNG HỢP KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.4.1. Tổng hợp theo nội dung
• 4.4.1.1. Nghiên cứu chính thức
• 4.4.1.2. Cấu trúc đa nhóm
• 4.4.2. Tổng hợp theo từng yếu tố
• 4.4.2.1. Yếu tố hỗ trợ của Chính phủ
• 4.4.2.2. Yếu tố nguồn nhân lực
• 4.4.2.3. Yếu tố hạ tầng và dữ liệu
• 4.4.2.4. Yếu tố dịch vụ logistics và hỗ trợ khách hàng
• 4.4.2.5. Yếu tố công nghệ tài chính
• 4.4.2.6. Yếu tố kinh nghiệm công nghệ thông tin
• 4.5. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.5.1. Thảo luận kết quả nghiên cứu chính thức
• 4.5.1.1. Yếu tố hỗ trợ của Chính phủ
• 4.5.1.2. Yếu tố nguồn nhân lực
• 4.5.1.3. Yếu tố hạ tầng và dữ liệu
• 4.5.1.4. Yếu tố dịch vụ logistics và hỗ trợ khách hàng
• 4.5.1.5. Yếu tố công nghệ tài chính
• 4.5.1.6. Yếu tố kinh nghiệm công nghệ thông tin
• 4.5.2. Thảo luận kết quả cấu trúc đa nhóm
• 4.5.2.1. Cấu trúc giới tính
• 4.5.2.2. Cấu trúc độ tuổi
• 4.5.2.3. Cấu trúc số năm thành lập doanh nghiệp
• 4.5.2.4. Cấu trúc số lao động doanh nghiệp
• 4.6. THẢO LUẬN HÀM Ý CHÍNH SÁCH VÀ GIẢI PHÁP
• 5. CHƯƠNG 5: HÀM Ý CHÍNH SÁCH VÀ KẾT LUẬN
• 5.1. HÀM Ý CHÍNH SÁCH VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
• 5.1.1. Hỗ trợ của Chính phủ
• 5.1.1.1. Hàm ý chính sách
• 5.1.1.2. Đề xuất giải pháp
• 5.1.2. Nguồn nhân lực số
• 5.1.2.1. Hàm ý chính sách
• 5.1.2.2. Đề xuất giải pháp
• 5.1.3. Hạ tầng và dữ liệu
• 5.1.3.1. Hàm ý chính sách
• 5.1.3.2. Đề xuất giải pháp
• 5.1.4. Dịch vụ Logistics và hỗ trợ doanh nghiệp
• 5.1.4.1. Hàm ý chính sách
• 5.1.4.2. Đề xuất giải pháp
• 5.1.5. Công nghệ tài chính
• 5.1.5.1. Hàm ý chính sách
• 5.1.5.2. Đề xuất giải pháp
• 5.1.6. Kinh nghiệm về công nghệ thông tin
• 5.1.6.1. Hàm ý chính sách
• 5.1.6.2. Đề xuất giải pháp
• 5.2. ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN
• 5.2.1. Đóng góp về mặt lý thuyết
• 5.2.2. Đóng góp về mặt thực tiễn
• 5.3. HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Danh mục Văn bản quy phạm pháp luật
• Tài liệu Tiếng Việt
• Tài liệu Tiếng nước ngoài
• PHỤ LỤC
• PHỤ LỤC 1: DANH SÁCH CHUYÊN GIA
• PHỤ LỤC 2: NGHIÊN CỨU SƠ BỘ
• Phiếu khảo sát sơ bộ
• Mô tả số lượng phiếu khảo sát sơ bộ
• Thống kê mô tả khảo sát
• Thống kê mô tả các nội dung khảo sát sơ bộ
• Kết quả phân tích định lượng sơ bộ
• Kiểm định độ tin cậy của thang đo
• Kiểm định KMO và Barlert
• Kiểm định nhân tố khám phá (EFA)
• PHỤ LỤC 3: NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC
• Phiếu khảo sát chính thức
• Thống kê mô tả khảo sát
• Phân tích định lượng chính thức
• Kiểm định độ tin cậy của thang đo
• Kiểm định nhân tố khám phá (EFA)
• Kiểm định nhân tố khẳng định (CFA)
• Kiểm định tính phân biệt và hội tụ
• Kiểm định Bootstrap
• Kiểm định đa cộng tuyến
• Kiểm định SEM
• Kiểm định cấu trúc đa nhóm

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Chấp Nhận Chuyển Đổi Số Tại ĐBSCL

Nghiên cứu này tập trung vào việc tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến chấp nhận chuyển đổi số của các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Chuyển đổi số là một xu hướng tất yếu, mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các DNNVV với nguồn lực hạn chế. Việc hiểu rõ các yếu tố tác động đến quyết định chấp nhận chuyển đổi số sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách và các doanh nghiệp đưa ra các giải pháp phù hợp, thúc đẩy quá trình chuyển đổi số diễn ra nhanh chóng và hiệu quả hơn. Nghiên cứu này sẽ sử dụng cả phương pháp định tính và định lượng để thu thập và phân tích dữ liệu, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của kết quả.

1.1. Bối cảnh Chuyển Đổi Số Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa

Chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, và Việt Nam không nằm ngoài xu hướng này. Các DNNVV tại ĐBSCL cũng đang dần nhận thức được tầm quan trọng của ứng dụng công nghệ vào hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, quá trình này diễn ra chậm và gặp nhiều khó khăn do nhiều yếu tố khác nhau. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào phân tích thực trạng chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa tại khu vực này, xác định các rào cản và cơ hội để thúc đẩy quá trình này.

1.2. Mục tiêu và Phạm vi Nghiên Cứu Chuyển Đổi Số ĐBSCL

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến chấp nhận chuyển đổi số của các DNNVV tại ĐBSCL. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các DNNVV thuộc các ngành nghề khác nhau trên địa bàn ĐBSCL, tập trung vào các khía cạnh như công nghệ, tổ chức, môi trường, và các yếu tố cá nhân của người ra quyết định. Thời gian nghiên cứu được giới hạn trong năm 2024, với việc thu thập dữ liệu từ các khảo sát, phỏng vấn, và phân tích dữ liệu thứ cấp.

II. Thách Thức và Rào Cản Chuyển Đổi Số Cho DNNVV Ở ĐBSCL

Các DNNVV tại ĐBSCL đối mặt với nhiều thách thức chuyển đổi số khác nhau, từ hạn chế về nguồn vốn, trình độ nhân lực, đến khả năng tiếp cận công nghệ và thông tin. Bên cạnh đó, các yếu tố như văn hóa doanh nghiệp, sự sẵn sàng thay đổi, và sự hỗ trợ từ chính phủ cũng đóng vai trò quan trọng. Việc xác định rõ các rào cản này là bước đầu tiên để xây dựng các giải pháp phù hợp, giúp các doanh nghiệp vượt qua khó khăn và tận dụng tối đa các cơ hội chuyển đổi số.

2.1. Thiếu Hụt Nguồn Lực và Kỹ Năng Số Cho DNNVV

Một trong những rào cản lớn nhất đối với chuyển đổi số của các DNNVV là sự thiếu hụt nguồn lực, bao gồm nguồn vốn, nhân lực, và công nghệ. Nhiều doanh nghiệp không đủ khả năng tài chính để đầu tư vào các giải pháp công nghệ mới, hoặc không có đủ nhân viên có kỹ năng số để triển khai và vận hành các giải pháp này. Theo tài liệu, sự hỗ trợ từ các tổ chức doanh nghiệp địa phương góp phần quan trọng vào việc thu thập dữ liệu chính thức cho kết quả luận án.

2.2. Hạ Tầng Công Nghệ và Kết Nối Internet Còn Hạn Chế

Hạ tầng công nghệ thông tin và truyền thông tại nhiều khu vực ở ĐBSCL còn chưa phát triển, đặc biệt là ở các vùng nông thôn. Điều này gây khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc tiếp cận và sử dụng các dịch vụ trực tuyến, cũng như triển khai các giải pháp ứng dụng công nghệ trong DNNVV. Theo nghiên cứu, sự hỗ trợ và kết nối với các doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc thu thập dữ liệu chính thức để có kết quả cuối cùng.

2.3. Rào Cản Về Nhận Thức và Văn Hóa Chuyển Đổi Số

Một số DNNVV vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng và lợi ích của chuyển đổi số, hoặc e ngại sự thay đổi và không sẵn sàng đầu tư vào công nghệ mới. Văn hóa doanh nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng, với việc thiếu sự khuyến khích sáng tạo, thử nghiệm, và chấp nhận rủi ro có thể cản trở quá trình chuyển đổi số.

III. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Chấp Nhận Chuyển Đổi Số DNNVV

Nghiên cứu này sẽ tập trung vào các yếu tố thuộc ba nhóm chính: công nghệ, tổ chức, và môi trường (TOE). Các yếu tố công nghệ bao gồm hạ tầng và dữ liệu số, công nghệ tài chính, và kinh nghiệm CNTT. Các yếu tố tổ chức bao gồm nguồn nhân lực số và dịch vụ logistics và hỗ trợ khách hàng. Các yếu tố môi trường bao gồm hỗ trợ chuyển đổi số cho DNNVV từ chính phủ. Việc phân tích các yếu tố này sẽ giúp hiểu rõ hơn về động lực và rào cản chấp nhận chuyển đổi số.

3.1. Tác Động của Hỗ Trợ Chính Phủ Đến Chuyển Đổi Số

Chính sách hỗ trợ chuyển đổi số từ chính phủ đóng vai trò quan trọng trong việc khuyến khích các DNNVV đầu tư vào công nghệ mới và triển khai các giải pháp chuyển đổi số. Các chính sách này có thể bao gồm các khoản trợ cấp, ưu đãi thuế, hỗ trợ đào tạo, và tư vấn chuyên môn.

3.2. Vai Trò Nguồn Nhân Lực Trong Chấp Nhận Chuyển Đổi Số

Nguồn nhân lực có kỹ năng và kiến thức về công nghệ số là yếu tố then chốt để ứng dụng công nghệ thành công trong doanh nghiệp. Các DNNVV cần đầu tư vào việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực số để đáp ứng yêu cầu của quá trình chuyển đổi số. Nghiên cứu sinh xin cảm ơn quý Thầy/Cô Phòng Sau Đại học và Trường Kinh tế - Luật trực thuộc Trường Đại học Trà Vinh đã tạo mọi điều kiện, hỗ trợ tối đa nhất có thể để Nghiên cứu sinh có điều kiện học tốt nhất và hoàn thành các môn học trong chương trình đào tạo Tiến sĩ

3.3. Ảnh Hưởng của Hạ Tầng Số Đến Chấp Nhận Chuyển Đổi Số

Hạ tầng số bao gồm kết nối internet, điện toán đám mây, và các nền tảng công nghệ khác, đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp triển khai các giải pháp chuyển đổi số. Các DNNVV cần có khả năng tiếp cận hạ tầng số hiện đại và đáng tin cậy để tận dụng tối đa lợi ích của chuyển đổi số. Nghiên cứu sinh xin chân thành cảm ơn quý Thầy/Cô tham gia các hội đồng đã góp ý, chỉnh sửa rất chỉnh chu mang tính xây dựng và hoàn thiện cũng như nâng cao tính khoa học qua mỗi chuyên đề nghiêu cứu.

IV. Ứng Dụng và Hiệu Quả Chuyển Đổi Số Doanh Nghiệp Tại ĐBSCL

Nghiên cứu này sẽ xem xét các trường hợp ứng dụng chuyển đổi số thành công của các DNNVV tại ĐBSCL, đánh giá hiệu quả chuyển đổi số mang lại, và rút ra các bài học kinh nghiệm. Các lĩnh vực ứng dụng công nghệ phổ biến bao gồm quản lý doanh nghiệp, marketing, bán hàng, và sản xuất. Việc chia sẻ các kinh nghiệm thực tiễn sẽ giúp các doanh nghiệp khác có thêm động lực và định hướng để triển khai chuyển đổi số.

4.1. Chuyển Đổi Số Trong Nông Nghiệp Tại Đồng Bằng Sông Cửu Long

Chuyển đổi số trong nông nghiệp có thể giúp các nông hộ và doanh nghiệp nâng cao năng suất, giảm chi phí, và cải thiện chất lượng sản phẩm. Các giải pháp công nghệ có thể được áp dụng trong các khâu như trồng trọt, chăn nuôi, và chế biến. Cuối cùng để đóng góp cho luận án này, Nghiên cứu sinh cảm ơn chân thành nhất đến với các Chuyên gia đã nhiệt tình tham gia phỏng vấn, đóng góp nội dung, phản biện khoa học với những giai đoạn quan trọng nhất của luận án.

4.2. Chuyển Đổi Số Trong Du Lịch và Dịch Vụ Tại ĐBSCL

Chuyển đổi số trong du lịch và dịch vụ có thể giúp các doanh nghiệp thu hút khách hàng, nâng cao trải nghiệm, và tối ưu hóa hoạt động kinh doanh. Các giải pháp công nghệ có thể được áp dụng trong các khâu như đặt phòng, thanh toán, và quảng bá sản phẩm. Ngoài ra sự đóng góp không thể thiếu của những tổ chức doanh nghiệp tại từng địa phương đã nhiệt tình hỗ trợ và kết nối đến từng Doanh nghiệp và đáp viên đóng vai trò rất quan trọng vào phần dữ liệu chính thức để có được kết quả cuối cùng của luận án.

V. Đề Xuất Giải Pháp Thúc Đẩy Chuyển Đổi Số DNNVV Tại ĐBSCL

Dựa trên kết quả nghiên cứu, bài viết này sẽ đề xuất các giải pháp chuyển đổi số cụ thể, phù hợp với đặc điểm và điều kiện của các DNNVV tại ĐBSCL. Các giải pháp này bao gồm việc tăng cường hỗ trợ từ chính phủ, nâng cao trình độ nhân lực, cải thiện hạ tầng công nghệ, và khuyến khích hợp tác giữa các doanh nghiệp. Quan trọng hơn hết là sự hỗ trợ rất nhiều từ bên ngoài luôn tạo động lực để thúc đẩy Nghiên cứu sinh hoàn thành luận án.

5.1. Nâng Cao Năng Lực Tiếp Cận Công Nghệ Cho Doanh Nghiệp

Cần có các chương trình hỗ trợ các DNNVV tiếp cận và sử dụng các công nghệ mới, như điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo, và internet of things (IoT). Các chương trình này có thể bao gồm các khóa đào tạo, tư vấn, và hỗ trợ tài chính. Nghiên cứu sinh xin gởi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến người hướng dẫn khoa học: Thầy PGS, TS. Diệp Thanh Tùng đã hướng dẫn tận tình, chu đáo, định hướng và luôn hỗ trợ tạo động lực; đồng thời thúc đẩy học viên nghiên cứu sâu và mang tính khoa học cao.

5.2. Xây Dựng Hệ Sinh Thái Chuyển Đổi Số Cho Đồng Bằng

Cần xây dựng một hệ sinh thái chuyển đổi số bao gồm các doanh nghiệp công nghệ, các trường đại học, các tổ chức nghiên cứu, và các cơ quan chính phủ. Hệ sinh thái này sẽ tạo ra một môi trường thuận lợi để các DNNVV học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm, và hợp tác phát triển các giải pháp chuyển đổi số.

VI. Kết Luận và Triển Vọng Chuyển Đổi Số Doanh Nghiệp Ở ĐBSCL

Chuyển đổi số là một quá trình liên tục và cần có sự cam kết từ cả chính phủ, doanh nghiệp, và cộng đồng. Với sự hỗ trợ đúng đắn và nỗ lực không ngừng, các DNNVV tại ĐBSCL có thể tận dụng tối đa các cơ hội chuyển đổi số, nâng cao năng lực cạnh tranh, và đóng góp vào sự phát triển kinh tế của khu vực. Nghiên cứu này hy vọng sẽ đóng góp vào việc thúc đẩy quá trình chuyển đổi số diễn ra nhanh chóng và hiệu quả hơn.

6.1. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Chuyển Đổi Số

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào các khía cạnh cụ thể của chuyển đổi số, như tác động của chuyển đổi số đến năng suất lao động, hiệu quả kinh doanh, và sự phát triển bền vững. Nghiên cứu cũng có thể mở rộng phạm vi sang các khu vực khác của Việt Nam.

6.2. Đánh Giá và Đo Lường Hiệu Quả Chuyển Đổi Số DNNVV

Cần có các phương pháp đánh giá chuyển đổi số và đo lường hiệu quả của các giải pháp chuyển đổi số để giúp các doanh nghiệp đưa ra các quyết định đầu tư sáng suốt và theo dõi tiến độ chuyển đổi số. Cần có các phương pháp đánh giá và đo lường hiệu quả của các giải pháp chuyển đổi số để giúp các doanh nghiệp đưa ra các quyết định đầu tư sáng suốt và theo dõi tiến độ chuyển đổi số.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản lý Kinh tế (mã số: 9310110) với đề tài "Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến chấp nhận chuyển đổi số của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Đồng bằng Sông Cửu Long" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Lương Nguyễn Duy Thông dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. TS. Diệp Thanh Tùng tại Trường Đại học Trà Vinh vào năm 2024.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đẩy mạnh kinh tế số, các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm tỷ lệ trên 90% tổng số doanh nghiệp và giải quyết từ 60% đến 70% lực lượng lao động (Poole, 2018). Tại Việt Nam, DNNVV chiếm xấp xỉ 97% số lượng doanh nghiệp, đóng góp 40% GDP và 17,26% ngân sách nhà nước. Nhằm thúc đẩy tiến trình này, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/06/2020 phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, cùng với các định hướng phát triển kinh tế số từ Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng.

Mặc dù có nhiều khung chính sách hỗ trợ, phần lớn DNNVV tại khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL) vẫn chưa có chuyển biến tích cực trong hoạt động chuyển đổi số. Xuất phát từ đặc thù kinh tế nông nghiệp, tập quán dùng tiền mặt và khoảng cách phát triển công nghệ giữa thành thị và nông thôn (Park, 2017; Salemink và cộng sự, 2017; Veselovsky và cộng sự, 2018), phần lớn các nghiên cứu trong nước trước đây chỉ tập trung vào các doanh nghiệp lớn, ngành bán lẻ, logistics hoặc tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Luận án giải quyết khoảng trống thực nghiệm về các nhân tố tác động đến hành vi chấp nhận hoặc không chấp nhận chuyển đổi số của khối DNNVV tại địa bàn 13 tỉnh, thành phố thuộc ĐBSCL.

Mục tiêu nghiên cứu

Luận án xác định hệ thống mục tiêu nghiên cứu cụ thể như sau:

• Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu vai trò và mức độ ảnh hưởng của các yếu tố (đặc biệt khám phá yếu tố "công nghệ tài chính") đến chấp nhận chuyển đổi số của DNNVV ĐBSCL; đóng góp cơ sở lý thuyết và thực tiễn để định hướng chiến lược doanh nghiệp, đồng thời cung cấp hàm ý chính sách và giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế số ĐBSCL đến năm 2030.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Mục tiêu 1: Hệ thống hóa cơ sở lý luận, tổng quan tài liệu liên quan đến chuyển đổi số và chấp nhận chuyển đổi số của DNNVV; xác định khoảng trống nghiên cứu và các yếu tố ảnh hưởng.
  2. Mục tiêu 2: Đánh giá thực trạng, nghiên cứu khám phá vai trò và mức độ tác động trực tiếp, gián tiếp của các yếu tố, trong đó có yếu tố công nghệ tài chính, đến chấp nhận chuyển đổi số của DNNVV ĐBSCL.
  3. Mục tiêu 3: Đề xuất các hàm ý chính sách và giải pháp nhằm thúc đẩy DNNVV tại ĐBSCL chấp nhận chuyển đổi số phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế số đến năm 2030.

Câu hỏi nghiên cứu

1. Câu hỏi 1: Những yếu tố nào ảnh hưởng đến chấp nhận chuyển đổi số của DNNVV tại ĐBSCL?
2. Câu hỏi 2: Vai trò và mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến chấp nhận chuyển đổi số của DNNVV tại khu vực ĐBSCL như thế nào?
3. Câu hỏi 3: Những hàm ý chính sách và đề xuất giải pháp như thế nào để phù hợp với vai trò và mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố nhằm thúc đẩy việc chấp nhận chuyển đổi số của DNNVV tại ĐBSCL?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Khách thể nghiên cứu: Vai trò và mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến chấp nhận chuyển đổi số của DNNVV khu vực ĐBSCL.
• Chủ thể nghiên cứu: Quản lý của doanh nghiệp (bao gồm chủ sở hữu, giám đốc và quản lý cấp trung) thuộc loại hình DNNVV đang hoạt động tại ĐBSCL.
• Phạm vi không gian: Địa bàn 13 tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương vùng ĐBSCL: An Giang, Bạc Liêu, Bến Tre, Cần Thơ, Cà Mau, Đồng Tháp, Hậu Giang, Kiên Giang, Long An, Tiền Giang, Trà Vinh, Sóc Trăng, Vĩnh Long.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu và nội dung nghiên cứu được thu thập, xử lý từ tháng 08/2021 đến tháng 03/2024.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước

Luận án đã tổng hợp mạng lưới hơn 1.259 công trình quốc tế và gần 50 nghiên cứu trong nước giai đoạn 2014–2023, trong đó đi sâu phân tích 20 công trình điển hình (14 nghiên cứu quốc tế và 06 nghiên cứu trong nước) liên quan trực tiếp đến chuyển đổi số trong khối doanh nghiệp:

Tác giả & Năm	Bối cảnh nghiên cứu	Phương pháp & Cỡ mẫu	Các yếu tố / Rào cản chính được chỉ ra
Morteza & Ng (2019)	DNNVV sản xuất tại Iran và Malaysia	Phân tích hồi quy ($N = 360$)	Khung TOE: Tương thích, chi phí cảm nhận, kinh nghiệm CNTT, chiến lược, áp lực môi trường.
Dilber (2019)	DNNVV tại Thổ Nhĩ Kỳ	Nghiên cứu định tính, tổng quan	Công nghệ tài chính, logistics, bảo mật dữ liệu, nguồn nhân lực, kinh nghiệm CNTT, hỗ trợ chính phủ.
Mirela và cộng sự (2019)	DNNVV tại Romania	Khảo sát thực nghiệm ($N = 176$)	Dữ liệu, an ninh mạng, tự động hóa, quy chuẩn thực hiện, năng lực nhân sự chuyên trách.
Martin (2019)	Doanh nghiệp sản xuất thông minh	Khảo sát thực nghiệm ($N = 38$)	Khung TOE: Độ phức tạp, khả năng tương thích, lợi thế cạnh tranh ngắn hạn, hỗ trợ của lãnh đạo.
Jaroslav và cộng sự (2019)	DNNVV tại Cộng hòa Séc	Khảo sát ($N = 72$)	Hạ tầng kỹ thuật, an toàn thông tin, năng lực tài chính, quản lý quy trình, chính sách chính phủ.
Sébastien và cộng sự (2019)	DNNVV tại Canada	Khảo sát & phỏng vấn ($109$ biến)	Văn hóa tổ chức, quản lý dữ liệu, kỹ năng nhân lực, TMĐT, kiến trúc kỹ thuật số.
Sophie & Nadine (2019)	DNNVV sản xuất tại Pháp	Nghiên cứu trường hợp ($N = 8$)	Tài chính, hạ tầng kỹ thuật số, kỹ năng số của lao động, tính không rõ ràng của nhu cầu thị trường.
Jan và cộng sự (2019)	DNNVV sản xuất tại Đan Mạch	Khảo sát ($N = 190$)	Động lực thúc đẩy công nghệ, an ninh mạng, nhân lực số, vai trò hỗ trợ của chính phủ.
Jaana (2020)	Doanh nghiệp siêu nhỏ nông thôn Phần Lan	Khảo sát sự kiện ($N = 584$)	Truyền thông, chiến lược lãnh đạo, tính hữu ích cảm nhận, khoảng cách hạ tầng mạng nông thôn.
Gendro & Kusuma (2021)	DNNVV tại Indonesia	PLS-SEM ($N = 84$)	Ứng dụng tài chính số, tính hữu ích công nghệ tài chính trong giai đoạn bình thường mới.
Diego và cộng sự (2022)	Doanh nghiệp tại Bồ Đào Nha	Tổng hợp định tính ($88$ bài báo, $99$ tập dữ liệu)	Thái độ, tính dễ sử dụng, tính hữu ích, văn hóa doanh nghiệp, hạ tầng và hỗ trợ chính phủ.
Lais và cộng sự (2022)	DNNVV tại Brazil	Khảo sát ($N = 346$)	5 cấp độ trưởng thành số, quản trị dữ liệu, năng lực chuyển đổi kinh doanh số.

Các công trình trong nước (giai đoạn 2020–2023) bước đầu phân tích chuyển đổi số ở các góc độ: thành công của chuyển đổi số doanh nghiệp nói chung, rào cản chuyển đổi số, ý định chuyển đổi số của DNNVV tại Hà Nội, chuyển đổi số ngành xuất nhập khẩu, ảnh hưởng của văn hóa tổ chức, và chấp nhận chuyển đổi số trong ngành bán lẻ.

Khoảng trống nghiên cứu được lựa chọn giải quyết

1. Khoảng trống địa bàn và chủ thể: Chưa có công trình thực nghiệm chính thức nào tập trung phân tích toàn diện các yếu tố thúc đẩy hoặc cản trở quyết định chấp nhận chuyển đổi số của khối DNNVV tại địa bàn nông nghiệp đặc thù vùng ĐBSCL.
2. Khoảng trống về biến số mới: Chưa có nghiên cứu thực nghiệm nào tại Việt Nam kiểm định vai trò của biến số "Công nghệ tài chính" (Fintech) như một nhân tố độc lập tác động đến hành vi chấp nhận chuyển đổi số của DNNVV.
3. Khoảng trống về cấu trúc mô hình: Các nghiên cứu trước đa phần tiếp cận mô hình tác động trực tiếp đơn lẻ. Luận án lấp khoảng trống này bằng cách thiết lập mô hình tích hợp đa tầng, xem xét cả tác động trực tiếp và tác động gián tiếp thông qua hai biến trung gian của mô hình TAM.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án sử dụng nền tảng tiếp cận đa nguyên lý thuyết kinh tế và hành vi quản trị:

1. Lý thuyết thể chế (Institutional Theory): Xuất phát từ quan điểm của Scott (2008), North và Smallbone (2000), Latif và cộng sự (2020), lý thuyết này giải thích các tác động mang tính quy phạm, bắt buộc và pháp lý (hóa đơn điện tử, hợp đồng điện tử, chính sách của Nhà nước) buộc doanh nghiệp phải thích ứng để duy trì tính hợp pháp.
2. Khung lý thuyết TOE (Technology - Organization - Environment): Do Tornatzky và Fleischer (1990) phát triển, chia bối cảnh đổi mới công nghệ thành ba nhóm: Bối cảnh Công nghệ (Technology), Bối cảnh Tổ chức (Organization) và Bối cảnh Môi trường (Environment).
3. Mô hình chấp nhận công nghệ TAM (Technology Acceptance Model): Do Davis (1986) đề xuất, sử dụng hai yếu tố trung tâm: Cảm nhận dễ sử dụng (FEU - Perceived Ease of Use) và Cảm nhận tính hữu ích (FUE - Perceived Usefulness) nhằm giải thích hành vi chấp nhận công nghệ của người ra quyết định.
4. Lý thuyết về mối quan hệ trung gian: Dựa trên các nghiên cứu của Baron và Kenny (1986), Zhao, Lynch Jr và Chen (2010), Hayes (2013) để kiểm định các tác động trung gian gián tiếp từ các biến ngoại sinh thuộc khung TOE lên biến phụ thuộc thông qua hai biến trung gian thuộc mô hình TAM.
5. Học thuyết ra quyết định: Dựa trên các mô hình của Simon (1959, 1960), Cyert và March (1963), Koenig (1998) về 3-4 giai đoạn ra quyết định (tư duy, thiết lập, lựa chọn, thực hiện) trong điều kiện nguồn lực hữu hạn của người quản lý doanh nghiệp.

       [ KHUNG LÝ THUYẾT TOE ]

Biến số và mô hình nghiên cứu đề xuất

Mô hình nghiên cứu chính thức bao gồm 6 biến độc lập, 2 biến trung gian và 1 biến phụ thuộc:

• Biến độc lập nhóm Công nghệ: Hạ tầng và dữ liệu (IAD), Công nghệ tài chính (FIT).
• Biến độc lập nhóm Tổ chức: Nguồn nhân lực (HUM), Kinh nghiệm về CNTT (EIT).
• Biến độc lập nhóm Môi trường: Hỗ trợ của Chính phủ (GSU), Dịch vụ Logistics và hỗ trợ khách hàng (LSC).
• Biến trung gian: Cảm nhận dễ sử dụng (FEU), Cảm nhận tính hữu ích (FUE).
• Biến phụ thuộc: Chấp nhận chuyển đổi số (CNCĐS).

Phương pháp nghiên cứu và quy trình thực hiện

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp hỗn hợp (định tính kết hợp định lượng), thực hiện qua hai giai đoạn:

1. Nghiên cứu định tính:
   • Tổng hợp tài liệu, kế thừa các thang đo chuẩn quốc tế và trong nước.
   • Phỏng vấn sâu nhóm chuyên gia để điều chỉnh, bổ sung thang đo cho phù hợp với ngữ cảnh DNNVV vùng ĐBSCL; sau đó tiếp tục tham vấn chuyên gia để thảo luận hàm ý chính sách và hoàn thiện giải pháp.
2. Nghiên cứu định lượng:
   • Giai đoạn sơ bộ: Thực hiện khảo sát thử nghiệm để kiểm tra độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha) và phân tích nhân tố khám phá (EFA).
   • Giai đoạn chính thức: Thu thập dữ liệu thông qua bảng câu hỏi khảo sát phân bổ tại 13 tỉnh, thành phố thuộc ĐBSCL. Cỡ mẫu hợp lệ cuối cùng đạt $N = 492$ phiếu.
   • Kỹ thuật và công cụ phân tích: Sử dụng phần mềm SPSS 20, AMOS 24 và Office 2016. Các bước phân tích kỹ thuật bao gồm: Thống kê mô tả; Đánh giá độ tin cậy Cronbach's Alpha; Phân tích nhân tố khám phá EFA (kiểm định KMO, Bartlett's, tổng phương sai trích, hệ số tải nhân tố); Kiểm tra đa cộng tuyến (Tolerance, VIF); Phân tích nhân tố khẳng định CFA (đánh giá mức độ phù hợp qua CMIN/df, CFI, TLI, GFI, RMSEA; kiểm định giá trị hội tụ AVE, độ tin cậy tổng hợp CR, giá trị phân biệt MSV); Phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính dựa trên hiệp phương sai (CB-SEM); Kiểm định Bootstrap; và Phân tích cấu trúc đa nhóm (theo giới tính, độ tuổi, số năm thành lập doanh nghiệp, quy mô lao động).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Chương mở đầu trình bày bối cảnh chung của nền kinh tế số và sự cần thiết phải thúc đẩy chuyển đổi số đối với khối DNNVV. Chương 1 làm rõ tính cấp thiết của đề tài tại vùng ĐBSCL – khu vực có xuất phát điểm hạ tầng và kinh tế nông nghiệp còn nhiều rào cản. Tác giả xác lập 3 câu hỏi nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu tổng quát cùng 3 mục tiêu cụ thể, xác định đối tượng (khách thể là các yếu tố ảnh hưởng, chủ thể là đội ngũ quản lý DNNVV), phạm vi nghiên cứu (13 tỉnh ĐBSCL từ 08/2021 đến 03/2024), phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng sơ bộ/chính thức, khẳng định tính mới của luận án và trình bày bố cục 5 chương.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu

Chương này tập trung xây dựng nền tảng lý luận toàn diện:

• Hệ thống hóa các khái niệm: kỹ thuật số, số hóa và chuyển đổi số (phân biệt bản chất theo Gong & Ribiere, 2021; Ross, 2017; Verhoef và cộng sự, 2021); khái niệm về 3 giai đoạn chuyển đổi số (số hóa dữ liệu, số hóa quy trình, chuyển đổi toàn diện).
• Phân tích bối cảnh, rào cản chuyển đổi số và các khái niệm liên quan: hạ tầng số, công nghệ tài chính, nguồn nhân lực số, kỹ năng số/kinh nghiệm CNTT, dịch vụ logistics.
• Tổng quan về DNNVV theo tiêu chuẩn Luật Hỗ trợ DNNVV số 04/2017/QH14 và Nghị định số 80/2021/NĐ-CP (siêu nhỏ, nhỏ, vừa).
• Phân tích 5 lý thuyết nền tảng (Lý thuyết Thể chế, Khung TOE, Mô hình TAM, Lý thuyết mối quan hệ trung gian, Học thuyết ra quyết định).
• Tổng kết 20 nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước để xác lập khoảng trống khoa học.
• Đề xuất mô hình nghiên cứu chính thức với 6 biến độc lập thuộc TOE, 2 biến trung gian thuộc TAM và 1 biến phụ thuộc, kèm theo 8 nhóm giả thuyết nghiên cứu và phương trình toán học/hồi quy.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết quy trình nghiên cứu thực nghiệm hai giai đoạn:

• Quy trình nghiên cứu tổng quát từ định tính sang định lượng.
• Phương pháp nghiên cứu định tính: kỹ thuật tổng hợp, phân tích, suy luận và phỏng vấn chuyên gia.
• Phương pháp nghiên cứu định lượng: xây dựng các tiêu chí kiểm định độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha), phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích tương quan và hiện tượng đa cộng tuyến (Tolerance, VIF, $R^2$ hiệu chỉnh), phân tích nhân tố khẳng định (CFA) nhằm kiểm tra độ phù hợp mô hình và giá trị hội tụ/phân biệt.
• Phương pháp phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính (CB-SEM), kiểm định hệ số tác động trực tiếp và gián tiếp, kiểm định Bootstrap và phân tích cấu trúc đa nhóm.
• Phương pháp chọn mẫu, cỡ mẫu, cách thức khảo sát thực địa và quy trình hiệu chỉnh thang đo từ nghiên cứu sơ bộ sang thang đo chính thức.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 là phần nội dung trọng tâm của luận án, trình bày toàn bộ kết quả phân tích số liệu thực chứng:

• Đánh giá thực trạng ĐBSCL: vị trí địa lý, cơ cấu kinh tế, số lượng doanh nghiệp đang hoạt động, xếp hạng chuyển đổi số cấp tỉnh và chỉ số thành phần kinh tế số năm 2022.
• Kết quả nghiên cứu sơ bộ: phân tích Cronbach's Alpha và EFA sơ bộ để hoàn thiện bảng hỏi.
• Kết quả nghiên cứu chính thức trên $N = 492$ mẫu từ 13 tỉnh thành ĐBSCL:
  • Thống kê mô tả mẫu và kiểm định độ tin cậy thang đo từng biến quan sát.
  • Phân tích EFA chính thức, kiểm định mức độ phù hợp và ma trận xoay nhân tố.
  • Kiểm định đa cộng tuyến: xác nhận hệ số VIF và dung sai đều nằm trong giới hạn an toàn.
  • Kết quả CFA: chứng minh mô hình đạt độ tương thích tốt với dữ liệu thực tế; các cấu trúc biến đạt giá trị hội tụ, độ tin cậy tổng hợp và giá trị phân biệt.
  • Kết quả phân tích CB-SEM: kiểm định 8 nhóm giả thuyết nghiên cứu. Báo cáo chi tiết hệ số hồi quy chuẩn hóa cho các tác động trực tiếp và tác động gián tiếp qua biến trung gian cảm nhận dễ sử dụng (FEU) và cảm nhận tính hữu ích (FUE), giải thích phương sai $R^2$ của các biến nội sinh.
  • Kiểm định Bootstrap: khẳng định độ tin cậy và tính ổn định của các ước lượng hồi quy.
  • Kết quả phân tích cấu trúc đa nhóm: so sánh sự khác biệt theo giới tính, độ tuổi người quản lý, số năm thành lập doanh nghiệp và quy mô số lượng lao động.
• Thảo luận chi tiết kết quả thực nghiệm theo từng yếu tố độc lập và thảo luận kết quả cấu trúc đa nhóm gắn với thực tế vùng ĐBSCL.

Chương 5: Hàm ý chính sách và kết luận

Chương 5 đúc kết các đóng góp và đề xuất ứng dụng thực tiễn từ kết quả nghiên cứu:

• Xây dựng hệ thống hàm ý chính sách và đề xuất nhóm giải pháp tương ứng với 6 nhóm yếu tố:
  1. Nhóm giải pháp về Hỗ trợ của Chính phủ.
  2. Nhóm giải pháp về Nguồn nhân lực số.
  3. Nhóm giải pháp về Hạ tầng và dữ liệu.
  4. Nhóm giải pháp về Dịch vụ Logistics và hỗ trợ doanh nghiệp.
  5. Nhóm giải pháp về Công nghệ tài chính.
  6. Nhóm giải pháp về Kinh nghiệm và kỹ năng CNTT.
• Tổng kết những đóng góp mới về mặt lý thuyết và thực tiễn của luận án.
• Trình bày các hạn chế chưa giải quyết được và định hướng cho các nghiên cứu tiếp theo.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý thuyết

• Luận án đã tích hợp thành công Khung lý thuyết TOE (Tornatzky & Fleischer, 1990) với Mô hình chấp nhận công nghệ TAM (Davis, 1986) và Lý thuyết mối quan hệ trung gian để thiết lập một mô hình nghiên cứu toàn diện cho khối DNNVV.
• Khám phá và kiểm định thực nghiệm vai trò của yếu tố "Công nghệ tài chính" (Fintech): chứng minh công nghệ tài chính có tác động gián tiếp có ý nghĩa đến quyết định chấp nhận chuyển đổi số của DNNVV thông qua các biến trung gian nhận thức, bổ sung dữ liệu thực chứng cho lý thuyết quản trị chuyển đổi số tại các nền kinh tế mới nổi.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

• Cung cấp bức tranh toàn cảnh về thực trạng và mức độ ảnh hưởng của các yếu tố công nghệ, tổ chức, môi trường đến quyết định chấp nhận chuyển đổi số của cộng đồng DNNVV trên địa bàn 13 tỉnh thành vùng ĐBSCL.
• Giúp các nhà quản trị DNNVV nhận diện rõ vai trò của từng yếu tố (hạ tầng dữ liệu, nguồn nhân lực số, kỹ năng CNTT, thanh toán tài chính số, logistics) để xây dựng lộ trình chuyển đổi số theo từng giai đoạn phù hợp với quy mô và năng lực nội tại.
• Cung cấp cơ sở khoa học cho chính quyền các địa phương vùng ĐBSCL trong việc xây dựng, ban hành các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế số, hoàn thiện hạ tầng truyền thông và logistics, đồng thời thúc đẩy các chương trình đào tạo kỹ năng số cho doanh nghiệp đến năm 2030.

Tóm tắt hệ thống hàm ý chính sách và giải pháp đề xuất

1. Về hỗ trợ của Chính phủ: Hoàn thiện hành lang pháp lý về kinh tế số; ban hành các gói hỗ trợ công nghệ, ưu đãi thuế; minh bạch hóa và đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến chứng từ điện tử, chữ ký số.
2. Về nguồn nhân lực số: Xây dựng các chương trình đào tạo liên kết giữa trường đại học/viện nghiên cứu tại ĐBSCL với doanh nghiệp nhằm nâng cao nhận thức số và kỹ năng vận hành công nghệ cho đội ngũ nhân sự.
3. Về hạ tầng và dữ liệu: Đầu tư đồng bộ hạ tầng viễn thông, mạng băng thông rộng tại các khu vực nông thôn; hỗ trợ giải pháp lưu trữ đám mây an toàn, bảo mật dữ liệu cho DNNVV.
4. Về dịch vụ logistics và hỗ trợ doanh nghiệp: Phát triển hạ tầng logistics số chuyên biệt cho vùng nông sản ĐBSCL, liên kết các nền tảng logistics và TMĐT nhằm tối ưu chi phí phân phối.
5. Về công nghệ tài chính: Phổ biến và đa dạng hóa các cổng thanh toán không dùng tiền mặt, tích hợp giải pháp tài chính số an toàn, dễ tiếp cận cho các giao dịch thương mại nông sản và dịch vụ.
6. Về kinh nghiệm và kỹ năng CNTT: Tổ chức các khóa tập huấn thực hành chuyển đổi số theo từng mô hình ngành nghề cụ thể, nâng cao năng lực ứng dụng phần mềm quản trị cho chủ doanh nghiệp và nhân sự phụ trách.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Dựa trên công bố của tác giả trong luận án, công trình tồn tại các hạn chế kỹ thuật sau:

1. Tỷ lệ mẫu khảo sát: Dù cỡ mẫu đạt $N = 492$ đại diện cho 13 tỉnh thành ĐBSCL, số lượng này vẫn chiếm tỷ lệ tương đối thấp so với tổng thể toàn bộ các DNNVV và hộ kinh doanh đang hoạt động trong toàn vùng.
2. Phân tích đa nhóm: Do đặc thù phân bổ dữ liệu thu thập, nghiên cứu mới chỉ thực hiện phân tích cấu trúc đa nhóm theo giới tính, độ tuổi, số năm thành lập và quy mô lao động; chưa thực hiện được phân tích cấu trúc đa nhóm phân theo từng ngành nghề kinh doanh cụ thể (nông nghiệp, công nghiệp chế biến, thương mại dịch vụ).

Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng quy mô khảo sát với số lượng mẫu lớn hơn; thực hiện phân tầng chi tiết theo từng phân ngành kinh tế đặc thù của vùng ĐBSCL để đánh giá sâu hơn sự khác biệt trong hành vi chấp nhận chuyển đổi số giữa các ngành nghề.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn cao đối với các nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học, giảng viên ngành Quản lý Kinh tế và Qu trị Kinh doanh: Có thể tham khảo cách thức tích hợp đa nguyên lý thuyết (TOE, TAM, Lý thuyết thể chế, Lý thuyết trung gian), quy trình phân tích định lượng nâng cao bằng mô hình CB-SEM trên AMOS 24, phân tích Bootstrap và kỹ thuật kiểm định cấu trúc đa nhóm (trình bày chi tiết tại Chương 2, Chương 3 và Phụ lục).
• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách vùng ĐBSCL: Tham khảo hệ thống dữ liệu thực trạng xếp hạng kinh tế số, chỉ số chuyển đổi số cấp tỉnh và hệ thống giải pháp, hàm ý chính sách tại Chương 4 và Chương 5 để triển khai các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp.
• Chủ doanh nghiệp và nhà quản lý DNNVV: Tham khảo thang đo đánh giá các rào cản và yếu tố thúc đẩy để tự đánh giá năng lực sẵn sàng chuyển đổi số, từ đó lựa chọn giải pháp công nghệ, đào tạo nhân lực và quản trị dữ liệu phù hợp với nguồn lực doanh nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình nghiên cứu của luận án kế thừa những khung lý thuyết nào?

Luận án kế thừa và tích hợp 5 nền tảng lý thuyết: Khung lý thuyết TOE (Tornatzky & Fleischer, 1990) để xác định các nhóm yếu tố Công nghệ - Tổ chức - Môi trường; Mô hình chấp nhận công nghệ TAM (Davis, 1986) để làm rõ vai trò trung gian của cảm nhận dễ sử dụng và tính hữu ích; Lý thuyết Thể chế (Scott, 2008) để xem xét các quy định pháp lý và chính sách nhà nước; Lý thuyết về mối quan hệ trung gian (Baron & Kenny, 1986; Hayes, 2013); và Học thuyết ra quyết định (Simon, 1960).

2. Yếu tố mới nào được khám phá trong luận án này?

Yếu tố mới được khám phá trong luận án là "Công nghệ tài chính" (Fintech - FIT). Đây là yếu tố phản ánh vai trò của các phương tiện và giải pháp thanh toán số trong lưu thông tiền tệ của nền kinh tế số, được đưa vào kiểm định thực nghiệm trong bối cảnh ĐBSCL vốn có thói quen sử dụng tiền mặt trong giao dịch thương mại.

3. Quy mô mẫu và phương pháp xử lý số liệu định lượng trong luận án được thực hiện như thế nào?

Khảo sát chính thức thu thập được $N = 492$ mẫu hợp lệ từ đối tượng là chủ sở hữu, giám đốc và nhà quản lý cấp trung của các DNNVV tại 13 tỉnh, thành phố vùng ĐBSCL. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS 20 và AMOS 24 thông qua kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích nhân tố khẳng định (CFA), mô hình cấu trúc tuyến tính dựa trên hiệp phương sai (CB-SEM), kiểm định Bootstrap và phân tích cấu trúc đa nhóm.

4. Phạm vi không gian và thời gian của luận án được xác định ra sao?

Phạm vi không gian bao gồm 13 tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương vùng ĐBSCL (An Giang, Bạc Liêu, Bến Tre, Cần Thơ, Cà Mau, Đồng Tháp, Hậu Giang, Kiên Giang, Long An, Tiền Giang, Trà Vinh, Sóc Trăng, Vĩnh Long). Phạm vi thời gian nghiên cứu thực hiện từ tháng 08/2021 đến tháng 03/2024.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Lương Nguyễn Duy Thông đã giải quyết toàn diện vấn đề nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chấp nhận chuyển đổi số của DNNVV tại vùng ĐBSCL. Bằng việc kết hợp Khung lý thuyết TOE và Mô hình TAM trên tập dữ liệu thực nghiệm gồm 492 doanh nghiệp, công trình đã làm sáng tỏ cơ chế tác động trực tiếp và gián tiếp của 6 nhóm yếu tố (hạ tầng và dữ liệu, công nghệ tài chính, nguồn nhân lực, kinh nghiệm CNTT, hỗ trợ chính phủ, dịch vụ logistics). Kết quả nghiên cứu đóng góp cơ sở khoa học quan trọng cho việc hoàn thiện lý luận chuyển đổi số và cung cấp căn cứ thực tiễn để ban hành các giải pháp chính sách thúc đẩy kinh tế số tại khu vực ĐBSCL đến năm 2030.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1, NCS đã trình bày khái quát và trọng tâm các vấn đề đặt ra cho nghiên cứu gồm 07 nội dung chính: (i) Tính cấp thiết về vấn đề nghiên cứu; (ii) Câu hỏi nghiên cứu; (iii) Mục tiêu nghiên cứu (mục tiêu tổng quát, mục tiêu cụ thể); (iv) Đối tượng và phạm vi nghiên cứu (đối tượng nghiên cứu, đối tượng khảo sát, phạm vi nghiên cứu); (v) Phương pháp nghiên cứu (phương pháp nghiên cứu định tính, phương pháp nghiên cứu định lượng); (vi) Tính mới của luận án; và (vii) Cấu trúc của luận án (05 chương). 6 Chương 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU Giới thiệu nội dung chương Chương 2, là chương đặt nền tảng chính cho luận án. Những nội dung về tổng quan của nghiên cứu được NCS trình bày như: Tổng quan các nội dung nghiên cứu, cơ sở lý thuyết, khung mô hình nghiên cứu đề xuất, tổng quan các nghiên cứu trước, khoảng trống nghiên cứu, tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng đến CĐS, phát triển giả thuyết, và phát triển mô hình nghiên cứu chính thức.1 TỔNG QUAN CÁC NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 2.1 Tổng quan chuyển đổi số kỹ thuật số 2.1 Số hóa và kỹ thuật số Theo Reis và cộng sự. Sau giai đoạn này, sự xuất hiện của hàng loạt công nghệ phá vỡ giới hạn nền tảng của các ngành công nghiệp trước đó gọi là công nghệ KTS như: Điện toán đám mây, blockchain, thực tế ảo, trí tuệ nhân tạo.

Sebastian và cộng sự. (2017); Rindfleisch, O'Hern và Sachdev (2017); Nambisan và cộng sự. KTS đã lan tỏa đối với tất cả các ngành tạo ra sự chuyển đổi của các tổ chức Urbinati và cộng sự. (2018); là nền tảng của sự xuất hiện CMCN 4.0 Frank và cộng sự.2 Chuyển đổi kỹ thuật số Khái niệm chuyển đổi KTS (gọi tắt là CĐS) được đề cập đầu tiên trong nghiên cứu của Bowersox và cộng sự.

(2005) như một quy trình tái tạo để chuyển đổi các hoạt động của tổ chức. Theo Kraus và cộng sự (2021) CĐS là cụm từ phổ biến ở nhiều lĩnh vực khác nhau, dẫn đến sự đa dạng của các khái niệm. Hiện vẫn chưa có sự đồng nhất chung, tùy vào quan điểm tiếp cận sẽ có những khái niệm về CĐS khác nhau: Quan điểm ứng dụng công nghệ KTS: Theo Clohessy, Acton và Morgan (2017) CĐS là những thay đổi mà công nghệ KTS mang lại nhằm chuyển đổi cấu trúc tổ chức và tự động hóa quy trình làm việc. Quan điểm Morakanyane, Grace và O'reilly (2017) là quá trình phát triển sau số hóa, trong đó các tổ chức phản ứng với những thay đổi của 7 môi trường bằng cách sử dụng công nghệ tạo ra giá trị mới.

Stanton (2023) là quá trình mà các sản phẩm và dịch vụ vật lý với mọi người mua trở nên phụ thuộc vào dịch vụ ảo. Quan điểm đổi mới: Theo Dilber (2019) CĐS là quá trình trong đó các thực thể tham gia được chuyển đổi và mô hình tổ chức mới được hình thành từ quá trình chuyển đổi đó. Đối với Verhoef và cộng sự.1: Tổng hợp một số khái niệm về chuyển đổi số. Tác giả Các khái niệm Clohessy, Acton và Là những thay đổi mà công nghệ KTS mang lại nhằm chuyển Morgan (2017).

đổi cấu trúc tổ chức và tự động hóa quy trình làm việc. Morakanyane, Grace Là quá trình sau số hóa, tổ chức phản ứng với những thay đổi và O'reilly (2017). của môi trường bằng cách sử dụng công nghệ tạo ra giá trị mới. Là quá trình mà các sản phẩm và dịch vụ vật lý với mọi người Stanton (2023).

mua trở nên phụ thuộc vào dịch vụ ảo. Là quá trình các thực thể tham gia được chuyển đổi và mô hình Dilber (2019). tổ chức mới được hình thành từ quá trình chuyển đổi đó. Verhoef và cộng sự.