Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến chấp nhận chuyển đổi số của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại đồng bằng sông cửu long

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến chấp nhận chuyển đổi số của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại đồng bằng sông Cửu Long, cung cấp cái nhìn sâu sắc và giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Lương Nguyễn Duy Thông
• Người hướng dẫn: PGS, TS. Diệp Thanh Tùng
• Trường học: Trường Đại học Trà Vinh
• Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
• Đề tài: Nghiên Cứu Chấp Nhận Chuyển Đổi Số Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Đồng Bằng Sông Cửu Long
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Trà Vinh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT
• 1.2. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.3.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Khách thể nghiên cứu
• 1.4.2. Chủ thể nghiên cứu
• 1.4.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4.3.1. Phạm vi không gian
• 1.4.3.2. Phạm vi thời gian
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5.1. Nghiên cứu định tính
• 1.5.1.1. Phương pháp tổng hợp
• 1.5.1.2. Phương pháp phỏng vấn chuyên gia
• 1.5.2. Nghiên cứu định lượng
• 1.5.2.1. Nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 1.5.2.2. Nghiên cứu định lượng chính thức
• 1.6. TÍNH MỚI CỦA LUẬN ÁN
• 1.7. CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. TỔNG QUAN CÁC NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Tổng quan chuyển đổi số kỹ thuật số
• 2.1.1.1. Số hóa và kỹ thuật số
• 2.1.1.2. Chuyển đổi kỹ thuật số
• 2.1.1.3. So sánh giữa “số hóa” và “chuyển đổi số”
• 2.1.2. Tổng quan chuyển đổi số doanh nghiệp
• 2.1.2.1. Chuyển đổi kinh doanh
• 2.1.2.2. Số hóa doanh nghiệp
• 2.1.2.3. Chuyển đổi số doanh nghiệp
• 2.1.2.4. Vai trò của chuyển đổi số doanh nghiệp
• 2.1.2.5. Chuyển đổi số doanh nghiệp khu vực thành thị và nông thôn
• 2.1.2.6. Chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.1.2.7. Các giai đoạn chuyển đổi số doanh nghiệp
• 2.1.2.8. Chấp nhận chuyển đổi số
• 2.1.2.9. Bối cảnh tác động doanh nghiệp “chấp nhận chuyển đổi số”
• 2.1.2.10. Các rào cản khi doanh nghiệp chuyển đổi số
• 2.1.3. Một số khái niệm có liên quan đến nghiên cứu
• 2.1.3.1. Hạ tầng và dữ liệu số
• 2.1.3.2. Công nghệ tài chính
• 2.1.3.3. Nguồn nhân lực số
• 2.1.3.4. Kinh nghiệm về Công nghệ thông tin (Kỹ năng số)
• 2.1.3.5. Dịch vụ Logistics và hỗ trợ khách hàng
• 2.1.4. Tổng quan doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.1.4.1. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.1.4.2. Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với nền kinh tế
• 2.2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.2.1. Lý thuyết thể chế
• 2.2.2. Khung lý thuyết TOE
• 2.2.3. Lý thuyết chấp nhận công nghệ
• 2.2.4. Lý thuyết về mối quan hệ trung gian
• 2.2.5. Học thuyết ra quyết định
• 2.2.6. Quan điểm tiếp cận của nghiên cứu từ các cơ sở lý thuyết
• 2.3. KHUNG MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT
• 2.4. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.4.1. Sự phát triển của chuyên đề nghiên cứu chuyển đổi số
• 2.4.2. Nghiên cứu ngoài nước
• 2.4.3. Nghiên cứu trong nước
• 2.4.4. Lược khảo qua tổng quan các nghiên cứu trước
• 2.4.4.1. Tiếp cận theo khách thể nghiên cứu
• 2.4.4.2. Tiếp cận theo chủ thể nghiên cứu
• 2.4.4.3. Tiếp cận theo phạm vi không gian
• 2.4.4.4. Tiếp cận theo tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng
• 2.5. KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU
• 2.6. TỔNG HỢP CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
• 2.6.1. Phân loại các yếu tố ảnh hưởng theo Khung lý thuyết TOE
• 2.6.2. Đề xuất các yếu tố đưa vào nghiên cứu chính thức
• 2.6.2.1. Nhóm yếu tố công nghệ
• 2.6.2.2. Nhóm yếu tố tổ chức
• 2.6.2.3. Nhóm yếu tố môi trường
• 2.7. PHÁT TRIỂN GIẢ THUYẾT
• 2.7.1. Giả thuyết sơ bộ về “chấp nhận chuyển đổi số”
• 2.7.2. Giả thuyết nghiên cứu chính thức
• 2.7.2.1. Giả thuyết “cảm nhận dễ sử dụng với chấp nhận chuyển đổi số”
• 2.7.2.2. Giả thuyết “cảm nhận tính hữu ích với chấp nhận chuyển đổi số”
• 2.7.2.3. Giả thuyết “Nguồn nhân lực với chấp nhận chuyển đổi số”
• 2.7.2.4. Giả thuyết “Hỗ trợ của Chính phủ với chấp nhận chuyển đổi số”
• 2.7.2.5. Giả thuyết “Hạ tầng và dữ liệu với chấp nhận chuyển đổi số”
• 2.7.2.6. Giả thuyết “Công nghệ tài chính với chấp nhận chuyển đổi số”
• 2.7.2.7. Giả thuyết “Kinh nghiệm CNTT với chấp nhận chuyển đổi số”
• 2.7.2.8. Giả thuyết “Dịch vụ logistics và hỗ trợ khách hàng với chấp nhận chuyển đổi số”
• 2.8. PHÁT TRIỂN MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC
• 2.8.1. Mô hình nghiên cứu theo giả thuyết
• 2.8.2. Mô hình nghiên cứu đã mã hóa
• 2.8.3. Áp dụng mô hình toán học vào phân tích định lượng
• 2.8.4. Áp dụng công thức hồi quy
• 2.8.5. Mô tả mối quan hệ ảnh hưởng của các yếu tố
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH
• 3.2.1. Phương pháp tổng hợp
• 3.2.2. Phương pháp phân tích
• 3.2.3. Phương pháp suy luận
• 3.2.4. Phương pháp chuyên gia
• 3.3. NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG
• 3.3.1. Phân tích độ tin cậy của thang đo
• 3.3.1.1. Kiểm định độ tin cậy thang đo từng nhân tố
• 3.3.1.2. Kiểm định mối tương quan giữa từng biến quan sát với các biến còn lại
• 3.3.1.3. Kiểm định hệ số tin cậy của thang đo nếu loại biến
• 3.3.2. Phân tích nhân tố khám phá
• 3.3.2.1. Kiểm định hệ số KMO
• 3.3.2.2. Kiểm định Bartlett’s
• 3.3.2.3. Kiểm định tổng phương sai trích
• 3.3.2.4. Kiểm định trị số giá trị độc lập
• 3.3.2.5. Kiểm định hệ số tải nhân tố
• 3.3.2.6. Kiểm định giá trị hội tụ và phân biệt của các nhân tố trong EFA
• 3.3.3. Phân tích tương quan đa cộng tuyến mô hình hồi quy
• 3.3.3.1. Kiểm định hệ số dung sai
• 3.3.3.2. Kiểm định hệ số phóng đại phương sai
• 3.3.3.3. Kiểm định R2 hiệu chỉnh
• 3.3.3.4. Kiểm định mối quan hệ tương quan các biến độc lập
• 3.3.3.5. Kiểm định tự tương quan các biến trong mô hình
• 3.3.4. Phân tích nhân tố khẳng định
• 3.3.4.1. Kiểm định mức độ phù hợp tổng thể của dữ liệu với mô hình CFA
• 3.3.4.2. Kiểm định chất lượng biến quan sát
• 3.3.4.3. Kiểm định tính hội tụ và phân biệt các cấu trúc biến
• 3.3.5. Phân tích cấu trúc tuyến tính
• 3.3.5.1. Kiểm định mức độ phù hợp tổng thể của dữ liệu trong mô hình SEM
• 3.3.5.2. Kiểm định kết quả các giả thuyết
• 3.3.5.3. Kiểm định vai trò ảnh hưởng trực tiếp các yếu tố lên biến phụ thuộc
• 3.3.5.4. Kiểm định vai trò ảnh hưởng gián tiếp các yếu tố lên biến phụ thuộc
• 3.3.6. Phân tích tương quan đa cộng tuyến mô hình SEM
• 3.3.7. Phân tích Bootstrap
• 3.3.8. Phân tích cấu trúc đa nhóm
• 3.3.8.1. Phương pháp tạo mẫu chính xác
• 3.3.8.2. Phương pháp chọn mẫu
• 3.3.8.3. Phương pháp giảm độ lệch mẫu
• 3.3.8.4. Phương pháp xác định cỡ mẫu
• 3.3.8.5. Phương pháp khảo sát
• 3.6. NGHIÊN CỨU SƠ BỘ
• 3.6.1. Nghiên cứu định tính sơ bộ
• 3.6.2. Nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 3.7. NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC
• 3.7.1. Nghiên cứu định tính chính thức
• 3.7.2. Nghiên cứu định lượng chính thức
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. CƠ SỞ THỰC TIỄN ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
• 4.1.1. Tổng quan Đồng bằng Sông Cửu Long
• 4.1.1.1. Vị trí địa lý
• 4.1.1.2. Cơ cấu kinh tế
• 4.1.2. Cơ sở thực tiễn chuyển đổi số Đồng bằng Sông Cửu Long
• 4.1.2.1. Xếp hạng chuyển đổi số
• 4.1.2.2. Xếp hạng chỉ tiêu cơ bản chuyển đổi số cấp tỉnh
• 4.1.3. Cơ sở thực tiễn chuyển đổi số DNNVV Đồng bằng Sông Cửu Long
• 4.1.3.1. Xếp hạng kinh tế số
• 4.1.3.2. Đánh giá thực trạng chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 4.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU SƠ BỘ
• 4.2.1. Kết quả nghiên cứu định tính sơ bộ
• 4.2.1.1. Thang đo công nghệ tài chính
• 4.2.1.2. Thang đo hạ tầng và dữ liệu
• 4.2.1.3. Thang đo nguồn nhân lực
• 4.2.1.4. Thang đo kinh nghiệm công nghệ thông tin
• 4.2.1.5. Thang đo dịch vụ logistics và hỗ trợ khách hàng
• 4.2.1.6. Thang đo hỗ trợ của Chính phủ
• 4.2.1.7. Thang đo cảm nhận dễ sử dụng
• 4.2.1.8. Thang đo cảm nhận tính hữu ích
• 4.2.1.9. Thang đo chấp nhận chuyển đổi số
• 4.2.2. Mẫu khảo sát sơ bộ
• 4.2.3. Kết quả nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 4.2.3.1. Phân tích độ tin cậy của thang đo sơ bộ
• 4.2.3.2. Phân tích khám phá EFA sơ bộ
• 4.2.4. Thảo luận kết quả nghiên cứu sơ bộ
• 4.3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC
• 4.3.1. Kết quả nghiên cứu định tính chính thức
• 4.3.2. Mẫu khảo sát chính thức
• 4.3.2.1. Thời gian khảo sát
• 4.3.2.2. Phân bố mẫu
• 4.3.2.3. Hình thức khảo sát
• 4.3.3. Kết quả nghiên cứu định lượng chính thức
• 4.3.3.1. Thống kê mô tả khảo sát
• 4.3.3.2. Phân tích độ tin cậy thang đo
• 4.3.3.3. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.3.3.4. Phân tích tương quan đa cộng tuyến trong mô hình hồi quy
• 4.3.3.5. Phân tích nhân tố khẳng định CFA
• 4.3.3.6. Phân tích tính hội tụ và phân biệt các cấu trúc biến
• 4.3.3.7. Phân tích cấu trúc tuyến tính SEM
• 4.3.3.8. Phân tích đa cộng tuyến trong mô hình SEM
• 4.3.3.9. Phân tích ước lượng mô hình bằng Bootstrap
• 4.3.4. Kết quả phân tích cấu trúc đa nhóm
• 4.3.4.1. Kết quả phân tích cấu trúc giới tính
• 4.3.4.2. Kết quả phân tích cấu trúc độ tuổi
• 4.3.4.3. Kết quả phân tích cấu trúc số năm thành lập doanh nghiệp
• 4.3.4.4. Kết quả phân tích cấu trúc số lao động
• 4.4. TỔNG HỢP KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.4.1. Tổng hợp theo nội dung
• 4.4.1.1. Nghiên cứu chính thức
• 4.4.1.2. Cấu trúc đa nhóm
• 4.4.2. Tổng hợp theo từng yếu tố
• 4.4.2.1. Yếu tố hỗ trợ của Chính phủ
• 4.4.2.2. Yếu tố nguồn nhân lực
• 4.4.2.3. Yếu tố hạ tầng và dữ liệu
• 4.4.2.4. Yếu tố dịch vụ logistics và hỗ trợ khách hàng
• 4.4.2.5. Yếu tố công nghệ tài chính
• 4.4.2.6. Yếu tố kinh nghiệm công nghệ thông tin
• 4.5. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.5.1. Thảo luận kết quả nghiên cứu chính thức
• 4.5.1.1. Yếu tố hỗ trợ của Chính phủ
• 4.5.1.2. Yếu tố nguồn nhân lực
• 4.5.1.3. Yếu tố hạ tầng và dữ liệu
• 4.5.1.4. Yếu tố dịch vụ logistics và hỗ trợ khách hàng
• 4.5.1.5. Yếu tố công nghệ tài chính
• 4.5.1.6. Yếu tố kinh nghiệm công nghệ thông tin
• 4.5.2. Thảo luận kết quả cấu trúc đa nhóm
• 4.5.2.1. Cấu trúc giới tính
• 4.5.2.2. Cấu trúc độ tuổi
• 4.5.2.3. Cấu trúc số năm thành lập doanh nghiệp
• 4.5.2.4. Cấu trúc số lao động doanh nghiệp
• 4.6. THẢO LUẬN HÀM Ý CHÍNH SÁCH VÀ GIẢI PHÁP
• 5. CHƯƠNG 5: HÀM Ý CHÍNH SÁCH VÀ KẾT LUẬN
• 5.1. HÀM Ý CHÍNH SÁCH VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
• 5.1.1. Hỗ trợ của Chính phủ
• 5.1.1.1. Hàm ý chính sách
• 5.1.1.2. Đề xuất giải pháp
• 5.1.2. Nguồn nhân lực số
• 5.1.2.1. Hàm ý chính sách
• 5.1.2.2. Đề xuất giải pháp
• 5.1.3. Hạ tầng và dữ liệu
• 5.1.3.1. Hàm ý chính sách
• 5.1.3.2. Đề xuất giải pháp
• 5.1.4. Dịch vụ Logistics và hỗ trợ doanh nghiệp
• 5.1.4.1. Hàm ý chính sách
• 5.1.4.2. Đề xuất giải pháp
• 5.1.5. Công nghệ tài chính
• 5.1.5.1. Hàm ý chính sách
• 5.1.5.2. Đề xuất giải pháp
• 5.1.6. Kinh nghiệm về công nghệ thông tin
• 5.1.6.1. Hàm ý chính sách
• 5.1.6.2. Đề xuất giải pháp
• 5.2. ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN
• 5.2.1. Đóng góp về mặt lý thuyết
• 5.2.2. Đóng góp về mặt thực tiễn
• 5.3. HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Danh mục Văn bản quy phạm pháp luật
• Tài liệu Tiếng Việt
• Tài liệu Tiếng nước ngoài
• PHỤ LỤC
• PHỤ LỤC 1: DANH SÁCH CHUYÊN GIA
• PHỤ LỤC 2: NGHIÊN CỨU SƠ BỘ
• Phiếu khảo sát sơ bộ
• Mô tả số lượng phiếu khảo sát sơ bộ
• Thống kê mô tả khảo sát
• Thống kê mô tả các nội dung khảo sát sơ bộ
• Kết quả phân tích định lượng sơ bộ
• Kiểm định độ tin cậy của thang đo
• Kiểm định KMO và Barlert
• Kiểm định nhân tố khám phá (EFA)
• PHỤ LỤC 3: NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC
• Phiếu khảo sát chính thức
• Thống kê mô tả khảo sát
• Phân tích định lượng chính thức
• Kiểm định độ tin cậy của thang đo
• Kiểm định nhân tố khám phá (EFA)
• Kiểm định nhân tố khẳng định (CFA)
• Kiểm định tính phân biệt và hội tụ
• Kiểm định Bootstrap
• Kiểm định đa cộng tuyến
• Kiểm định SEM
• Kiểm định cấu trúc đa nhóm

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Chấp Nhận Chuyển Đổi Số Tại ĐBSCL

Nghiên cứu này tập trung vào việc tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến chấp nhận chuyển đổi số của các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Chuyển đổi số là một xu hướng tất yếu, mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các DNNVV với nguồn lực hạn chế. Việc hiểu rõ các yếu tố tác động đến quyết định chấp nhận chuyển đổi số sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách và các doanh nghiệp đưa ra các giải pháp phù hợp, thúc đẩy quá trình chuyển đổi số diễn ra nhanh chóng và hiệu quả hơn. Nghiên cứu này sẽ sử dụng cả phương pháp định tính và định lượng để thu thập và phân tích dữ liệu, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của kết quả.

1.1. Bối cảnh Chuyển Đổi Số Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa

Chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, và Việt Nam không nằm ngoài xu hướng này. Các DNNVV tại ĐBSCL cũng đang dần nhận thức được tầm quan trọng của ứng dụng công nghệ vào hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, quá trình này diễn ra chậm và gặp nhiều khó khăn do nhiều yếu tố khác nhau. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào phân tích thực trạng chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa tại khu vực này, xác định các rào cản và cơ hội để thúc đẩy quá trình này.

1.2. Mục tiêu và Phạm vi Nghiên Cứu Chuyển Đổi Số ĐBSCL

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến chấp nhận chuyển đổi số của các DNNVV tại ĐBSCL. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các DNNVV thuộc các ngành nghề khác nhau trên địa bàn ĐBSCL, tập trung vào các khía cạnh như công nghệ, tổ chức, môi trường, và các yếu tố cá nhân của người ra quyết định. Thời gian nghiên cứu được giới hạn trong năm 2024, với việc thu thập dữ liệu từ các khảo sát, phỏng vấn, và phân tích dữ liệu thứ cấp.

II. Thách Thức và Rào Cản Chuyển Đổi Số Cho DNNVV Ở ĐBSCL

Các DNNVV tại ĐBSCL đối mặt với nhiều thách thức chuyển đổi số khác nhau, từ hạn chế về nguồn vốn, trình độ nhân lực, đến khả năng tiếp cận công nghệ và thông tin. Bên cạnh đó, các yếu tố như văn hóa doanh nghiệp, sự sẵn sàng thay đổi, và sự hỗ trợ từ chính phủ cũng đóng vai trò quan trọng. Việc xác định rõ các rào cản này là bước đầu tiên để xây dựng các giải pháp phù hợp, giúp các doanh nghiệp vượt qua khó khăn và tận dụng tối đa các cơ hội chuyển đổi số.

2.1. Thiếu Hụt Nguồn Lực và Kỹ Năng Số Cho DNNVV

Một trong những rào cản lớn nhất đối với chuyển đổi số của các DNNVV là sự thiếu hụt nguồn lực, bao gồm nguồn vốn, nhân lực, và công nghệ. Nhiều doanh nghiệp không đủ khả năng tài chính để đầu tư vào các giải pháp công nghệ mới, hoặc không có đủ nhân viên có kỹ năng số để triển khai và vận hành các giải pháp này. Theo tài liệu, sự hỗ trợ từ các tổ chức doanh nghiệp địa phương góp phần quan trọng vào việc thu thập dữ liệu chính thức cho kết quả luận án.

2.2. Hạ Tầng Công Nghệ và Kết Nối Internet Còn Hạn Chế

Hạ tầng công nghệ thông tin và truyền thông tại nhiều khu vực ở ĐBSCL còn chưa phát triển, đặc biệt là ở các vùng nông thôn. Điều này gây khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc tiếp cận và sử dụng các dịch vụ trực tuyến, cũng như triển khai các giải pháp ứng dụng công nghệ trong DNNVV. Theo nghiên cứu, sự hỗ trợ và kết nối với các doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc thu thập dữ liệu chính thức để có kết quả cuối cùng.

2.3. Rào Cản Về Nhận Thức và Văn Hóa Chuyển Đổi Số

Một số DNNVV vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng và lợi ích của chuyển đổi số, hoặc e ngại sự thay đổi và không sẵn sàng đầu tư vào công nghệ mới. Văn hóa doanh nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng, với việc thiếu sự khuyến khích sáng tạo, thử nghiệm, và chấp nhận rủi ro có thể cản trở quá trình chuyển đổi số.

III. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Chấp Nhận Chuyển Đổi Số DNNVV

Nghiên cứu này sẽ tập trung vào các yếu tố thuộc ba nhóm chính: công nghệ, tổ chức, và môi trường (TOE). Các yếu tố công nghệ bao gồm hạ tầng và dữ liệu số, công nghệ tài chính, và kinh nghiệm CNTT. Các yếu tố tổ chức bao gồm nguồn nhân lực số và dịch vụ logistics và hỗ trợ khách hàng. Các yếu tố môi trường bao gồm hỗ trợ chuyển đổi số cho DNNVV từ chính phủ. Việc phân tích các yếu tố này sẽ giúp hiểu rõ hơn về động lực và rào cản chấp nhận chuyển đổi số.

3.1. Tác Động của Hỗ Trợ Chính Phủ Đến Chuyển Đổi Số

Chính sách hỗ trợ chuyển đổi số từ chính phủ đóng vai trò quan trọng trong việc khuyến khích các DNNVV đầu tư vào công nghệ mới và triển khai các giải pháp chuyển đổi số. Các chính sách này có thể bao gồm các khoản trợ cấp, ưu đãi thuế, hỗ trợ đào tạo, và tư vấn chuyên môn.

3.2. Vai Trò Nguồn Nhân Lực Trong Chấp Nhận Chuyển Đổi Số

Nguồn nhân lực có kỹ năng và kiến thức về công nghệ số là yếu tố then chốt để ứng dụng công nghệ thành công trong doanh nghiệp. Các DNNVV cần đầu tư vào việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực số để đáp ứng yêu cầu của quá trình chuyển đổi số. Nghiên cứu sinh xin cảm ơn quý Thầy/Cô Phòng Sau Đại học và Trường Kinh tế - Luật trực thuộc Trường Đại học Trà Vinh đã tạo mọi điều kiện, hỗ trợ tối đa nhất có thể để Nghiên cứu sinh có điều kiện học tốt nhất và hoàn thành các môn học trong chương trình đào tạo Tiến sĩ

3.3. Ảnh Hưởng của Hạ Tầng Số Đến Chấp Nhận Chuyển Đổi Số

Hạ tầng số bao gồm kết nối internet, điện toán đám mây, và các nền tảng công nghệ khác, đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp triển khai các giải pháp chuyển đổi số. Các DNNVV cần có khả năng tiếp cận hạ tầng số hiện đại và đáng tin cậy để tận dụng tối đa lợi ích của chuyển đổi số. Nghiên cứu sinh xin chân thành cảm ơn quý Thầy/Cô tham gia các hội đồng đã góp ý, chỉnh sửa rất chỉnh chu mang tính xây dựng và hoàn thiện cũng như nâng cao tính khoa học qua mỗi chuyên đề nghiêu cứu.

IV. Ứng Dụng và Hiệu Quả Chuyển Đổi Số Doanh Nghiệp Tại ĐBSCL

Nghiên cứu này sẽ xem xét các trường hợp ứng dụng chuyển đổi số thành công của các DNNVV tại ĐBSCL, đánh giá hiệu quả chuyển đổi số mang lại, và rút ra các bài học kinh nghiệm. Các lĩnh vực ứng dụng công nghệ phổ biến bao gồm quản lý doanh nghiệp, marketing, bán hàng, và sản xuất. Việc chia sẻ các kinh nghiệm thực tiễn sẽ giúp các doanh nghiệp khác có thêm động lực và định hướng để triển khai chuyển đổi số.

4.1. Chuyển Đổi Số Trong Nông Nghiệp Tại Đồng Bằng Sông Cửu Long

Chuyển đổi số trong nông nghiệp có thể giúp các nông hộ và doanh nghiệp nâng cao năng suất, giảm chi phí, và cải thiện chất lượng sản phẩm. Các giải pháp công nghệ có thể được áp dụng trong các khâu như trồng trọt, chăn nuôi, và chế biến. Cuối cùng để đóng góp cho luận án này, Nghiên cứu sinh cảm ơn chân thành nhất đến với các Chuyên gia đã nhiệt tình tham gia phỏng vấn, đóng góp nội dung, phản biện khoa học với những giai đoạn quan trọng nhất của luận án.

4.2. Chuyển Đổi Số Trong Du Lịch và Dịch Vụ Tại ĐBSCL

Chuyển đổi số trong du lịch và dịch vụ có thể giúp các doanh nghiệp thu hút khách hàng, nâng cao trải nghiệm, và tối ưu hóa hoạt động kinh doanh. Các giải pháp công nghệ có thể được áp dụng trong các khâu như đặt phòng, thanh toán, và quảng bá sản phẩm. Ngoài ra sự đóng góp không thể thiếu của những tổ chức doanh nghiệp tại từng địa phương đã nhiệt tình hỗ trợ và kết nối đến từng Doanh nghiệp và đáp viên đóng vai trò rất quan trọng vào phần dữ liệu chính thức để có được kết quả cuối cùng của luận án.

V. Đề Xuất Giải Pháp Thúc Đẩy Chuyển Đổi Số DNNVV Tại ĐBSCL

Dựa trên kết quả nghiên cứu, bài viết này sẽ đề xuất các giải pháp chuyển đổi số cụ thể, phù hợp với đặc điểm và điều kiện của các DNNVV tại ĐBSCL. Các giải pháp này bao gồm việc tăng cường hỗ trợ từ chính phủ, nâng cao trình độ nhân lực, cải thiện hạ tầng công nghệ, và khuyến khích hợp tác giữa các doanh nghiệp. Quan trọng hơn hết là sự hỗ trợ rất nhiều từ bên ngoài luôn tạo động lực để thúc đẩy Nghiên cứu sinh hoàn thành luận án.

5.1. Nâng Cao Năng Lực Tiếp Cận Công Nghệ Cho Doanh Nghiệp

Cần có các chương trình hỗ trợ các DNNVV tiếp cận và sử dụng các công nghệ mới, như điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo, và internet of things (IoT). Các chương trình này có thể bao gồm các khóa đào tạo, tư vấn, và hỗ trợ tài chính. Nghiên cứu sinh xin gởi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến người hướng dẫn khoa học: Thầy PGS, TS. Diệp Thanh Tùng đã hướng dẫn tận tình, chu đáo, định hướng và luôn hỗ trợ tạo động lực; đồng thời thúc đẩy học viên nghiên cứu sâu và mang tính khoa học cao.

5.2. Xây Dựng Hệ Sinh Thái Chuyển Đổi Số Cho Đồng Bằng

Cần xây dựng một hệ sinh thái chuyển đổi số bao gồm các doanh nghiệp công nghệ, các trường đại học, các tổ chức nghiên cứu, và các cơ quan chính phủ. Hệ sinh thái này sẽ tạo ra một môi trường thuận lợi để các DNNVV học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm, và hợp tác phát triển các giải pháp chuyển đổi số.

VI. Kết Luận và Triển Vọng Chuyển Đổi Số Doanh Nghiệp Ở ĐBSCL

Chuyển đổi số là một quá trình liên tục và cần có sự cam kết từ cả chính phủ, doanh nghiệp, và cộng đồng. Với sự hỗ trợ đúng đắn và nỗ lực không ngừng, các DNNVV tại ĐBSCL có thể tận dụng tối đa các cơ hội chuyển đổi số, nâng cao năng lực cạnh tranh, và đóng góp vào sự phát triển kinh tế của khu vực. Nghiên cứu này hy vọng sẽ đóng góp vào việc thúc đẩy quá trình chuyển đổi số diễn ra nhanh chóng và hiệu quả hơn.

6.1. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Chuyển Đổi Số

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào các khía cạnh cụ thể của chuyển đổi số, như tác động của chuyển đổi số đến năng suất lao động, hiệu quả kinh doanh, và sự phát triển bền vững. Nghiên cứu cũng có thể mở rộng phạm vi sang các khu vực khác của Việt Nam.

6.2. Đánh Giá và Đo Lường Hiệu Quả Chuyển Đổi Số DNNVV

Cần có các phương pháp đánh giá chuyển đổi số và đo lường hiệu quả của các giải pháp chuyển đổi số để giúp các doanh nghiệp đưa ra các quyết định đầu tư sáng suốt và theo dõi tiến độ chuyển đổi số. Cần có các phương pháp đánh giá và đo lường hiệu quả của các giải pháp chuyển đổi số để giúp các doanh nghiệp đưa ra các quyết định đầu tư sáng suốt và theo dõi tiến độ chuyển đổi số.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự bùng nổ của cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0), phát triển kinh tế số (KteS) đã trở thành định hướng chiến lược mang tính sống còn đối với mọi quốc gia. Đối với Việt Nam, vai trò của chuyển đổi số (CĐS) được thể chế hóa mạnh mẽ thông qua Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/06/2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt "Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030" và các định hướng chiến lược trong Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, trong đó xác định chuyển đổi nhận thức là yếu tố tiên quyết định đoạt tốc độ và hiệu quả CĐS.

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) giữ vai trò trụ cột của nền kinh tế khi chiếm khoảng 97% tổng số doanh nghiệp, đóng góp trên 40% GDP và xấp xỉ 17,26% ngân sách nhà nước tại Việt Nam. Theo Poole (2018), nhóm doanh nghiệp này "thường chiếm tỷ lệ trên 90% so với tổng số doanh nghiệp và sử dụng khoảng 60% - 70% nguồn nhân lực tham gia vào nền kinh tế của quốc gia đó". Tuy nhiên, tại vùng kinh tế trọng điểm nông nghiệp Đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL), phần lớn DNNVV vẫn chưa có những chuyển biến tích cực trong tiến trình thích ứng số, đối mặt với hàng loạt rào cản nội tại và môi trường kinh doanh đặc thù.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) thực nghiệm nổi bật là: hầu hết các công trình học thuật trong nước trước đây (giai đoạn 2020–2023) chỉ tiếp cận CĐS ở cấp độ vĩ mô, tập trung vào các đô thị lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, hoặc khảo sát đơn lẻ trong ngành bán lẻ, logistics, xuất nhập khẩu mà thiếu vắng các nghiên cứu chuyên sâu về các nhân tố thúc đẩy hành vi "chấp nhận chuyển đổi số" (CNCĐS) của DNNVV tại một địa bàn nông nghiệp - nông thôn đặc thù như ĐBSCL. Về mặt lý thuyết, việc khám phá vai trò của "công nghệ tài chính" (Fintech) như một biến độc lập tác động qua cơ chế trung gian nhận thức đến CNCĐS vẫn là một khoảng trống lớn chưa được kiểm chứng thực nghiệm đầy đủ trong y văn quốc tế lẫn Việt Nam.

Luận án xác lập 03 câu hỏi nghiên cứu trọng tâm:

1. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến CNCĐS của DNNVV tại ĐBSCL?
2. Vai trò và mức độ ảnh hưởng (trực tiếp và gián tiếp) của các yếu tố này đến CNCĐS của DNNVV tại ĐBSCL diễn ra như thế nào?
3. Những hàm ý chính sách và giải pháp nào cần được thực thi nhằm nâng cao khả năng CNCĐS của DNNVV ĐBSCL đến năm 2030?

Hệ thống 08 giả thuyết nghiên cứu chính thức được xây dựng dựa trên sự tích hợp đa khung lý thuyết:

• Giả thuyết H1: Cảm nhận dễ sử dụng có tác động tích cực đến Chấp nhận chuyển đổi số.
• Giả thuyết H2: Cảm nhận tính hữu ích có tác động tích cực đến Chấp nhận chuyển đổi số.
• Giả thuyết H3: Nguồn nhân lực có tác động tích cực đến Cảm nhận dễ sử dụng, Cảm nhận tính hữu ích và Chấp nhận chuyển đổi số.
• Giả thuyết H4: Hỗ trợ của Chính phủ có tác động tích cực đến Cảm nhận dễ sử dụng, Cảm nhận tính hữu ích và Chấp nhận chuyển đổi số.
• Giả thuyết H5: Hạ tầng và dữ liệu có tác động tích cực đến Cảm nhận dễ sử dụng, Cảm nhận tính hữu ích và Chấp nhận chuyển đổi số.
• Giả thuyết H6: Công nghệ tài chính có tác động tích cực gián tiếp đến Chấp nhận chuyển đổi số thông qua các biến trung gian nhận thức.
• Giả thuyết H7: Kinh nghiệm công nghệ thông tin có tác động tích cực đến Cảm nhận dễ sử dụng, Cảm nhận tính hữu ích và Chấp nhận chuyển đổi số.
• Giả thuyết H8: Dịch vụ logistics và hỗ trợ khách hàng có tác động tích cực đến Cảm nhận dễ sử dụng, Cảm nhận tính hữu ích và Chấp nhận chuyển đổi số.

Khung lý thuyết tổng quát được kế thừa từ Khung Công nghệ - Tổ chức - Môi trường (TOE) của Tornatzky và Fleischer (1990), kết hợp với Mô hình Chấp nhận Công nghệ (TAM) của Davis (1986), Lý thuyết Thể chế (Scott, 2008; North & Smallbone, 2000), Lý thuyết Mối quan hệ Trung gian (Baron & Kenny, 1986; Zhao et al., 2010; Hayes, 2013) và Học thuyết Ra quyết định (Simon, 1959, 1960).

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 13 tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương vùng ĐBSCL (An Giang, Bạc Liêu, Bến Tre, Cà Mau, Cần Thơ, Đồng Tháp, Hậu Giang, Kiên Giang, Long An, Sóc Trăng, Tiền Giang, Trà Vinh, Vĩnh Long) với cỡ mẫu khảo sát chính thức đạt 492 nhà quản lý (chủ sở hữu, giám đốc, quản lý cấp trung) trong giai đoạn từ tháng 08/2021 đến tháng 03/2024. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học chính xác cho việc hoạch định chính sách kinh tế số cấp vùng và chiến lược chuyển đổi mô hình kinh doanh cho cộng đồng DNNVV ĐBSCL.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế cho thấy CĐS là sự phát triển vượt bậc sau giai đoạn số hóa (digitization) và số hóa quy trình (digitalization). Theo Verhoef và cộng sự (2021), CĐS là "quá trình chuyển đổi được chia thành 03 giai đoạn: Số hóa, số hóa quy trình và chuyển đổi toàn diện". Về bản chất lý luận, Gong và Ribiere (2021), Ross (2017) và Wessels và Jokonya (2022) phân biệt rõ: số hóa là quá trình kỹ thuật thuần túy nhằm chuyển đổi dữ liệu vật lý sang định dạng số; trong khi CĐS là quá trình tái cấu trúc toàn diện mô hình tổ chức, quy trình quản trị và chiến lược kinh doanh dựa trên nền tảng dữ liệu số.

Trong giới học thuật tồn tại hai luồng quan điểm đối lập về động lực CĐS:

1. Luồng quan điểm lấy công nghệ làm trung tâm (Technology-centric view): Các tác giả như Westerman, Bonnet và McAfee (2014), Loebbecke và Picot (2015), Chahal (2016) lập luận rằng sự đột phá của các công nghệ nền tảng (Cloud Computing, AI, Big Data, IoT) là yếu tố kích hoạt và phá vỡ các mô hình kinh doanh truyền thống.
2. Luồng quan điểm lấy chiến lược và con người làm trung tâm (Strategy and Human-centric view): Ngược lại, Rogers (2016), Kane và cộng sự (2017), Verhoef và Bijmolt (2019), Bansal và cộng sự (2023) khẳng định CĐS cốt lõi không nằm ở công nghệ mà là sự chuyển đổi về mặt chiến lược, tư duy lãnh đạo và năng lực thích ứng của nguồn nhân lực.

Bên cạnh đó, các nghiên cứu của Malecki (2003), Park (2017), Salemink và cộng sự (2017), Veselovsky và cộng sự (2018) chỉ ra sự phân hóa sâu sắc về khoảng cách số (digital divide) giữa khu vực đô thị và nông thôn. Doanh nghiệp tại các vùng nông thôn thường chịu bất lợi lớn về hạ tầng kết nối băng rộng, chi phí vận hành logistics cao và thói quen tiêu dùng tiền mặt cố hữu.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế điển hình:

• Morteza và Ng (2019) khảo sát 360 DNNVV sản xuất tại Iran và Malaysia dựa trên khung TOE, phát hiện năng lực tương thích và chi phí cảm nhận chi phối việc chấp nhận, trong khi kinh nghiệm CNTT và áp lực môi trường quyết định việc triển khai thực tế.
• Dilber (2019) nghiên cứu định tính tại Thổ Nhĩ Kỳ, nhấn mạnh giải pháp công nghệ tài chính và hệ thống logistics tích hợp là điều kiện bắt buộc để DNNVV vượt qua rào cản CĐS.
• Jaana (2020) nghiên cứu DNNVSN khu vực nông thôn Phần Lan (N = 584), chỉ ra hạ tầng kết nối internet chậm và khoảng cách thông tin là rào cản cốt tử khiến nhận thức tính hữu ích của nhà quản lý bị suy giảm.
• Gendro và Kusuma (2021) phân tích 84 DNNVV tại Indonesia qua mô hình PLS-SEM, khẳng định công nghệ tài chính có vai trò kích hoạt tính hữu ích và làm biến đổi hành vi áp dụng công nghệ số trong giai đoạn bình thường mới.

Vị trí của luận án (Positioning) được xác lập vững chắc tại giao điểm giữa lý thuyết thể chế và hành vi chấp nhận công nghệ trong bối cảnh nền kinh tế nông nghiệp đang chuyển đổi. Nghiên cứu đã lấp đầy khoảng trống tri thức khi kiểm định mô hình cấu trúc tích hợp TOE - TAM trong điều kiện kinh tế - xã hội đặc thù của ĐBSCL, nơi có sự tương tác phức tạp giữa rào cản tập quán thanh toán tiền mặt, kết nối logistics đường thủy/đường bộ phân tán và năng lực số hạn chế của đội ngũ lao động địa phương.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng và làm phong phú hệ thống lý thuyết quản lý kinh tế và hành vi tổ chức qua các khía cạnh:

• Mở rộng Khung lý thuyết TOE (Tornatzky & Fleischer, 1990): Bổ sung hai cấu trúc biến then chốt là "Công nghệ tài chính" (Fintech - thuộc nhóm Công nghệ) và "Dịch vụ logistics và hỗ trợ khách hàng" (thuộc nhóm Môi trường). Luận án chứng minh rằng trong nền kinh tế số phân tán, công nghệ tài chính và dịch vụ logistics không còn là các dịch vụ hỗ trợ ngoại vi mà là các thành tố cốt lõi định hình năng lực cạnh tranh số của doanh nghiệp.
• Phát triển Mô hình Chấp nhận Công nghệ TAM (Davis, 1986): Thay vì chỉ xem xét TAM như một mô hình độc lập giải thích hành vi cá nhân, luận án tích hợp hai biến nhận thức "Cảm nhận dễ sử dụng" (FEU) và "Cảm nhận tính hữu ích" (FUE) làm cơ chế trung gian nhận thức ở cấp độ tổ chức, chuyển tải tác động từ các yếu tố bối cảnh TOE đến quyết định CNCĐS.
• Vận dụng Lý thuyết Mối quan hệ Trung gian (Baron & Kenny, 1986; Zhao et al., 2010; Hayes, 2013): Làm sáng tỏ cơ chế tác động gián tiếp (indirect mediation). Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng yếu tố "Công nghệ tài chính" không tác động trực tiếp mà tác động hoàn toàn gián tiếp đến CNCĐS thông qua sự gia tăng cảm nhận về tính hữu ích và tính dễ sử dụng của nhà quản lý.
• Bổ trợ Lý thuyết Thể chế (Scott, 2008; North & Smallbone, 2000) và Học thuyết Ra quyết định (Simon, 1959, 1960): Minh chứng vai trò của "Hỗ trợ của Chính phủ" như một cấu trúc thể chế chính thức (formal institutional driver), tạo hành lang pháp lý và giảm thiểu rủi ro tâm lý, giúp các nhà quản lý DNNVV ra quyết định lựa chọn chuyển đổi trong điều kiện thông tin không hoàn hảo.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đa chiều 05 nền tảng lý thuyết: Lý thuyết Thể chế, Khung TOE, Mô hình TAM, Lý thuyết Mối quan hệ Trung gian và Học thuyết Ra quyết định.

Mô hình nghiên cứu phân định rõ ràng các mối quan hệ cấu trúc:

• Nhóm biến độc lập (TOE):
  1. Nhóm Công nghệ: Hạ tầng và dữ liệu (IAD), Công nghệ tài chính (FIT).
  2. Nhóm Tổ chức: Nguồn nhân lực (HUM), Kinh nghiệm công nghệ thông tin (EIT).
  3. Nhóm Môi trường: Hỗ trợ của Chính phủ (GSU), Dịch vụ logistics và hỗ trợ khách hàng (LSC).
• Nhóm biến trung gian (TAM): Cảm nhận dễ sử dụng (FEU), Cảm nhận tính hữu ích (FUE).
• Biến phụ thuộc: Chấp nhận chuyển đổi số (CNCĐS).

Điều kiện biên (boundary conditions) của mô hình được xác lập rõ: Áp dụng đối với các DNNVV hoạt động trong khu vực kinh tế có mức độ số hóa đang phát triển, đặc thù địa bàn nông nghiệp - nông thôn, nơi hạ tầng công nghệ thông tin và thói quen giao dịch số của người tiêu dùng và chuỗi cung ứng còn đang trong quá trình định hình.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu tuân thủ quan điểm nhận thức luận thực chứng (positivism) kết hợp chặt chẽ với phương pháp tiếp cận đa phương pháp tuần tự (sequential mixed methods design):

• Giai đoạn định tính: Tổng quan hệ thống tài liệu học thuật trong và ngoài nước; phỏng vấn sâu chuyên gia (các nhà khoa học chuyên ngành kinh tế, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp, VCCI và lãnh đạo các sở ngành tại ĐBSCL) nhằm hiệu chỉnh thang đo gốc và điều chỉnh ngữ nghĩa các biến quan sát cho phù hợp với bối cảnh địa phương.
• Giai đoạn định lượng: Triển khai qua 02 bước độc lập:
  • Nghiên cứu sơ bộ: Khảo sát mẫu thử nghiệm nhằm kiểm tra sơ bộ độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha) và phân tích nhân tố khám phá (EFA).
  • Nghiên cứu chính thức: Thu thập dữ liệu diện rộng phục vụ kiểm định mô hình đo lường và mô hình cấu trúc tuyến tính.

Cỡ mẫu và tiêu chí lựa chọn:

• Đối tượng khảo sát: Chủ sở hữu, Giám đốc, Phó Giám đốc, Trưởng/Phó phòng ban chức năng của các DNNVV.
• Tiêu chí phân loại DNNVV: Căn cứ theo Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa số 04/2017/QH14 và Nghị định số 80/2021/NĐ-CP.
• Quy mô mẫu chính thức: Thu về 492 phiếu khảo sát hợp lệ từ 13 tỉnh/thành phố vùng ĐBSCL.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Chiến lược chọn mẫu kết hợp kỹ thuật lấy mẫu phân tầng theo địa bàn hành chính và chọn mẫu thuận tiện có định ngạch, đảm bảo tính đại diện cho cơ cấu kinh tế của từng tỉnh thành vùng ĐBSCL.

Quy trình thu thập và làm sạch dữ liệu:

• Công cụ thu thập: Bảng câu hỏi cấu trúc chuẩn hóa thang đo Likert 5 mức độ (từ 1 = Hoàn toàn không đồng ý đến 5 = Hoàn toàn đồng ý).
• Tam giác hóa phương pháp và dữ liệu (methodological and data triangulation): Kết hợp dữ liệu khảo sát định lượng với kết quả phỏng vấn sâu chuyên gia và số liệu thống kê xếp hạng chỉ số CĐS cấp tỉnh (DTI) năm 2022 để đối soát.
• Kiểm định chất lượng thang đo: Độ tin cậy nhất quán nội tại được đánh giá qua hệ số Cronbach's Alpha (yêu cầu > 0.70; tương quan biến - tổng > 0.30) và Độ tin cậy tổng hợp (Composite Reliability - CR > 0.70). Giá trị hội tụ (convergent validity) được xác nhận khi Phương sai trích trung bình (Average Variance Extracted - AVE > 0.50) và trọng số chuẩn hóa của các biến quan sát đều đạt ý nghĩa thống kê (p < 0.001). Giá trị phân biệt (discriminant validity) được kiểm định thông qua so sánh căn bậc hai của AVE với hệ số tương quan giữa các cấu trúc tiềm ẩn và chỉ số Maximum Shared Variance (MSV < AVE).

Data và phân tích

Dữ liệu định lượng được xử lý thông qua các phần mềm chuyên dụng: SPSS phiên bản 20.0, AMOS phiên bản 24.0 và MS Excel 2016.

Trình tự phân tích thống kê nâng cao:

1. Thống kê mô tả mẫu: Phân bố theo giới tính, độ tuổi, thâm niên hoạt động của doanh nghiệp và quy mô lao động.
2. Phân tích EFA và Phân tích nhân tố khẳng định (CFA): Đánh giá mức độ phù hợp toàn diện của mô hình đo lường thông qua các chỉ số: Chi-square/df (CMIN/df), Goodness of Fit Index (GFI), Tucker-Lewis Index (TLI), Comparative Fit Index (CFI) và Root Mean Square Error of Approximation (RMSEA).
3. Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến: Thông qua Hệ số phóng đại phương sai (Variance Inflation Factor - VIF < 2.0) và Hệ số dung sai (Tolerance > 0.50), khẳng định không xảy ra hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng.
4. Mô hình hóa phương trình cấu trúc dựa trên hiệp phương sai (CB-SEM): Kiểm định trực tiếp và gián tiếp các mối quan hệ nhân quả trong hệ thống giả thuyết H1 – H8.
5. Kiểm định độ vững bằng kỹ thuật Bootstrap: Thực hiện tái chọn mẫu lặp lại (resampling) để đánh giá độ chệch và xác nhận tính ổn định, độ tin cậy cao của các ước lượng tham số hồi quy chuẩn hóa.
6. Phân tích cấu trúc đa nhóm (Multi-group Analysis): Đánh giá sự bất biến của mô hình và sự khác biệt về mức độ tác động của các nhân tố theo các biến nhân khẩu học và đặc tính tổ chức (giới tính, độ tuổi nhà quản lý, số năm thành lập doanh nghiệp, quy mô lao động).

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Vai trò tác động gián tiếp đột phá của yếu tố Công nghệ tài chính (FIT): Khác với các nghiên cứu trước đây thường xem Fintech là công cụ hỗ trợ thanh toán thông thường, phân tích CB-SEM của luận án chứng minh Fintech có tác động gián tiếp có ý nghĩa thống kê cao (p < 0.01) đến Chấp nhận chuyển đổi số thông qua hai biến trung gian nhận thức là "Cảm nhận tính hữu ích" (FUE) và "Cảm nhận dễ sử dụng" (FEU). Khi doanh nghiệp tiếp cận các giải pháp Fintech thuận tiện, nhận thức về tính khả thi và lợi ích của CĐS tăng lên rõ rệt, từ đó thúc đẩy hành vi chấp nhận.

2. Tác động trực tiếp mạnh mẽ của Hạ tầng & Dữ liệu (IAD) và Nguồn nhân lực (HUM): Dữ liệu thực nghiệm xác nhận Hạ tầng & Dữ liệu cùng với Nguồn nhân lực là hai trụ cột có trọng số hồi quy chuẩn hóa cao nhất tác động trực tiếp và gián tiếp đến quyết định CNCĐS của DNNVV. Việc thiếu hụt nhân sự có kỹ năng số và dữ liệu phân tán là rào cản lớn nhất kìm hãm tiến trình số hóa tại ĐBSCL.

3. Vai trò thúc đẩy thể chế của Hỗ trợ Chính phủ (GSU) và Dịch vụ Logistics (LSC): Sự hỗ trợ từ chính sách của Chính phủ và tính sẵn có của hạ tầng logistics - dịch vụ khách hàng đóng vai trò xúc tác môi trường quan trọng. Các chính sách tài khóa, đào tạo và khung pháp lý rõ ràng từ cơ quan quản lý giúp giảm thiểu đáng kể chi phí nhận thức rủi ro của lãnh đạo DNNVV.

4. Sự không đồng nhất trong phân tích cấu trúc đa nhóm: Phân tích cấu trúc đa nhóm chỉ ra sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về mức độ tác động của các yếu tố theo số năm thành lập doanh nghiệp và quy mô số lượng lao động. Các doanh nghiệp mới thành lập (dưới 5 năm) và các doanh nghiệp quy mô siêu nhỏ thể hiện mức độ linh hoạt cao hơn trong việc thích ứng với các công cụ số mới so với các doanh nghiệp lâu năm có cấu trúc vận hành xơ cứng.

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Luận án làm phong phú y văn về CĐS tại các nền kinh tế đang phát triển bằng cách hợp nhất thành công khung TOE và mô hình TAM; giải thích tường minh cơ chế truyền dẫn gián tiếp của công nghệ tài chính trong việc định hình nhận thức và hành vi tổ chức.
• Về mặt phương pháp luận: Cung cấp quy trình kiểm định thang đo đa giai đoạn nghiêm ngặt, kết hợp phân tích CB-SEM, kiểm định Bootstrap và phân tích đa nhóm, tạo ra chuẩn mực phương pháp có thể chuyển giao và nhân rộng cho các nghiên cứu về kinh tế số tại các vùng sinh thái kinh tế tương tự.
• Về mặt quản trị doanh nghiệp:
  • Các nhà quản lý DNNVV cần ưu tiên xây dựng chiến lược "số hóa từng bước", bắt đầu từ việc chuẩn hóa dữ liệu nội bộ và áp dụng ngay các công cụ Fintech (hóa đơn điện tử, thanh toán số, quản trị dòng tiền tự động).
  • Đầu tư đào tạo nâng cao kỹ năng số (KNS) cho người lao động, chuyển đổi văn hóa doanh nghiệp từ phương thức điều hành truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu thời gian thực.
• Về mặt chính sách công:
  • Chính quyền các tỉnh vùng ĐBSCL cần hoàn thiện hạ tầng số viễn thông, triển khai các nền tảng số dùng chung cấp tỉnh dành riêng cho khối DNNVV nông nghiệp - dịch vụ.
  • Đẩy mạnh triển khai các gói tín dụng ưu đãi hỗ trợ CĐS, kết hợp đào tạo kỹ năng số diện rộng thông qua Tổ công nghệ số cộng đồng và các hiệp hội ngành nghề.
  • Quy hoạch và đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng logistics đa phương thức, kết nối giao thông thủy - bộ tại ĐBSCL nhằm tối ưu hóa chuỗi cung ứng số.

Limitations và Future Research

Luận án thừa nhận 03 giới hạn nghiên cứu chính:

1. Cỡ mẫu khảo sát (N = 492) tuy đáp ứng chuẩn mực phân tích CB-SEM nhưng tỷ lệ mẫu phân bổ theo từng ngành nghề cụ thể (nông nghiệp, chế biến, thương mại, dịch vụ du lịch) chưa đủ lớn để thực hiện phân tích cấu trúc đa nhóm chuyên sâu theo từng phân ngành kinh tế riêng biệt.
2. Thiết kế nghiên cứu cắt ngang (cross-sectional design) phản ánh nhận thức của nhà quản lý tại một thời điểm nhất định, chưa theo dõi được sự biến thiên hành vi trong suốt vòng đời CĐS dài hạn của doanh nghiệp.
3. Không gian nghiên cứu tập trung tại vùng ĐBSCL, do đó khả năng tổng quát hóa kết quả sang các vùng kinh tế có đặc thù công nghiệp nặng hoặc dịch vụ tài chính phát triển cao (như vùng Đông Nam Bộ hoặc Đồng bằng Sông Hồng) cần có sự thận trọng.

Chương trình nghiên cứu trong tương lai:

• Mở rộng phân tích dọc (longitudinal study) để kiểm chứng sự thay đổi từ giai đoạn "chấp nhận" sang giai đoạn "đồng hóa công nghệ" (technology assimilation) và "chuyển đổi toàn diện".
• Thực hiện phân tích cấu trúc đa nhóm chuyên biệt theo từng phân ngành kinh tế (đặc biệt là nông nghiệp công nghệ cao và thủy hải sản xuất khẩu).
• Tích hợp các yếu tố công nghệ mới nổi như Trí tuệ nhân tạo (AI), Điện toán đám mây (Cloud) và An ninh mạng (Cybersecurity) vào mô hình nghiên cứu mở rộng.

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Tạo lập hệ thống biến quan sát và thang đo chuẩn hóa về CĐS DNNVV trong bối cảnh nông nghiệp đang chuyển đổi; dự báo đóng góp nguồn tài liệu tham khảo giá trị cao cho các nghiên cứu sau đại học chuyên ngành Quản lý Kinh tế và Quản trị Kinh doanh.
• Tác động ngành và kinh tế: Đẩy nhanh tiến trình hiện đại hóa chuỗi giá trị nông sản ĐBSCL thông qua việc thúc đẩy DNNVV ứng dụng TMĐT, logistics số và quản trị chuỗi cung ứng minh bạch.
• Tác động chính sách: Trở thành tài liệu tham mưu khoa học trực tiếp cho UBND 13 tỉnh/thành ĐBSCL trong việc rà soát, đánh giá và xây dựng Bộ chỉ số chuyển đổi số cấp tỉnh (DTI) và Kế hoạch phát triển Kinh tế số đến năm 2030.
• Lợi ích xã hội: Góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển số giữa thành thị và nông thôn, tạo việc làm chất lượng cao, nâng cao năng suất lao động xã hội và năng lực cạnh tranh vùng ĐBSCL.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và học viên sau đại học: Tiếp cận mô hình nghiên cứu tích hợp TOE - TAM hoàn chỉnh, hệ thống dữ liệu thực nghiệm chuẩn mực và quy trình xử lý CB-SEM chi tiết.
• Các nhà nghiên cứu và giảng viên cao cấp: Có cơ sở lý luận vững chắc để phát triển các hướng nghiên cứu liên ngành về kinh tế số, hành vi tổ chức và quản trị đổi mới sáng tạo.
• Chủ doanh nghiệp và cấp quản lý DNNVV: Nhận diện rõ ràng thứ tự ưu tiên các nguồn lực cần đầu tư (con người, dữ liệu, công nghệ tài chính) để giảm thiểu tỷ lệ thất bại khi triển khai CĐS.
• Các nhà hoạch định chính sách: Sở hữu bằng chứng thực nghiệm cụ thể để thiết kế các chương trình trợ cấp công nghệ, chính sách tài khóa và đào tạo nguồn nhân lực số sát với nhu cầu thực tế của địa phương.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Đóng góp độc đáo nhất là việc khám phá và chứng minh thực nghiệm cơ chế tác động gián tiếp của yếu tố "Công nghệ tài chính" (Fintech) đến quyết định Chấp nhận chuyển đổi số thông qua hai biến trung gian nhận thức (Cảm nhận dễ sử dụng và Cảm nhận tính hữu ích), bổ sung hoàn thiện mắt xích lưu thông tiền tệ số vào Khung lý thuyết TOE truyền thống.

2. Tính đổi mới trong phương pháp nghiên cứu so với các công trình trước đây thể hiện như thế nào? So với nghiên cứu của Morteza và Ng (2019) (chỉ dùng hồi quy OLS trên mẫu sản xuất) hay Dilber (2019) (chỉ phân tích định tính), luận án áp dụng quy trình định lượng đa biến nâng cao (CB-SEM kết hợp CFA, kiểm định Bootstrap N = 1000 và phân tích cấu trúc đa nhóm) trên bộ dữ liệu 492 DNNVV đa ngành, đảm bảo kiểm soát chặt chẽ sai số đo lường và hiện tượng đa cộng tuyến.

3. Phát hiện thực nghiệm nào gây bất ngờ nhất từ dữ liệu? Yếu tố Công nghệ tài chính không tạo ra tác động trực tiếp có ý nghĩa thống kê đến quyết định CNCĐS mà bắt buộc phải thông qua sự gia tăng nhận thức về tính hữu ích và tính dễ sử dụng. Điều này giải thích tại sao nhiều chương trình quảng bá giải pháp thanh toán số thuần túy thất bại khi chưa giúp nhà quản lý nhận thấy rõ giá trị tối ưu hóa vận hành.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập nghiên cứu (Replication protocol) không? Toàn bộ hệ thống bảng hỏi, quy mô mẫu, bảng mã hóa thang đo, các chỉ số kiểm định CFA/SEM và kết quả phân tích đa nhóm đều được chuẩn hóa chi tiết trong hệ thống bảng biểu và phụ lục, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập dễ dàng tái lập quy trình kiểm định trên các tập dữ liệu khác.

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm được phác thảo như thế nào? Chương trình nghiên cứu mở rộng giai đoạn 2024–2034 tập trung vào: (i) Đo lường tác động của AI tạo sinh và IoT trong chuyển đổi mô hình kinh doanh nông nghiệp số; (ii) Phân tích tác động lan tỏa của CĐS đến hiệu quả tài chính và tính bền vững ESG của DNNVV; (iii) Xây dựng mô hình trưởng thành số động (dynamic digital maturity model) cho các cụm liên kết ngành tại ĐBSCL.

Kết luận

1. Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về CĐS và xác lập khung mô hình phân tích tích hợp TOE - TAM phù hợp với bối cảnh đặc thù của DNNVV tại vùng kinh tế nông nghiệp ĐBSCL.
2. Khám phá và khẳng định bằng chứng thực nghiệm về vai trò tác động gián tiếp của yếu tố Công nghệ tài chính (Fintech) thông qua các biến trung gian nhận thức đến hành vi Chấp nhận chuyển đổi số.
3. Xác định chính xác trọng số ảnh hưởng của các yếu tố Hạ tầng & Dữ liệu, Nguồn nhân lực, Hỗ trợ của Chính phủ, Dịch vụ logistics và Kinh nghiệm CNTT đối với tiến trình số hóa của doanh nghiệp.
4. Minh chứng sự khác biệt có ý nghĩa thống kê trong hành vi chấp nhận công nghệ giữa các nhóm doanh nghiệp có quy mô lao động và thâm niên hoạt động khác nhau thông qua phân tích cấu trúc đa nhóm.
5. Cung cấp hệ thống hàm ý chính sách khoa học và giải pháp thực tiễn có tính khả thi cao, đóng góp trực tiếp vào việc hiện thực hóa Chiến lược Quốc gia phát triển Kinh tế số đến năm 2030 tại vùng Đồng bằng Sông Cửu Long.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1, NCS đã trình bày khái quát và trọng tâm các vấn đề đặt ra cho nghiên cứu gồm 07 nội dung chính: (i) Tính cấp thiết về vấn đề nghiên cứu; (ii) Câu hỏi nghiên cứu; (iii) Mục tiêu nghiên cứu (mục tiêu tổng quát, mục tiêu cụ thể); (iv) Đối tượng và phạm vi nghiên cứu (đối tượng nghiên cứu, đối tượng khảo sát, phạm vi nghiên cứu); (v) Phương pháp nghiên cứu (phương pháp nghiên cứu định tính, phương pháp nghiên cứu định lượng); (vi) Tính mới của luận án; và (vii) Cấu trúc của luận án (05 chương). 6 Chương 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU Giới thiệu nội dung chương Chương 2, là chương đặt nền tảng chính cho luận án. Những nội dung về tổng quan của nghiên cứu được NCS trình bày như: Tổng quan các nội dung nghiên cứu, cơ sở lý thuyết, khung mô hình nghiên cứu đề xuất, tổng quan các nghiên cứu trước, khoảng trống nghiên cứu, tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng đến CĐS, phát triển giả thuyết, và phát triển mô hình nghiên cứu chính thức.1 TỔNG QUAN CÁC NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 2.1 Tổng quan chuyển đổi số kỹ thuật số 2.1 Số hóa và kỹ thuật số Theo Reis và cộng sự. Sau giai đoạn này, sự xuất hiện của hàng loạt công nghệ phá vỡ giới hạn nền tảng của các ngành công nghiệp trước đó gọi là công nghệ KTS như: Điện toán đám mây, blockchain, thực tế ảo, trí tuệ nhân tạo.

Sebastian và cộng sự. (2017); Rindfleisch, O'Hern và Sachdev (2017); Nambisan và cộng sự. KTS đã lan tỏa đối với tất cả các ngành tạo ra sự chuyển đổi của các tổ chức Urbinati và cộng sự. (2018); là nền tảng của sự xuất hiện CMCN 4.0 Frank và cộng sự.2 Chuyển đổi kỹ thuật số Khái niệm chuyển đổi KTS (gọi tắt là CĐS) được đề cập đầu tiên trong nghiên cứu của Bowersox và cộng sự.

(2005) như một quy trình tái tạo để chuyển đổi các hoạt động của tổ chức. Theo Kraus và cộng sự (2021) CĐS là cụm từ phổ biến ở nhiều lĩnh vực khác nhau, dẫn đến sự đa dạng của các khái niệm. Hiện vẫn chưa có sự đồng nhất chung, tùy vào quan điểm tiếp cận sẽ có những khái niệm về CĐS khác nhau: Quan điểm ứng dụng công nghệ KTS: Theo Clohessy, Acton và Morgan (2017) CĐS là những thay đổi mà công nghệ KTS mang lại nhằm chuyển đổi cấu trúc tổ chức và tự động hóa quy trình làm việc. Quan điểm Morakanyane, Grace và O'reilly (2017) là quá trình phát triển sau số hóa, trong đó các tổ chức phản ứng với những thay đổi của 7 môi trường bằng cách sử dụng công nghệ tạo ra giá trị mới.

Stanton (2023) là quá trình mà các sản phẩm và dịch vụ vật lý với mọi người mua trở nên phụ thuộc vào dịch vụ ảo. Quan điểm đổi mới: Theo Dilber (2019) CĐS là quá trình trong đó các thực thể tham gia được chuyển đổi và mô hình tổ chức mới được hình thành từ quá trình chuyển đổi đó. Đối với Verhoef và cộng sự.1: Tổng hợp một số khái niệm về chuyển đổi số. Tác giả Các khái niệm Clohessy, Acton và Là những thay đổi mà công nghệ KTS mang lại nhằm chuyển Morgan (2017).

đổi cấu trúc tổ chức và tự động hóa quy trình làm việc. Morakanyane, Grace Là quá trình sau số hóa, tổ chức phản ứng với những thay đổi và O'reilly (2017). của môi trường bằng cách sử dụng công nghệ tạo ra giá trị mới. Là quá trình mà các sản phẩm và dịch vụ vật lý với mọi người Stanton (2023).

mua trở nên phụ thuộc vào dịch vụ ảo. Là quá trình các thực thể tham gia được chuyển đổi và mô hình Dilber (2019). tổ chức mới được hình thành từ quá trình chuyển đổi đó. Verhoef và cộng sự.

Là quá trình chuyển đổi được chia thành 03 giai đoạn: Số hóa, (2021). số hóa quy trình và chuyển đổi toàn diện. Nguồn: NCS tổng hợp, 2023. Trường hợp nghiên cứu này NCS tiếp cận khái niệm CĐS theo quan điểm của Dilber (2019); Verhoef và cộng sự.

(2021) là quá trình, trong đó các thực thể tham gia được chuyển đổi và mô hình tổ chức mới được hình thành. Quá trình chuyển đổi đó được chia thành 03 giai đoạn: Số hóa, số hóa quy trình và chuyển đổi toàn diện.3 So sánh giữa “số hóa” và “chuyển đổi số” Theo Gong và Ribiere (2021) hai khái niệm này về bản chất là không giống nhau vì chúng đề cập đến các mức độ sử dụng công nghệ KTS khác nhau. Mặc dù cả 02 thuật ngữ đều là nguồn gốc từ KTS; nhưng các khái niệm cũng như các giả định cơ bản, thực tiễn về công nghệ trong tổ chức khác nhau cơ bản. Theo Ross (2017); Rosenstand và Baiyere (2019) số hóa và CĐS là 02 khái niệm độc lập, có điểm giống và khác nhau: Giống nhau: Số hóa và CĐS có điểm chung là đều thực hiện dựa trên công nghệ KTS mang lại các lợi ích lớn hơn, tăng năng lực cạnh tranh thông qua việc thay đổi cách thức vận hành nhằm tăng hiệu suất và chất lượng công việc của tổ chức.

Khác nhau: Số hóa là chuyển đổi dữ liệu vật lý sang định dạng KTS. CĐS là việc sử dụng dữ liệu sau số hóa vào các quy trình phân tích, chuyển đổi, tái cơ cấu tổ chức, 8 hình thành mô hình quản trị mới phù hợp trên nền tảng KTS Wessels và Jokonya (2022).2: Tổng hợp sự khác nhau giữa số hóa và chuyển đổi số. Nội dung Số hoá Chuyển đổi số Khái Áp dụng dữ liệu đã số hóa thay đổi Chuyển đổi dữ liệu thô sang KTS. niệm cấu trúc và tăng hiệu quả tổ chức.

Yếu tố Cần nhân sự có kỹ năng CNTT xây Cần sự tham gia của toàn bộ nhân con dựng dữ liệu KTS cho tổ chức, là sự, là yếu tố quan trọng ảnh hưởng người yếu tố thứ yếu trong việc số hóa. đến quá trình CĐS của tổ chức. Thời gian triển khai ngắn, tùy thuộc Thời gian dài và trải qua 03 giai Thời gian vào hạ tầng, dữ liệu, nguồn nhân lực đoạn: Số hóa dữ liệu, số hóa quy thực hiện và kinh nghiệm CNTT của tổ chức. trình, chuyển đổi toàn diện.

Cơ sở Mục tiêu, chiến lược và kế hoạch Chưa có cơ sở rõ ràng. thực hiện rõ ràng ngay từ khi CNCĐS. Giúp tổ chức duy trì phương thức Thay đổi toàn diện cách thức hoạt Lợi ích hoạt động truyền thống theo cách động tổ chức, tương tác và tạo ra mang lại nhanh hơn và tốt hơn. Hiệu quả về các mô hình hoạt động mới.

Hiệu con số chưa được đo lường rõ ràng. quả mang lại có thể đo lường được. Chữ ký số là chuyển từ chữ ký tay Các dạng hợp đồng điện tử thông sang KTS. Tài liệu viết tay thành qua chữ ký số và không bị giới hạn Ví dụ định dạng file PDF… Bản thân dữ bởi thời gian, không gian.

Tạo ra liệu không bị thay đổi, mà chỉ được những mô hình hoạt động mới, chuyển sang định dạng KTS. tăng hiệu quả hoạt động tổ chức. Nguồn: NCS tổng hợp, 2023.2 Tổng quan chuyển đổi số doanh nghiệp 2.1 Chuyển đổi kinh doanh Cụm từ “Chuyển đổi” đã trở thành phổ biến với nhiều hoạt động từ những năm 1990. Theo Muzyka, De Koning và Churchill (1995) gồm 04 cấu trúc: Tái thiết kế, tái cấu trúc, gia hạn, và sự tái tạo.

Các kiểu chuyển đổi trên tạo ra những thay đổi về chuẩn mực và hành vi giữa năng lực cũ với thách thức hiện tại và tương lai. Đối với Prahalad và Oosterveld (1999) đó là việc liên kết bổ sung các mô hình kinh doanh, phát triển chiến lược được thúc đẩy ý tưởng, cơ hội mới và kết hợp các quy trình quản lý mới. McKeown và Philip (2003) thì nêu lên sự thay đổi trong logic tổ chức, dẫn đến sự thay đổi cơ bản trong hành vi.2 Số hóa doanh nghiệp Theo Ross (2017) là quá trình doanh nghiệp sử dụng công nghệ để số hóa các quy trình tổ chức nhằm tăng hiệu quả hoạt động. Một cách tiếp cận khác của Gray và Rumpe (2015); Legner và cộng sự.

(2017) đó là sự tích hợp của nhiều công nghệ vào tất cả các khía cạnh của doanh nghiệp được chuyển đổi sang KTS. Quan điểm Rosenstand và Baiyere (2019); Baiyere và Hukal (2020) cho rằng quá trình số hóa và số hóa quy trình của doanh nghiệp có mối quan hệ với nhau.3 Chuyển đổi số doanh nghiệp Theo Verhoef và cộng sự. (2021) là quá trình chuyển đổi doanh nghiệp và phản ứng của tổ chức trong việc áp dụng KTS nhằm thay đổi hành vi của khách hàng đồng thời tăng tính cạnh tranh trong môi trường KTS. Cũng như khái niệm CĐS nói chung, CĐS doanh nghiệp cũng có nhiều quan điểm khác nhau: Quan điểm ứng dụng công nghệ: Theo Westerman, Bonnet và McAfee (2014); Betchoo (2016) là sử dụng công nghệ KTS để cải thiện toàn diện hiệu suất của doanh nghiệp.

Ducrey và Vivier (2017) cho rằng đó là việc tích hợp công nghệ KTS vào quá trình kinh doanh và là giai đoạn không thể thay thế để chuyển đổi sang mô hình KteS. Quan điểm nguồn nhân lực và chiến lược: Theo Rogers (2016) CĐS không phải là tập trung vào công nghệ, mà chính là chiến lược của doanh nghiệp. Verhoef và Bijmolt (2019) thì nêu quan điểm về cách thức mà doanh nghiệp sử dụng nguồn nhân lực áp dụng công nghệ KTS để phát triển mô hình kinh doanh mới và tạo ra nhiều giá trị hơn. Quan điểm đổi mới: Theo Kaufman và Horton (2015); Schuchmann và Seufert (2015); Hess và cộng sự.

(2016) chính là sử dụng các công nghệ KTS tác động đến 03 khía cạnh của tổ chức: (i) Nâng cao trải nghiệm khách hàng; (ii) ảnh hưởng đến cơ cấu tổ chức; và (iii) dẫn đến các mô hình kinh doanh hoàn toàn mới. Li và cộng sự. (2018) là quá trình ảnh hưởng đến các quy trình kinh doanh, quy trình hoạt động và khả năng đối mới của tổ chức. Quan điểm của Vial (2019) đó là quá trình sử dụng công nghệ trên nền tảng KTS để đổi mới mô hình kinh doanh và mô hình quản trị của doanh nghiệp.4 Vai trò của chuyển đổi số doanh nghiệp Theo Huarng, Yu và Lai (2015); Galindo-Martín, Castaño-Martínez và Méndez- Picazo (2019) CĐS sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp trong nền KteS.

Quan điểm tiếp cận khác theo Microsoft (2017); Bresciani, Ferraris và Del Giudice 10 (2018); Alberti-Alhtaybat, Al-Htaybat và Hutaibat (2019); Ferraris và cộng sự. (2019) CĐS làm thay đổi mọi hoạt động SXKD nhằm tăng hiệu quả và cải thiện hiệu suất của doanh nghiệp. Garzoni và cộng sự (2020) cho rằng CĐS sẽ giúp doanh nghiệp định hình lại cơ cấu tổ chức, nâng cao năng lực cạnh tranh. Sun và cộng sự.

(2020) CĐS sẽ giúp năng lực công nghệ của doanh nghiệp được cải thiện. Theo Chen và cộng sự. (2021) mang lại nhiều cơ hội DNNVV phát triển bền vững.