Tiếp cận vốn và sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam

Chuyên khảo phân tích Tóm tắt tiếp cận vốn và tăng trưởng của các doanh nghiệp nhỏ và vừa việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Nguyen Van Tung
• Người hướng dẫn: Assoc. Ha Van Dung
• Trường học: Banking University of Ho Chi Minh City
• Chuyên ngành: Finance and Banking
• Đề tài: Access To Capital And Growth Of Vietnamese Small And Medium Enterprises
• Loại tài liệu: Doctoral Dissertation
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• DECLARATION OF AUTHORSHIP
• ACKNOWLEDGMENT
• ABSTRACT
• TABLE OF CONTENTS
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. REASONS FOR CHOOSING THE TOPIC
• 1.2. OBJECT AND SCOPE OF THE STUDY
• 1.3. RESEARCH QUESTION
• 1.4. RESEARCH METHODS
• 1.5. NEW CONTRIBUTIONS OF THE THESIS
• 1.6. CONTENT LAYOUT OF THE THESIS
• 1.7. CONCLUSION OF CHAPTER 1
• 2. CHAPTER 2: THEORETICAL OVERVIEW
• 2.1. Growth theory is based on the boundary theory of the firm
• 2.2. Growth theory is based on the life cycle
• 2.3. Growth theory is based on gene combinations
• 2.4. Measuring enterprise growth
• 2.5. ACCESS TO CAPITAL
• 2.5.1. Definition of access to capital
• 2.5.2. Measuring access to capital
• 2.6. IMPACT OF ACCESS TO CAPITAL ON ENTERPRISE GROWTH
• 2.7. IMPACT OF ENVIRONMENTAL FACTORS ON ENTERPRISE GROWTH
• 2.8. RELATED EXPERIMENTAL STUDIES
• 2.9. DISCUSSING SCIENCE GAPS
• 2.10. CONCLUSION OF CHAPTER 2
• 3. CHAPTER 3: RESEARCH METHODS
• 3.1. ESTABLISH HYPOTHESES AND RESEARCH MODEL
• 3.2. Descriptive statistics method
• 3.3. Theory of Bayesian statistics
• 3.4. CONCLUSION OF CHAPTER 3
• 4. CHAPTER 4: RESEARCH RESULTS
• 4.1. RESEARCH RESULTS AND DISCUSSION OF RESEARCH RESULTS
• 4.1.1. Bayesian simulation results
• 4.1.2. Bayesian estimation results tests
• 4.2. DISCUSS RESEARCH RESULTS
• 4.2.1. The impact of capital access on business growth
• 4.2.2. The impact of environmental factors on enterprise growth
• 4.3. CONCLUSION OF CHAPTER 4
• 5. CHAPTER 5: CONCLUSION AND POLICY SUGGESTIONS
• 5.1. The impact of capital access on the growth of SMEs in Vietnam
• 5.2. The impact of environmental factors on the growth of SMEs in Vietnam
• 5.3. For the banking system and credit institutions
• 5.4. For relevant authorities
• 5.5. LIMITATIONS OF THE THESIS
• 5.6. CONCLUSION OF CHAPTER 5
• PUBLISHED DOCUMENTS RELATED TO THE THESIS
• LIST OF ACRONYMS
• LIST OF TABLES

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tiếp Cận Vốn Cho Doanh Nghiệp SME Tại VN

Các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, chiếm tới 96% tổng số doanh nghiệp. Đóng góp của DNNVV là không thể phủ nhận, tạo ra 47% việc làm và 36% GDP của cả nước. Tuy nhiên, khó khăn tiếp cận vốn vẫn là một thách thức lớn. Theo VCCI, 47% doanh nghiệp gặp khó khăn trong vấn đề này. Việc thiếu vốn hạn chế sự phát triển, mở rộng và khả năng cạnh tranh của DNNVV trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Nghiên cứu này nhằm mục đích phân tích sâu hơn về vấn đề này, đánh giá tác động của tiếp cận vốn đến sự phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, và đề xuất các giải pháp phù hợp.

1.1. Tầm quan trọng của vốn cho doanh nghiệp SME trong nền kinh tế

DNNVV là trụ cột của nền kinh tế, tạo việc làm và đóng góp lớn vào GDP. Theo World Bank, DNNVV chiếm khoảng 90% số lượng doanh nghiệp và hơn 50% số lượng việc làm trên toàn thế giới, đóng góp đến 40% GDP ở các nước đang phát triển. Ở Việt Nam, DNNVV chiếm 96% tổng số doanh nghiệp, sử dụng 47% lực lượng lao động và đóng góp 36% vào tổng giá trị gia tăng. Tuy nhiên, tiềm năng của DNNVV vẫn chưa được khai thác tối đa do nhiều rào cản, đặc biệt là vấn đề tiếp cận vốn.

1.2. Thực trạng tiếp cận vốn của doanh nghiệp SME Việt Nam

Mặc dù quan trọng, nhiều DNNVV gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn. Theo IFC, 40% các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa chính thức ở các nước đang phát triển có nhu cầu tài chính chưa được đáp ứng, tương đương 5,2 nghìn tỷ đô la Mỹ mỗi năm. Kết quả khảo sát PCI 2021 của VCCI cũng cho thấy 47% doanh nghiệp được khảo sát cho biết họ gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn. Điều này cho thấy một khoảng trống lớn giữa nhu cầu và khả năng tiếp cận nguồn vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

II. Phân tích khó khăn tiếp cận vốn của Doanh Nghiệp SME

Nhiều yếu tố gây ra khó khăn tiếp cận vốn cho DNNVV tại Việt Nam. Thứ nhất, thông tin tài chính không minh bạch và lịch sử tín dụng hạn chế khiến ngân hàng khó đánh giá rủi ro. Thứ hai, yêu cầu về tài sản thế chấp thường vượt quá khả năng của DNNVV. Thứ ba, quy trình vay vốn phức tạp và thời gian giải ngân kéo dài. Thứ tư, thiếu thông tin về các chương trình hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp SME từ chính phủ và các tổ chức tài chính. Giải quyết những vấn đề này là chìa khóa để thúc đẩy sự phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

2.1. Thiếu thông tin và minh bạch tài chính của doanh nghiệp SME

Một trong những nguyên nhân chính gây ra khó khăn tiếp cận vốn là sự thiếu thông tin và minh bạch tài chính. Nhiều DNNVV không có hệ thống kế toán bài bản, báo cáo tài chính không đầy đủ hoặc không được kiểm toán. Điều này khiến các tổ chức tín dụng khó đánh giá chính xác tình hình tài chính, khả năng trả nợ và mức độ rủi ro của doanh nghiệp SME, dẫn đến việc từ chối cấp vốn hoặc yêu cầu lãi suất cao hơn.

2.2. Yêu cầu về tài sản thế chấp và bảo lãnh vay vốn

Các ngân hàng thường yêu cầu tài sản thế chấp hoặc bảo lãnh khi cho vay, đặc biệt là đối với DNNVV do mức độ rủi ro được coi là cao hơn. Tuy nhiên, nhiều DNNVV không có đủ tài sản thế chấp hoặc không có khả năng đáp ứng các yêu cầu về bảo lãnh. Điều này tạo ra một rào cản lớn, hạn chế khả năng tiếp cận vốn của các doanh nghiệp SME.

2.3. Quy trình vay vốn phức tạp và thời gian giải ngân kéo dài

Quy trình vay vốn phức tạp, đòi hỏi nhiều thủ tục giấy tờ và thời gian giải ngân kéo dài cũng là một trở ngại đối với DNNVV. Điều này đặc biệt bất lợi đối với các doanh nghiệp cần vốn nhanh chóng để nắm bắt cơ hội kinh doanh hoặc giải quyết các vấn đề tài chính cấp bách. Sự chậm trễ trong việc tiếp cận vốn có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp SME.

III. Giải pháp tiếp cận vốn hiệu quả cho Doanh nghiệp SME

Để cải thiện khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV, cần có một hệ thống giải pháp đồng bộ. Một mặt, DNNVV cần chủ động nâng cao năng lực quản trị, minh bạch thông tin tài chính và xây dựng uy tín tín dụng. Mặt khác, các tổ chức tín dụng cần đơn giản hóa quy trình vay vốn, đa dạng hóa các sản phẩm tín dụng và tăng cường đánh giá rủi ro dựa trên dòng tiền thay vì chỉ dựa vào tài sản thế chấp. Chính phủ cũng cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể, khuyến khích đầu tư vào doanh nghiệp nhỏ và vừa và giảm thiểu rủi ro cho các tổ chức tín dụng.

3.1. Nâng cao năng lực quản trị và minh bạch tài chính

DNNVV cần đầu tư vào việc nâng cao năng lực quản trị, xây dựng hệ thống kế toán bài bản và đảm bảo minh bạch thông tin tài chính. Việc có báo cáo tài chính được kiểm toán, hồ sơ tín dụng tốt sẽ giúp DNNVV dễ dàng chứng minh khả năng trả nợ và tăng cơ hội tiếp cận vốn từ các tổ chức tín dụng. Ngoài ra, việc xây dựng uy tín và quan hệ tốt với các đối tác tài chính cũng là yếu tố quan trọng.

3.2. Đa dạng hóa các nguồn vốn cho doanh nghiệp SME

Ngoài các khoản vay từ ngân hàng, DNNVV nên tìm kiếm các nguồn vốn khác như vốn đầu tư mạo hiểm (Venture Capital), crowdfunding, hoặc các chương trình hỗ trợ tài chính từ chính phủ và các tổ chức phi chính phủ. Việc đa dạng hóa các nguồn vốn giúp giảm sự phụ thuộc vào một nguồn duy nhất và tăng khả năng tiếp cận vốn khi cần thiết. Tham gia các mạng lưới doanh nghiệp cũng có thể giúp DNNVV tiếp cận các nhà đầu tư tiềm năng.

3.3. Tăng cường hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp SME từ Chính phủ

Chính phủ cần tăng cường các chương trình hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp SME, bao gồm các khoản vay ưu đãi, bảo lãnh tín dụng, và hỗ trợ lãi suất. Đồng thời, cần đơn giản hóa các thủ tục hành chính liên quan đến vay vốn và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi để DNNVV phát triển. Các chính sách khuyến khích đầu tư vào doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng cần được triển khai mạnh mẽ.

IV. Chính sách hỗ trợ DNNVV và tăng trưởng kinh tế Việt Nam

Chính phủ đóng vai trò then chốt trong việc tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các chính sách hỗ trợ cần tập trung vào việc cải thiện khả năng tiếp cận vốn, giảm chi phí kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Một hệ sinh thái hỗ trợ DNNVV hiệu quả sẽ góp phần quan trọng vào việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững và tạo ra nhiều việc làm mới.

4.1. Vai trò của chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi, khuyến khích khởi nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Các chính sách này có thể bao gồm các biện pháp giảm thuế, phí, hỗ trợ tiếp cận tín dụng, tư vấn và đào tạo, cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho việc đổi mới sáng tạo.

4.2. Các biện pháp thúc đẩy tăng trưởng doanh nghiệp nhỏ và vừa

Để thúc đẩy tăng trưởng doanh nghiệp nhỏ và vừa, cần có một hệ thống các biện pháp đồng bộ, bao gồm việc cải thiện môi trường kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ, nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hỗ trợ tiếp cận thị trường. Đồng thời, cần tăng cường liên kết giữa DNNVV với các doanh nghiệp lớn và các chuỗi giá trị toàn cầu.

V. Hiệu quả sử dụng vốn và quản lý tài chính DNNVV

Hiệu quả sử dụng vốn là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của DNNVV. Việc quản lý tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa một cách hiệu quả giúp doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn lực, giảm thiểu rủi ro và tăng khả năng sinh lời. Điều này đòi hỏi DNNVV phải có kế hoạch tài chính rõ ràng, kiểm soát chi phí chặt chẽ, và đầu tư vào các dự án có hiệu quả cao.

5.1. Tầm quan trọng của quản lý tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa

Quản lý tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của doanh nghiệp. Việc quản lý tài chính hiệu quả giúp doanh nghiệp kiểm soát dòng tiền, quản lý rủi ro, đưa ra các quyết định đầu tư hợp lý và tăng khả năng tiếp cận vốn.

5.2. Các nguyên tắc sử dụng vốn hiệu quả cho doanh nghiệp SME

Để sử dụng vốn hiệu quả, DNNVV cần có kế hoạch tài chính rõ ràng, xác định các mục tiêu đầu tư cụ thể, đánh giá rủi ro và lợi nhuận của từng dự án, và kiểm soát chi phí chặt chẽ. Đồng thời, cần theo dõi sát sao tình hình tài chính, đánh giá hiệu quả sử dụng vốn và điều chỉnh kế hoạch khi cần thiết.

VI. Triển vọng phát triển DNNVV và tiếp cận vốn ở Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, DNNVV Việt Nam có nhiều cơ hội để phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa và mở rộng thị trường. Tuy nhiên, để tận dụng được những cơ hội này, cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng cường khả năng tiếp cận vốn. Chính phủ và các tổ chức hỗ trợ cần tiếp tục đồng hành cùng DNNVV, tạo điều kiện thuận lợi để họ phát triển và đóng góp vào sự tăng trưởng kinh tế của đất nước.

6.1. Cơ hội và thách thức cho DNNVV trong bối cảnh hội nhập

Hội nhập kinh tế quốc tế mang lại nhiều cơ hội cho DNNVV, như mở rộng thị trường, tiếp cận công nghệ mới và thu hút đầu tư. Tuy nhiên, cũng có nhiều thách thức, như cạnh tranh gay gắt hơn, yêu cầu về chất lượng sản phẩm cao hơn và các rào cản thương mại mới. Để vượt qua những thách thức này, DNNVV cần nâng cao năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo và xây dựng thương hiệu mạnh.

6.2. Giải pháp cải thiện khả năng tiếp cận vốn của DNNVV

Để cải thiện khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Chính phủ, các tổ chức tín dụng và các DNNVV themselves. Chính phủ cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và tăng cường các chương trình hỗ trợ vốn. Các tổ chức tín dụng cần đơn giản hóa quy trình vay vốn, đa dạng hóa các sản phẩm tín dụng và tăng cường đánh giá rủi ro dựa trên dòng tiền. DNNVV cần nâng cao năng lực quản trị, minh bạch thông tin tài chính và xây dựng uy tín tín dụng.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) đóng vai trò là xương sống của nền kinh tế toàn cầu khi chiếm tới 90% tổng số doanh nghiệp, đóng góp hơn 50% việc làm và tạo ra khoảng 40% GDP tại các nền kinh tế mới nổi (World Bank, 2021). Tại Việt Nam, theo Sách Trắng Doanh nghiệp của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2022), giai đoạn 2016–2020, SMEs chiếm bình quân 97,2% tổng số doanh nghiệp, thu hút 38,8% lực lượng lao động và tạo ra 27,6% tổng doanh thu thuần toàn khối doanh nghiệp. Mặc dù sở hữu vai trò chiến lược, rào cản tiếp cận tài chính vẫn là điểm nghẽn nghiêm trọng nhất đối với sự sinh tồn và mở rộng quy mô của khối doanh nghiệp này. Theo báo cáo của Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC, 2017), khoảng 40% doanh nghiệp vi mô, nhỏ và vừa chính thức tại các quốc gia đang phát triển đối mặt với khoảng trống thiếu hụt tài chính chưa được đáp ứng lên tới 5.200 tỷ USD mỗi năm; tại Việt Nam, kết quả khảo sát Chỉ số Năng lực Cạnh tranh Cấp tỉnh (PCI 2021) do VCCI công bố chỉ ra rằng có tới 47% doanh nghiệp phản ánh gặp khó khăn trực tiếp khi tiếp cận nguồn vốn vay.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) trọng yếu hiện nay nằm ở chỗ: phần lớn y văn thực nghiệm quốc tế và trong nước trước đây chỉ tiếp cận phiến diện một chiều từ phía "cung vốn" (các định chế tài chính) hoặc chỉ xem xét tác động của một nguồn vốn đơn lẻ (vốn vay hoặc vốn chủ sở hữu dưới dạng biến tuyệt đối/tỷ số đơn giản) lên một thước đo tăng trưởng cô lập (Heshmati, 2001; Honjo & Harada, 2006). Hơn nữa, việc ứng dụng các phương pháp thống kê tần suất truyền thống (Frequentist: OLS, FEM, REM, GMM) thường xuyên vi phạm các giả định phân phối khi đối diện với mẫu dữ liệu SMEs vốn có tính biến động cao, dữ liệu khuyết thiếu và bất đối xứng thông tin nghiêm trọng (Gelman, 2009; Hassan & Blandón, 2019).

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng (Mã số: 9 34 02 01) của Nghiên cứu sinh Nguyễn Văn Tùng, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Hà Văn Dũng tại Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh (2023), với đề tài "Tiếp cận vốn và sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam" đã giải quyết toàn diện khoảng trống trên. Luận án đặt ra 3 câu hỏi nghiên cứu cốt lõi:

1. Tiếp cận vốn (phân rã thành vốn chủ sở hữu và nợ vay) tác động như thế nào đến tăng trưởng của SMEs Việt Nam xét trên cả ba chiều kích quy mô?
2. Các yếu tố môi trường nội tại và ngoại cảnh (quy mô, tuổi thọ, trình độ học vấn của chủ doanh nghiệp, định hướng xuất khẩu và phân ngành kinh tế) tương tác và chi phối tăng trưởng doanh nghiệp ra sao?
3. Những hàm ý chính sách và giải pháp quản trị chiến lược nào cần được thiết lập đồng bộ giữa doanh nghiệp, hệ thống ngân hàng thương mại và cơ quan quản lý nhà nước?

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu được kiểm định bao gồm 6 giả thuyết trung tâm:

• H1: Nợ vay (Liability) tác động tích cực đến tăng trưởng lao động.
• H2: Nợ vay (Liability) tác động tích cực đến tăng trưởng doanh thu.
• H3: Nợ vay (Liability) tác động tiêu cực đến tăng trưởng tài sản.
• H4: Vốn chủ sở hữu (Equity) tác động tích cực đến tăng trưởng tài sản.
• H5: Vốn chủ sở hữu (Equity) tác động tiêu cực đến tăng trưởng lao động.
• H6: Vốn chủ sở hữu (Equity) tác động tiêu cực đến tăng trưởng doanh thu.

Nền tảng lý thuyết của luận án được xây dựng dựa trên sự tích hợp đa tầng giữa: Lý thuyết chi phí giao dịch và ranh giới doanh nghiệp (Coase, 1937), Lý thuyết phát triển doanh nghiệp dựa trên nguồn lực (Penrose, 1959), Hàm sản xuất mở rộng tích hợp vốn nhân lực (Solow, 1957; Mankiw et al., 1992), Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory - Myers & Majluf, 1984), Lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn (Trade-off Theory - Kraus & Litzenberger, 1973), cùng Khung đo lường tiếp cận dịch vụ tài chính của Merton (1995) và World Bank (2008). Phạm vi nghiên cứu sử dụng bộ dữ liệu bảng theo dõi định danh (ID) 2.073 doanh nghiệp sản xuất chế biến - chế tạo tại 10 tỉnh, thành phố của Việt Nam giai đoạn 2005–2015 từ cuộc điều tra phối hợp giữa CIEM, ILSSA, UNU-WIDER và DOE (Đại học Copenhagen), kết hợp phân tích bức tranh vĩ mô giai đoạn 2005–2022 từ Tổng cục Thống kê, mang lại cỡ mẫu phân tích thực nghiệm từ 4.256 đến 4.535 quan sát.

Literature Review và Positioning

Y văn kinh tế và tài chính doanh nghiệp ghi nhận nhiều luồng quan điểm đối thoại sâu sắc về động thái tăng trưởng doanh nghiệp và vai trò của tiếp cận tài chính:

Luồng lý thuyết thứ nhất nhấn mạnh vai trò của tích lũy nội bộ và vốn chủ sở hữu dựa trên Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory) của Myers và Majluf (1984). Theo Cassar (2004) cũng như Berger và Udell (1998), trong giai đoạn khởi nghiệp và định hình quy mô nhỏ, doanh nghiệp chịu sự chi phối nặng nề của tình trạng thông tin bất cân xứng, thiếu hụt lịch sử tín dụng và tỷ lệ thất bại cao, buộc họ phải dựa chủ yếu vào lợi nhuận giữ lại và vốn tự có của chủ sở hữu (Wu et al., 2008; Rand et al., 2015). Nghiên cứu của Watson và Wilson (2002) tại Anh và Serrasqueiro cùng cộng sự (2018) tại Bồ Đào Nha khẳng định vốn chủ sở hữu là động lực cốt lõi gia tăng năng lực bảo đảm và tích tụ tài sản dài hạn.

Ngược lại, luồng lý thuyết thứ hai khẳng định tín dụng và nợ vay bên ngoài mới là đòn bẩy xung kích quyết định sự bứt phá quy mô. Diamond (1984) thiết lập nền tảng lý thuyết cho rằng hợp đồng nợ giúp tối ưu hóa chi phí giám sát ủy thác của trung gian tài chính. Levine (1997), Beck và Demirguc-Kunt (2006, 2008), cùng Ayyagari và cộng sự (2011) chứng minh trên bình diện đa quốc gia rằng việc thiếu hụt khả năng tiếp cận nguồn vốn vay ngân hàng chính thức kìm hãm trực tiếp năng suất, thu hẹp cơ hội tuyển dụng và làm giảm tốc độ tăng trưởng doanh thu của SMEs. Tại các thị trường chuyển đổi, Rahaman (2011) và Ullah & Wei (2017) xác nhận đòn bẩy nợ có tác động dương rõ rệt đến việc mở rộng quy mô nhân sự và thương mại hóa sản phẩm.

Về mặt định vị khoa học, phần lớn các nghiên cứu trước đây tồn tại sự phân mảnh và mâu thuẫn:

• Nghiên cứu của Mateev và Anastasov (2010) khảo sát các nền kinh tế Trung và Đông Âu chỉ tập trung vào tăng trưởng doanh thu và tài sản, bỏ qua quy mô lao động.
• Nghiên cứu của Honjo và Harada (2006) tại Nhật Bản và Heshmati (2001) tại Thụy Điển dù đưa cả 3 chỉ số (lao động, doanh thu, tài sản) vào phân tích nhưng sử dụng phương pháp thống kê tần suất truyền thống, dẫn đến việc các tham số ước lượng nhạy cảm với các vi phạm giả định phân phối chuẩn và hiện tượng nội sinh (endogeneity).
• Tại Việt Nam, các công trình của Phạm và cộng sự (2020), Lê (2022), Hà và cộng sự (2022, 2023) mới chỉ kiểm định từng lát cắt riêng lẻ (như tác động của xuất khẩu hoặc chỉ đo lường tăng trưởng tài sản và lao động).

Luận án của NCS Nguyễn Văn Tùng đã định vị xuất sắc bằng cách đặt đồng thời 2 thành tố vốn (Vốn chủ sở hữu $\ln Eq$ và Nợ vay $\ln Li$) trong tương quan đa biến với cả 3 thước đo tăng trưởng (Lao động $\ln gTL$, Doanh thu $\ln gTR$, Tài sản $\ln gTA$), áp dụng phương pháp kinh tế lượng Bayes (Bayesian Econometrics) trên một bộ dữ liệu bảng vi mô thuần nhất kéo dài một thập kỷ, giải quyết dứt điểm các tranh biện lý thuyết về tính đa chiều của cấu trúc vốn đối với hành vi tăng trưởng doanh nghiệp.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng và kiểm chứng thực nghiệm các học thuyết tăng trưởng và tài chính kinh điển trong bối cảnh đặc thù của nền kinh tế chuyển đổi:

Thứ nhất, luận án kiểm chứng và bổ sung cho Lý thuyết ranh giới doanh nghiệp và chi phí giao dịch của Coase (1937). Khi doanh nghiệp tiếp cận nợ vay, việc gia tăng chi phí giao dịch tài chính đi kèm với động lực mở rộng quy mô giao dịch thị trường, buộc doanh nghiệp phải bổ sung ngay lực lượng lao động vận hành và đẩy mạnh doanh thu tiêu thụ nhằm bù đắp chi phí sử dụng vốn cố định (lãi vay).

Thứ hai, nghiên cứu làm sáng tỏ cơ chế tác động chọn lọc của Lý thuyết nguồn lực doanh nghiệp (Penrose, 1959). Vốn chủ sở hữu thể hiện tính chất của nguồn lực tích lũy nền tảng, có xu hướng chuyển hóa trực tiếp vào tài sản cố định và tài sản dài hạn ($\ln Eq \to \ln gTA > 0$), nhưng lại có tương quan ngược chiều với tốc độ tăng trưởng lao động và doanh thu ngắn hạn ($\ln Eq \to \ln gTL < 0$; $\ln Eq \to \ln gTR < 0$). Điều này phản ánh quy luật: khi doanh nghiệp dựa thuần túy vào nguồn vốn tự có hữu hạn, tốc độ mở rộng biên chế và thâm nhập thị trường diễn ra thận trọng hơn so với khi sử dụng đòn bẩy tín dụng bên ngoài.

Thứ ba, luận án bổ sung bằng chứng cho Lý thuyết vòng đời doanh nghiệp (Churchill & Lewis, 1983; Adizes, 1989) và kiểm định lại Quy luật Gibrat (Gibrat's Law). Kết quả thực nghiệm bác bỏ giả thuyết Gibrat về sự độc lập giữa quy mô ban đầu và tốc độ tăng trưởng, chứng minh rằng quy mô doanh nghiệp tác động dương rõ rệt trong khi tuổi thọ doanh nghiệp tác động âm đến mọi khía cạnh tăng trưởng. Các doanh nghiệp non trẻ (young firms) sở hữu động năng tăng trưởng bứt phá hơn các doanh nghiệp lâu năm đã bước vào giai đoạn bão hòa của vòng đời.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp cấu trúc giải thích 3 chiều dựa trên mô hình hàm tăng trưởng:

$$g_{it} = \ln\left(\frac{Y_{it}}{Y_{i,t-1}}\right) = f(\ln X_{it}, \ln Z_{it}, D_{it})$$

Trong đó:

• $g_{it}$: Tốc độ tăng trưởng hàng năm tính theo logarit tự nhiên.
• $Y_{it}$: Đại diện cho 3 biến phụ thuộc gồm Lao động toàn thời gian ($\ln gTL$), Doanh thu thuần ($\ln gTR$), và Tổng tài sản ($\ln gTA$).
• $X_{it}$: Nhóm biến giải thích cốt lõi về tiếp cận vốn gồm Vốn chủ sở hữu cuối kỳ ($\ln Eq$) và Tổng nợ phải trả cuối kỳ ($\ln Li$).
• $Z_{it}$: Nhóm biến kiểm soát định lượng phản ánh năng lực nội sinh và lịch sử vận hành, gồm Quy mô tài sản ($\ln gTA$), Quy mô nhân sự ($\ln gTL$), và Tuổi thọ doanh nghiệp ($\ln FA$).
• $D_{it}$: Nhóm biến kiểm soát định tính phản ánh đặc tính chủ doanh nghiệp và môi trường hoạt động, bao gồm Giới tính ($Gen$), Trình độ học vấn và đào tạo nghề ($Edu1$: Đại học/Sau đại học, $Edu2$: Cao đẳng/Trung cấp chuyên nghiệp, $Edu3$: Đào tạo nghề không bằng cấp, đối chứng với không có nghề), Định hướng xuất khẩu ($Ex$), và 6 biến giả phân ngành chế tạo ($Sec1$ đến $Sec6$, đối chứng với nhóm ngành còn lại).

Ranh giới áp dụng (boundary conditions) của khung phân tích được xác định rõ ràng: mô hình tập trung vào khối doanh nghiệp nhỏ và vừa thuộc khu vực tư nhân phi nông nghiệp trong ngành công nghiệp chế biến - chế tạo tại Việt Nam, phản ánh tính chất chuyển đổi kinh tế và mức độ hoàn thiện của hệ thống tài chính trung gian trong giai đoạn khảo sát.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án tuân thủ thế giới quan bản thể luận hiện thực phê phán (Critical Realism) kết hợp phương pháp luận thực chứng định lượng chuẩn xác (Positivism). Nhằm vượt qua những rào cản kỹ thuật cố hữu của kinh tế lượng truyền thống, tác giả lựa chọn phương pháp ước lượng Bayes (Bayesian Estimation) kết hợp kỹ thuật Chuỗi Markov Monte Carlo (MCMC).

Khác biệt hoàn toàn với phương pháp thống kê tần suất suy diễn dựa trên giả định tiệm cận mẫu vô hạn ($p$-value phụ thuộc chặt vào kích thước mẫu $N$), thống kê Bayes xem các tham số mô hình $\theta$ là các biến ngẫu nhiên tuân theo một phân phối xác suất. Phân phối xác suất hậu nghiệm (Posterior Distribution) của tham số $\theta$ khi quan sát dữ liệu $D$ được hình thành thông qua định lý Bayes:

$$P(\theta \mid D) = \frac{P(D \mid \theta) P(\theta)}{P(D)} = \frac{P(D \mid \theta) P(\theta)}{\int P(D \mid \theta) P(\theta) d\theta}$$

Trong đó $P(\theta)$ là phân phối tiên nghiệm (Prior), $P(D \mid \theta)$ là hàm hợp lý (Likelihood), và $P(\theta \mid D)$ là phân phối hậu nghiệm. Thiết kế này giúp triệt tiêu các ảnh hưởng bất lợi từ hiện tượng phương sai sai số thay đổi (Heteroskedasticity), tự tương quan (Autocorrelation) và nội sinh (Endogeneity) vốn rất phổ biến trong dữ liệu bảng doanh nghiệp vi mô (Godambe, 1966; Gelman, 2009).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và làm sạch dữ liệu được thực hiện đa tầng từ đề án điều tra quy mô quốc gia của CIEM, ILSSA, UNU-WIDER và DOE qua các chu kỳ khảo sát 2 năm một lần (2005, 2007, 2009, 2011, 2013, 2015) trên địa bàn 10 tỉnh, thành phố (gồm Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Hà Tây cũ, Phú Thọ, Quảng Nam, Lâm Đồng, Khánh Hòa, Long An, Nghệ An). Dữ liệu được chuẩn hóa và ghép nối thông qua mã định danh doanh nghiệp (Firm ID) xuyên suốt giai đoạn 2005–2015, thu được 2.073 doanh nghiệp nhất quán, tạo lập mẫu quan sát hợp lệ gồm 4.535 quan sát cho mô hình Lao động và Tài sản, 4.256 quan sát cho mô hình Doanh thu.

Data và phân tích

Toàn bộ quá trình ước lượng định lượng được xử lý trên phần mềm Stata 17.0. Bảng tổng hợp các thông số kỹ thuật ước lượng mô phỏng Bayes từ 3 mô hình tăng trưởng:

Chỉ số thống kê kỹ thuật	Mô hình Tăng trưởng Lao động ($\ln gTL$)	Mô hình Tăng trưởng Doanh thu ($\ln gTR$)	Mô hình Tăng trưởng Tài sản ($\ln gTA$)
Số lượng quan sát ($N$)	4.535	4.256	4.535
Tỷ lệ chấp nhận trung bình	1,0000	1,0000	1,0000
Hiệu suất trung bình tối thiểu	0,9705	0,9692	0,9686
Chỉ số Max Gelman-Rubin $R_c$	1,0000	1,0000	1,0000
Phân phối tiên nghiệm áp dụng	$\beta_i \sim N(0, 1); \sigma^2 \sim \text{Invgamma}(0.01)$	$\beta_i \sim N(0, 1); \sigma^2 \sim \text{Invgamma}(0.01)$	$\beta_i \sim N(0, 1); \sigma^2 \sim \text{Invgamma}(0.01)$

Kết quả chẩn đoán đồ thị xác nhận: Đồ thị vết (Trace plots) dao động ổn định quanh giá trị trung bình; Đồ thị tự tương quan (Autocorrelation plots) suy giảm nhanh chóng về 0 khi độ trễ tăng; Đồ thị mật độ hạt nhân (Kernel density plots) giữa các chuỗi trùng khớp hoàn hảo; Sai số chuẩn Monte Carlo (MCSE) ở mức cực thấp so với độ lệch chuẩn hậu nghiệm ($Std.$). Phân tích độ nhạy (Sensitivity Analysis) khi biến thiên trung bình tiên nghiệm từ -0,5 với bước nhảy 0,1 chứng minh kết quả phân phối hậu nghiệm hoàn toàn bền vững và không bị chi phối bởi lựa chọn tiên nghiệm ban đầu.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Kết quả ước lượng Bayes hậu nghiệm và xác suất định hướng ($pd$) đem lại những phát hiện có ý nghĩa thực nghiệm sâu sắc:

Giả thuyết	Mối quan hệ kỳ vọng	Hướng tác động thực tế	Xác suất hậu nghiệm ($pd$)	Kết luận kiểm định
H1	Nợ vay ($\ln Li$) $\to$ Lao động ($\ln gTL$) (+)	Dương (+)	$> 70%$	Chấp nhận
H2	Nợ vay ($\ln Li$) $\to$ Doanh thu ($\ln gTR$) (+)	Dương (+)	$> 70%$	Chấp nhận
H3	Nợ vay ($\ln Li$) $\to$ Tài sản ($\ln gTA$) (-)	Âm (-)	$97,50%$	Chấp nhận
H4	Vốn CSH ($\ln Eq$) $\to$ Tài sản ($\ln gTA$) (+)	Dương (+)	$97,50%$ ($99,88%$)	Chấp nhận
H5	Vốn CSH ($\ln Eq$) $\to$ Lao động ($\ln gTL$) (-)	Âm (-)	$99,71%$	Chấp nhận
H6	Vốn CSH ($\ln Eq$) $\to$ Doanh thu ($\ln gTR$) (-)	Âm (-)	$99,88%$	Chấp nhận

1. Cơ chế đòn bẩy xung kích của nợ vay đối với việc làm và doanh thu: Nợ vay tác động dương có ý nghĩa xác suất rất cao đến tăng trưởng lao động và doanh thu. Phát hiện này hoàn toàn tương đồng với kết luận của Rahaman (2011) tại các nền kinh tế mới nổi, Becchetti & Trovato (2002) tại Ý, cũng như Le (2022) và Ha et al. (2023) tại Việt Nam. Việc tiếp cận được vốn vay ngân hàng cung cấp dòng tiền thanh khoản tức thì giúp doanh nghiệp mua sắm nguyên vật liệu, mở rộng quy mô vận hành và tuyển dụng lao động đáp ứng đơn hàng.
2. Nợ vay tạo áp lực co cụm tích lũy tài sản: Trái với trực giác thông thường, nợ vay tác động âm đến tăng trưởng tài sản với xác suất hậu nghiệm lên tới 97,50%. Kết quả này trùng khớp với phát hiện của Serrasqueiro et al. (2018) và Heshmati (2001). Nguyên nhân căn bản do gánh nặng chi phí lãi vay và nghĩa vụ trả nợ gốc cao đối với các khoản vay ngắn hạn đã bào mòn biên lợi nhuận ròng, làm suy giảm dòng tiền tự do tái đầu tư vào tài sản dài hạn.
3. Vốn chủ sở hữu là bệ đỡ tích tụ tài sản bền vững: Vốn chủ sở hữu tác động dương vượt trội lên tăng trưởng tài sản (xác suất hậu nghiệm đạt 97,50% đến 99,88%), khẳng định luận điểm của Watson và Wilson (2002) rằng nguồn vốn tự có là kênh tài trợ an toàn và cốt lõi nhất cho đầu tư tài sản cố định, nâng cao năng lực tự chủ tài chính.
4. Hiệu ứng ngược dòng của xuất khẩu và trình độ học vấn chính quy:
   • Doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu ($Ex$) tác động âm đến tăng trưởng doanh thu và tài sản, ủng hộ quan điểm của Brenner & Schimker (2015). Điều này phản ánh thực trạng SMEs Việt Nam khi tham gia xuất khẩu chủ yếu ở phân khúc gia công giá trị gia tăng thấp, phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu và chịu chi phí tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế quá lớn.
   • Chủ doanh nghiệp có trình độ Đại học/Sau đại học ($Edu1$) và Cao đẳng/Trung cấp ($Edu2$) có mối liên hệ âm với tăng trưởng doanh thu và tài sản so với nhóm chủ doanh nghiệp không có bằng cấp nhưng được đào tạo nghề thực tế ($Edu3$). Phát hiện này tương đồng với Le & Nguyen (2009) và Ha et al. (2022), chỉ ra sự thiếu hụt kỹ năng thực chiến và kinh nghiệm nghề truyền thống ở nhóm có học vị cao khi điều hành doanh nghiệp chế biến - chế tạo quy mô nhỏ.
5. Đặc tính vòng đời và quy mô: Quy mô doanh nghiệp tác động dương trong khi tuổi thọ doanh nghiệp tác động âm nhất quán lên cả 3 thước đo tăng trưởng (phù hợp với Evans, 1987; Coad et al., 2011). Cả 6 nhóm ngành công nghiệp chế tạo truyền thống ($Sec1$ đến $Sec6$) đều cho thấy hệ số tác động âm đến tăng trưởng doanh thu và tài sản, bộc lộ sự suy giảm lợi thế cạnh tranh của các mô hình sản xuất thâm dụng lao động lạc hậu.

Implications đa chiều

• Về mặt học thuật và lý thuyết: Nghiên cứu đã chứng minh rằng không thể đo lường tăng trưởng doanh nghiệp bằng một thước đo đơn lẻ. Cấu trúc vốn tác động phân hóa rõ rệt lên từng chiều kích tăng trưởng; việc kết hợp đồng thời lý thuyết chi phí giao dịch, lý thuyết nguồn lực và lý thuyết trật tự phân hạng trong cùng một mô hình đa biến giúp hiểu rõ bản chất vận động phức tạp của khu vực kinh tế tư nhân.
• Về phương pháp luận: Luận án khẳng định ưu thế vượt trội của phương pháp kinh tế lượng Bayes (Bayesian Econometrics) trong việc xử lý các tập dữ liệu bảng vi mô tại các quốc gia đang phát triển, giải quyết dứt điểm các tranh cãi xung quanh việc lạm dụng giá trị $p$-value trong kiểm định giả thuyết vô hiệu (NHST).
• Về thực tiễn quản trị doanh nghiệp: Doanh nghiệp cần phân định rõ ràng mục tiêu chiến lược để cấu trúc nguồn tài trợ: sử dụng vốn chủ sở hữu để tích lũy tài sản dài hạn và xây dựng nền tảng an toàn vốn; tận dụng hợp lý đòn bẩy tín dụng ngắn hạn để tăng tốc doanh thu và tuyển dụng nhân sự mở rộng sản xuất; đồng thời phải kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ đòn bẩy nhằm tránh bẫy chi phí lãi vay làm suy kiệt dòng tiền.
• Về chính sách ngành và hệ thống ngân hàng: Ngân hàng thương mại cần chuyển dịch từ phương thức cấp tín dụng thuần túy dựa trên tài sản bảo đảm sang đánh giá xếp hạng tín nhiệm dòng tiền và tính khả thi của phương án kinh doanh; Nhà nước cần hoàn thiện khung khổ pháp lý Quỹ bảo lãnh tín dụng cho SMEs, phát triển các gói hỗ trợ lãi suất có mục tiêu và tái cấu trúc hệ thống đào tạo nghề gắn liền với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn chỉ ra 3 giới hạn nghiên cứu chính:

1. Giới hạn về dữ liệu quan sát: Dữ liệu bảng chuyên sâu của khối doanh nghiệp sản xuất chế tạo ID 2.073 đơn vị dừng lại ở mốc 2015 do các hạn chế khách quan về chu kỳ điều tra quốc gia, trong khi giai đoạn 2016–2022 chủ yếu được phân tích mô tả qua số liệu tổng hợp vĩ mô của Tổng cục Thống kê.
2. Phạm vi đo lường tiếp cận vốn: Mô hình tập trung lượng hóa tiếp cận vốn thông qua 2 biến số kế toán cốt lõi là giá trị tuyệt đối của Nợ phải trả và Vốn chủ sở hữu theo logarit tự nhiên, chưa bao quát toàn diện các khía cạnh định tính theo khung lý thuyết của Merton (1995) như: chi phí phi chính thức, kỳ hạn tín dụng chi tiết, tỷ lệ tài sản bảo đảm và rủi ro điều khoản hợp đồng.
3. Phân loại ngành và quy mô: Do hạn chế về số lượng quan sát phân bố không đều giữa 20 phân ngành, mô hình mới chỉ đưa vào 6 biến giả ngành có quy mô trên 50 doanh nghiệp/năm, đồng thời chưa phân rã sâu sắc nhóm vi mô (Micro) và nhóm quy mô vừa (Medium).

Từ các hạn chế trên, luận án đề xuất 4 hướng nghiên cứu tương lai:

• Mở rộng cập nhật bộ dữ liệu bảng doanh nghiệp giai đoạn hậu đại dịch COVID-19 (2020–2025) để đánh giá khả năng chống chịu tài chính (financial resilience).
• Tích hợp các biến số đo lường chi phí vốn thực tế, tiếp cận tài chính số (Fintech/Digital lending) và các rào cản phi tài chính vào mô hình Bayes.
• Ứng dụng mô hình không gian Bayes (Spatial Bayesian Model) để kiểm tra tính lan tỏa vùng miền và mạng lưới liên kết ngành.
• Mở rộng phân tích so sánh giữa doanh nghiệp tư nhân trong nước với khối doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Tác động và ảnh hưởng

• Ảnh hưởng học thuật: Luận án là công trình tiên phong tại Việt Nam ứng dụng toàn diện phương pháp mô phỏng Bayes MCMC đa biến trên cỡ mẫu lớn cho bài toán tăng trưởng doanh nghiệp nhỏ và vừa, mở ra hướng tiếp cận chuẩn mực cho các nghiên cứu sinh và học giả kinh tế lượng ứng dụng.
• Tác động tới tái cấu trúc ngành sản xuất: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm quan trọng giúp các hiệp hội ngành hàng (gỗ, dệt may, cơ khí chế tạo) nhìn nhận sự cấp bách của việc đổi mới công nghệ và chuyển dịch khỏi mô hình thâm dụng lao động chi phí thấp.
• Ảnh hưởng tới hoạch định chính sách quốc gia: Đóng góp luận cứ khoa học trực tiếp phục vụ việc rà soát, đánh giá hiệu quả thi hành Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 cũng như Nghị định số 39/2018/NĐ-CP, thúc đẩy sự phối hợp liên ngành giữa Ngân hàng Nhà nước và Bộ Kế hoạch và Đầu tư trong điều tiết dòng vốn tín dụng.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới học thuật: Tiếp cận một khung phân tích phương pháp luận kinh tế lượng Bayes hoàn chỉnh, từ quy trình thiết lập phân phối tiên nghiệm, thuật toán Gibbs / Metropolis-Hastings đến các kiểm định hội tụ chuẩn mực ($R_c$, MCSE, Kernel Density).
• Lãnh đạo Doanh nghiệp SMEs: Nhận diện chính xác quy luật tác động của cấu trúc vốn để hoạch định chiến lược tài trợ tối ưu, chủ động cân đối giữa đòn bẩy nợ nhằm mở rộng doanh thu và vốn tự có để tích lũy tài sản.
• Ngân hàng Thương mại và Định chế Tín dụng: Xây dựng cơ sở định lượng để an tâm mở rộng quy mô cho vay đối với SMEs có phương án kinh doanh khả thi, đồng thời thiết kế các sản phẩm tín dụng linh hoạt theo đặc thù chu kỳ kinh doanh của từng ngành.
• Cơ quan Quản lý Nhà nước: Có căn cứ thực chứng để thiết kế các chính sách hỗ trợ tiếp cận vốn minh bạch, hoàn thiện cơ chế bảo lãnh tín dụng và định hướng lại chiến lược đào tạo nguồn nhân lực gắn kết với thực tiễn sản xuất.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?

Luận án đã tích hợp đồng thời và kiểm chứng thực nghiệm tính bổ trợ lẫn nhau giữa Lý thuyết chi phí giao dịch (Coase, 1937), Lý thuyết nguồn lực (Penrose, 1959) và Lý thuyết trật tự phân hạng (Myers & Majluf, 1984) trên cùng một hệ quy chiếu đa biến. Điểm đột phá là chứng minh bản chất tác động phân hóa có tính chọn lọc của 2 thành tố vốn: Nợ vay là động lực trực tiếp mở rộng lao động và doanh thu ngắn hạn nhưng làm suy giảm tích lũy tài sản dài hạn; ngược lại, Vốn chủ sở hữu là nguồn lực bảo đảm cốt lõi thúc đẩy tăng trưởng tài sản nhưng có xu hướng kiềm chế tốc độ mở rộng biên chế và doanh thu ngắn hạn.

2. Đổi mới phương pháp luận của luận án so với các nghiên cứu quốc tế tiền nhiệm?

So với các nghiên cứu của Honjo & Harada (2006) tại Nhật Bản hay Mateev & Anastasov (2010) tại Đông Âu vốn sử dụng kinh tế lượng tần suất truyền thống (OLS, Fixed/Random Effects) dễ bị chệch tham số khi vi phạm giả định phân phối, luận án đã ứng dụng phương pháp kinh tế lượng Bayes với thuật toán lấy mẫu Gibbs và Metropolis-Hastings. Ước lượng Bayes cung cấp các phát biểu xác suất trực tiếp ($pd$) về tham số, độc lập với cỡ mẫu vô hạn, kiểm soát hoàn hảo hiện tượng phương sai thay đổi và nội sinh, mang lại kết quả ước lượng có độ tin cậy và tính ổn định vượt trội.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ kết quả thực nghiệm là gì?

Phát hiện bất ngờ và phản trực giác nhất là việc tham gia xuất khẩu ($Ex$) và trình độ học vấn chính quy cao của chủ doanh nghiệp ($Edu1, Edu2$) lại có tác động âm đến tăng trưởng doanh thu và tài sản của SMEs chế biến - chế tạo. Bằng chứng thực nghiệm phản ánh thực tế rằng các SMEs xuất khẩu Việt Nam đang gánh chịu chi phí vận hành và rào cản tiêu chuẩn quốc tế quá lớn trong khi biên lợi nhuận gia công rất mỏng; đồng thời, các chủ doanh nghiệp có học vị cao thường thiếu hụt kỹ năng quản trị xưởng và kinh nghiệm nghề truyền thống so với nhóm thợ lành nghề trực tiếp điều hành.

4. Quy trình kiểm tra tính vững (Robustness / Replication Protocol) được thực hiện như thế nào?

Luận án thiết lập một giao thức kiểm định hội tụ và độ nhạy đa tầng:

• Kiểm tra chỉ số Max Gelman-Rubin $R_c = 1,0000$ (thỏa mãn ngưỡng $R_c < 1,1$).
• Kiểm tra hiệu suất chuỗi MCMC với tỷ lệ chấp nhận đạt 100% và hiệu suất trung bình tối thiểu đạt trên $96,86%$.
• Chẩn đoán đồ thị trực quan: Trace plots phẳng và dừng, Autocorrelation plots triệt tiêu nhanh, Kernel density trùng khít.
• Phân tích độ nhạy Bayes (Bayesian Sensitivity Analysis): Tịnh tiến giá trị kỳ vọng của phân phối tiên nghiệm từ -0,5 với bước nhảy 0,1 cho toàn bộ tham số, kết quả phân phối hậu nghiệm hoàn toàn ổn định và nhất quán.

5. Chương trình nghị sự nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo ra sao?

Định hướng nghiên cứu 10 năm tới tập trung vào:

• Xây dựng hệ thống dữ liệu lớn (Big Data) theo dõi dòng tiền thời gian thực của SMEs.
• Nghiên cứu tác động của Tài chính số (Fintech, P2P Lending, Supply Chain Finance) đến việc giải quyết khoảng trống thông tin tín dụng.
• Ứng dụng các mô hình Bayes phi tham số (Non-parametric Bayesian) và Học máy Bayes (Bayesian Machine Learning) để dự báo xác suất sinh tồn và bứt phá của doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Kết luận

1. Khẳng định vai trò xung kích của tiếp cận vốn vay: Luận án chứng minh rõ ràng bằng phương pháp Bayes rằng nợ vay là động lực trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng quy mô lao động và doanh thu của SMEs Việt Nam, cung cấp cơ sở vững chắc để các định chế tài chính tự tin đẩy mạnh cấp tín dụng.
2. Làm rõ tính chất tích tụ nền tảng của vốn chủ sở hữu: Vốn chủ sở hữu đóng vai trò quyết định trong việc mở rộng quy mô tài sản cố định và đảm bảo sự phát triển an toàn, bền vững dài hạn cho doanh nghiệp.
3. Phát hiện quy luật chi phối của các yếu tố nội tại và môi trường: Quy mô doanh nghiệp tác động dương trong khi tuổi thọ doanh nghiệp, hoạt động xuất khẩu gia công và trình độ học vấn thuần túy lý thuyết của chủ doanh nghiệp có tác động tiêu cực đến tăng trưởng trong khu vực sản xuất chế biến - chế tạo quy mô nhỏ.
4. Tiên phong đổi mới phương pháp luận kinh tế lượng: Việc ứng dụng thành công kỹ thuật Chuỗi Markov Monte Carlo (MCMC) với thuật toán Gibbs và Metropolis-Hastings trên Stata 17.0 đã nâng cao chuẩn mực nghiên cứu thực nghiệm trong lĩnh vực Tài chính - Ngân hàng tại Việt Nam.
5. Cung cấp hệ thống giải pháp chính sách đồng bộ: Đề xuất lộ trình hành động thiết thực cho doanh nghiệp trong việc phân bổ vốn, cho hệ sinh thái ngân hàng trong việc cải cách quy trình thẩm định tín dụng, và cho cơ quan quản lý nhà nước trong việc hoàn thiện thể chế hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân phát triển toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING THE STATE BANK OF VIETNAM BANKING UNIVERSITY OF HO CHI MINH CITY NGUYEN VAN TUNG ACCESS TO CAPITAL AND GROWTH OF VIETNAMESE SMALL AND MEDIUM ENTERPRISES DOCTORAL DISSERTATION IN FINANCE AND BANKING HO CHI MINH CITY - NOVEMBER 2023 MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING THE STATE BANK OF VIETNAM BANKING UNIVERSITY OF HO CHI MINH CITY NGUYEN VAN TUNG ACCESS TO CAPITAL AND GROWTH OF VIETNAMESE SMALL AND MEDIUM ENTERPRISES SUMMARY OF DOCTORAL DISSERTATION Major: Finance and Banking Code: 9 34 02 01 Academic Advisor: Assoc. HA VAN DUNG HO CHI MINH CITY - NOVEMBER 2023 i DECLARATION OF AUTHORSHIP I hereby declare that the thesis "Access to capital and growth of Vietnamese small and medium enterprises" has never been reported for a PhD degree at any training institution. This is the author's own research work. The data and research results of the thesis have clear and honest origins.

Content quoted from other research documents is fully cited. Ho Chi Minh City, November 14, 2023 Author Nguyen Van Tung ii ACKNOWLEDGMENT First of all, I would like to respectfully express my deep gratitude to my science instructor, Assoc. Ha Van Dung, who enthusiastically guided and encouraged me throughout the process of conducting research and completing this thesis. I would like to convey my heartfelt appreciation to the School Board of Directors and the professors personally instructing NCS 24 class, who have passionately imparted significant knowledge and experience during the course.

I would also like to respectfully thank the teachers of the postgraduate faculty, especially the associate professors. Le Dinh Hac and Ms. Vu Thi Thu Ha enthusiastically supported and created the best conditions throughout the process of studying and implementing my thesis. Finally, I would like to express my sincere thanks to my colleagues working at Banking University and my family for encouraging and helping me a lot throughout the process of implementing and completing the thesis.

Ho Chi Minh City, November 14, 2023 Nguyen Van Tung iii ABSTRACT There have been many studies concluding that small and medium-sized enterprises (SMEs) have difficulty accessing capital, as well as suggesting that the "capital supply" side and the authorities need to create better conditions to support capital loans to SMEs. However, what about enterprises (the "demand side")? In fact, there are businesses that are still passive, not ready to take advantage of loans, or that have used loans that have not yielded good results. If the core goal of each business is to make profit, then, from the perspective of the overall economy, it is even more important for the business to contribute to the labor market and the market for goods and services. In order for a business to become large, it must go through a process of transformation.

Growth begins with a small unit. Therefore, the topic "Access to capital and growth of Vietnamese small and medium enterprises" was carried out to study the impact of capital access and environmental factors on the growth of SMEs in Vietnam, contributing to supplementary research documents on enterprise growth and related policy implications. The topic has analyzed the current situation of Vietnamese SMEs in the period 2005– 2021, using the Bayesian estimation method with the support of Stata 17.0 software to study the impact of factors on business growth. The sample of data extracted according to the identification code of each enterprise over the years from 2005 to 2015 was 2,073 enterprises.

Using the Markov Chain Monte Carlo (MCMC) estimation technique and selecting Gibbs and Metropolis-Hastings samples on a panel dataset with an observed sample of 4,256, the results show that debt has a positive effect on firm labor and revenue growth. Equity has a positive effect on firm asset growth. In addition, the study also found that the size and age of the enterprise, the level of education and training of the entrepreneur, and the export and industry factors all have an impact on the growth of the enterprise. Keywords: SMEs growth, equity, liability, Bayes, Vietnam iv TABLE OF CONTENTS DECLARATION OF AUTHORSHIP.

iii LIST OF ACRONYMS. vii LIST OF TABLES. viii Chapter 1: INTRODUCTION .1 REASONS FOR CHOOSING THE TOPIC .4 OBJECT AND SCOPE OF THE STUDY .6 NEW CONTRIBUTIONS OF THE THESIS .2 In terms of practice .7 CONTENT LAYOUT OF THE THESIS. 5 CONCLUSION OF CHAPTER 1.

5 Chapter 2: THEORETICAL OVERVIEW .1 Growth theory is based on the boundary theory of the firm .2 Growth theory is based on the life cycle .3 Growth theory is based on gene combinations .4 Measuring enterprise growth .3 ACCESS TO CAPITAL.1 Definition of access to capital .2 Measuring access to capital .4 IMPACT OF ACCESS TO CAPITAL ON ENTERPRISE GROWTH .5 IMPACT OF ENVIRONMENTAL FACTORS ON ENTERPRISE GROWTH11 2.6 RELATED EXPERIMENTAL STUDIES .7 DISCUSSING SCIENCE GAPS. 12 CONCLUSION OF CHAPTER 2. 13 Chapter 3: RESEARCH METHODS .1 ESTABLISH HYPOTHESES AND RESEARCH MODEL .1 Descriptive statistics method .1 Theory of Bayesian statistics. 18 CONCLUSION OF CHAPTER 3.

19 Chapter 4: RESEARCH RESULTS .1 RESEARCH RESULTS AND DISCUSSION OF RESEARCH RESULTS .1 Bayesian simulation results .2 Bayesian estimation results tests .2 DISCUSS RESEARCH RESULTS .1 The impact of capital access on business growth.2 The impact of environmental factors on enterprise growth. 26 CONCLUSION OF CHAPTER 4. 27 Chapter 5: CONCLUSION AND POLICY SUGGESTIONS. The impact of capital access on the growth of SMEs in Vietnam .2 The impact of environmental factors on the growth of SMEs in Vietnam .2 For the banking system and credit institutions .3 For relevant authorities.3 LIMITATIONS OF THE THESIS.

32 CONCLUSION OF CHAPTER 5. i PUBLISHED DOCUMENTS RELATED TO THE THESIS. ix vii LIST OF ACRONYMS Acronyms English meaning ADB Asian Development Bank BF Bayes Factor BKHĐT Ministry of Planning and Investment CIEM Central Institute for Economic Management DOE Department of Economics of the University of Copenhagen. id Identification ILSSA Institute of Labor Science and Social Affairs OECD Organization for Economic Cooperation and Development UNU-WIDER United Nations University Institute for World Development Economics VCCI Vietnam Chamber of Commerce and Industry WB World Bank viii LIST OF TABLES Table 2.1: Results of impact trends of equity and debt .2: Bayesian simulation results of labor growth model .3: Bayesian simulation results of revenue growth .4: Bayesian simulation results of asset growth model .5: Posterior probability of labor growth model .6: Posterior probability of revenue growth model.7: Posterior probability of asset growth model .8: Comparison of research results with research expectations .1 REASONS FOR CHOOSING THE TOPIC According to the World Bank (2021), small and medium-sized enterprises (SMEs) play an important role in most economies, especially in developing countries, representing about 90% of enterprises (DN) and more than 50% of jobs worldwide, contributing up to 40% of GDP and creating 7/10 jobs in emerging economies.

For OECD countries, the number of SMEs accounts for about 99% with a GDP value of nearly 60% (OECD, 2019). SMEs have been the main source of job creation world wide over the past two decades (Mateev and Anastasov, 2010). Vietnamese SMEs also have the same characteristics as SMEs in the world and play an important role in the national economy, accounting for 96% of the total number of companies in the country, employing 47% of the labor force and accounting for 36% of the country's added value, accounting for 88% of export enterprises and about half of export volume (OECD, 2021). According to the Ministry of Planning and Investment (MKHDT, 2022), on average in the period 2016 - 2020, SMEs accounted for 97.2% of the total number of enterprises in the country, attracting 38.8% of the total number of employees in all enterprises nationwide, attracting 31% of the total capital of all enterprises, and generating 6,351 million billion VND in net revenue, reaching 27.6% of the revenue of the entire enterprise.

Despite making a great contribution to the economy, SMEs are currently under many difficult pressures. According to IFC (2017), 40% of formal micro, small and medium-sized enterprises in developing countries have an unmet financial need of $5.2 trillion per year. In developing countries, SMEs account for more than half of all formal employment. But these businesses often struggle to obtain the financial resources needed to grow and create jobs (IFC, 2021).

This result is also consistent with the views of OECD (2019), ADB (2014), Beck and Demirguc-Kunt (2006), Oliveira and Fortunato (2006). Mueller and Zimmermann (2008), argue that challenges in accessing finance, credit limitations, lack of equity and loan capital are the main obstacles to the survival and growth of SMEs in the world. According to the results of the 2021 Competitiveness Survey of Vietnamese Localities (PCI 2021) by the Vietnam Chamber of Commerce and Industry - VCCI, 47% of surveyed businesses responded that they had difficulty accessing capital. There are 33% of domestic private enterprises and 18% of FDI enterprises cutting the number of employees with a reduction rate of 50% and 17% of the workforce, respectively.

For exporting FDI enterprises, the rate of labor reduction is even higher. The biggest concern of domestically oriented private 2 enterprises is the lack of cash flow (VCCI, 2021). With the current situation of SMEs facing many difficulties in accessing capital and the trend of banks applying Basel treaties, at the same time the world is currently experiencing an economic crisis due to the Covid-19 pandemic, access to loans is difficult. But to access capital to achieve the goal, there must be active movement from both sides: "supply" and "demand" of capital.

There have been many comments that management agencies and capital providers need to create better conditions for businesses to obtain capital. But what about the businesses themselves, the capital "demand" side? Have businesses shown their readiness to access and use accessible capital effectively? Vietnamese SMEs are considered to be creative, responsive and dynamic in bringing ideas to the market. However, Vietnamese SMEs are characterized by limited spending on research and development, and enterprise innovation has a "frugal nature" such as making small modifications to existing products to help customers. are more accessible to low-income people (OECD, 2021).

And this is also one of the characteristics that need to be studied. Therefore, the topic "Access to capital and growth of Vietnamese small and medium enterprises" was carried out to study the impact of capital access and environmental factors on the growth of SMEs in Vietnam, contributing the section supplements research documents on enterprise growth and related policy implications.1 General goals The general goal is to study the impact of capital access and environmental factors on the growth of SMEs in Vietnam, thereby suggesting policies related to capital access and environmental factors for growth.2 Specific goals (1) Research the impact of access to capital on the growth of SMEs in Vietnam. (2) Research the impact of environmental factors on the growth of SMEs in Vietnam. (3) Policy comments related to capital access and environmental factors in the growth of Vietnamese SMEs.3 RESEARCH QUESTION To achieve the goal, the topic needs to answer the following questions: (1) Does access to capital impact the growth of SMEs in Vietnam? What is the trend and level of impact? (2) How do environmental factors impact the growth of SMEs in Vietnam? 3 (3) What suggestions are needed for policies related to capital access and environmental factors in the growth of SMEs in Vietnam? 1.4 OBJECT AND SCOPE OF THE STUDY 1.1 Research subjects Research the impact of capital access and environmental factors on the growth of SMEs in Vietnam.2 Research scope - About research content: For enterprise growth indicators: Based on enterprise growth theories (Coase, 1937; Penrose, 2009; Gouillart and Kelly, 1995; Freel and Robson, 2004; Delmar, 1997), the topic is included in the research model.

Research three indicators: labor growth, revenue growth, and enterprise asset growth.