Luận án Tiến sĩ về Phát triển Nguồn Nhân lực cho Kinh tế Số ở Tỉnh Thái Nguyên

Luận án tiến sĩ nghiên cứu nhân lực cho phát triển kinh tế số ở tỉnh thái nguyên, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng trong lĩnh vực kinh tế tại Việt Nam.

• Tác giả: Ngô Cẩm Tú
• Người hướng dẫn: TS. Lê Bá Tâm
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Phát triển nguồn nhân lực cho kinh tế số tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. TỔNG QUAN
• 1.1. Các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án
• 1.2. Lý luận và thực tiễn về nhân lực cho phát triển kinh tế số địa bàn cấp tỉnh
• 1.2.1. Khái niệm, vai trò và những yêu cầu của nhân lực cho phát triển kinh tế số địa bàn cấp tỉnh
• 1.2.2. Nội dung, tiêu chí đánh giá và các nhân tố ảnh hưởng đến nhân lực cho phát triển kinh tế số địa bàn cấp tỉnh
• 1.2.3. Kinh nghiệm quốc tế và trong nước về xây dựng nhân lực cho phát triển kinh tế số
• 1.3. Thực trạng nhân lực cho phát triển kinh tế số tỉnh Thái Nguyên
• 1.3.1. Khái quát về tỉnh Thái Nguyên
• 1.3.2. Thực trạng nhân lực cho phát triển kinh tế số tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2018 - 2022
• 1.3.3. Đánh giá thực trạng nhân lực cho phát triển kinh tế số tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2018 - 2022
• 1.4. Quan điểm và giải pháp xây dựng nhân lực cho phát triển kinh tế số tỉnh Thái Nguyên đến năm 2030
• 1.4.1. Quan điểm xây dựng nhân lực cho phát triển kinh tế số tỉnh Thái Nguyên đến năm 2030
• 1.4.2. Giải pháp nhằm xây dựng nhân lực cho phát triển kinh tế số tỉnh Thái Nguyên đến năm 2030
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Giới thiệu về phát triển nguồn nhân lực cho kinh tế số tại Thái Nguyên

Phát triển nguồn nhân lực cho kinh tế số tại Thái Nguyên là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Kinh tế số không chỉ là xu hướng toàn cầu mà còn là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của tỉnh. Việc xây dựng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ góp phần thúc đẩy kinh tế số phát triển mạnh mẽ. Theo báo cáo của Google, kinh tế số tại Việt Nam đã tăng trưởng nhanh chóng, và Thái Nguyên cần tận dụng cơ hội này để nâng cao năng lực cạnh tranh. Để đạt được điều này, cần có những chính sách và chiến lược cụ thể nhằm phát triển nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu của kinh tế số.

1.1. Tầm quan trọng của nguồn nhân lực trong kinh tế số

Nguồn nhân lực là yếu tố quyết định trong quá trình phát triển kinh tế số. Chất lượng nguồn nhân lực ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lao động và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Theo nghiên cứu, các doanh nghiệp có nguồn nhân lực được đào tạo bài bản thường có hiệu quả kinh doanh cao hơn. Đặc biệt, trong lĩnh vực công nghệ thông tin, việc có đội ngũ nhân viên có kỹ năng và trình độ chuyên môn cao là rất cần thiết. Do đó, việc đầu tư vào đào tạo nhân lực là một trong những giải pháp quan trọng để phát triển kinh tế số tại Thái Nguyên.

II. Thực trạng nguồn nhân lực cho kinh tế số tại Thái Nguyên

Thái Nguyên hiện đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển nguồn nhân lực cho kinh tế số. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ lao động trong lĩnh vực công nghệ thông tin còn thấp so với nhu cầu thực tế. Nhiều doanh nghiệp số tại Thái Nguyên gặp khó khăn trong việc tuyển dụng nhân sự có kỹ năng phù hợp. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của kinh tế số. Hơn nữa, các chương trình đào tạo nhân lực hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường, cần có sự cải cách mạnh mẽ để nâng cao chất lượng đào tạo.

2.1. Đánh giá thực trạng nguồn nhân lực

Thực trạng nguồn nhân lực tại Thái Nguyên cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Số lượng lao động trong lĩnh vực công nghệ thông tin chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng số lao động của tỉnh. Hơn nữa, chất lượng nguồn nhân lực cũng chưa đáp ứng được yêu cầu của các doanh nghiệp số. Nhiều lao động chưa được đào tạo bài bản, dẫn đến việc không thể đáp ứng được các yêu cầu công việc. Điều này đặt ra thách thức lớn cho tỉnh trong việc phát triển kinh tế số và cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình.

III. Giải pháp phát triển nguồn nhân lực cho kinh tế số tại Thái Nguyên

Để phát triển nguồn nhân lực cho kinh tế số, Thái Nguyên cần triển khai một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần xây dựng các chương trình đào tạo nhân lực phù hợp với nhu cầu của thị trường. Các cơ sở giáo dục cần hợp tác chặt chẽ với doanh nghiệp để cập nhật chương trình giảng dạy, đảm bảo sinh viên ra trường có thể đáp ứng được yêu cầu công việc. Thứ hai, cần có chính sách khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào đào tạo nhân lực. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mà còn tạo ra môi trường làm việc tốt hơn cho người lao động.

3.1. Đề xuất các chương trình đào tạo

Các chương trình đào tạo nhân lực cần được thiết kế linh hoạt, phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường. Cần chú trọng đến việc đào tạo kỹ năng mềm, kỹ năng chuyên môn và khả năng thích ứng với công nghệ mới. Hơn nữa, việc tổ chức các khóa học ngắn hạn, hội thảo chuyên đề cũng rất cần thiết để nâng cao trình độ cho người lao động. Các cơ sở đào tạo cần thường xuyên cập nhật công nghệ mới và xu hướng phát triển của kinh tế số để đảm bảo chất lượng đào tạo.

IV. Kết luận

Phát triển nguồn nhân lực cho kinh tế số tại Thái Nguyên là một nhiệm vụ quan trọng và cấp bách. Việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực không chỉ giúp tỉnh phát triển kinh tế số mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và các cơ sở giáo dục để thực hiện hiệu quả các giải pháp đã đề ra. Chỉ khi nguồn nhân lực được phát triển đồng bộ, kinh tế số tại Thái Nguyên mới có thể phát triển bền vững.

4.1. Tầm nhìn tương lai

Tương lai của kinh tế số tại Thái Nguyên phụ thuộc vào sự phát triển của nguồn nhân lực. Cần có những chiến lược dài hạn để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của thị trường. Việc đầu tư vào đào tạo nhân lực không chỉ là trách nhiệm của nhà nước mà còn là trách nhiệm của từng doanh nghiệp và cá nhân. Chỉ khi tất cả các bên cùng chung tay, kinh tế số tại Thái Nguyên mới có thể phát triển mạnh mẽ và bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế số, nguồn nhân lực chất lượng cao trở thành yếu tố quyết định sự thành công và phát triển bền vững của các địa phương. Tỉnh Thái Nguyên, với vị trí chiến lược gần Hà Nội và là trung tâm đào tạo nhân lực lớn thứ ba cả nước, đang đứng trước cơ hội và thách thức trong việc xây dựng và phát triển nhân lực cho kinh tế số. Giai đoạn 2018-2022, tỉnh đã đạt được nhiều thành tựu trong phát triển nhân lực, như tỷ lệ người dân sử dụng thiết bị thông minh đạt 95%, đội ngũ cán bộ chuyên trách công nghệ thông tin trên 490 người, tuy nhiên vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế về số lượng, chất lượng và cơ cấu nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng nhân lực cho phát triển kinh tế số tại Thái Nguyên, phân tích các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp xây dựng nhân lực phù hợp đến năm 2030. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp công nghệ thông tin và truyền thông trên địa bàn tỉnh, với dữ liệu thu thập trong giai đoạn 2018-2022 và khảo sát thực hiện từ tháng 10/2022 đến 2/2023. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho hoạch định chính sách phát triển nhân lực, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển kinh tế số tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế về nguồn nhân lực và phát triển kinh tế số. Thứ nhất, lý thuyết về vốn nhân lực của Becker (1994) nhấn mạnh nhân lực là "phương tiện sản xuất vật chất" quan trọng, trong đó đầu tư vào giáo dục và đào tạo nâng cao năng suất lao động. Thứ hai, lý thuyết quản lý nguồn nhân lực hiện đại tập trung vào việc lập kế hoạch, đào tạo, sử dụng và phát triển nhân lực hiệu quả, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số. Ngoài ra, các khái niệm về công dân kỹ thuật số, kỹ năng số và năng lực số được áp dụng để đánh giá chất lượng nhân lực trong nền kinh tế số. Các khái niệm chính bao gồm: nhân lực, kinh tế số, nhân lực cho phát triển kinh tế số, kỹ năng số, công dân kỹ thuật số.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo, tài liệu chính sách, số liệu thống kê của tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2018-2022. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát bằng bảng hỏi Likert 5 mức độ với 268 phiếu khảo sát từ hai nhóm đối tượng: lãnh đạo quản lý cấp phòng và cán bộ chuyên trách, bán chuyên trách công nghệ thông tin tại các cơ quan, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Cỡ mẫu được chọn ngẫu nhiên nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm Excel 2013, sử dụng thống kê mô tả, so sánh và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến nhân lực phát triển kinh tế số. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 10/2022 đến tháng 2/2023.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Số lượng nhân lực công nghệ thông tin còn thiếu hụt: Tỷ lệ lao động chuyên trách và bán chuyên trách công nghệ thông tin chỉ chiếm khoảng 36,13% tổng số lao động làm việc tại các cơ quan, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Điều này cho thấy nhu cầu tuyển dụng và phát triển nhân lực trong lĩnh vực này còn rất lớn.

2. Chất lượng nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số: Mặc dù trình độ tin học của cán bộ, công chức được đánh giá từ khá trở lên, nhưng hiệu quả đào tạo lại chưa cao, khả năng thích ứng với các biến đổi của chuyển đổi số còn hạn chế. Tỷ lệ cán bộ tham gia các lớp tập huấn nâng cao nhận thức chuyên môn còn thấp.

3. Cơ cấu nhân lực chưa hợp lý: Nhân lực trẻ, năng động chiếm tỷ lệ cao nhưng thiếu sự cân đối giữa các ngành nghề và trình độ chuyên môn. Lao động trong lĩnh vực công nghệ thông tin chưa đủ để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế số toàn diện của tỉnh.

4. Nhận thức và vai trò của lãnh đạo, quản lý còn hạn chế: Đội ngũ lãnh đạo và quản lý chưa thực sự nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của nhân lực trong phát triển kinh tế số, dẫn đến việc xây dựng và triển khai các chính sách, kế hoạch phát triển nhân lực chưa hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Kết quả khảo sát cho thấy Thái Nguyên đã có những bước tiến trong phát triển nhân lực phục vụ kinh tế số, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục. Việc thiếu hụt nhân lực chuyên ngành công nghệ thông tin là một điểm nghẽn lớn, tương tự với tình trạng chung của nhiều địa phương khác trong nước. Chất lượng đào tạo và bồi dưỡng chưa đáp ứng kịp với yêu cầu thực tiễn, dẫn đến hiệu quả sử dụng nhân lực chưa cao. Cơ cấu nhân lực chưa hợp lý làm giảm khả năng cạnh tranh trên thị trường lao động số.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ nhận thức chưa đầy đủ của các cấp lãnh đạo, chính sách phát triển nhân lực còn thiếu đồng bộ và chưa linh hoạt, cũng như hạn chế về nguồn lực đầu tư cho đào tạo và phát triển nhân lực. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, việc xây dựng nhân lực cho kinh tế số đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo, đồng thời cần có chiến lược dài hạn và cơ chế hỗ trợ phù hợp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ lao động chuyên trách công nghệ thông tin theo từng ngành, bảng đánh giá mức độ nhận thức của lãnh đạo về vai trò nhân lực, và biểu đồ so sánh chất lượng đào tạo nhân lực qua các năm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao nhận thức và vai trò lãnh đạo: Tổ chức các chương trình đào tạo, tập huấn nâng cao nhận thức cho đội ngũ lãnh đạo, quản lý về tầm quan trọng của nhân lực trong phát triển kinh tế số. Mục tiêu đạt 90% lãnh đạo cấp phòng trở lên có nhận thức tích cực về nhân lực kinh tế số trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Sở Nội vụ, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy.

2. Xây dựng chiến lược và quy hoạch nhân lực: Phát triển chiến lược phát triển nhân lực kinh tế số phù hợp với đặc thù địa phương, xác định rõ nhu cầu về số lượng, chất lượng và cơ cấu nhân lực đến năm 2030. Thời gian hoàn thành trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Kế hoạch và Đầu tư phối hợp Sở Thông tin và Truyền thông.

3. Tăng cường đào tạo và bồi dưỡng kỹ năng số: Mở rộng các chương trình đào tạo, tái đào tạo, nâng cao kỹ năng số cho cán bộ, công chức và người lao động, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Mục tiêu tăng 30% số lượng cán bộ được đào tạo chuyên sâu trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Các trường đại học, cao đẳng, trung tâm đào tạo nghề trên địa bàn.

4. Thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao: Xây dựng chính sách đãi ngộ, tạo môi trường làm việc hấp dẫn để thu hút nhân lực công nghệ thông tin và kinh tế số. Thời gian triển khai trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, các doanh nghiệp công nghệ thông tin.

5. Phát triển hạ tầng công nghệ thông tin: Đầu tư nâng cấp hạ tầng số, tạo điều kiện thuận lợi cho việc ứng dụng công nghệ và phát triển nhân lực số. Chủ thể thực hiện: Sở Thông tin và Truyền thông, các nhà đầu tư công tư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và quản lý các cơ quan nhà nước cấp tỉnh: Giúp hiểu rõ vai trò và tầm quan trọng của nhân lực trong phát triển kinh tế số, từ đó xây dựng chính sách phù hợp.

2. Các nhà hoạch định chính sách và chuyên gia phát triển kinh tế số: Cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế chiến lược phát triển nhân lực và kinh tế số địa phương.

3. Các cơ sở đào tạo và bồi dưỡng nhân lực: Tham khảo để điều chỉnh chương trình đào tạo, nâng cao chất lượng và phù hợp với nhu cầu thực tế.

4. Doanh nghiệp công nghệ thông tin và truyền thông: Hỗ trợ trong việc xây dựng kế hoạch phát triển nguồn nhân lực, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Nhân lực cho phát triển kinh tế số là gì?
   Nhân lực cho phát triển kinh tế số là tổng thể số lượng, chất lượng và cơ cấu của những người tham gia trực tiếp vào các hoạt động kinh tế số tại địa phương, bao gồm cả kỹ năng số, kiến thức công nghệ và khả năng thích ứng với chuyển đổi số.

2. Tại sao nhân lực công nghệ thông tin lại quan trọng đối với kinh tế số?
   Nhân lực công nghệ thông tin là lực lượng chủ chốt trong việc vận hành, phát triển các hệ thống công nghệ, ứng dụng số và đổi mới sáng tạo, từ đó thúc đẩy năng suất lao động và giá trị gia tăng trong nền kinh tế số.

3. Những khó khăn chính trong phát triển nhân lực kinh tế số tại Thái Nguyên là gì?
   Bao gồm thiếu hụt số lượng nhân lực chuyên ngành, chất lượng đào tạo chưa đáp ứng yêu cầu, cơ cấu nhân lực chưa hợp lý và nhận thức của lãnh đạo, quản lý còn hạn chế về vai trò của nhân lực trong chuyển đổi số.

4. Giải pháp nào hiệu quả để nâng cao chất lượng nhân lực kinh tế số?
   Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số, xây dựng chính sách thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao, đồng thời nâng cao nhận thức lãnh đạo và phát triển hạ tầng công nghệ thông tin.

5. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả phát triển nhân lực kinh tế số?
   Có thể sử dụng các chỉ số như tỷ lệ lao động có kỹ năng số, số lượng cán bộ được đào tạo chuyên sâu, mức độ ứng dụng công nghệ trong các cơ quan, doanh nghiệp, và tỷ lệ đóng góp của kinh tế số vào GDP địa phương.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ khái niệm, vai trò và yêu cầu của nhân lực cho phát triển kinh tế số ở cấp tỉnh, đặc biệt tại Thái Nguyên.
• Đánh giá thực trạng giai đoạn 2018-2022 cho thấy tỉnh đã đạt được nhiều kết quả tích cực nhưng vẫn còn nhiều hạn chế về số lượng, chất lượng và cơ cấu nhân lực.
• Nguyên nhân chủ yếu là do nhận thức chưa đầy đủ của lãnh đạo, chính sách phát triển nhân lực chưa đồng bộ và thiếu linh hoạt.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao nhận thức, xây dựng chiến lược, tăng cường đào tạo, thu hút nhân lực và phát triển hạ tầng công nghệ thông tin.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp trong việc phát triển nhân lực kinh tế số tại Thái Nguyên đến năm 2030.

Các cơ quan chức năng cần triển khai ngay các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật dữ liệu để điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế số.

Kêu gọi: Các bên liên quan hãy phối hợp chặt chẽ để xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần đưa Thái Nguyên trở thành tỉnh đi đầu trong chuyển đổi số và phát triển kinh tế số của cả nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Táng quan các công trình nghiên cąu có liên quan đÁn đà tài luÃn án. Chương 2: C¢ så lý luÃn và thāc tiÇn và nhân lāc cho phát triÅn kinh tÁ sá å đÍa bàn cÃp tËnh. Chương 3: Thāc tr¿ng nhân lāc cho phát triÅn kinh tÁ sá å tËnh Thái Nguyên Chương 4: Quan điÅm và giÁi pháp xây dāng nhân lāc cho phát triÅn kinh tÁ sá å tËnh Thái Nguyên đÁn nm 2030 13 Ch°¢ng 1 TäNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CĄU CÓ LIÊN QUAN Đ¾N ĐÀ TÀI LU¾N ÁN 1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CþU LIÊN QUAN Đ¾N ĐÀ TÀI LUẬN ÁN 1.

Nhóm công trình nghiên cÿu vÁ nhân lực và xây dựng nhân lực 1. Các công trình nghiên cứu về vốn nhân lực và vai trò của vốn nhân lực đối với phát triển kinh tế Nhóm các công trình nghiên cāu về vốn nhân lực Trên thÁ giái vÃn đà nhân lāc đã và đang đ°ÿc nhiÃu nhà nghiên cąu quan tâm, trong đó có mßt sá công trình nghiên cąu tiêu biÅu sau: Trong cuán The Wealth of Nations (Căa cÁi căa các dân tßc) nm 1776, Adam Smith - nhà kinh tÁ hÏc ng°ãi Anh đã khẳng đÍnh trên thāc tÁ có 4 lo¿i ván cá đÍnh mang l¿i doanh thu hoặc lÿi nhuÃn mà không cÅn l°u thông hoặc thay đái chă så hÿu. Bao gßm: (1) máy móc, công cā hÿu ích căa th°¢ng m¿i; (2) các tòa nhà làm ph°¢ng tiÉn mua sắm doanh thu; (3) cÁi t¿o đÃt; và (4) khÁ nng có đ°ÿc và hÿu ích căa tÃt cÁ c° dân hoặc thành viên căa xã hßi. Trong đó, ván nhân lāc đ°ÿc hiÅu là khÁ nng có đ°ÿc và hÿu ích căa tÃt cÁ c° dân hoặc thành viên căa xã hßi.

ViÉc có đ°ÿc nhÿng tài nng nh° vÃy, bằng cách con ng°ãi muán tiÁp thu kiÁn thąc, hÏc tÃp hoặc hÏc nghà luôn luôn phÁi trÁ mßt khoÁn chi phí thāc sā, đó là mßt khoÁn ván cá đÍnh nh° chính con ng°ãi anh ta. Nhÿng tài nng đó t¿o ra mßt phÅn tài sÁn căa bÁn thân, đßng thãi nó cũng là tài sÁn căa xã hßi mà ng°ãi đó đang sáng. Sā khéo léo đ°ÿc cÁi thiÉn căa mßt công nhân có thÅ đ°ÿc xem xét nh° là mßt cỗ máy hoặc công cā th°¢ng m¿i t¿o điÃu kiÉn thuÃn lÿi và tiÁt kiÉm lao đßng, và mặc dù nó có chi phí nhÃt đÍnh, nh°ng đ°ÿc hoàn l¿i bằng lÿi nhuÃn [70]. Các tác giÁ Edward Prescott, Robert Lucas và Stokey (1989) trong 14 cuán Recursive Methods in Economic Dynamics (Ph°¢ng pháp đÉ quy trong đßng lāc kinh tÁ) đã xác đÍnh nhân lāc là mßt trong hai lo¿i ván căa quá trình sÁn xuÃt (ván hÿu hình và ván nhân lāc).

Trong nghiên cąu này, các tác giÁ luÃn giÁi rõ khái niÉm, vai trò cũng nh° cách thąc, ph°¢ng pháp phát triÅn ván nhân lāc đÅ góp phÅn phát triÅn sÁn xuÃt kinh tÁ, các tác giÁ nhÃn m¿nh đÅ phát triÅn nhân lāc cÅn làm tát nâng cao tay nghà cho ng°ãi lao đßng căa mỗi quác gia [90]. Trong cuán <Human Capital= (Ván nhân lāc) nm 1994 căa Becker, Gary, ván con ng°ãi đ°ÿc ví nh° "ph°¢ng tiÉn sÁn xuÃt vÃt chÃt", ví dā, nhà máy và máy móc: ng°ãi ta có thÅ đÅu t° vào ván con ng°ãi (thông qua giáo dāc, đào t¿o, điÃu trÍ y tÁ) và đÅu ra căa mßt ng°ãi phā thußc mßt phÅn vào tỷ suÃt lÿi nhuÃn căa con ng°ãi. Do đó, ván con ng°ãi là mßt ph°¢ng tiÉn sÁn xuÃt, trong đó đÅu t° bá sung mang l¿i sÁn l°ÿng bá sung [71]. Nhóm các công trình nghiên cāu về vai trò cÿa vốn nhân lực đối với phát triển kinh tế.

Theo Schultz (1961) trong cuán <Investment in Human Capital= (ĐÅu t° vào ván con ng°ãi): Không có quác gia nào vÿng m¿nh khi không có ngußn nhân lāc vÿng m¿nh. Ngußn nhân lāc là tài sÁn lán nhÃt, là th°ác đo hiÉu quÁ sÁn xuÃt căa mßt nÃn kinh tÁ, là mßt trong nhÿng yÁu tá quyÁt đÍnh c¿nh tranh quác gia. Ngußn tài sÁn trí tuÉ này không nhÿng giÿ vÿng hiÉu quÁ cho ho¿t đßng hiÉn t¿i mà còn sinh lÿi cho t°¢ng lai [94, tr.17] Marc Effron, Robert Gandossy, Marshall Goldsmith (2008), <Human resourses in the 21st century= (Ngußn nhân lāc trong thÁ kỷ 21), đã nhÃn đÍnh vai trò trung tâm căa ngußn lāc con ng°ãi trong sā phát triÅn kinh tÁ - xã hßi thÁ kỷ XXI. Cuán sách đã tÃp trung trình bày nhÿng đóng góp t° t°ång căa các nhà lãnh đ¿o: David Ulrich, Rosabelth Moss Kanter& và chiÁn l°ÿc phát triÅn ngußn lāc con ng°ãi, và khoa hÏc quÁn lý và sử dāng ngußn lāc 15 con ng°ãi đ¿t hiÉu quÁ cao trong ho¿t đßng sÁn xuÃt vÃt chÃt.

Các tác giÁ cuán sách này có chung nhÃn đÍnh: Ngày nay, d°ãng nh° bÃt cą quác gia nào trên thÁ giái cũng nhÃn thąc rõ ngußn lāc con ng°ãi là quan trÏng, quyÁt đÍnh sā phát triÅn kinh tÁ - xã hßi căa mỗi quác gia. Ngußn lāc con ng°ãi chË trå thành đßng lāc căa sā phát triÅn căa mỗi quác gia khi nó đ°ÿc phát triÅn bằng cách nâng cao chÃt l°ÿng ngußn lāc này theo các ph°¢ng thąc khác nhau; trong đó, giáo dāc - đào t¿o là ph°¢ng thąc quan trÏng nhÃt. Thāc chÃt căa ph°¢ng thąc đó là làm tng giá trÍ căa con ng°ãi và mÏi mặt: đąc, trí, thÅ, mỹ và các ph¿m chÃt cÅn thiÁt khác căa con ng°ãi hiÉn đ¿i, nhÃt là tính sáng t¿o, nng đßng, khÁ nng làm viÉc đßc lÃp [91]. Các công trình nghiên cứu về xây dựng nhân lực <Human resource development= (Phát triÅn ngußn nhân lāc) căa tác giÁ Kazuo Koike (1997) là mßt trong nhÿng công trình nghiên cąu quan trÏng đặt nÃn móng và hÉ tháng cho quá trình phát triÅn ngußn nhân lāc.

Nghiên cąu đ°ÿc thāc hiÉn dāa trên thāc tiÇn căa ngành công nghiÉp NhÃt BÁn, vái trÏng tâm là đào t¿o trong công viÉc (on-the-job training/OJT). Tác giÁ cũng đà cÃp đÁn tác đßng căa nhiÃu yÁu tá khác nh° vai trò căa chính phă, chính sách đãi ngß, môi tr°ãng hỗ trÿ và hÉ tháng l°¢ng th°ång. Nhÿng kinh nghiÉm từ viÉc phát triÅn nhân lāc trong ngành công nghiÉp NhÃt BÁn s¿ cung cÃp nhiÃu bài hÏc thāc tiÇn quý báu đÅ áp dāng vào viÉc xây dāng ngußn nhân lāc phāc vā cho chuyÅn đái sá nÃn kinh tÁ å ViÉt Nam. Trong cuán "Principles of Human Resource Development" (Nhÿng nguyên lý và phát triÅn ngußn nhân lāc), các tác giÁ Gilley Jerry, Eggland Steven, và Gilley Ann Maycunich (2002) đã hÉ tháng hóa nhÿng khái niÉm và nguyên lý c¢ bÁn nhÃt đái vái vÃn đà phát triÅn nhân lāc.

Vai trò căa phát triÅn nhân lāc đái vái sā phát triÅn táng thÅ căa tá chąc cũng nh° tÅm quan trÏng căa nhà quÁn lý trong quá trình này đ°ÿc các tác giÁ nhÃn m¿nh. Bên 16 c¿nh đó, công trình cũng cung cÃp lãi khuyên và các kỹ nng cÅn thiÁt cho các cán bß quÁn lý nhân lāc. Nhóm tác giÁ đã trang bÍ cho ng°ãi đÏc nhÿng kiÁn thąc táng quát và phát triÅn nhân lāc, bao gßm khái niÉm c¢ bÁn và các nguyên tắc đÅ phát triÅn nhân lāc mßt cách hiÉu quÁ. Các tác giÁ Naohiro Ogawa, Gavin W.

Jones và Jeffrey G. Williamson (2003) viÁt cuán sách "Nguồn nhân lực trong phát triển ở khu vực vành đai châu Á - Thái Bình Dương" (2003) đã cho chúng ta cái nhìn sâu sắc và vai trò căa ngußn nhân lāc trong phát triÅn kinh tÁ căa các n°ác châu Á. Cuán sách nghiên cąu các chính sách kinh tÁ, sā thay đái dân sá, y tÁ, giáo dāc căa các n°ác châu Á và rút ra nhÿng bài hÏc và chính sách phát triÅn nhân lāc sau khi trÁi qua khăng hoÁng tài chính, tiÃn tÉ nm 1997 [81].Hainsworth và cßng sā (1992), Lao động, việc làm và nguồn nhân lực ở Việt Nam 15 năm đổi mới; các tác giÁ đã nhÃn đÍnh, đÅ nâng cao chÃt l°ÿng lao đßng å ViÉt Nam cÅn cÁi thiÉn chÃt l°ÿng đào t¿o nh° tng sá l°ÿng giáo viên, phòng hÏc, cÁi thiÉn các trang thiÁt bÍ phāc vā giÁng d¿y, đái mái ch°¢ng trình đào t¿o gắn vái thāc tiÇn khoa hÏc. Đßng thãi, có c¢ chÁ chính sách hÿp lý cho nhân lāc hiÉn nay [82].

Trong nghiên cąu căa Eric A. Hanushek (2013): <Economic Growth in Developing Countries: The Role of Human Capital= (Tng tr°ång kinh tÁ å các n°ác đang phát triÅn: Vai trò căa ván nhân lāc), chË ra rằng: tÃp trung vào ván nhân lāc nh° là mßt nhân tá dÁn dắt sā tng tr°ång kinh tÁ å các n°ác đang phát triÅn đã gây ra mßt sā quan tâm thái quá đÁn nhÿng tri thąc do tr°ãng hÏc đem l¿i. Đßng thái này đã giúp các n°ác đang phát triÅn rút ngắn khoÁng cách vái các n°ác phát triÅn thông qua đÅu t° vào giáo dāc. Tuy nhiên, nghiên cąu hiÉn t¿i đã chË ra rằng, nhÿng kỹ nng dāa trên kinh nghiÉm có tÅm quan trÏng lán h¢n đái vái tng tr°ång kinh tÁ so vái nhÿng tri thąc do tr°ãng hÏc đem l¿i.

KÁt quÁ này đã làm thay đái h°áng quan tâm 17 căa các quác gia đang phát triÅn và đã giúp hÏ đ¿t đ°ÿc mßt ít thành công trong viÉc thu hẹp khoÁng cách. Tuy nhiên, nÁu không cÁi thiÉn chÃt l°ÿng giáo dāc, các quác gia đang phát triÅn s¿ gặp khó khn trong viÉc cÁi thiÉn thành tāu tng tr°ång dài h¿n. Koltnerová và cßng sā (2012): The importance of human resource planning in industrial enterprises (TÅm quan trÏng căa viÉc lÃp kÁ ho¿ch ngußn nhân lāc trong các doanh nghiÉp công nghiÉp) đà cÃp đÁn tÅm quan trÏng căa viÉc lÃp kÁ ho¿ch ngußn nhân lāc trong các doanh nghiÉp công nghiÉp. Theo các tác giÁ, lÃp kÁ ho¿ch ngußn nhân lāc trong kinh doanh có tÅm quan trÏng đặc biÉt, vì nó giúp cho tÃn dāng tái đa ngußn nhân lāc trong doanh nghiÉp và tránh lãng phí.

ViÉc ho¿ch đÍnh ngußn lāc con ng°ãi cho phép dā báo yêu cÅu ngußn nhân lāc t°¢ng lai và cũng đÅ dā báo sá l°ÿng và lo¿i căa nhân viên s¿ đ°ÿc yêu cÅu căa các doanh nghiÉp trong mßt t°¢ng lai gÅn. Trong dài h¿n, thành công căa bÃt kỳ doanh nghiÉp phā thußc vào viÉc sử dāng đúng ng°ãi đang å đúng n¢i vào đúng thãi điÅm, đó là yêu cÅu c¢ bÁn đái vái ng°ãi ho¿ch đÍnh nhân lāc. Māc đích căa cuán sách là đÅ giÁi thích tÅm quan trÏng căa ng°ãi lÃp kÁ ho¿ch và v¿ch ra kÁt quÁ căa cußc khÁo sát đã đ°ÿc thāc hiÉn trong doanh nghiÉp công nghiÉp [86].